slide1 n.
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
DNA PowerPoint Presentation
Download Presentation
DNA

Loading in 2 Seconds...

  share
play fullscreen
1 / 48
Download Presentation

DNA - PowerPoint PPT Presentation

milo
225 Views
Download Presentation

DNA

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

  1. DNA http://www.nclark.net/DNA_RNA resources!

  2. DNA - AigéadDé-Ocsairibeanúicléach Cruth: Móilínfhadasárchornaithe (spiral) ar le cruthcáilúil ‘héilicsdúbailte’. Coiméadannpróitéiní(Histones) an DNA san stadsárchornaithe. Suíomh: DNA snacrómasóim san núicléas & piosabeagsna _______ Feidhm: móilínoidhreachta, is cinnáil‘blueprint’ I chun GACH phrótéin I do choirp a tógáil. Slabhrafadanúicléitídíis ea an DNA.

  3. Núicléitídí DNA: Tágachnúicléitíd(bloc tógáilta an DNA) déantade: Grúpafosfáite Súicra-5-carbón – dé-ocsairibean Bun nitrigineacha (ceann de 4 bhun) 1. Adainín (A) 2. Tiaimín (T) 3. Guainín (G) 4. Cíostóisín(C) Bun nitrigineacha

  4. Structúir DNA ‘Watson & Crick’ • Deirtear go bhfuilstructúr DNA cosúille dréimire. • Táseastáin an dréimiredéanta den siúcra& den ghrúpafosfáite. • Is iadnabunanna a dhéananncéimeannaan dréimire. • Tagannnabunanna le chéilechunbun comhlántachaa dhéanamh. Adainín le Tiaimín (2 naschidrigine) Guainín le Cíostóisín (3 naschidrigine)

  5. Cruthannana Bun: • Tádháchineálbunannaann – • cruthPúirínnócruth • Pirimidín. • Adainín & Guainín= púirín (fáinnedúbailte) • Cíotóisín& Tiaimín= pirimidín

  6. Adainín le __________ Nó Cíotóisín le ________ Péirebunanna • Ceangalaíonn an A le T & an C le G le nascannaHidrigine

  7. Abairliom… 4Ainmneachana bun I DNA 3 Cuideanna don nuicleotíd 2 Na 2 substáintíar ‘seastáin’ I dréimire DNA 1 An ainmatáarcruthspeisíaltaatáag DNA 2Na bun comhlánachta I DNA 1Difríochtaíidir bun púrínnópirimidín

  8. Géin • Le fáilarnachrómasóim. • Cuidden DNA a thuganncód de déantuspróitéiníáirithe.

  9. Géin:Cuidden DNA a thugann an cód do thréith(phróitéin) áirithe. • Cuideanna do chorpdéanta as Phrótéiní: • Craiceann (Collagin) • Matáin (Míosin) • Súile • Gruaig (Ceratin) • Hormóinsrl… • Céard í Phróitéin? • Móilíníriachtanachdéanta as aimínaigéid.

  10. All human cells have 46 chromosomes, 23 pairs. Different living things will have a different amount. The chromosomes are held in the nucleus of our cells.

  11. núicléas StruchtúrCrómasóim • Snáth de DNA • déanta as 60% próitéin (hiostón) &40% DNA. • De ghnáth 2 cóip de gach géin sa crómasóim i láthair crómasóm crómaitin Hiostóin (próitéiníeagrúcháin) Héilics DNA

  12. CódGéiniteach DNA- rialaíonnlíon& ordna n-aimínaigéadibpróitéin Tuganngachtríbhun san DNA an cód d-aimínaigéadamháin. 3 bhunDNA = ‘códón’

  13. An CódGéiniteach I gcomparáid leis an teangaBéarla: CódGéiniteach--- Béarla • Buncosúil le Litir • Códoncosúil le Focal • Géincosúil le Alt • Géanóm mar Leabhair! http://www.youtube.com/watch?v=Psilz9rpFl4 Orangatan genetic code (Wonders of Life)

