post powanie w ognisku choroby wysoko zaka nej na przyk adzie ospy prawdziwej n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Postępowanie w ognisku choroby wysoko zakaźnej na przykładzie ospy prawdziwej PowerPoint Presentation
Download Presentation
Postępowanie w ognisku choroby wysoko zakaźnej na przykładzie ospy prawdziwej

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 46

Postępowanie w ognisku choroby wysoko zakaźnej na przykładzie ospy prawdziwej - PowerPoint PPT Presentation


  • 160 Views
  • Uploaded on

Postępowanie w ognisku choroby wysoko zakaźnej na przykładzie ospy prawdziwej. Dr n. med. Janusz Kocik. Program wykładu. Etiologia Obraz kliniczny Algorytm rozpoznania klinicznego Metody diagnostyczne – problemy metodyczne i logistyczne Kontrola epidemii ospy prawdziwej Szczepienia.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Postępowanie w ognisku choroby wysoko zakaźnej na przykładzie ospy prawdziwej' - flo


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
post powanie w ognisku choroby wysoko zaka nej na przyk adzie ospy prawdziwej

Postępowanie w ognisku choroby wysoko zakaźnej na przykładzie ospy prawdziwej

Dr n. med. Janusz Kocik

program wyk adu
Program wykładu
  • Etiologia
  • Obraz kliniczny
  • Algorytm rozpoznania klinicznego
  • Metody diagnostyczne – problemy metodyczne i logistyczne
  • Kontrola epidemii ospy prawdziwej
  • Szczepienia
rodzina poxviridae
Chordopoxvirinae

Orthopoxvirus

Parapoxvirus

Avipoxvirus

Capripoxvirus

Leporipoxvirus

Suipoxvirus

Molluscipoxvirus

Yatapoxvirus

Entomopoxvirinae

Entomopoxvirus A

Entomopoxvirus B

Entomopoxvirus C

Rodzina Poxviridae
ospa prawdziwa
Ospa prawdziwa
  • rodzina Poxviridae
  • rodzaj Orthopoxvirus
  • gatunek Variola virus
  • wirus DNA posiadający glikolipidowa osłonkę
  • rezerwuar zarazka - człowiek
ospa prawdziwa obraz kliniczny
Ospa prawdziwa – obraz kliniczny
  • Choroba przyjmuje dwie formy: variola major i variola minor – podobne wykwity, śmiertelność w variola minor dużo niższa (1%).
  • Dwie rzadkie postaci:
    • krwotoczna – 100% śmiertelność, krwawienia z błon śluzowych i do skóry.
    • Złośliwa – 100% śmiertelność, wykwity nie przechodzą do stadium krost, pozostają płaskie.
ospa prawdziwa obraz kliniczny1
OSPA PRAWDZIWAObraz kliniczny
  • Po zainfekowaniu następuje średnio 12-dniowy okres inkubacji (7-17 dni)
  • Gorączka, złe samopoczucie, ból głowy i pleców
  • Wysypka pojawia się po 2-4 dniach w sekwencji: grudka-pęcherzyk, krosta, strup
  • Strupy odpadają po 3-4 tygodniach.
wysypka ospowa dzie 1
WYSYPKA OSPOWA dzień 1
  • W pierwszym dniu wysypki pojawia się kilka grudek, początkowo zwykle na twarzy, następnie na tułowiu i kończynach
  • Przy braku danych z wywiadu lub podejrzenia na tym etapie ustalenie rozpoznania jest mało prawdopodobne
wysypka ospowa dzie 7
WYSYPKA OSPOWA dzień 7
  • Dzień 7, wysypka ma charakter krost. Krosty mimo, że są różnej wielkości są bardzo podobne do siebie
  • Wysypka w tej postaci jest patognomoniczna, nie może być pomylona z wykwitami skórnymi związanymi z inną chorobą
wysypka ospowa dz 10 14
WYSYPKA OSPOWA dz. 10-14
  • Krosty ulegają osuszeniu, tworzą się ciemne strupy.
  • Zawierają one żywe wirusy
  • Do momentu odpadnięcia strupów pacjent jest zakaźny.
wysypka ospowa dz 20
WYSYPKA OSPOWA dz. 20
  • Do 20 dnia strupy odpadają, pozostają jasne odbarwione plamki.
  • Skóra wraca do normy po wielu tygodniach, jednakże blizny mogą być obserwowane przez całe życie.
rozmieszczenie wysypki
ROZMIESZCZENIE WYSYPKI
  • Odśrodkowe rozmieszczenie zmian
  • Większa gęstość na twarzy, ramionach i dłoniach , nogach i stopach, na tułowiu ilość zmian jest mniejsza
rozmieszczenie wysypki2
ROZMIESZCZENIE WYSYPKI
  • Pęcherze są z reguły obecne na dłoniach i stopach.
ospa wietrzna
OSPA WIETRZNA
  • Wykwity w ospie wietrznej są najczęściej mylone ze zmianami skórnymi w ospie prawdziwej.
kryteria klinicznego rozpoznania ospy prawdziwej wg cdc who
Kryteria klinicznego rozpoznania ospy prawdziwej wg CDC/WHO

