e tl ati t pler nde r zgar y kler n n deneysel ve n mer k olarak ncelenmes n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
ÇEŞİTLİ ÇATI TİPLERİNDE RÜZGAR YÜKLERİNİN DENEYSEL VE NÜMERİK OLARAK İNCELENMESİ PowerPoint Presentation
Download Presentation
ÇEŞİTLİ ÇATI TİPLERİNDE RÜZGAR YÜKLERİNİN DENEYSEL VE NÜMERİK OLARAK İNCELENMESİ

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 71

ÇEŞİTLİ ÇATI TİPLERİNDE RÜZGAR YÜKLERİNİN DENEYSEL VE NÜMERİK OLARAK İNCELENMESİ - PowerPoint PPT Presentation


  • 198 Views
  • Uploaded on

ÇEŞİTLİ ÇATI TİPLERİNDE RÜZGAR YÜKLERİNİN DENEYSEL VE NÜMERİK OLARAK İNCELENMESİ. Mak.Y.Müh. Mustafa Atmaca. Haziran 2003 - Sakarya. 1. Giriş 2. Amaç ve Yöntem 3. Literatür Araştırması 4. Deneysel Yöntem ve Sonuçlar 5. Rüzgar Basınç Ölçümleri 6. Ölçülen Verilerin Hesaplama Metodu

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'ÇEŞİTLİ ÇATI TİPLERİNDE RÜZGAR YÜKLERİNİN DENEYSEL VE NÜMERİK OLARAK İNCELENMESİ' - thwaite


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
e tl ati t pler nde r zgar y kler n n deneysel ve n mer k olarak ncelenmes
ÇEŞİTLİ ÇATI TİPLERİNDE RÜZGAR YÜKLERİNİNDENEYSEL VE NÜMERİK OLARAK İNCELENMESİ

Mak.Y.Müh. Mustafa Atmaca

Haziran2003 - Sakarya

slide2
1. Giriş

2. Amaç ve Yöntem

3. Literatür Araştırması

4. Deneysel Yöntem ve Sonuçlar

5. Rüzgar Basınç Ölçümleri

6. Ölçülen Verilerin Hesaplama Metodu

7. Basınç Katsayıları için Deneysel Ölçümler

8. Deneysel Ortalama Basınç Katsayıları

9. Türbülans Yoğunlu Ölçümleri

slide3
10. Nümerik Metod ve Hesaplamalar

11. Ağ Sayısı ve Türbülans Modeli Etkisi

12. Hesaplama Uzayı Özellikleri ve Sınır Şartları

13. Basınç Katsayıları için Nümerik Hesaplamalar

14. TS498’e Öneri

15. Sonuçlar ve Tartışma

slide4

GİRİŞ

Yapının en üst elemanı olan çatılar; binayı yukarıdan gelen yağmur, kar, rüzgar ve diğer atmosferik etkilerden (soğuk, sıcak) korur. Bu nedenle fonksiyonel olarak bir yapıda çok fazla önemi vardır.

Rüzgar etkisinin tespiti için öncelikle yapı civarında rüzgarın özelliklerinin bilinmesi gerekir. Rüzgar özelliklerinin bilinmesi için, rüzgarın yapı civarındaki hızının doğrultu ve şiddetinin yer ve zamanla değişiminin bilinmesi yeterlidir.

