pensioenen vergrijzing en vervroegde uittrede l.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Pensioenen, vergrijzing en vervroegde uittrede PowerPoint Presentation
Download Presentation
Pensioenen, vergrijzing en vervroegde uittrede

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 109

Pensioenen, vergrijzing en vervroegde uittrede - PowerPoint PPT Presentation


  • 219 Views
  • Uploaded on

Pensioenen, vergrijzing en vervroegde uittrede. 16-1-2012 Marjan Maes Docent-onderzoeker HUBrussel marjan.maes@hubrussel.be. Overzicht. 1. Oorzaken financiële onhoudbaarheid pensioenstelsels 2. Vervroegde uittrede: waarom? 2.1. Impliciete belasting op werk 2.2. Onvrijwillige pensionering

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Pensioenen, vergrijzing en vervroegde uittrede' - beyla


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
pensioenen vergrijzing en vervroegde uittrede

Pensioenen, vergrijzing en vervroegde uittrede

16-1-2012

Marjan Maes

Docent-onderzoeker HUBrussel

marjan.maes@hubrussel.be

overzicht
Overzicht
  • 1. Oorzaken financiële onhoudbaarheid pensioenstelsels
  • 2. Vervroegde uittrede: waarom?

2.1. Impliciete belasting op werk

2.2. Onvrijwillige pensionering

  • 3. Impact van vervroegde uittrede op

3.1.Jongerenwerkloosheid

3.2. Fysieke en mentale gezondheid gepensioneerden

  • 4. Belgische pensioenstelsel in drie pijlers + hervormingen
  • 5. Trends in pensioenhervormingen internationaal: Zwe/Dui/Fra
  • 6. Politieke onhaalbaarheid pensioenhervormingen
1 oorzaken financi le onhoudbaarheid pensioenstelsels
1.Oorzaken financiële onhoudbaarheid pensioenstelsels
  • Maatstaf financiële onhoudbaarheid: Pensioenuitgaven als %BBP
  • Worden verwacht zeer sterk te stijgen in nabije toekomst
waarom 1 1 demografische vergrijzing
Waarom? 1.1.Demografische vergrijzing
  • sinds 1960 in geïndustrialiseerde landen:
    • Fertiliteit daalt
    • Levensverwachting stijgt
demografische voorspellingen ageing report awg 2009
Demografische voorspellingen (Ageing Report AWG(2009))
  • Fertiliteit verhoogt een klein beetje:
    • 1.52 in 2008
    • 1.57 in 2030
    • 1.64 in 2060
  • Levensverwachting blijft sterk toenemen:
    • Man: van 76 in 2008 tot 84.5 in 2060
    • Vrouw: van 82.1 in 2008 tot 89 in 2060

>>> Daling bevolking 15-64, stijging bevolking 64+

slide12
Old-age afhankelijkheidsratio (personen 65+ / personen 15-65) stijgt
    • in België van 27% in 2000 tot 54% in 2050
    • In 2050 tot 72% in Italië en 38% in US
slide14
Demografische vergrijzing zet financiële houdbaarheid van pensioenstelsels onder druk
  • In het bijzonder repartitiesystemen (bijdragen van huidige werkers financieren pensioenen van huidige gepensioneerden) (<>kapitalisatiesystemen:bijdragen worden belegd op kapitaalmarkt)
1 2 daling effectieve pensioenleeftijd
1.2. Daling effectieve pensioenleeftijd
  • Bovenop demografische vergrijzing, ook een daling van effectieve pensioenleeftijd, in het bijzonder in België
  • Dit verergert de financiële onhoudbaarheid van pensioenstelsels
slide16

Effectieve pensioenleeftijd 1970-2009 (OECD(2011))

The effective retirement age is the average of ages of persons that

definitively left the labour market through any pathway like old-age, early retirement, occupational pension scheme, disability, elderly unemployment,…

macro economische voorspellingen report ageing awg 2009
Macro-economische voorspellingen (Report Ageing AWG (2009))
  • Werkgelegenheidsgraad stijgt (door stijging vrouwelijke werkgelegenheidsgraad)
  • Aantal 15-64 daalt

