slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
NAZIM ŞEKİLLERİ PowerPoint Presentation
Download Presentation
NAZIM ŞEKİLLERİ

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 32

NAZIM ŞEKİLLERİ - PowerPoint PPT Presentation


  • 495 Views
  • Uploaded on

www.turkceciler.com Türkçe Dersi/Edebiyat Dersi Kaynak Sitesi. NAZIM ŞEKİLLERİ. 1)BEYİTLERDEN OLUŞAN NAZIM ŞEKİLLERİ. 2)BENDLERDEN OLUŞAN NAZIM ŞEKİLLERİ. Ruba’i. Kaside. Tuyuğ. Mesnevi. Murabba. Gazel. Şarkı. Müstezat. Muhammes. Nazm. Terkib-i Bent. Terci-i Bent. Kıt’a.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'NAZIM ŞEKİLLERİ' - ciaran-guy


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1

www.turkceciler.com

Türkçe Dersi/Edebiyat Dersi Kaynak Sitesi

NAZIM ŞEKİLLERİ

slide2

1)BEYİTLERDEN OLUŞAN NAZIM ŞEKİLLERİ

2)BENDLERDEN OLUŞAN NAZIM ŞEKİLLERİ

  • Ruba’i
  • Kaside
  • Tuyuğ
  • Mesnevi
  • Murabba
  • Gazel
  • Şarkı
  • Müstezat
  • Muhammes
  • Nazm
  • Terkib-i Bent
  • Terci-i Bent
  • Kıt’a
slide3

1)BEYİTLERDEN

OLUŞAN

NAZIM ŞEKİLLERİ

slide4

KASİDENİN BÖLÜMLERİ:

KASİDE

  • Arap Edebiyatında doğmuş İran Edebiyatında bazı değişikliklere uğramış oradan da edebiyatımıza girmiştir.

1-Nesip(Teşbib):Giriş bölümüdür.Konu ile ilgisi olmayan beyitlerden oluşur.

2-Girizgah:Tek beyitten oluşur.Asıl konuya girilen bölümdür.

  • Divan Edebiyatı nazım şekillerindendir.

3-Methiye:Kasidenin asıl bölümüdür.Peygamber, devlet adamı, padişah burada övülür veya yerilir.

  • Bir kişiyi övmek veya yermek için yazılır.
  • Aruz ölçüsüyle yazılır.

4-Fahriye:Şairin kendini övdüğü bölümdür.

  • 15 -99 beyit arasındadır.

5-Tegazzül:Kasideyle aynı ölçü ve uyakta yazılmış olan gazeldir.

  • aa ,ba ,ca, da şeklinde kafiyelidir.

6-Dua:Kasidenin son bölümüdür.

slide5

NOT:Her kasidede Fahriye ve Tegazzül bölümü bulunmaz.

5-HİCİV:Sosyal olayların veya kişilerin tenkit edildiği kasidelerdir.

KONULARINA GÖRE KASİDELER:

6-BAHARİYE:Bahar mevsimin övüldüğü kasidelerdir.

1-TEVHİD:Allah’ın birliğini anlatan kasidelerdir

7-IYDIYYE:Bayram günlerinin övüldüğü kasidelerdir.

2-MÜNACAAT:Allah’a yalvarış ve yakarış kasideleridir.

8-CÜLUSİYE:Padişahın tahta çıkışını anlatan kasidelerdir.

3-NAAT:Hz.Peygamberlerin övüldüğü kasidelerdir.

4-METHİYE:Padişahların devlet adamlarının övüldüğü kasidelerdir.

slide6

SU KASİDESİ

(7.Beyit)

Arızun yadıyla nemnak olsa müjganum n’ola

Zayi olmaz gül temennasıyla virmek hara su.

(13.Beyit)

Dest busi arzusıla ger ölsem dostlar

Kuze eylen toprağum sunun anunla yara su.