Duże:

  • Gorączka trwająca 1-4 dni przed wystąpieniem wysypki oraz osłabienie, ból w okolicy krzyża, dreszcze, wymioty, ból brzucha
  • Zmiany skórne sięgające głęboko, zwarte, dobrze ograniczone, okrągłe z wgłębieniem centralnym z tendencja do zlewania się
  • Zmiany na całym ciele są tego samego rodzaju, w tym samym stadium.
kryteria klinicznego rozpoznania ospy prawdziwej wg cdc who1
Kryteria klinicznego rozpoznania ospy prawdziwej wg CDC/WHO
  • Małe:
  • Zmiany występują głównie na twarzy i kończynach, peryferyjnie, mniej na tułowiu
  • Pierwsze zmiany pojawiły się na błonach śluzowych jamy ustnej, twarzy lub przedramienia;
  • Ciężki stan chorego, pacjent umierający
  • Powolna ewolucja zmian od plamki do krostki około 1-2 dni
  • Zmiany obejmują dłonie i stopy
kryteria klinicznego rozpoznania ospy prawdziwej wg cdc who2
Kryteria klinicznego rozpoznania ospy prawdziwej wg CDC/WHO
  • Wysokie ryzyko rozpoznania ospy: Przypadek spełnia wszystkie 3 kryteria duże
  • Pośrednie ryzyko rozpoznania ospy:
  • Chory gorączkujący ORAZ spełnione jest 1 kryterium duże
  • LUB
  • Chory gorączkujący ORAZ spełnione jest >=4 kryteria małe
  • Niskie ryzyko rozpoznania ospy:
  • Pacjent nie gorączkuje
  • LUB
  • Spełnione jest <4 kryteriówmałych.
diagnostyka laboratoryjna
Diagnostyka laboratoryjna
  • Mikroskopia elektronowa – identyfikacja wirusa z rodzaju Orthopox
  • Met. Genetyczne – PCR, PCR-RFLP, multiplex PCR, real time PCR
  • ELISA - poliklonalne sera diagnostyczne – wykrycie wirusa
  • ELISA wykrycie p-ciał IgM przeciw wirusowi w 4-6 dobie po zakażeniu.
  • Sekwencjonowanie genomu (długie hiperzmienne sekwencje T lub AT)
leczenie
Leczenie
  • Szczepienie 4 dni od zakażenia, przed pojawieniem się wysypki zapobiega lub zmniejsza ciężkość choroby.
  • Po rozwinięciu obrazu klinicznego – leczenie objawowe
  • Lek skuteczny?: Cidofovir (Vistide) – lek nie jest zarejestrowany w tym wskazaniu, jego skuteczność potwierdzona jest badaniami przedklinicznymi na naczelnych.
ospa prawdziwa kontrola epidemii
OSPA PRAWDZIWAKONTROLA EPIDEMII
  • W okresie inkubacji pacjent jest nie zakaźny
  • Największa zakaźność przy bliskich kontaktach po wystąpieniu gorączki i w czasie pierwszego tygodnia wysypki (ślina)
  • Wysoce zakaźna przez wydzieliny z nosa i jamy ustnej, treść pęcherzy i strupy.
  • W późnym okresie zakaźność pacjenta jest mniejsza
  • Może dojść do zakażenia przy kontakcie z odzieżą i pościelą
  • Pacjent pozostaje w izolacji do czasu oddzielenia się strupów
ospa prawdziwa kontrola epidemii1
OSPA PRAWDZIWAKONTROLA EPIDEMII
  • Populacja urodzonych po 1980 naiwna immunologicznie
  • Obserwacje z krajów zindustrializowanych – wirus może przenosić się z wymuszonym prądem powietrza przy stosowaniu wentylacji.
  • Epidemia rozwija się relatywnie powoli – 2-3-tygodniowe odstępy między kolejnymi generacjami pacjentów
ospa prawdziwa kontrola epidemii4
OSPA PRAWDZIWAKONTROLA EPIDEMII
  • W epidemiach naturalnych – pierwszy chory zakażał 10 osób z kontaktu – wysoki poziom odporności nabytej i naturalnej.