>> Aantal werkenden 15-64 daalt

  • arbeidsproductiviteit blijft constant 1.7%per jaar

>>>groeivoet BBP daalt van 2.4%per jaar in 2007-2020, naar 1.7% 2021-2040, naar 1.3% in 2041-2060

voorspelde impact pensioenhervormingen op effectieve pensioenleeftijd report ageing awg 2009
Voorspelde impact pensioenhervormingen op effectieve pensioenleeftijd (report ageing AWG (2009))
geschatte impact huidige hervormingen op pensioenkost belgi
Geschatte impact huidige hervormingen op pensioenkost België

-“… zou de invoering van een loopbaanvoorwaarde van 40 jaar in de verschillende pensioenregelingen en in de brugpensioentak slechts een beperkte impact hebben op de budgettaire kosten van de vergrijzing.”(p.9,rapportScV.2011)

- 5.5% BBP ipv 5.6% BBP

2 vervroegde uittrede waarom
2. vervroegde uittrede: waarom?

2.1.Incentieven tot vervroegde uittrede?

2.1.1. Bevat sociale zekerheid voor 50plussers pensioneringsincentieven?

2.1.2. In welke mate beïnvloeden die het pensioneringsgedrag?

2.2. Zijn bedrijven verantwoordelijk voor vervroegde uittrede?

slide27
Veronderstel dat een individu in jaar t pensioenrechten heeft opgebouwd

= “Social Security Wealth” =present discounted value of entitlement to future benefits

“Accrual” :

=verandering in SSW als men bijkomend jaar werkt

Impliciete belasting op bijkomend jaar werken=

slide28
Indien hij zou uittreden:

pensioen van pensioenleeftijd tot overlijden

Indien hij een jaar langer zou werken:

bijdragen betalen op arbeidsinkomen

verlies pensioen in dat jaar

Hij zal één jaar langer werken indien de toename in toekomstige pensioen voldoende groot is om te compenseren dat hij een jaar langer bijdragen moet betalen en pensioen verliest in dat jaar

voorbeeld belgisch rustpensioen voor werknemers dellis desmet et al 2002
Veronderstel:

start loopbaan op 20 jaar

jaarlijks bruto arbeidsinkomen = 25000 euro

jaarlijkse loontoename = 1.5%

Rustpensioen met

“Early retirement age”=vroegste leeftijd waarop pensioen kan worden opgenemen = 60 (< >“statutory” wettelijke leeftijd=65)

pensioen = (loopbaan/45)*gemiddeldarbeidsinkomen*(60 of 75%) >> toename met slechts +/-2.2% per gewerkt jaar

zware impliciete belasting op bijkomend jaar werk in België!

voorbeeld: Belgisch rustpensioen voor werknemers (Dellis-Desmet et al.(2002))
2 1 2 impact incentieven op pensioneringsgedrag
2.1.2. impact incentieven op pensioneringsgedrag

Binair logistieke modellen: schatten kans op pensionering (ja/nee) in t met retirement incentieven als onafhankelijke variabele:

te schatten coefficient

Resultaat: retirement incentieven hebben significante en grote impact op pensioneringsgedrag

slide32

70

Be

Niet werkende ouderen

R2 = 0.82

Fr

60

It

UK

NL

50

Ger

ESP

Can

40

US

Swe

30

20

Jap

-0.5

0

0.5

1.0

1.5

2.0

2.5

Impliciete cumulatieve belastingvoet op werk (logarithm)

Impliciete belasting op werk versus pensioneringskansen

(Gruber-Wise(1993))

slide33
Gruber-Wise(2004): 82% van pensioneringsgedrag kan verklaard worden door impliciete belasting op arbeid
slide34
Betere schattingen en simulaties met multinomiaal logistieke modellen

expliciet onderscheid tussen verschillende uittrede-wegen: brugpensioen, lichamelijke ongeschiktheid, rustpensioen, ouderenwerkloosheid,...