Günümüz Türkçesiyle

Yanağını hatırladıkça kirpiklerim ıslansa bunda şaşılacak ne var?Zira gül elde etmek için dikene su vermek boşa gitmez…

Dostlar!Eğer onun elini öpme arzusuyla ölürsem , toprağımdan testi yapın ve sevgiliye onunla su verin…

FUZULİ (Su kasidesi’nden)

32 beyit

slide7

MESNEVİ

  • İran edebiyatından edebiyatımıza geçmiş nazım şekillerindendir.
  • Aruz ölçüsünün kısa kalıplarıyla yazılır.
  • Uzun konuların işlenmesine en uygun nazım şeklidir. Destanlar ,uzun aşk hikayeleri ,öğretici dini ve ahlaki konuların hep mesnevi şeklinde yazılması bu yüzdendir.
  • Beyitler arası anlam birliği vardır.
  • aa , bb , cc , şeklinde kafiyelidir.
  • Aşk ,tabiat ,tasavvuf ,ahlak gibi konular işlenir.
slide8

5 mesneviden oluşan eserlere HAMSE denir.Edebiyatımızdaki ilk hamse yazarı ALİ ŞİR NEVAİ’dir.

  • Divan edebiyatında mesnevi ,gazel ve kaside gibi önplanda tutulmamış, hatta yalnızca mesnevi yazan şairlerin sanatı küçümsenmiştir.
  • TÜRK EDEBİYATIındaki ilk mesnevi YUSUF HAS HACİB’ in yazdığı KUTADGU BİLİG’dir
slide9

TÜRK EDEBİYATINDAKİ ÖNEMLİ MESNEVİLER:

  • Hüsrev ü Şirin = Kutb(14.yy.)
  • Risaletü’n Nushiyye = Yunus Emre(14.yy.)
  • Mantıku’t- Tayr = Gülşehri(14.yy.)
  • Garipname = Aşık Paşa(14.yy.)
  • İskendername , Cemşid-i Hurşid = Ahmedi(14.yy.)
  • Vesiletü’n Necat(Mevlit) = Süleyman Paşa(15.yy.)
  • Harname ,Hüsrev ü Şirin = Şeyhi(15.yy.)
  • Yusuf u Züleyha = Kemalpaşazade(16.yy.)
  • Leyla vü Mecnun ,Beng ü Bade = Fuzuli(16.yy.)
  • Hayriyye = Nabi(17.yy)
slide10

Hüsn ü Aşk = Şeyh Galip(18.yy)

  • Lütfiyye = Vehbi(18.yy.)
  • Gülşen-i Aşk = İzzet Molla(19.yy.)
  • Tanzimat döneminde ise Ziya Paşa’nın Harabat Mukaddimesi,Namık Kemal’in Tahrib-i Harabat’ının bir kısmı ve Abdülhak Hamit Tarhan’ın Manzum tiyatroları mesnevilerin en son örnekleri olmuştur.
slide11

CEMŞİD Ü HURŞİD

Düşinde çünki gördi ol yüzi şah

Be-sad dil aşık olup eyledi ah

Günümüz Türkçesiyle:

Şah , o yüzü rüyasında görünce,

Yüz gönülle aşık olup ah eyledi.

Figan idüben uykudan uyandı

Nitekim lale kan yaşa boyandı

Ağlayarak uykudan uyandı,

Ve lale gibi kan yaşa battı.

Anun ahı ki olmuş ateş ü dud

Yüzin itmişdi ğöğin dud endud

Ahı, ateş ve duman olmuş,

Gökyüzünü dumana salmıştı.

AHMEDİ

Cemşid ü Hurşid ‘den

58 Beyit

slide12

4-15 beyit arasında yazılır.

  • 15 beyitten oluşan gazellere Gazel-i mutavvel denir.Ahmedi ve Nesimi’nin bu tür gazelleri çoktur.