ama ve y ntem
Amaç ve Yöntem
  • Ülkemizin çeşitli bölgelerinde çok sık aralıklarla çatı uçmaları ve çatı çökmeleri ile karşılaşılmaktadır ve çatılarla ilgili bu olaylar sonucunda hem can kayıpları, hem de büyük maddi kayıplar ortaya çıkmaktadır.
  • Literatür çalışması neticesinde yurt dışında çatılar üzerinde bu tarz çalışmaların yaygın olduğu, fakat Türkiye’de yeterli olmadığı görülmüştür. Türkiye’de ise ülkemize özgü çatılar üzerinde deneysel ve nümerik araştırmaların yapılabilmesi, bu konudaki ülkemizdeki açığın kapatılmasıamaçlanmıştır
slide6
Bu kayıpların önüne geçebilmek ve bu olayların sebeplerinin gerçekçi olarak tespiti amacı ile farklı çatı modelleri (α=10o, α=20o ve α=30o eğimli beşik tipi çatılar) üzerindeki rüzgar yüklerini incelemek amacı ile rüzgar tünelinde deneysel ölçümler yapılmış, daha sonra bu çatıların nümerik modelleri oluşturulup nümerik çözümler elde edilmiş ve deneysel sonuçlar ile karşılaştırılmıştır. Deneysel ölçümü yapılamayan model ve tipteki çatılar için de daha sonra nümerik simülasyon çalışmaları yapılabilecektir.
literat r ara t rmas
Literatür Araştırması
  • Stathopoulos ve Saathoff [1] , alçak binaların çok-kademeli eğimli çatıların dizaynı için uygun yerel basınç katsayılarının belirlenmesi üzerinde çalışmışlardır. Özellikle 4:12 ve 12:12 eğimli çatılar üzerinde ölçülen yerel basınç katsayıları üzerinde kademe miktarı ve çatı eğiminin etkisini araştırmak için rüzgar tünelinde test etmişlerdir.
slide8
S.Reichrath ve T.W. Davies [13] çok kademeli Venlo-tip sera çatı üzerinde basınç dağılımlarının doğruluğunu test etmek amacıyla CFD’de simülasyonu çalışması yapmışlardır. CFD yöntemi ile bulunan sonuçlar deneysel verilerle oldukça uygunluk göstermiş ve gelecekte sera simülasyonları için oldukça güven vermiştir.
slide9
M.Tutar ve G. Oğuz [27,28] ,çalışmalarında, iki bina konfigürasyonu etrafındaki türbülanslı sınır katmanı akımı Büyük eddy Simülasyonu (BES) metodu yardımıyla çözümlemişlerdir. Tek bina konfigürasyonu için test edilen zaman ve/veya yer ortalamalı Navier-Stokes denklemlerine dayalı türbülans modelleri içerisinde RNG alt-ağ ölçekli BES metodu daya iyi performans veren türbülans modeli olarak bu çalışma için seçilmiştir. Zaman bağımlı simülasyonlar sonlu hacim yöntemine dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Deneysel veri ile karşılaştırılan sonuçlar BES metodunun ilgili akımı çözümlemede oldukça başarılı olduğunu göstermişlerdir.
at ekilleri
Çatı Şekilleri
  • Çatılar, genellikle aşağıdaki şekillerde yapılır:
  • a)Sundurma çatı
  • b)Beşik çatı
  • c) Kırma çatı
  • d) Mansard çatı
  • e) Kule çatı
  • f) Fenerli çatı
  • g) Set çatı
  • h) Kombine çatı

(c) (d)

( a )(b)

( e ) (f) (g) (h)

deneysel y ntem ve sonu lar
DENEYSEL YÖNTEM VE SONUÇLAR
  • Deneyler 32x32 cm kesitli ve plexiglas’ dan yapılmış test bölgesine sahip , ses altı-düşük hızlı, açık çevrimli, kapalı deney odalı ve emiş tip olan hava tünelinde gerçekleştirilmiştir. Tünelin şematik resmi aşağıda gösterilmiştir. Hava tünelinde, 5.5 kW’lık bir fan ile yapay rüzgar oluşturulmuş ve fanın devir ayarı, hız kontrol ünitesiyle gerçekleştirilmiştir. Yapılan türbülans ölçümlerinde, ölçüm ekipmanı olarak kızgın tel anemometre cihazı kullanılmıştır.
slide12

1- Giriş ağzı, 2- Dinlenme Odası, 3- Kollektör, 4- Test Bölgesi, 5- Difüzör Adaptörü 6-Difüzör,7- Çıkış dinlenme Odası, 8- Fan Bağlantısı, 9- Fan Kabini, 10- Fan, 11- Tünel Şasesi, 12- Tünel Taşıyıcı Tekeri, 13- Hız Kontrol Ünitesi, 14- Pitot tüp, 15- Manometre, 16- Sıcaklık probu, 17- Bilgisayar, 18- Kızgın Tel Anemometre Ünitesi, 19- Osiloskop, 20- Masa, 21-Çatı Modeli, 22- Fark Basınç sensörü 23-Veri aktarma Ünitesi 24- Güç Ölçer 25-Veri aktarma bağlantısı