Resultaat: “it does not make sense to close one door to early retirement, you should close all doors”; er is substitutie tussen uittrede-wegen

bv impact optrekken rustpensioenleeftijd vrouwen op andere uittrede kanalen in belgi rva 2011
Bv. Impact optrekken rustpensioenleeftijd vrouwen op andere uittrede-kanalen in België (RVA(2011))
2 2 zijn bedrijven verantwoordelijk voor vervroegde pensionering
2.2. Zijn bedrijven verantwoordelijk voor vervroegde pensionering?

Percentage onvrijwillige pensionering (Dorn-Souza-Poza(2005))

redenen onvrijwillige vroege uittrede
Redenen onvrijwillige vroege uittrede?

Negatieve vraagschok output markt in combinatie met hoge ontslagkost / EPL / loonrigiditeit (Hutchens(1999))

Implementatie nieuwe technologie vereist investering human capital: rendement van die investering is groter bij lange tijdshorizon / jonge dan oudere werknemers (Cheron-Khaskoussi-Langot(2009))

Marg. productiviteit oudere werknemers daalt terwijl loon stijgt met leeftijd (Lazear(1979))

slide38
In al die gevallen worden brugpensioenen (en bepaalde aanvullende DB-pensioenplannen) gebruikt als “ontslag”instrument door bedrijven en door werknemer ervaren als “offer one cannot refuse”/”gedwongen vertrek”
epl en kans op een job voor 50 oecd 2011
EPL en kans op een job voor 50+ (OECD(2011))

Hiring rate of men 50-64 (in%)

slide40
Theorie Lazear(1979): oudere werknemers hebben hoge lonen niet omwille van hoge productiviteit maar om jongeren te motiveren en hen in de firma te houden
slide41

loon

Reservatie

loon

Marginale productiviteit

leeftijd gekozen vrijwillige t

door werkgever pensioenleeftijd

Illustratie Lazear Model

slide42
Teneinde ontslag sociaal aanvaardbaar te maken of werknemers incentive te geven om te blijven tot T en te vertrekken na T:

brugpensioen

aanvullend pensioen defined benefit type bv. X% laatste loon met volledige carrière op T

Bv. BE,FR, GER met “brugpensioenen”, bv. VS en NL met DB-pensioenplannen

< > Japan,Swe, Nor, UK

slide46
Eurobarometer (2002): in 9 van 15 EU landen, meer dan 50% bevolking gelooft dat vervroegde pensionering jobs creeërt voor jonge werklozen
  • Echter, extreem naïef: in landen met hoge (lage) jongerenwerkloosheid is er juist meer (minder) vervroegde pensionering: Boldrin et al(1999), Jousten-Pestieau-Lefèvre(2008),...
analyse micro gegevens voor belgi jousten lefevre pestieau 2008
Analyse micro-gegevens voor België (Jousten-Lefevre-Pestieau(2008))
  • Schatting model met OLS:
  • jongerenwerkloosheid in t
  • werkgelegenheid ouderen in t
  • onafhankelijke variabelen
  • random foutenterm
  • Resultaat: er is geen of licht negatief! verband
slide51
Negatieve impact op fysieke gezondheid (cardiovasculaire aandoeningen, obesitas, hoge bloeddruk) en mentale gezondheid (depressie) (Dave-Rashad-Spasojevic(2006), Behncke(2009),Bamia et al.(2007),…)
    • Omwille van daling fysieke activiteiten en overconsumptie
    • Omwille daling sociale interactie / eenzaamheid
  • In het bijzonder bij onvrijwillige pensionering(vanSolinge(2009))
  • Negatieve causale impact op cognitive vaardigheden(Rothwedder-Willis(2010))
oplossingen pensioenprobleem
oplossingen pensioenprobleem
  • Rechtstreeks:
    • Langer werken / hogere effectieve pensioenleeftijd
    • Hogere bijdragen
    • Lagere pensioenuitkeringen
  • Onrechtstreeks:
    • Verhogen fertiliteit en arbeidsaanbod vrouwen

