kalp damar hastaliklari ep dem yoloj s n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
KALP-DAMAR HASTALIKLARI EPİDEMİYOLOJİSİ PowerPoint Presentation
Download Presentation
KALP-DAMAR HASTALIKLARI EPİDEMİYOLOJİSİ

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 44

KALP-DAMAR HASTALIKLARI EPİDEMİYOLOJİSİ - PowerPoint PPT Presentation


  • 369 Views
  • Uploaded on

KALP-DAMAR HASTALIKLARI EPİDEMİYOLOJİSİ. Doç Dr Belgin Ünal Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD. Kalp damar hastalıkları Koroner kalp hastalığı (KKH) Periferik damar hastalığı İnme (stroke) Romatizmal kalp hastalığı Hipertansiyon

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'KALP-DAMAR HASTALIKLARI EPİDEMİYOLOJİSİ' - anastasia-hero


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
kalp damar hastaliklari ep dem yoloj s

KALP-DAMAR HASTALIKLARI EPİDEMİYOLOJİSİ

Doç Dr Belgin Ünal

Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi

Halk Sağlığı AD

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

slide2
Kalp damar hastalıkları
    • Koroner kalp hastalığı (KKH)
    • Periferik damar hastalığı
    • İnme (stroke)
    • Romatizmal kalp hastalığı
    • Hipertansiyon
  • Bu grubun en önemli bölümünü KKH oluşturur

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

kdh da temel mekanizma ateroskleroz
KDH’da temel mekanizma: Ateroskleroz
  • Damarın intima tabakası hasarlanır
  • Kolesterol birikir
  • Bir ya da daha fazla plak, koroner arter endoteline yapışır
  • Bu durum, arter çapının daralmasına, damar tıkanmasına ve trombosis oluşumuna yol açar

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

koroner kalp hastal
Koroner Kalp Hastalığı
  • Aterosklerozun düzeyine göre değişik klinik bulgularla karşımıza çıkar
      • Anjina
      • Myokard infarktüsü
      • Kalp yetmezliği
      • Ani ölüm

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

kdh epidemiyolojisinin geli imi
KDH Epidemiyolojisinin Gelişimi
  • Dünyada KDH 1920’li yıllarda bir ‘halk sağlığı sorunu’ olarak tanınmaya başlanmıştır
  • Ekolojik çalışmalar
    • KKH mortalitesindeki bölgesel farklılıklar diyetteki yağ, dolayısıyla kan kolesterolüyle ilişkilidir (1953)
    • Seven Countries Study- sadece mortalite değil insidansın da diyetteki yağ ve kolesterolle ilişkili olduğunu gösterdi (Keys 1980)
  • Göç çalışmaları
    • British-Norwegian-United States Study
    • Japan-Honolulu-San Francisco Study

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

kesitsel ara t rmalar
Kesitsel Araştırmalar
  • MONICA (1980’ler)
    • KKH, serebrovaskuler hastalık ve KDH risk faktörlerindeki eğilimi incelemek amaçlı
    • 32 ülke katılmış

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

kkh s kl a s ndan lkeler aras nda belirgin farkl l klar vard r
KKH sıklığı açısından ülkeler arasında belirgin farklılıklar vardır.

DSÖ’nün MONICA çalışmasına göre;

Çin’de yüz binde 81 iken Finlandiya’da yüz binde 835

Erkek

Kadın

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

slide8

Kohort Araştırmaları

Framingham Çalışması

  • 1948’de Framingham adlı bir kasabada (Boston, ABD) başlamış.
  • 30-62 yaş arası kardiyovasküler hastalığı olmayan 5,127 kadın ve erkek erişkin izleme alınmış.
  • Başta sigara, obezite, yüksek kan basıncı, yüksek kolesterol gibi pek çok etken açısından tanımlanmışlar.
  • Yeni koroner olaylar araştırma grubunun iki yıllık aralarla incelenmesi ve hastane kayıtlarının günlük izlenmesi ile saptanmış.
  • Kardiyovasküler risk faktörleri ilk kez Framingham çalışmasından tanımlanmış.