r zgar bas n l mleri
Rüzgar Basınç Ölçümleri
  • Her durumda basınç ölçümleri yapının kenarından merkezine doğru tekrarlanarak elde edilir. Yapının yüzeyine 50 adet tapa ve bu tapalara 1.5 mm iç çapında 600 mm uzunluğunda hortumlar bağlanmıştır. Burada kullanılan hortumlar T.Stathopoulos ve P. Saathof [24] kullandıklarıyla benzerlik göstermektedirler. Çatı üzerine gelen rüzgar yükleri ilk olarak ölçme aralığı 0-10 mbar olan ASHCROFT marka RXLDP model fark basınç sensörleri tarafından analog sinyallere daha sonra veri toplama kartı ile sayısal hale dönüştürüldükten sonra yazılım sayesinde bilgisayarda basınç değerleri okunur.
slide14
ASHCROFT marka RXLDP model fark basınç sensörlerinin özellikleri
  • Ölçüm aralığı: 0-10 mbar
  • Ölçüm hassasiyeti %1
  • Veri Toplama Kartının Özellikler:
  • 100 kHz örnekleme frekansı
slide16

Ölçülen verilerin hesaplama metodu

Boyutsuz bir katsayı olan Basınç katsayısı (Cp) aşağıdaki gibi tanımlanır [14] :

Burada P, çatı modelinin herhangi herhangi bir noktasındaki statik basıncıdır. Po test kesitinde üniform akımdaki statik basınçtır, havanın yoğunluğu ve V, üniform akımdaki hızdır.

Ortalama rüzgar basıncı (Port) ve ortalama rüzgar basınç katsayısı (Cport) aşağıdaki gibi hesaplanır.

slide17
Burada, Port ortalama rüzgar basıncı,dAi i noktası etrafındaki yüzey alanı, cpi i noktasındaki yersel basınç katsayısıdır. Deneylerde rüzgar hızı 20 m/s olarak alınmıştır
slide19

Şekil α=10oeğimli çatının Φ=30 ve 60o rüzgar geliş açısında deneysel olarak elde edilen rüzgar basınç katsayıları

slide20
Şekil α=10oeğimli çatının Φ=90o rüzgar geliş açısında deneysel olarak elde edilen rüzgar basınç katsayıları
slide21
α=20oeğimli çatının Φ=0 ve 30o rüzgar geliş açısında deneysel olarak elde edilen rüzgar basınç katsayıları
slide22
α=20oeğimli çatının Φ=60 ve 90o rüzgar geliş açısında deneysel olarak elde edilen rüzgar basınç katsayıları
slide23
α=30oeğimli çatının Φ=0 ve 30o rüzgar geliş açısında deneysel olarak elde edilen rüzgar basınç katsayıları
slide24
α=30oeğimli çatının Φ=60 ve 90o rüzgar geliş açısında deneysel olarak elde edilen rüzgar basınç katsayıları
slide25

Deneysel olarak elde edilen grafiklere bakıldığında,10o eğimli çatıda kritik emme basınç katsayıları 0o ve 30o rüzgar geliş açılarında x/S=0.1 ve x/S=0.5 de 60o ve 90o geliş açılarında x/S=0.5 de, 20o ve 30o eğimli çatılar için 0o ,30o, 60o ve 90o geliş açılarında kritik basınç katsayıları x/S=0.5 de meydana gelmiştir.10o,20o ve 30o eğimli çatılar için 90o geliş açısında z/d=0.16, 0.33, 0.5 ve 0.66 oluşan emme basınç katsayıları diğer geliş açılarına nazaran daha düşük olmuştur.

slide26
10o,20o ve 30o eğimli çatılar için 60o ve 90o rüzgar geliş açılarında en yüksek emme basınç katsayıları z/d=0.83 ’ de meydana gelmiştir. 30o eğimli çatıda 0o ,30o ve 60o rüzgar geliş açısında x/S=0~0.4 arasında pozitif basınç katsayılarıoluşmuştur.
slide28
Ters eğimde oluşan ortalama basınçlar karşı eğime nazaran daha büyük ve emme şeklindedir. α =20o eğimli çatıda Φ=0o geliş açısında ortalama basınçlar sıfır değerine yaklaşmıştır. α =30o eğimli çatıda Φ=0o geliş açısında ortalama basınçlar basma şeklinde olup Φ=30o,Φ=60o ve Φ=90o geliş açılarında emmeye dönüşmüştür.
t rb lans yo unlu u l mleri
Türbülans Yoğunluğu Ölçümleri

Bu kısım, çeşitli çatı modellerinde değişik rüzgar açılarında çatı modelleri üzerinde meydana gelen türbülans yoğunluklarının deneysel olarak incelenmesi sonucu elde edilen verileri içerir.. Türbülans yoğunlukları z/d=0.5 ’de elde edilmiştir.