  14. crómasóm Géin géinte Píosaneamhcódach (istighsagéinuaireanta) Réigiún neamhchódaíochta Faightear DNA nachdtugann an cód do dhéantúspróitéiníidirgéinte & istighgéinte - “Junk DNA”

  15. Macasamhlú(replication)DNA Is féidir le DNA cóip de féin a dhéanamh. Obraíonngachslabhra de DNA mar teimpléadchunBUN comhlántacha shintéisiú. Cathain ? Cad táagteastáil? • Núicléitidísaora (A,T,G,C) • Fuinneamhibfoirm ATP • Einsím (DNA polymeráis)

  16. CéimeannaMacsamhlúDNA • Díchornaíonn (unwinds) an DNA. • Bristeanneinsímnanaschidrigineidirnabhunanna. • Scarannnabun DNA ónachéile. • Ceanglaíonnnúicléitidnuale nanúicléitidí comhlántach (complimentary)aran seanbun DNA. (A le T etc) 5) Chornaíonnnamóilíní DNA chundháhéilicsdúbailtenuaa dhéanamh. Toradh:Dháhéilicsdúbailtedéanta Comhionann le chéile http://www.youtube.com/watch?v=hfZ8o9D1tus http://www.youtube.com/watch?v=teV62zrm2P0

  17. Toradh:Dháhéilicsdúbailtedéanta Comhionann le chéileagus don bhunmóilín DNA

  18. Macasamhlú DNA &timthriallnacille • Tarlaíonnmacasamhlú DNA irithIdirphas, díreachriomhMiotóis. • Tábhachtmacasamhlú: • *Bíonnan DNA snanúicléas • nua & ceallanuadíreach • cosúilleis an DNA/ceallóna • ndearadhiad (comhionann). http://www.pbs.org/wgbh/aso/tryit/dna/shockwave.html http://learn.genetics.utah.edu/content/begin/tour/

  19. PróifíliúDNA • Próiseas a léiríonnpátrúin • DNA an aonrú (isolate)agúsáidna réigiúnneamhchódaíochta (JUNK) DNA. Na céimeanna: • Scaoileadh • Gearradh an DNA • ScaradhnamBlúirí • Anailís an DNA

  20. 1. Scaoileadhan DNA • Bristearceallasíoschun an DNA a scaoileadh • Déantaran sampla a chóiriú le ceimiceáin& einsímíchun an DNA a scaoileadh

  21. 2. Gearradh an DNA • Gearranneinsímían DNA inabhlúirí. • Gearranneinsímían DNA agseicheamh (ord) bunanna. (Mar shamplaEcoR1 – Aithníonnséagusceanglaíonnsé go dtí an seicheamhGAATTC amháin. Gearrannséidir an G & an A – GAATTC.) • TéannsétrídDNA & gacháit a thagannsétrasna GAATTC, gearrannséidiran G & an A. Toradh- faightearnamílteblúire de mhéideannadifriúla.

  22. 3. ScarradhnamBlúirí • Scartarnablúirí DNA ar an mbonn a mhéidle lectreafóiréisghlóthaí • (gel electrophoresis) • Cuirtearidtobairghlóthaigh le pipéad. • Cuirtearsruthleictreachtrían ghlóthach. • Luchtdiúltach(-) ar DNA & gluaiseannblúirí I dtreoteirminéildeimhnigh(+) • Gluaiseannnablúiríbeaganíostapúlanánablúirímóra.

  23. 4. Anailís an DNA • De gnáthcuirtearradaighníomhachsatuaslagán leis an DNA. • CuirteararscannánX-ghathach é. • Léirítearpátrúin de bhandaícosúille barrachód • Tríchomparáid a dhéanamhidirnabarrachóid ó shamplaíéagsúla is féidir a ráan mar a chéileiad. Anailísnaglóthaí DNA: Na blúirí DNA mar a fheictearfaoi sholas ultraivialaitiad.

  24. Úsáidí an phróifíliúDNA • Choiriúlacht (crime): • Lorgaítearsamplaí DNA ó láthairnacoire. • TugtarméarloirgeachtDNA (DNA fingerprinting) arseofresin.

