1 / 32

Osnovi ekonomije

Osnovi ekonomije. F. T. H. Prof.dr Ilija Rosić, Doc.dr Petar Veselinović, Nikola Makojević, asistent. M. Društveni bruto proizvod, društveni proizvod i nacionalni dohodak.

dee
Download Presentation

Osnovi ekonomije

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Osnovi ekonomije F T H Prof.dr Ilija Rosić, Doc.dr Petar Veselinović, Nikola Makojević, asistent M

  2. Društveni bruto proizvod, društveni proizvod i nacionalni dohodak • Analiza društvene proizvodnje, raspodele i potrošnje predstavlja složenu problematiku u kojoj se koriste globalne vrednosti koje se ostvaruju u svim privrednim delatnostima • Za analitičku upotrebu se koriste tri agregatne makroekonomske veličine: • a) društveni bruto proizvod, • b) društveni proizvod i • c) nacionalni dohodak

  3. Društveni bruto proizvod predstavlja ukupnu masu materijalnih dobara i usluga proizvedenih u jednom vremenskom razdoblju (obično se uzima jedna kalendarska godina) u svim granama nacionalne privrede DBP = Mt + Am + D Mt – materijalni troškovi Am – amortizacija D – novostvorena vrednost

  4. Društveni proizvod je izvedena kategorija iz društvenog bruto proizvoda, i od njega je manja za iznos materijalnih troškova DP = DBP – Mt DP = Am + D

  5. Nacionalni dohodak jeste deo društvenog bruto proizvoda koji preostaje nakon nadoknade u proizvodnji utrošenih sredstava za proizvodnju D = DP - Am

  6. Analitička upotreba agregatnih izraza proizvodnje • Jedno od veoma značajnih pitanja jeste i pitanje upotrebe pojedinih veličina u analizi privrednih kretanja, oko koje postoje velike dileme i različita teorijska tumačenja • Društveni bruto proizvod ima dve karakteristike koje ne treba izgubiti iz vida i to: • Jedan deo DBP jeste prenesena vrednost prethodnog vremenskog perioda i • Prilikom izračunavanja DBP dolazi do višestrukog zaračunavanja predmeta rada usled postojanja više faza prerade

  7. U društvenom proizvodu i nacionalnom dohotku nema višestrukog obračunavanja i zato se pomoću njih adekvatnije može izražavati stvarni obim proizvodnje, dostignuti nivo i tempo privrednog razvoja • Nacionalni dohodak sadrži samo neto investicije, koje nisu dovoljne za proširenu reprodukciju u dinamičkoj privredi • Društveni proizvod obuhvata nacionalni dohodak i amortizaciju, što pruža širu mogućnost za povezivanje i utvrđivanje efekata ukupnih investicija na rast proizvodnje

  8. Društveni bruto proizvod u funkciji potrošnje, investicija i neto-izvoza • Društveni bruto proizvod se usmerava u četiri opšte kategorije trošenja: • Potrošnja (C), • Investicije (I), • Vladina kupovina – državna potrošnja (G) i • Neto – izvoz (NX)

  9. Potrošnja(C) se sastoji od roba i usluga kupljenih od strane domaćinstava i podeljena je u tri podkategorije: potrošna roba, trajna dobra i usluge • Postoje dva osnovna oblika potrošnje i to: • Proizvodna potrošnja koja za rezultat ima proizvodnju novih mateijalnih dobara i • Neproizvodna potrošnja kojom se podmiruju potrebe stanovništva • Neproizvodna potrošnja se javlja u tri oblika: lična, zajednička i opštedruštvena potrošnja

  10. Investicije(I) se sastoje od robe kupljene za buduću upotrebu • Državna potrošnja(G) je rezultat javljanja države kao značajnog potrošača na državnom i lokalnom nivou, koja svoje troškove finansira porezima, taksama, doprinosima, štampanjem novca i pozajmljivanjem iz inostranstva • Neto izvoz(NX) predstavlja razliku između izvoza i uvoza dobara i usluga

  11. Nominalni i realni društveni proizvod • Za ekonomske analize značajno je razlikovati nominalni i realni društveni proizvod, što je od velikog značaja za zemlje koje imaju problem sa inflacijom • Nominalni društveni proizvod predstavlja društveni proizvod izražen u tekućim cenama, dok je realni društveni proizvod izražen u stalnim cenama

  12. Deflator društvenog proizvoda • Deflator društvenog proizvoda definišemo kao odnos nominalnog i realnog društvenog proizvoda • Deflator DP = • Za potrebe ekonomske analize neophodno je svodjenje tekućih na stalne cene i to pomoću kumulativnih deflatora Nominalni DP Realni DP

  13. Prva faza svođenja se sastoji u izračunavanju kumulativnih deflatora društvenih proizvoda na bazi podataka o kretanju troškova života po pojedinim godinama i to sledećim postupkom: 1. Za prethodne godine: Def = 2. Za naredne godine: Def = Deflator naredne godine * 100 Troškovi života te godine DoTt 100

  14. U drugoj fazi se svode tekuće cene na stalne putem izračunatih kumulativnih deflatora to putem sledeće formule: DPsc = DPtc / Dt

  15. Osnovni pravci i škole u razvoju ekonomije • Osnovni pravci u razvoju ekonomije su: • Klasična ekonomija, • Kejzijansko ekonomsko učenje, • Monetaristička teorija i • Novi kenzijanizam

  16. Klasična ekonomija • Klasična ekonomija se vezuje za ekonomsku misao u Engleskoj, koja započinje sa Vilijamom Petijem, nastavlja se preko Adama Smita, a završava sa Davidom Rikardom