slide30
Tek Kanallı Kızgın Tel Anemometre Modülü
  • Voltaj Çıkışı: 0-10 V
  • Prob Direnç Ölçüm Hassasiyeti: % 0.1
  • Minyatür Prob
  • Sensör Direnci: 3.5 ohm
  • Max.Sensör Sıcaklığı: 300 oC
  • Vmin=0.02 m/s
  • Vmax=500 m/s
slide31

. α=10o eğimli çatıda Φ=0 ve 30o rüzgar geliş açısında çatı üzerindeki noktalardan test kesit alanının orta eksenine kadar olan mesafede ölçülen türbülans yoğunlukları

slide32

. α=10o eğimli çatıda Φ=90o rüzgar geliş açısında çatı üzerindeki noktalardan test kesit alanının orta eksenine kadar olan mesafede ölçülen türbülans yoğunlukları

slide33

α=20o eğimli çatıda Φ=0 ve 30o rüzgar geliş açısında çatı üzerindeki noktalardan test kesit alanının orta eksenine kadar olan mesafede ölçülen türbülans yoğunlukları

slide34

α=20o eğimli çatıda Φ=60 ve 90o rüzgar geliş açısında çatı üzerindeki noktalardan test kesit alanının orta eksenine kadar olan mesafede ölçülen türbülans yoğunlukları

slide35

α=30o eğimli çatıda Φ=0 ve 30o rüzgar geliş açısında çatı üzerindeki noktalardan test kesit alanının orta eksenine kadar olan mesafede ölçülen türbülans yoğunlukları

slide36

α=30o eğimli çatıda Φ=90o rüzgar geliş açısında çatı üzerindeki noktalardan test kesit alanının orta eksenine kadar olan mesafede ölçülen türbülans yoğunlukları

slide37

Şekil 3.25-3.36’da deneysel olarak elde edilen sonuçlara bakıldığında α=10o eğimli çatıda Φ=0o rüzgar geliş açısında A yolu (x/S=0 , y/H=0.23~0.5) boyunca en düşük türbülans yoğunlukları oluşmuş olup Φ=30o geliş açısında A yolu (x/S=0 , y/H=0.23~0.5) ve B yolu (x/S=0.2 , y/H=0.25~0.5) boyunca Φ=60o rüzgar geliş açısında D yolu (x/S=0.75 , y/H=0.25~0.5) ve E yolu (x/S=1 , y/H=0.23~0.5 ) boyunca en yüksek türbülans yoğunlukları meydana gelmiştir. α=20o ve α=30o eğimli çatılarda Φ=0o ,Φ=30o ve Φ=60o geliş açılarında en yüksek türbülans yoğunlukları D yolu (x/S=0.75 , y/H=0.25~0.5)ve E yolu (x/S=1 , y/H=0.23~0.4 ) boyunca meydana gelmiştir.

n mer k metod ve hesaplamalar
NÜMERİK METOD VE HESAPLAMALAR
  • Yüksek kapasiteli bilgisayarların gelişmesiyle 1990’lardan beri CFD’ nin kullanılması yaygınlaşmıştır. CFD’ nin bu kadar çok kullanılmasının sebebi ucuz oluşu ve nispeten hassas simülasyon sonuçları vermesidir. Normalde veri elde etmek için, deneysel ölçüm ve nümerik simülasyon olarak 2 tür yaklaşım vardır. Deneysel sonuçlar tam ve güvenilirdir, fakat pahalı ve fazla zaman alan bir yöntemdir.
slide39
CFD ekstra bir masrafa gerek duyulmaksızın birçok şartlar altında, büyük ve değişik geometrilerde sonuçlar üretebilmektedir.

Zero-Equation Türbülans Modeli

  • Zero-equation model en basit türbülans modeldir. Bu model türbülent viskoziteyi ifade etmek için tek bir cebirsel ifade kullanır.
slide40
μt= 0,03874.ρ.V.l (4.1)
  • l = Uzunluk faktörü
  • V = Yersel Ortalama hız
  • ρ = Hava yoğunluğu
  • Uzunluk faktörü ( l ), katı yüzeye en yakın mesafeden olan uzaklık. 0,03874 farklı iç hava akışları için uygun deneysel bir sabittir
  • Navier-Stokes Denklemi
  • Sıkıştırılamaz, kararlı bir akış için Süreklilik ve X yönündeki momentum denklemleri şu şekildedir.
a sayisi ve t rb lans model etk s