  25. 2. An Atharthacht (Paternity test): I gcásannainambíonnconspóidfaoiathairpáisteúsáidtearpróifíliú DNA chun a chruthú cén t-athairatáag an bpáiste

  26. ScagadhGéinteach(screening) • Uaireantaníoibríonnmacasamhlú DNA igceartnótharlaíonnsócháin (mutation) & athrítear an ghéin. • De thoradh sin cuirfear an phróitéinmhícheartarfáil. • Neamhordgéiniteach • (genetic disorders): • Fiobróiscisteach • Ailbíneachas • Haemacrómatóis • AilseCíochasrl.. If you inherit a BRCA1 or BRCA2 harmful mutation, risk of developing breast cancer is 60 to 80%, (compared with 13% in the general population)

  27. FiobróisCisteach • Galaroidhreachtis coitiantain Eirinn. Tátuairim is 1 in 19 daoineiompróirí an ghéinCF & • igcásannainabhfuil an beirtthuismitheoiríagiompair an ghéin CF, tá 1 as 4 seansar an leanbh á rugadh le FiobróisChisteach. • Is féidirpróifíliú DNA a úsáidchungéináirithe a lorgimeascnangéinteatáá n-iompairagduine.

  28. An Scagadh (i)Scagadhduinefásta • Is féidirfháilamach an bhfuil an ghéin á n-iomparagduine (“Iompróirí”). • Tugannsé sin eolas do dhaoinetabhairtfaoipháiste a bheithacu. (ii)Scagadhféatasach • Tógtarceallaíónplacaintenóón “amniotic fluid”. Costas approx. €3000 ach ceisteiticiúilfaoi go fóill

  29. RNA • Aigéadnúicléasacha oibríonn le DNA chunpróitéiní a dhéanamh. Is é riobóis an siúcrai RNA. Tá 3 chineál RNA • mRNA – messenger RNA. • rRNA – RNA Ribeasóimeach • tRNA – transfer/transport RNA Úsáidí do Phrótéinísacorp: 4.55soic ar: http://www.youtube.com/watch?v=7FI1XhCMT1I&list=FL2ictTlxtwzsvDmQ9GKui7g&index=1

  30. RNA-aigéadRibeanúicleach Tácosúlachtaíidir DNA & RNA • Is aigéidnúicléachaiad. • Slabhrade nuicléitídíiad RNA & DNA 3FeidhmíonnRNA & DNA I dteannta le chéilechun phroitéinínacillea dhéanamh.

  31. mRNA – ‘messenger’ RNA. Feidhm: Cóip don nacóideanna ó DNA a chun an ‘blueprint’ a thabairtchuignaribeasóim- athscríobh .(transcription) Athscríobh DNA ar an mRNA anois mRNA déanta

  32. 2. rRNA – RNA Ribeasóimeach Feidhm: RNA atá I láthairsnaribeasóim. • Tánaribeasóimdéanta ½ as próitéiní& ½ as rRNA.

  33. 3. tRNA – transport RNA • RNA le fáilsacíteaplasma • Feidhm: Iomparamínaigéadíchuigsuíomh an cuir le chéilePhrótéineach –na _____________. • Iomparaíotaramínaigéid a bhfuilcomhfreagrach le na 3 bun (códón) ar.

  34. http://science.discovery.com/quizzes/dna/dna.html QUIZ dna

  35. SintéisProitéine Tarlaíonnsintéisproitéine I céimeanna: 1.Athscríobh & 2. Aistriú & 3.déantús prótéiní. ‘DNA makes RNA makes PROTEIN’! Athscríobh Aistriú mRNA DNA Próitéin https://www.youtube.com/watch?v=983lhh20rGY protein syn 2011

  36. Cad atáagteastáilchunPhrótéin a thógáilsa Chill mar sin?? Aonad ‘blocannatógala’ as a déantariad: Áit‘monarchan’ chuniad a chuir le chéile: Cód‘blueprint’ chuniad a eagrú I slíceart:

  37. Aonad ‘blocannatógala’ as a déantariad: Áit‘monarchan’ chuniad a chuir le chéile: ‘blueprint’ chuniad a eagrú I slíceart:

  38. Obair I ngrúpaí- Sintéis/déantúsProitéine Samhlaigh go bhfuilmuid go léir LASTIGH do cillsabhéal Bórd 1 &2 sibh an DNA lastigh don núicleas (gachduine A,T,C nó G & nasc le an bun ceart) 2. Bórd 3- sibh an Ribeasóim (an ‘monarchain’ inacuirtear an phrótéin le chéilesa chill 3. Bórd 4- sibh an mRNA, téannsibhisteach go dtí an núicléas & déancóip do nacódannaatáagteastáil, ansintaistealchuig an Ribeasóim

  39. 1.Ath/Trascríobh • Scarann2 bun an DNA ónachéile. • Úsáidteartaobhamháin mar teimpléadchuncóipcomhlántach, mRNA, a dhéanamh. • (Tábun cosúlaag mRNA le DNA, seachas go bhfuilúracaili mRNA in áit an Tiaimíni DNA.) • Téann an mRNA amach as an núicléastrínapóirnúicléasachgo dtí an chíteaplasma. • Sa chíteaplasmaúsáideann an ribeasóim an t-eolasatáag an mRNA chunpróitéiní a dhéanamh.

  40. Impraíonngach mRNA: • Túscódón(start codon – m.s.’AUG’) • Sraithcódóna shonraíonnaimínaigéadéagsúla. • StadCódón– m.s. ‘UAA’

  41. 2. Aistriú Suíomh: Ribeasóm Táirge: Phrótéin • Tánaribeasómdéanta de rRNA& próitéin. Tádháaonaidingachribeasóm- an t-aonadmór&beag. • Déanann an mRNA nasc lag leis an rRNA san taonadbeag. • BíonnsoláthairmóilínítRNA le fáil san cíteaplasma & tagannsiadisteachsaribeasómanois

  42. Aistrítearna t-eolasar an mRNA saribeasóimchunseicheamhaimínaigéad a dhéanamh. • Tugtarcódónargachgrúpa de 3 bun ón pointe tosaigharaghaidh.Seasann an t-eolasatáaggachcódónd’aimínaigéad. • TánamilltetRNAsacíteaplasma a iompraíonnaimínaigéadatárialaitheagnafrithchódón. • Bíonn an mRNA nasctha leis an ribeasóim&tugannséseoláithreachanasctha don tRNA. http://www.youtube.com/watch?v=NJxobgkPEAo

  43. NascanndhátRNAcomhlántachalenaláithreachanasctha. Nascannnahaimínaigéad le chéile. • Scarann an ceadtRNAón mRNA agusónaimínaigéad. • Tuaslagannséaraissacíteaplasma. Téann an ribeasóimaraghaidhgódtí an cheadcódóneile& déantarláithreachnascacheile don tRNA. • Ag deireadh an mRNA, scarann an ribeasóim, an mRNA & an slabhraaimínaigéadónachéile. • Tá an aistriúcríochnaitheagusfilleannnaaimínaigéadchunpróitéin a dhéanamh,

  44. DNA a aonrú ó fhíochánplanda • Socraighdabhachuisce @60°C • & ceanneile le leacoighir • Chuir3g salainn &10cm3leachtníochánieascra& líon go 100cm le uiscedriogtha. • Gearr kiwi inabpíosaíbeaga. • Chuir kiwi san eascra leis an salainn, leachtníochán, uisce & Measc • Chuiran eascra san uisceag 60°C le haghaidh15 nóiméad. • Chuiran eascraioighearuisce- 5 nóiméad. Meascgo minic. Prof brian cox ‘wonders of life epi 1 near 53mins)

  45. 8. Doirtan meascánisteach san cumascóir (blender) arfaigh 3 soicind. 9. Scagan meascán(scagpháipéir) isteachieascranua. 10.Aistrigh timpeall10cm3ipromhadán 11. Chuiriseach 4 braonPEIPSIN (einsím) &meascgo bog. 12. Doirttimpeall10cm3oighear-fuareatánólsíostaobh an feadánfiuchtaGO MALL! Suíonn an eatánólar an scagáit. Bailighan DNA ar slat gloinne.