GAZEL

  • Arap şiiridir.Gazel önce İran edebiyatına oradan da Türk edebiyatına geçmiştir.
  • aa, ba , ca , da şeklinde kafiyelidir.
  • Divan edebiyatı nazım şekillerindendir.
  • Gazelin ilk beyitine matla son beyitine makta denir.
  • Gazeller divan edebiyatının en lirik şiirleridir.
  • Gazelin en güzel beyitine beytü-l gazel denir.
  • Aruz ölçüsüyle yazılır.
  • Gazelin asıl konusu aşk ve sevgilidir.Sevgili ile ilgili olarak şarap ve tabiattan da söz edilir.
  • Şairin adının geçtiği beyite mahlas beyiti denir.
slide13

Gazelde öncelikle beyit güzelliğine önem verilir.

  • Konu birliği olan gazeller yek ahenk denir.
  • Bütün beyitleri aynı güzellikte olan gazellere yek avaz denir.
  • Fuzuli , Baki , Nabi gazelleriyle meşhur divan şairleridir.
slide14

GAZEL

Açıl bağun gül ü nesrini ol ruhsarı görsünler

Salın serv ü sanavber şive-i reftarı görsünler

Kapunda hasıl itdi bu devasuz derdi hep gönlüm

Ne derde mübtela oldı dil-i bimarı görsünler

Açıldı dağlar sinemde çak itdüm giribanum

Muhabbet gülşeninde açılan gülnarı görsünler

Ten-i zarumda pehlum üstühanı sayılur bir bir

Beni seyr itmeyen ahbab musıkarı görsünler

Güzeller mihriban olmaz dimek yanlışdur ey Baki

Olur vallahi billahi heman yalvarı görsünler

BAKİ(16. yy.)

slide15

MÜSTEZAD

  • Nazım şekli olarak gazelden türetilmiş bir şekildir.
  • Müstezad nazım şekli edebiyatımızda ilk yy.lardan beri az sayıda kullanılmıştır
  • Divan şairlerince de çok az kullanılmasına karşılık müstezad halk edebiyatında daha çok benimsenmiş ‘yedekli’‘ayaklı’adlarıyla çokça kullanılmıştır.
  • Servet-i Fünun edebiyatında ve daha sonraları da müstezad adıyla bazı şiirler yazılmışsa da daha çok serbest müstezad denilen ve bütün aruz kalıplarıyla yazılabilen bu şeklin eski divanlarda görülen müstezadlarla uzun ve kısa mısra benzerliğinden başka ilişkisi kalmamıştır.
slide16

Ey şuh-ı sitem-pişe dil-i zar senündür

Yok minnetün asla

Sen kim gelesen meclise bir yer mi bulunmaz

Baş üzre yerün var

Gül goncasısan guşe-i destar senündür

Gel ey gül-i ra’na

Benzer ki bu dildar-ı cefakar senündür

Biçare Nedima

NEDİM (18.YY.)

slide17

NAZM

  • Edebiyatımızda iki beyitli kısa nazm çok az kullanılmıştır.
  • Nazım şekli olarak nazm kıt’anın ilk beyiti kafiyeli olan şeklidir.
  • Felsefi tasavvufi bir fikir bir hayat görüşü bir nükte bir kişiyi övme ya da yerme bir olayın tarihi nazmın konusu olabilir.
  • Kafiye örgüsü aa , ba , ca, … düzenindedir. Yani şekil ve kafiyelenişi bakımından bütünüyle gazele benzer.Yalnız mahlas beytinin bulunmayışı ve konusunu değişik olmasıyla gazelden ayrılır.

www.turkceciler.com

Türkçe Dersi/Edebiyat Dersi Kaynak Sitesi

slide18

Meh-i burc-ı şeref tutuldı dirler

Gül-i bağ-ı sa’adet soldı dirler

Bahar-ı hüsn iken bağ-ı ruhında

Benefşe bitmedin bozuldı dirler

Ahmed PAŞA

slide19

KIT'A

 Kıt’a nazım terimi olarak iki ya da daha çok 9-10 beyite kadar olan matla ve mahlas beyiti bulunmayan xa xa xa kafiyeli bir nazım şeklidir.