  17. Ravnotežni proizvod i zaposlenost u klasičnoj ekonomiji • Za klasične ekonomiste normalni ili ravnotežni nivo društvenog proizvoda uvek se nalazi u tački pune zaposlenosti, odnosno u tački gde stvarni društveni proizvod izjednačava sa mogućim • Centralna relacija u klasičnom modelu je agregatna proizvodna funkcija • Proizvodna funkcija postavljena na tehnologijama pojedinačnih preduzeća, daje relaciju između nivoa društvenog proizvoda i nivoa angažovanih proizvodnih faktora y = F ( K , N )

  18. Proizvodna funkcija Y'' Proizvodnja Y' N' Zaposlenost N''

  19. Novac, cene i kamata u klasičnoj ekonomiji • U klasičnoj teoriji količina novca određuje nivo agregatne tražnje, koja, pak, determiniše nivo cena • Polazna osnova klasične kvantitativne teorije novca jeste identitiet koji je postavio Irving Fišer: MVt = PtT (1) MV = Py (2) MV = Py (3) M = kPy (4) d

  20. Kenzijanska ekonomska teorija • Nakon velike svetke ekonomske krize u periodu 1929 – 1933. godine dolazi do razvoja jednog novog teorijskog pravca u ekonomskoj misli, koji insistira na povećanoj prisutnosti države u ekonomiji • Kejnsov model pretpostavlja da su cene konstantne i da promene ukupnih troškova određuju ravnotežu nacionalnog dohotka, odnosno nacionane proizvodnje

  21. Uslovi za ravnotežni društveni proizvod u kenzijanskom modelu Y = E (1) Y = C + S + T (2) Y = C + Ir + G (3) C + S + T = Y = C + I + G (4) C + S + T = i + G (5) Y = C + I + G (6) S + T = I + G (7) I = Ir (8) C = a + bYd, a>0, 0< b< 1

  22. C = a + bYd Nagib = b Potrošnja C Yd Raspoloživi dohodak

  23. Novac, kamata i dohodak u kenzijanskoj ekonomiji • Kejns je verovao da količina novca u opticaju ima ključnu ulogu u određivanju kamatne stope i njegova analiza polazi od nekoliko pretpostavki: • Prvo, on pretpostavlja da se sva finansijska sredstva dele u dve grupe: novac (gde spada gotovina i depoziti po viđenju) i sva ostala nenovčana sredstva( gde spadaju obaveznice kao dugoročna finansijska sredstva) • Drugo, pretpostavka je da se na novac ne plaća kamatna stopa i da ona postoji samo kada su u pitanju dugoročna sredstva

  24. Kejns je ukazao da postoje tri osnovna motiva za držanje novca i to: • Transakcioni motiv • Opreznost i • Špekulativni motiv

  25. Osnove monetarističkog ekonomskog pravca • Monetarizam dobija na značaju pedesetih i šezdesetih godina ovog veka • Rodonačelnik ovog pravca je Milton Fridman koji je zajedno sa svojim sledbenicima ponovo istakao značaj novca i monetarne politike • Glavne karakteristike monetarističkog pravca sadržane su u: 1) ponuda novca ima dominantan uticaj na nominalni dohodak, 2) u dugom roku novac ima uticaj na cene i ostale nominalne varijable, 3) u kratkom roku ponuda novca utiče na realne varijable, pri čemu je novac dominantan faktor cikličnih kretanja dohotka i zaposlenosti i 4) privatan sektor je nestabilan i nestabilnost je posledica uplitanja države u privredne tokove

  26. Monetaristi smatraju da promene u količini novca imaju dominantan uticaj na promene nominalnog dohotka i u kratkom roku na promene u realnom dohotku • Monetaristi ukazuju da bi stabilnost u kretanju monetarnih agregata obezbedila i stabilnost u kretanju dohotka, tako da je za monetariste jako značajno da obezbede konstantnu stopu rasta novčane mase i time bi se obezbedile dve stvari: • Prvo, privredni subjekti bi stekli poverenje u centralnu banku • Drugo, centralnoj banci bi se uskratilo diskreciono pravo

  27. Filipsova kriva Stopa inflacije A B Stopa nezaposlenosti

  28. Nova klasična ekonomija i novi pravci kenzijanizma • Kao pravac u ekonomskoj teoriji, nova klasična ekonomija pojavila se sedamdesetih godina ovog veka, kada se veliki broj zemalja suočio sa novim ekonomskim fenomenom – stagflacija (visoka inflacija uz visoku nezaposlenost) • U novoj klasičnoj ekonomiji pretpostavlja se da su privredni subjekti racionalni, ali da nemaju savršene informacije; oni prave greške u predviđanju nivoa cena,a takve greške uzrokuju kratkoročna odstupanja proizvodnje i zaposlenosti od njihovih dugoročnih nivoa

  29. IS – LM model • IS – LM model predstavlja ekonomski model koji nam ukazuje na globalnu ravnotežu u privredi tj., ravnotežu u realnom sektoru i monetarnom sektoru privrede • LM kriva predstavlja ravnotežu u monetarnom sektoru ekonomije • IS kriva predstavlja ravnotežu u realnom sektoru ekonomije

  30. IS Kriva LM kriva Kamatna stopa Kamatna stopa Društveni proizvod Društveni proizvod

  31. LM IS Kamatna stopa E - tačka ravnoteže u privredi Dohodak

  32. Kontakt: • Prof.dr Ilija Rosić – ekfakkg@eunet.yu • Doc .dr Petar Veselinović-pveselinovic@kg.ac .yu • Nikola Makojević – nmakojevic@kg.ac.yu

More Related