Ağ Türü

Max.Nod sayısı

Max. Eleman Sayısı

Ortalama Bağıl

Hata Oranı %

A

4812

23668

40,18

B

5813

29538

33,46

C

6945

35574

20,45

D

8689

45512

8,32

E

11761

63160

10,22

AĞ SAYISI VE TÜRBÜLANS MODELİ ETKİSİ
slide42
Ağ sayısının etkisi 20o eğimli çatıda 0o rüzgar geliş açısında test edilmiştir. Grafikte görüldüğü gibi hassas ağ yapma (E), kaba ağ (A)’ya oranla deneysel sonuçlara yakın sonuç vermesine rağmen belli değerden sonra ağ sayısını artırması daha fazla sapmalara neden olmaktadır
slide43
Türbülans modelinin etkisi de 20o eğimli çatıda 0o rüzgar geliş açısında test edilmiştir. Üstteki grafikte görüldüğü gibi 6 adet türbülans modeli Flotran analizde test edilmiştir. Çıkan sonuçlara bakıldığında Zero-equation türbülans modeli diğer türbülans modellere nazaran deneysel değerlere en yakın sonucu vermiştir.
hesaplama uzayi zell kler ve sinir artlari
HESAPLAMA UZAYI ÖZELLİKLERİ VE SINIR ŞARTLARI

20o çatı için 0o geliş açısında rüzgar yüklerini hesaplamak için tasarlanan hesaplama uzayının geometrik özellikleri (a) ve (b) üç boyutlu görünüm (c) ön kesit görünümü

slide45
Sınır Şartları
  • Nümerik hesaplama için aşağıdaki sınır şartları kullanılmıştır.
  • 1. Bu çalışmada hava akımı atmosferik sınır tabakası akımı olduğundan tamamen türbülanslı bir karakteristiğe sahiptir ve akımın bu özelliklerini belirtmek amacıyla girişte türbülans sınır şartlarının oluşturulması gerekmektedir.Türbülans modeli olarak Zero-equation modeli kullanılmıştır.
  • 2. Çıkışta serbest çıkış akımı sınır şartları : Çıkış düzlemine normal açıda olan tüm akım değişkenlerinin difüzyon akılarının sıfır değerinde olduğu kabul edilmiştir.Diğer yandan çıkış hızı ve basıncı ise akımın tam gelişmiş akım olduğu kabul edilerek ele alınmıştır.
slide46
3. Hesaplama uzayının yan ve üst yüzeylerinde serbest-kayma (free-slip) sınır şartları: Normal hız bileşenleri ve tüm hız bileşenlerinin normal gradiyentlerinin sıfır değeri aldıkları kabul edilmiştir.
bas n katsay lar i in n merik hesaplamalar
Basınç Katsayıları için Nümerik Hesaplamalar
  • Bu kısım, çeşitli çatı modellerinde değişik rüzgar açılarında çatı modelleri üzerinde meydana gelen rüzgar basınç katsayılarının, nümerik olarak incelenmesi sonucu elde edilen verileri içerir. Hesaplanan rüzgar basınçları denklem 3.1’ de yerine konularak rüzgar basınç katsayıları hesaplanmıştır. Şekillere bakıldığında kritik basınçların nispeten köşe yüzeylerde ve çatı sırtı bölgesinde meydana geldiği görülmektedir.
slide48

10o eğimli çatının 0 ve 30o rüzgar geliş açısında nümerik olarak elde edilen rüzgar basınç katsayıları

slide49

10o eğimli çatının 60 ve 90o rüzgar geliş açısında nümerik olarak elde edilen rüzgar basınç katsayıları

slide50

.20o eğimli çatının 0 ve 30o rüzgar geliş açısında nümerik olarak elde edilen rüzgar basınç katsayıları

slide51

20o eğimli çatının 90o rüzgar geliş açısında nümerik olarak elde edilen rüzgar basınç katsayıları

slide52

30o eğimli çatının 0 ve 30o rüzgar geliş açısında nümerik olarak elde edilen rüzgar basınç katsayıları

slide53

30o eğimli çatının 60 ve 90o rüzgar geliş açısında nümerik olarak elde edilen rüzgar basınç katsayıları

