1 / 28

Epidemiološki podaci

Epidemiološki podaci. nakon II svj. rata učestalost: 3x  12% muškaraca, 5% žena ima litijazu (SAD) trošak liječenja 1,8 milijardi $ godišnje (SAD) sklonost recidivima 35%  5 g. > 50%  10 g. Podjela kamenaca prema sastavu. Anorganski

reyna
Download Presentation

Epidemiološki podaci

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Epidemiološki podaci • nakon II svj. rata učestalost: 3x • 12% muškaraca, 5% žena ima litijazu (SAD) • trošak liječenja 1,8 milijardi $ godišnje (SAD) • sklonost recidivima 35%  5 g. > 50%  10 g.

  2. Podjela kamenaca prema sastavu Anorganski • kalcij-oksalat monohidrat • kalcij-oksalat dihidrat • kalcij-hidrogenfosfat dihidrat (brušit) • kalcij-hidroksikarbonat fosfat (apatit) • trikalcij-fosfat • magnezij-amonij-fosfat heksahidrat (struvit) Organski • mokraćna kiselina • mokraćna kiselina dihidrat • amonij-hidrogenurat • natrij-hidrogenureta monohidrat • cistin

  3. Učestalost kamenaca u populaciji

  4. Proces stvaranja kamenaca Produkt konc. iona Linija satruracije= točka u kojoj počinje kristalizacija Produkt stvaranja = točka spontane nukleacije kristala

  5. Promotori stvaranja kamenaca • kalcij • natrij • oksalat • urat • cistin • nizak pH urina • Tamm-Horsfall-ov protein • malen volumen urina • bakterijski produkti

  6. Inhibitori stvaranja kamenaca Organski • nefrokalcin • Tamm-Horsfall-ov protein • urinarni protrombinski fragment 1 • inhibitor proteaza:inter- inhibitor • glikozaminoglikani Anorganski • magnezij • pirofosfat • citrat

  7. Shematski prikaz stvaranja bubrežnih kamenaca

  8. Cilj dijagnostičkog postupka • postoji li litijaza • utvrditi čimbenike koji pospješuju stvaranje kamenaca • analize sastava kamenaca

  9. Temeljna evaluacija u bolesnika s kamencem A) Podaci iz anamneze - litijaza u obitelji - bolesti udružene s litijazom (sarkoidoza, koštane i crijevne bolesti, recidivi uroinfekcija, maligne bolesti) - unos tekućine , način ishrane (unos animalnih bjelančevina) - uzimanje lijekova (vitamini D i C, triamteren, diuretici Henleove petlje) - profesija bolesnika, fizička aktivnost

  10. Temeljna evaluacija u bolesnika s kamencem B) Laboratorijska analiza - pregled urina (pH, sediment) - urinokultura - kvalitativno testiranje na cistin - serum: kalcij, fosfor, mokraćna kis. kalij, kreatinin, ev . proteini plazme i acidobazna ravnoteža)

  11. Temeljna evaluacija u bolesnika s kamencem C) Ostali oblici evaluacije - nativna snimka urotrakta - UZV urotrakta - ev. ekskrecijska urografija -analiza kamenca infracrvenom spektroskopijom

  12. Indikacije za kompletnu metaboličku evaluaciju - bolesnici s recidivnom litijazom - djeca - metabolički aktivna litijaza (rast kamenca, spontana eliminacija ili kirurška intervencija, recidiv unutar jedne godine) - urična - cistinska - struvitna litijaza

  13. Glavni urinarni faktori nastanka kamenaca • hiperkalciurija • hiperoksalurija • hiperurikurija • hipocitraturija • hipomagnezurija • malen volumen mokraće

  14. Kompletna metabolička evaluacija bolesnika s litijazom Bazična evaluacija + 3 uzorka 24-satne mokraće - volumen mokraće, pH - kalcij, mokraćna kis, oskalat, citrat, natrij, fosfor, magnezij, kreatinn - cistin (ako je kvalitativni test pozitivan) - ureja*, sulfat* Ureja, sulfat=indirektni pokazatelji unosa proteina

  15. Shema evaluacije bolesnika s kalcijskom litijazom KALCIJSKI KAMENAC hiperkalcemija (pHPT, nepolazma) Serumski kalcij Normokalcemija Djeca/adolescenti Odrasli asimpt.kamenac (slučajno otkriven) prvi kamenac sa spont. eliminacijom, nema recidiva, >45 godina recidiv, ESWL, oper.rezidua kompletna metab. evaluacija kompletna metab. evaluacija bazična evaluacija + dijetetske upute