 İşlenilen konu bakımından nazm ile aynıdır.

 Kıt’a az ya da çok her şairin divanında yer bir nazım şeklidir.

Dahi görmedi dide-i rüzgar

Feridun-meniş böyle bir şehriyar

İsMeTi 

slide20

2)BENTLERDEN

OLUŞAN

NAZIM ŞEKİLLERİ

slide21

RUBA'İ

  • Aşk, şarap, felsefe, tasavvuf, din gibi konuları ele alır.
  • İran edebiyatından edebiyatımıza geçmiştir.
  • Ruba’ilerde şairin adı(mahlası) kullanılmaz.
  • Aruz ölçüsüyle yazılır.
  • Bu türün en önemli temsilcisi 12.yy. yaşamış olan Ömer HAYYAM’dır.
  • Ruba’iler tek dörtlükten oluşur.
  • Nef’i , Nedim , Fuzuli , Kadı Burhaneddin ve Yahya kemal bu türde eserler vermişlerdir.
  • aaxa şeklinde kafiyelidir.
  • Ruba’ilerin aaaa şeklinde kafiyelenmiş şekline Ruba’i-i Musarra denir.
slide22

RUBA’İ

Günümüz Türkçesiyle

Ya Rab dilimi sehv ü hatadan sakla

Endişemi tezvir ü riyadan sakla

Basdim reh-i vadi-i ruba’iye kadem

Ta’n-ı har-ı nadan-ı dü-padan sakla

Ya Rab!Dilimi kusur ve hatadan koru.

Düşüncemi yalan ve ikiyüzlülükten koru.

Ruba’i vadisinin yoluna ayak bastım.

İki ayaklı anlayışsız eşeklerin ayıplamasından koru.

Nef’i

RUBA’İ

Günümüz Türkçesiyle

Ol göz ki yüzün görmeye göz dime ana

Şol yüz ki tozun silmeye yüz dime ana

Şol söz ki içinde sanema vasfun yoh

Sen bad-ı heva dut anı söz dime ana

O göz, yüzünü görmezse ona göz deme.

Şu yüz,ayağının tozunu silmezse ona yüz deme.

Ey put kadar güzel sevgili, vasfının olmadığı sözü,

Değersiz tut; ona söz deme.

Kadı Burhaneddin

slide23

TUYUĞ

  • Türklerin bulduğu ve Türklerin kullandığı nazım şeklidir.
  • Dörtlükler halinde yazılır.
  • Aruz ölçüsünün kısa kalıplarıyla yazılır.
  • Halk edebiyatındaki maninin divan edebiyatındaki ruba’inin karşılığıdır.
  • aaxa şeklide kafiyelidir.
  • Tuyuğlarda kafiyelerin cinaslı kelimelerden seçilmesi önemlidir.
slide24

Hakka şükür koçlarun devranıdur

Cümle alem bu demün hayranıdur

Gün batandan gün toğan yire değin

Aşk erinün bir nefes seyranıdur

Kadı Burhaneddin

slide25

MURABBA

  • Murabbalarda aşk, sevgi, övgü, yergi gibi konular işlenir.
  • Divan edebiyatı nazım şekillerindendir.
  • Şarkı türü murabbadan doğmuştur.
  • Aynı ölçüdeki dörder mısralık bentlerin birleşmesinden oluşur.
  • Murabbalar genellikle 5-7 bent olarak yazılır.
  • aaaa , bbba , ccca , şeklinde kafiyelidir.
  • Aruz ölçüsü ile yazılır.
slide26