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

kdh risk fakt rleri

Fizyolojik RF

Hipertansiyon

Yüksek Kolesterol

Diyabet

Obezite

KDH Risk Faktörleri

Değiştirilemeyen risk faktörleri

Yaş, cinsiyet, aile öyküsü

Sonuçlar

Koroner KH.

Vasküler hast.

İnme

Kanser

Davranışsal risk fakt.

Sigara

Sağlıksız diyet

Sedanter yaşam

Sosyoekonomik ve kültürel belirleyiciler

Yaşamın erken dönem özellikleri

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

bireyin kkh riskinin belirlenmesi
Bireyin KKH Riskinin belirlenmesi
  • Framingham Çalışmasından elde edilen regresyon eşitliği kullanılarak bireyin 10 yıl içinde KKH geçirme riski tahmin edilebilir
  • Yaş,
  • Cinsiyet,
  • Total kolesterol,
  • HDL kolesterol,
  • Kan basıncı ve
  • Sigara içme durumu

Risk %10 un üzerindeyse uygun tedavi önerilir

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

koroner kalp hastal riskinin 80 i
Koroner kalp hastalığı riskinin %80’i
  • ~10% Diğer etkenler
    • İnaktivite
    • Obezite
    • Diyabet
    • Yoksulluk
    • Stres
    • Homosistein vb

~40% Kolesterol / Sağlıksız diyet

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

Isles et al 1992;Emberson et al 2004; Unal et al 2004

olgu kontrol al malar
Olgu kontrol çalışmaları
  • KDH risk faktörlerinin belirlenmesi
  • INTERHEART- çok merkezli olgu kontrol çalışması
  • “Klasik risk faktörlerine eklenen diyabet, fiziksel inaktivite, obezite, beslenme tarzı gibi risk faktörleriyle AMI riskinin %90’ı açıklanabilir”

Yusuf S, Lancet 2004;364:937-52.

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

giri im al malar
Girişim Çalışmaları
  • North Karelia
  • European Collaborative Study - WHO
  • Multiple Risk Factor Intervention Study (MRFIT)
  • Stanford Five-City Project
  • CELL Study
  • OXCHECK
  • Gothenberg Study
  • ………

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

sitematik derleme meta analiz modelleme
Sitematik derleme / Meta-analiz /Modelleme
  • İlaç/ yöntem etkinlikleri için özet skor elde etmede
  • Modeller, projeksiyonlarla gelecekteki hastalık trendinin tahmini, iş gücü, alt yapı ve kaynak gereksinimi için planlama yapmaya yardımcı
        • IMPACT
        • PREVENT
        • CHD Policy Model

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

risk fakt r ndeki 1 birim de i ime kar l k kkh l m ndeki azalma m eta anal izler k ohort al malar
Risk faktöründeki 1 birim değişime karşılık KKH ölümündeki % azalma(Meta-analizler& Kohort çalışmaları)

KolesterolLaw et al BMJ 1994

Toplumun ortalama kolesterol düzeyinde 1mg/dlazalma ileKKH ölümünde  %1.2 azalma olur

Kan basıncıProspective Studies Collaboration, Lancet 2002

DiastolikKB’da 1 mmHg  %2KKH

SigaraSigfusson et al BMJ 1991

Sigara kullanımında%1 azalma 0.5%KKH

  Unal B. Circulation 2004

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

yeni terminoloji yeni y ntemler
Yeni terminoloji -- yeni yöntemler
  • ‘Yaşam tarzı’ terimi ilk kez 1950’lerde Ancel Keys tarafından kullanılmış
  • ‘Risk faktörü’ kavramı ilk kez KKH için kullanılmış (Kannel et al. 1961)
  • Minnesota EKG kodlaması (Rose & Blackburn)
  • Rose Anketi- anjina tanısı için

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

kdh kkh nleneb l r m
KDH/ KKH ÖNLENEBİLİR Mİ?

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

erkeklerde ya a g re d zeltilmi kkh l m h zlar 1968 2002
Erkeklerde yaşa göre düzeltilmiş KKH ölüm hızları, 1968-2002

Yüzbinde

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

slide20
Düşüşün Nedenleri
  • Risk faktörlerinin azalması?
  • KKH’ın görülme sıklığının azalması veya hafif geçmesi?
  • Acil servis ve hastane bakımının iyileşmesi?
  • Hepsi??