ts498 e ner
TS498’ E ÖNERİ
  • Türk Standartları Enstitüsü tarafından Kasım 1997’de yayımlanan TS 498 (Yapı Elemanlarının Boyutlandırılmasında Alınacak Yüklerin Hesap Değerleri)’de beşik tipi çatılarda 0o rüzgar geliş açısı için ortalama basınçlar için formüller sunulmuştur.
  • Bu bölümde nümerik sonuçlardan yola çıkarak TS498’de ortalama basınçlar için verilen denklemin genişletilmesi yönünde öneriler sunulmuştur.
  • İlk olarak Tablo 5.1-5.2’de 10o eğimli çatı için Φ=0 rüzgar geliş açısında nümerik elde edilen sonuçlar TS 498 Tablo5’ de sunulan değerlerle karşılaştırılmıştır.
slide55

Zeminden

Yüseklik(m)

TS 498 Tablo 5'de

verilen Rüzgar hızı

V (m/s)

TS 498 Tablo 5'de

verilen Emme, q

(Pa)

TS 498 Tablo 5'de

verilen Karşı Eğimdeki

Rüzgar Basıncı (Pa)

(1,2.Sinα-0,4).q

Karşı eğimde

Nümerik elde edilen

Ortalama

Rüzgar Basıncı (Pa)

% Fark

0-8

28

500

-95,81

-87,01

9,18

9-20

36

800

-153,29

-137,98

9,99

21-100

42

1100

-210

-184,78

12,01

>100

46

1300

-249,1

-224,92

9,71

Tablo . 10o eğimli çatı için Φ=0o’de karşı eğimde TSE 498 Tablo 5' de verilen değerlerle nümerik olarak elde edilen sonuçların karşılaştırılması

slide56
Tabloya bakıldığında nümerik olarak bulduğumuz değerler TS 498 Tablo 5’ de sunulan değerlerle uygunluk göstermektedir. Buradan hareketle, aşağıda tablo da10o eğimli çatı için değişik hızlar, ve rüzgar açıları için nümerik olarak hesaplanan ortalama basınçlar sunulmuştur.
slide57

Zeminden

Yükseklik

(m)

TS 498 Tablo5'de

verilen Rüzgar

hızı V (m/s)

TS 498 Tablo 5'de

verilen Emme, q

(Pa)

TS 498 Tablo 5'de

verilen Ters Eğimdeki

Rüzgar Basıncı (Pa)

0,4.q

Ters eğimde

Nümerik elde edilen Ortalama

Rüzgar Basıncı (Pa)

% Fark

0-8

28

500

-200

-217,87

8,20

9-20

36

800

-320

-367,11

12,83

21-100

42

1100

-440

-504,40

12,77

>100

46

1300

-520

-602,30

13,66

Tablo. 10o eğimli çatı için Φ=0o’de ters eğimde TSE 498 Tablo 5' de verilen değerlerle nümerik olarak elde edilen sonuçların karşılaştırılması

slide58

Rüzgar

Açısı

Φ

α=10o

Hızlara göre Ortalama Basınçlar (Pa)

Hızlara göre Ortalama Basınçlar (Pa)

Karşı Eğim (E)

Ters Eğim (F)

V=28

V=36

V=42

V=46

V=28

V=36

V=42

V=46

Φ=0o

-87,01

-128,332

-175,26

-215,496

-217,87

-372,112

-507,591

-612,121

Φ=30o

-150,43

-246,757

-343,415

-411,859

-251,55

-416,774

-570,507

-684,394

Φ=60o

-134,42

-220,609

-297,144

-363,762

-234,87

-387,074

-524,605

-636,23

Φ=90o

-29,35

-36,7665

-54,6841

-78,9256

-35,88

-39,41

-62,62

-82,69

α=10o eğimli çatıda farklı hız ve yönler için nümerik elde edilen ortalama basınçlar