  • W Jugosławii 1/12
  • po eradykacji i zamknięciu kampanii szczepień, przy szczątkowej odporności nabytej – R0=10 (czy taki byłby współczynnik zakaźności w populacji immunologicznie naiwnej?)
kontrola epidemii szczepienia
Kontrola epidemii - szczepienia
  • Pacjent nie zakaźny w okresie inkubacji, bardzo zakaźny w pierwszych tygodniach choroby, w mniejszym stopniu aż do oddzielenia się strupów, odporność rozwija się dość szybko po szczepieniu (>10 dni)
  • Przy silnym nadzorze epidemiologicznym, wyczuleniu na objawy ospy, gotowości (dostęp do szczepionki) dość łatwo można przerwać drogi szerzenia infekcji i opanować małe naturalne epidemie.
  • Szczepienie dookolne (ring) – śledzenie kontaktów i natychmiastowe szczepienie bez względu na przeciwwskazania w coraz większym promieniu od chorego.
  • Alternatywnie kwarantanna i obserwacja w kierunku wystąpienia gorączki >380C do 18 dni
kontrola epidemii szczepienia pier cieniowe
Kontrola epidemii – szczepienia pierścieniowe
  • Metoda zakłada, że:
    • osoby, które zostały zakażone będą zidentyfikowane wystarczająco szybko (do 4 dni po ekspozycji);
    • szczepionka będzie skuteczna przeciwko szczepowi, który został użyty;
    • szczepienia rozpoczną się natychmiast.
  • Według symulacji, takie podejście zapewnia, że szczepienie skutecznie ochroni:
    • 10% z tzw. pierwszej generacji kontaktów (osób, które miały bezpośredni kontakt z chorym),
    • 25% z drugiej generacji
    • 50% z trzeciej generacji.
kontrola epidemii przerwanie dr g transmisji
Kontrola epidemiiprzerwanie dróg transmisji
  • Szczepienia osób z grup priorytetowych
  • Ochrona personelu nieszczepionego
  • Izolacja chorych
  • Kwarantanna osób z kontaktu
  • Filtracja powietrza - filtr HEPA
  • Dezynfekcja
g rup y priorytetow e w szczepieniu
Grupy priorytetowe w szczepieniu
  • Osoby, u których doszło do bliskiego (poniżej 2 m) kontaktu z chorym na ospę po wystąpieniu u niego gorączki;
  • Osoby, które uległy ekspozycji w pierwotnym źródle wirusa;
  • Rodziny (domownicy) osób, które kontaktowały się z chorymi - kontakty II rzędu.
g rup y priorytetow e w szczepieniu1
Grupy priorytetowe w szczepieniu
  • Osoby uczestniczące w bezpośredniej opiece medycznej, dochodzeniu epidemiologicznym (w poszukiwaniu i szczepieniu osób z kontaktu); izolacji/kwarantannie i transporcie chorych;
  • Personel laboratoryjny uczestniczący w pobieraniu i diagnostyce próbek biologicznych;
  • personel pralni, utylizacji odpadów i dezynfekcji;
  • Osoby były obecne w budynku lub pojeździe, gdzie przebywał chory na postać krwotoczną ospy lub przebiegającą z silnym kaszlem.
zasady ochrony personelu nie szczepionego
Zasady ochrony personelu nie szczepionego
  • maski ochraniające drogi oddechowe i oczy
  • jednorazowe rękawiczki gumowe przy każdym wejściu do pomieszczenia z chorą osobą (rękawice zewnętrzne i wewnętrzne)
  • fartuchy ochronne do każdego kontaktu z pacjentem i środowiskiem w którym przebywa. Strój ochronny nie powinien być wynoszony poza śluzę lub przedsionek oddzielający pokój pacjenta od innych pomieszczeń.