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

pek nasil yapmali
PEKİ NASIL YAPMALI?

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

slide23

KORONER KALP HASTALIĞINDA KORUMA DÜZEYLERİ

Ateroskleroz

Inflamasyon Tromboz

Ateroskleroz

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

geoffrey rose dept of epidemiology london school of hygiene
Geoffrey RoseDept of Epidemiology, London School of Hygiene
  • ‘Many exposed to a small risk may generate more cases than a small number exposed to conspicuous risk’
  • ‘Çok sayıda kişinin düşük riskle karşılaşması az sayıda kişinin yüksek riskle karşılaşmasından daha çok hasta yaratır’

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

t m toplum ve y ksek risk koruma stratejileri

Risk faktörünün dağılımı

Risk faktörünün dağılımı

Tüm toplum ve yüksek risk koruma stratejileri

Tüm toplum yaklaşımı

Risk faktörünün dağılımı

Tüm toplum ve yüksek risk yaklaşımı birlikte

Yüksek risk yaklaşımı

birincil koruma yakla mlar
Birincil koruma yaklaşımları
  • Tüm topluma yönelik
  • Radikaldir
  • Elde edilen yarar fazladır
  • Maliyet-etkin(politika)
  • Durumunun farkında olmayanları da etkiler
  • Kısıtlılıklar
  • Kitlesel değişim zordur
  • Politika dışındaki girişimleri uygulamak zordur
  • Bireysel yararı azdır
  • Sağlık personelinin motivasyonu azdır
  • Girişimler toplumun normlarına aykırı gelebilir
  • Yüksek Risklilere yönelik
  • Birey düzeyinde yararı yüksek
  • Anlatması kolay, motivasyon ve ödülü yüksektir
  • Kişinin işbirliği gereklidir
  • Kısıtlılıklar
  • Hastalığın toplam yüküne etkisi azdır
  • Sıklıkla kötüye kullanılır
  • Maliyeti yüksek (taramalar)
  • Palyatiftir, asıl sorunu çözmez
  • Toplum düzeyinde girişimlerden uzaklaştırır

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

kincil koruma
İkincil koruma;
  • Erken tanı
    • herkese yapılan taramalar ve
    • Sadece yüksek risklilere yapılan ‘fırsatçı taramalar’
  • Tedavi
    • İlaçlı veya cerrahi tedavi ile komplikasyonların azaltılması (PTCA, CABG, ve ilaçlar)
    • Lipid düşürücü ilaçlar
    • Kan basıncını düşürücü ilaçlar
    • Rehabilitasyon
    • Sigaranın bıraktırılması
    • Sağlıklı diyet
    • Düzenli orta düzeyde fizik aktivite

Dr

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

kalp damar hastal klar na haz rl kl olmak
Kalp Damar Hastalıklarına Hazırlıklı Olmak
  • Toplumlarda KDH riski, toplumun yaşlanması ve risk faktörleriyle karşılaşma ile ilişkili olarak artmaktadır

Bu nedenle,

  • Nüfus planlaması yapan ülkeler
  • Beklenen yaşam süresi 60 ve üzeri yaşlara gelmiş olan ülkeler
  • Ekonomik gelişme sürecinde olan ülkeler KDH için hazırlıklı olmalıdır

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

geli mekte olan lkelerde kdh n nleyici programlar n n ndeki kurumsal engeller
Gelişmekte olan ülkelerde KDH’nı önleyici programların önündeki kurumsal engeller

Devlet

  • Aşırı bürokrasi
  • Yavaş ve verimsiz
  • Politikaları etkilemede başarısız

Dernek ve vakıflar

  • Medya aracılığıyla halka ulaşmada yavaş

Toplumsal ve sosyal engeller

  • Hastalıkla ilgili inanışlar, farkında olmama, eğitim ve bilgi eksikliği

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

slide30

Tıp eğitiminden kaynaklanan engeller

Tıp eğitiminin,

  • Halk sağlığı ve korumadan çok ikincil korumaya odaklı olması
  • Araştırma yöntemlerini öğretmek konusunda yetersizliği
  • İyi iletişim becerileri eğitiminin eksikliği
  • Koruma ve önleme konusunda tutum geliştirme yetersizliği