slide59
Bu tablodaki değerlerden yola çıkarak TS 498’de P=(1,2*Sinα – 0,4)*q sunulan formül farklı eğim ve rüzgar geliş açıları için yetersiz kalmış olup bu formülü aşağıdaki Tablo’daki gibi genişletebiliriz.
sonu lar ve tarti ama
SONUÇLAR VE TARTIŞAMA
  • 1)10o,20o ve 30o eğimli çatılar için 0o ,30o, 60o ve 90o geliş açılarında, nümerik ve deneysel olarak elde edilen Cp (basınç katsayısı) dağılımlarına bakıldığında deneysel ölçümler ile nümerik hesaplamalar arasında basınç katsayısı (Cp) değerleri açısından genelde uyumlu sonuçlar elde edilmesine rağmen bazı noktalarda uyumsuzluk görülmüştür. Bu sapmalar daha çok çatı köşe noktalarında ve sırt yüzeylerde meydana gelmiştir. Bu farklılıkların sebebi olarak ; grid yapısı, ağ boyutu, örnek uzayının boyutu, seçilen türbülans modelin yetersizliği ve bu yüzeylerde deneysel olarak hassas bir ölçüm yapılamaması olarak açıklanabilir.
slide62
Ayrıca hava akımının doğru olarak modellenmesi ve basınç değerlerinin hesaplanmasında CFD’ nin yetersiz kalması bu farklılıkların sebebi olarak açıklanabilir.
  • Genel olarak sonuçlar göz önüne alındığında bu konuda deneysel olarak ölçümleri yapılamayacak çatı modelleri için CFD analizi yapılarak güvenilir sonuç ve yorumlamalar yapılabileceğini göstermektedir
slide63
2)Nümerik hesaplamalarda ilk olarak ağ sayısının etkisi araştırılmıştır. Şekil 4.1 de görüldüğü gibi hassas ağ yapma, kaba ağa nazaran deneysel sonuçlara daha yakın sonuçlar vermiştir.
  • 3)Nümerik hesaplamalarda daha sonra türbülans modelinin etkisi araştırılmıştır. Bunun için ANSYS-Flotran da 6 adet türbülans modeli (k-ε, RNG,Grimaji,Zero-equation,New k-ε, Shi-Zhu-Lumley) test edilmiştir. Testler neticesinde, Zero-equation türbülans modeli Şekil 4.2’ de de görüldüğü gibi deneysel sonuçlara en yakın sonucu vermiştir. Bundan dolayı burada yapılan tüm nümerik hesaplamalarda Zero-equation türbülans modeli kullanılmıştır.
slide64
4 )10o eğimli çatıda kritik emme basınç katsayıları 0o ve 30o rüzgar geliş açılarında x/S=0.1 ve x/S=0.5 de 60o ve 90o geliş açılarında x/S=0.5 de, 20o ve 30o eğimli çatılar için 0o ,30o, 60o ve 90o geliş açılarında kritik basınç katsayıları x/S=0.5 de meydana gelmiştir.
  • 5)10o,20o ve 30o eğimli çatılar için 90o geliş açısında z/d=0.16, 0.33, 0.5 ve 0.66 oluşan yersel basınç katsayıları diğer geliş açılarına nazaran daha düşük olmuştur.
  • 6)10o,20o ve 30o eğimli çatılar için 60o ve 90o rüzgar geliş açılarında en yüksek emme basınç katsayıları z/d=0.83 ’ de meydana gelmiştir.
slide65
7)30o eğimli çatıda 0o ,30o ve 60o rüzgar geliş açısında x/S=0~0.4 arasında pozitif basınç katsayıları oluşmuştur.
  • 8) Karşı ve ters eğimde deneysel olarak elde edilen ortalama basınç katsayıları Şekil
  • 3.15-3.16’ da gösterilmiş olup genelde uyumlu sonuçlar elde edilmiştir.
  • a)Ters eğimde oluşan ortalama basınçlar karşı eğime nazaran daha büyük ve emme şeklindedir.
  • b)      α =20o eğimli çatıda Φ=0o geliş açısında ortalama basınçlar sıfır değerine yaklaşmıştır.
  • c) α =30o eğimli çatıda Φ=0o geliş açısında ortalama basınçlar basma şeklinde olup Φ=30o,Φ=60o ve Φ=90o geliş açılarında emmeye dönüşmüştür.
slide66
9)Deneysel ve nümerik olarak elde edilen ortalama basınç katsayıları Şekil 6.4-6.6’da gösterilmiş olup genelde uyumlu sonuçlar elde edilmiştir.