Gül yüzünde göreli zülf-i semen-say gönül

Kuru sevdada yiler bi-ser ü bi-pay gönül

Dimedüm mi sana dolaşma ana hay gönül

Vay gönül vay bu gönül vay gönül ey vay gönül

Yarun itden coğ uyar ardına ağyar diriğ

Bize yar olmadı ol şuh-ı sitem-gar diriğ

Kıldı bir dilber-i hercayiyi dildar diriğ

Vay gönül vay bu gönül vay gönül ey vay gönül

Ahmed Paşa

slide27

ŞARKI

  • Dörtlüklerin dördüncü mısraları aynen tekrar edilir. Bunlara nakarat denir.
  • Divan edebiyatı nazım şekilerindendir.
  • Aaaa , bbba , ccca , şeklinde kafiyelidir.
  • Türklerin bulduğu ve çok kullandığı şiir türüdür.
  • Murabbadan doğmuştur.
  • En büyük temsilcisi Nedim’dir
  • Dörtlükler halinde yazılır.
  • Belli bir ezgi ile söylenir.
  • Aruz ölçüsüyle yazılır.
slide28

ŞARKI

Bir safa bahşedelim gel şu dil-i na-şada

Gidelim serv-i revanım yürü Sa’d-abad’a

İşte üç çifte kayık iskelede amada

Gidelim serv-i revanım yürü Sa’d-abad’a

Nedim

ŞARKI

Kalbim yine üzgün seni andımda derinden

Geçtim yine dün eski hazan bahçelerinden!

Üzgün ve kırılmış gibi en ince yerinden

Geçtim yine dün eski hazan bahçelerinden

Yahya Kemal BEYATLI

slide29

MUHAMMES

 Divan edebiyatı nazım şekillerindendir.

 5 dizeden oluşur.

 Hemen her konuda yazılabilir.

 aaaa ,bbba ,ccca şeklinde kafiyelidir.

 Şarkı biçiminde yazılan muhammeslere muhammes şarkı denir.

 5. Dizisi tekrar edilen muhammeslere muhammes-i Mütekerrir denir.Tekrar edilmeyen muhammeslere muhammes-i müzdeviç denir.

slide30

MUHAMMES

Gah mir’at-ı felek ruy-ı sa’adet gösterür

Gah döner jeng-i nuhusetle feleket gösterür

Bir nefeste aşıka bin türlü halet gösterür

İvme ey dil sabr kıl ivmek melamet gösterür

Görelüm ayine-i devran ne suret gösterür

Ey gönül dünya içün yok yire çekme ıztırab

Nice şehlerden gerü kalmış seradur bu harab

Arife ef’al-i gerdundan yaraşmaz inkılab

Şahid-i maksuda çek sabr u tahammülden nikab

Görelüm ayine-i devran ne suret gösterür

slide31

TERKİB-İ BENT

TERC-İ BENT

  • Her birinde 5 ile 10 arasında beyit bulunan 5 ile 10kadar bentten oluşan uzun bir nazım birimidir.Yani toplam beyit sayısı 100’e ulaşabilir.
  • Terkib-i bent gibidir.
  • Yalnız, terc-i bentte bentleri birbirine bağlayan son beyit aynen tekrarlanır.
  • Her bent gazele benzer bir uyak düzenine sahiptir.
  • Konu Tanrı’nın gücü , evrenin sonsuzluğu, doğa ve yaşam …
  • Bendin son beyiti kendi içinde uyaklıdır.Yani;

1. bent: aa/xa/xa/xa/bb

2. bent: cc/xc/xc/xc/dd

  • Talihten ve hayattan şikayet , tasavvuf ve felsefe düşünceleri , toplumsal yergiler gibi konular işlenir.
slide32

www.turkceciler.com

Türkçe Dersi/Edebiyat Dersi Kaynak Sitesi

HAZIRLAYANLAR

Ebru İŞLER

Emel KURT

11)TM-B 