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

koruyucu hizmetlerin sunulmas n n n ndeki engeller
Sağlık sisteminden kaynaklanan

Akut sorunlara öncelik

Kaynak eksikliği

Koruyucu hizmetler için sistem eksikliği

Zaman ve ekonomik kısıtlılıklar

Politika eksikliği

Toplum ve hastalardan kaynaklanan

Motivasyon eksikliği

Kültürel faktörler

Sosyal faktörler

Bilgi eksikliği

Koruyucu hizmetlerin sunulmasının önündeki engeller

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

koruyucu hizmetlerin sunulmas n n n ndeki engeller1
Hekimlerden kaynaklanan

Hastalık odaklı yaklaşım

Zaman

Eğitim eksikliği

Bilgi eksikliği

Beceri eksikliği

Etkinliğin az olacağı inanışı

Uzman desteği ve işbirliği eksikliği

Koruyucu hizmetlerin sunulmasının önündeki engeller

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

kdh kontrol programlar n n temel bile enleri
KDH Kontrol programlarının temel bileşenleri
  • KDH’nın yükünü ve trendlerini izlemek için etkin surveyans sistemlerinin kurulması
  • Risk faktörü sıklıklarının saptanıp girişim için öncelikli risk faktörlerinin belirlenmesi
  • Ortaya çıkan yeni risk faktörlerinin değerlendirilmesi
  • Topluma yönelik önlemler ve yüksek risklilerde maliyet-etkin hasta bakımını birleştirecek sağlık politikalarının geliştirilmesi

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

t rkiye de sorunun boyutu
Türkiye’de Sorunun Boyutu…

KKH sıklığıErkeklerde %5-9 Kadınlarda %5-14

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

t rkiye de ulusal kalp sa l politikas olu turma al malar
Türkiye’de Ulusal Kalp Sağlığı Politikası Oluşturma çalışmaları
  • ‘Ulusal Kalp Sağlığı Politikası Taslak Metni’

Sağlık Bakanlığı, Türk Kardiyoloji Derneği

(http://www.tkd-online.org/link/TKD_UlusalKalpSagligiPolitikasi.pdf)

  • Olumlu bir başlangıç
  • Eleştiriler
    • Henüz bir politika belgesi olmaktan uzak
    • Hedefi belirlenmemiş
    • Amaç ve amaca ulaşma yöntemleri belli değil
    • KKH’nın doğal gidiş aşamalarına yönelik girişimler yok
    • Sağlık hizmet basamakları arasında eşgüdüm tanımlanmamış
    • Vb vb…………….
  • Kalp sağlığı politikası belirleme sürecinde çok disiplinli bir yaklaşım gerekli

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

t rkiye nin ulusal kalp sa l politikas nas l olmal d r
Türkiye’nin Ulusal Kalp Sağlığı Politikası Nasıl Olmalıdır?

Türkiye’nin kalp sağlığı politikası KDH hastalarının uygun şekilde bakımını göz ardı etmeden birincil korumayıönceleyen bir nitelikte olmalıdır.

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

slide38

Nisan

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

bal ova nin kalb bak

BALÇOVA’NIN KALBİ (BAK)

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

slide40
BAK
  • Balçova Belediye Başkanlığı ve DEÜTF Dekanlığı tarafından 12 Mayıs 2007’de imzalanan bir protokolle başladı.
  • Halk Sağlığı AD bu projeji fakülte adına yürütecektir

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

projen n ama lari
PROJENİN AMAÇLARI

Balçova İlçesi’nde

  • KKH sıklığını birincil ve ikincil koruma önlemleriyle azaltmak
  • KKH ve risk faktörleri açısından eşitsizlikleri tanımlamak ve azaltmaya yönelik politikalar oluşturmak

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

slide42
Program, Balçova İlçesi’nde 10 yıl boyunca uygulanacaktır (2007-2017)
  • Programın hedef grubu, bölgede yaşayan 30 yaş üstü tüm erkek ve kadınlar (44607 kişi)

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

slide43

15 Ekim

Belgin Ünal- KDH Epi 2007

yapacak daha ok i imiz var
Yapacak daha çok işimiz var…

Teşekkürler…

Belgin Ünal- KDH Epi 2007