  • po każdej wizycie u pacjenta obowiązuje dokładne mycie rąk mydłem ze skutecznym środkiem odkażającym
zasady izolacji kwarantanny podczas epidemii ospy
Zasady izolacji (kwarantanny) podczas epidemii ospy
  • I. Znana lub podejrzewana zakaźność osoby izolowanej: (Ośrodek typu Z – zakaźny)
  • a)osoby z objawami uzasadniającymi rozpoznanie ospy (spełniający kryteria definicji przypadku) w oczekiwaniu na potwierdzenie laboratoryjne (przypadki prawdpodobne);
  • b)osoby wskazane przez konsultanta-zakaźnika, z podejrzeniem o zachorowanie, które nie mają typowego obrazu klinicznego.
  • II. Gorączkujący pacjenci bez wysypki (Ośrodek typu Z – zakaźny, lub Ośrodek typu O – obserwacyjny)
  • a)zaszczepione osoby z kontaktu pod nadzorem, które zaczynają gorączkować (temp. mierzona w jamie ustnej >380C w dwóch pomiarach) ale nie mają wysypki.
  • III. Asymptomatyczne osoby z kontaktu (kwarantanna w warunkach domowych)
  • a) nie gorączkujące osoby z kontaktu, które przebywały w otoczeniu chorego na ospę przez 10 do 18 dni przed wystąpieniem u niego wysypki
  • b) osoby z kontaktu, które odmawiają szczepienia.
ospa prawdziwa szczepienia
Ospa prawdziwa szczepienia
  • Dostępna jest szczepionka zawierająca żywego, atenuowanego wirusa krowianki
  • Okres ochronny do 10 lat od szczepienia; 3-5 lat b.dobry, po 20 latach – nieistotny; aczkolwiek czasem odporność szczątkowa po 30 latach (w razie zakażenia może chronić przed śmiercią, rozwija się postać poronna ospy);
  • Przeciwwskazania do szczepień: ciąża (poronienia), immunosupresja, zakażenie HIV (replikacja), wyprysk alergiczny, uczulenie na składniki
  • Szczepionka jest skuteczna po ekspozycji na wirusa ospy prawdziwej (zalecenie – szczepić do 4 dni po ekspozycji)
  • W przypadku ekspozycji od której upłynęło >3 doby podać szczepionkę i immunoglobulinę (0,6 ml/kg wagi ciała)
  • zapasy WHO 500 000 dawek
ospa prawdziwa szczepienia1
Ospa prawdziwa szczepienia
  • Nowe generacje szczepionek są wciąż nie zarejestrowane – mają status leku w trakcie badań klinicznych (IND – Investigational New Drug)
  • Badania kliniczne nad szczepionkami II i III generacji prowadzą m.in. Firmy Acambis/Baxter (produkt ACAM 1000, ACAM 2000) i Bavarian Nordic (produkt Elstree-BN)
  • Szczepionki te są wytwarzane przy użyciu nowoczesnej biotechnologii (hodowle komórkowe) i wg zasad cGMP
  • Szczepionki oparte na szczepie MVA (modified virus Ankara) mają obiecująco korzystny profil działań ubocznych (np. produkt firmy Bavarian-Nordic IMVAMUNETM oparty o szczep MVA-BN):
    • Podawane są domięśniowo lub podskórnie
    • Szczepieniu NIE towarzyszy nasilony odczyn poszczepienny.
ospa prawdziwa powik ania poszczepienne
Ospa prawdziwa - powikłania poszczepienne
  • Przeniesienie zakażenia z miejsca szczepienia na inną część ciała (najczęściej oko)
    • Eczema vaccinatum
    • Vaccinia generalisata
    • Vaccinia gangrenosa
    • Encephalitis 3 / milion szczepionych
    • Szczepienie pierwotne 1 zgon / milion szczepionych
    • Rewakcynacja 1 zgon / 5 milionów szczepionych