  16. Normalne vrijednosti izlučenih tvari u 24h mokraći

  17. Dijetetske mjere u prevenciji litijaze A) Unos tekućine Diureza > 2l/24 sata Vrsta tekućine: voda (nema dokaza da je “tvrda” voda litogenija) 250 ml sa svakim obrokom+između obroka+ prije spavanja i tijekom ustajanja noću oranžada, limunada (citrat !) B) Unos soli Povećan unos - hiperkalciurija - saturacija mononatrijevim uratom  - ekskrecija citrata  Cilj: smanjiti unos soli  100 mmol/ Na = 6 g. NaCl/dan

  18. Dijetetske mjere u prevenciji litijaze C) Unos proteina Povećan unos: - ekskrecija kalcija  - ekskrecija oksalata  - ekskrecija mokraćne kiseline  - ekskrecija citrata  - pH urina  - glomerularna filtracija  Cilj: unos proteina 0,8-1,0 g/kg/dan D) Unos kalcija Smanjen unos Ca  veći rizik litijaze (intest.apsorpcija Ox ) Cilj: 800-1000 mg Ca/d (mliječni proizvodi  s obrocima da se smanji intest. apsorpcija Ox)

  19. Dijetetske mjere u prevenciji litijaze E) Unos alkohola Povećan unos: - hiperkalciurija - hiperfosfaturija - hiperurikurija - diureza  F) Unos oksalata Namirnice bogate oksalatom: špinat, čokolada, kikiriki, čaj, kava Smanjen unos kalcija  intestinalna apsorpcija ox ; hiperoksalurija Restrikcija unosa oksalata ? (8-12% se apsorbira u crijevu !)

  20. Rizik nastanka kamenaca ovisno o dijetetskim čimbenicima + Ca UH M alkohol tekućina Rizik litijaze bjelanč. sol ox. -

  21. Farmakoterapija kalcijske litijaze A) Diuretici -hidroklorotijazid 25-50 mg/dan - klortalidon 25 mg/d - indapamid 2,5 mg/d (efikasan kao 50 mg HCTZ) - amilorid 5 mg + HCTZ 50 mg Učinak: smanjenje kalciurije (40-60%) smanjenje citraturije ! (HCTZ)  hipokalemija (osim indapamida) B) Alopurinol  kod hiperurikozurične Ca-litijaze  300 mg/d + smanjiti unos animalnih bjelančevina

  22. Farmakoterapija kalcijske litijaze C) Citrat Terapijska doza K-citrata: 20 mmol/d (= 1 +1/2 tbl Kalinora) 1 tbl Kalinora = 40 mmol K + 13,3 mmol citrata Cilj terapije: citraturija > 320 mg/d pH urina 6,2-6,8 D) Ortofosforni spojevi E) Celuloza fosfat

  23. Kalijev citrat: - veže Ca ione i stvara topljivi Ca-citrat kompleks - metabolizira se u bikarbonat alkalizacija

  24. Terapijski pristup u bolesnika s kalcijskom litijazom

  25. Urična litijaza-metabolički poremećaji ključni u nastanku litijaze • povećano stvaraje i izlučivanje mokraćne kiseline (endogenog ili egzogenog podrijetla) • stvaranje trajno kiselog urina • manjak makromolekulskih spojeva u mokraći koji utječu na topljivost mokraćne kiseline • malen volumen mokraće

  26. Urična litijaza-cilj liječenja • hidracija > 3 litre tekućine dnevno • smanjiti unos purina (meso, riba, perad) da urikurija bude < 600 mg/24 sata • alkalizacija mokraće pH 6,0-7,0 (K-citrat 20 mmol/l) • alopurinol (300 mg/dan)

  27. Cistinska litijaza • poremećaj transporta dibazičnih aminokiselina u proks. tubulu i sluznici crijeva (cistin, lizin, arginin, ornitin) Terapijske smjernice • dijeta siromašna metioninom nepraktično • hidracija (volumen urina > 3 l/24h) • alkalizacija mokraće (pH~7 - K-citrat) • smanjen unos soli • vezanje cistina u mokraći • penicilamin (250 mg 1-4g/dnevno) - nuspojave ! •  merkaptopropionilglicin (~ 1200 mg/d) • captopril (75-150 mg)

  28. Struvitna litijaza • urinarna infekcija bakterijama koje posjeduju ureazu (Proteus, Providencia, Klebsiela, Serratia marscensens) Terapijski cilj • kirurško odstranjenje kamenca • sterilizacija mokraće • inhibitori ureaze (acetohidroksamična kiselina) • acidifikacija mokraće: • amonijev klorid • irigacija hemiacidrinom (toksičnost !)

More Related