  • a)α=10o eğimli çatı için z/d=0.1667’ de en düşük ortalama emme basınç katsayısı Φ=0o de, en yüksek ortalama emme basınç katsayısı Φ=90o’ de meydana gelmiştir. Z/d=0.33, 0.5, 0.66 ve 0.83’ de en düşük emme basınç katsayısı Φ=90o’ de, en yüksek emme basınç katsayısı Φ=60o’ de meydana gelmiştir.
  • b) α=20o eğimli çatı için z/d=0.1667, 0.33, 0.5 ve 0.66’ da en yüksek ortalama emme basınç katsayısı Φ=90o’ de, en düşük ortalama emme basınç katsayısı Φ=60o’ de meydana gelmiştir. z/d=0.83’ de en yüksek ortalama emme basınç katsayısı Φ=60o’ de, en düşük ortalama emme basınç katsayısı Φ=90o’ de meydana gelmiştir.
slide67
c)α=30o eğimli çatı için z/d=0.1667’ de en düşük ortalama emme basınç katsayısı Φ=0o’ de, en yüksek ortalama emme basınç katsayısı Φ=30o’ de meydana gelmiştir. z/d=0.33, 0.5 ve 0.66’ da en yüksek ortalama emme basınç katsayısı Φ=30o’ de en düşük ortalama emme basınç katsayısı Φ=90o’ de meydana gelmiştir. z/d=0.83’ de en yüksek ortalama emme basınç katsayısı Φ=60o’ de, en düşük ortalama emme basınç katsayısı Φ=90o’ de meydana gelmiştir.
  • 10)α=10o, α=20o ve α=30o eğimli çatılar için Φ=0o , Φ=30o, Φ=60o ve Φ=90o geliş açılarında çatı üzerindeki belirli noktalardan tünel test kesitinin orta eksenine kadar olan mesafede türbülans yoğunlukları ölçülmüş olup şekil 3.25-3.36’ de gösterilmiştir.
slide68
a)α=10o eğimli çatıda Φ=0o rüzgar geliş açısında A yolu (x/S=0 , y/H=0.23~0.5) boyunca en düşük türbülans yoğunlukları oluşmuş olup Φ=30o geliş açısında A yolu (x/S=0 , y/H=0.23~0.5) ve B yolu (x/S=0.2 , y/H=0.25~0.5) boyunca Φ=60o rüzgar geliş açısında D yolu (x/S=0.75 , y/H=0.25~0.5) ve E yolu (x/S=1 , y/H=0.23~0.5 ) boyunca en yüksek türbülans yoğunlukları meydana gelmiştir
  • b) α=20o ve α=30o eğimli çatılarda Φ=0o ,Φ=30o ve Φ=60o geliş açılarında en yüksek türbülans yoğunlukları D yolu (x/S=0.75 , y/H=0.25~0.5)ve E yolu (x/S=1 , y/H=0.23~0.4 ) boyunca meydana gelmiştir.
slide69
11) α=10o eğimli çatı için nümerik olarak bulduğumuz değerler TS 498 Tablo 5’ de sunulan değerlerle uygunluk göstermektedir. Buradan hareketle, aşağıda tablo 5.3-5.9’de farklı eğimler , rüzgar açıları ve farklı hızlar için nümerik olarak hesaplanan ortalama basınçlarsunulmuştur. Bu tablolardaki değerlerden yola çıkarak TS 498’de P=(1,2*Sinα- 0,4)*q sunulan formül farklı eğim ve rüzgar geliş açıları için yetersiz kalmış olup bu formülü Tablo5.10’daki gibi genişletebiliriz.
slide70
12) Tablo 5.6’de sunulan ortalama basınç değerlerine bakıldığında bütün çatılar için karşı eğimde Φ=0o Φ=30o ve Φ=60o rüzgar geliş açılarında çatı eğimi arttıkça ortalama basınçlar emmeden basmaya yönelmiştir. Ters eğimde oluşan ortalama emme basınçları karşı eğime nazaran daha büyük olmuştur ve en düşük emme basınçları Φ=90o rüzgar geliş açısında meydana gelmiştir.
  • 13) Bu şekilde, deneysel ölçümü yapılamayan farklı çatı modelleri ve değişik rüzgar hız ve yönleri için de, oluşturulan nümerik model yardımıyla bu farklı çatılar üzerindeki hız alanları, basınç dağılımları, rüzgar yükü değişimleri gibi sonuçlar deneysel ölçüme gerek duyulmadan bulunabilecektir.
slide71
Böylece ülkemizde kullanılan çeşitli tipteki çatılar üzerinde meydana gelen çatı çökmeleri, çatı uçmaları gibi büyük maddi kayıplara sebep olan olaylar daha gerçekçi bir şekilde analiz edilebilecek, bu tip olayların önlenebilmesi için çatılar üzerinde yapılması gereken değişiklikler ele alınarak bu tip kazaların önüne geçebilmek için alınması gereken tedbirler ortaya konulacaktır.