>>>simpel economisch model

parameters van een repartitiepensioenstelsel
Bijdragevoet op arbeidsinkomen

pensioenuitkering

Pensioenleeftijd

Arbeidsproductiviteit

zodat

Levensverwachting

Huidige generatie en vorige generatie fertiliteitsgraad is dus

Parameters van een repartitiepensioenstelsel
slide54
Eerste periode: leeftijd 20-50

iedereen werkt

Tweede periode: leeftijd 50 tot overlijden op

iedereen werkt een fractie van de tweede periode en is gepensioneerd gedurende een fractie l – z

slide55
repartitie: pensioenuitkering van huidige gepensioneerden

is gefinancierd door bijdragen op arbeidsinkomen huidige werkenden

Budget overheid:

slide56
Aangezien
  • Aangezien

Pensioenuitgaven = pensioeninkomsten

slide57

4.Overzicht pensioenstelsel Belgiëveranderingen Generatiepact 23-12-2005veranderingen wet 28-12-2011

slide58
Eerste pijler

Rustpensioen werknemers/zelfstandigen/ambtenaren

Vervroegde uittrede regelingen (brugpensioen/ouderenwerkloosheid werknemers; pensioen lichamelijke ongeschiktheid ambtenaren;interne pensioenbelofte bedrijfsmandatarissen)

IGO

Tweede pijler

werknemers

Zelfstandigen

Derde pijler

Pensioensparen

Levensverzekering

financiering werknemers
Financiering werknemers

Sociale bijdragen (16.36%) op bruto arbeidsinkomen

+/-10% van uitkeringen gefinancierd door overheid

financiering zelfstandigen
Financiering zelfstandigen

Sociale bijdragen op netto inkomen(2011)

22% op inkomen onder 52378euro

14,16% op inkomen tussen 52378-77189euro

0% op inkomen boven 77189euro

Gebruikt om ALLE sociale zekerheidsuitkeringen te financieren (en niet enkel pensioenen!, “gemiddeld” 6% van inkomen)

REGRESSIEF: herverdeling van arm naar rijk

+/- 40% van uitkeringen gefinancierd door overheid

financiering ambtenaren
Financiering ambtenaren
  • 100% gefinancierd door overheid
  • Geen bijdragen “om lagere lonen van ambtenaren tov private sector te compenseren”
  • Pensioen= “uitgesteld inkomen”
pensioenleeftijd werknemers
Pensioenleeftijd werknemers
  • wettelijk : 65
  • Vervroegd: 60 62vanaf2016 indien loopbaan 35 40vanaf2016 jaar
      • voor 1991, voor elk jaar vervroegde opname pensioen verminderd met 5%.
      • 1991: deze actuariële faire aanpassing wordt afgeschaft!!!!!!!
pensioenleeftijd zelfstandigen
Pensioenleeftijd zelfstandigen
  • wettelijk : 65
  • Vervroegd: 60 62vanaf2016 indien loopbaan 35 40vanaf2016 jaar
    • Voor elk jaar vervroegde opname, pensioenvermindering met 5% >>indien opname op 60, pensioen 25% lager
pensioenleeftijd ambtenaren
Pensioenleeftijd ambtenaren

Verplicht wettelijk: 65

54/56/58: politie, 55:NMBS, 45/50/56: militairen

Vervroegd:

60 62vanaf2016 indien loopbaan als statutair van 5 40vanaf2016 jaar

56 of 58: onderwijs TBS

Voor 60: pensioen lichamelijke ongeschiktheid =zelfde berekening als rustpensioen na screening door medische dienst + opsparen contingent 20 ziektedagen per jaar als soort “brugpensioen”

berekening rustpensioen werknemers
Berekening rustpensioen werknemers
  • N = jaren gewerkt +geassimileerd (werkloosheid(niet voor derdeperiode), ziekte, brugpensioen(niet voor 60), ...); maximum = 45
  • Gemiddeld arbeidsinkomen op loopbaan: begrensd tot 3996 bruto/maand(2011)
  • vervangingsratio =75% indien gehuwd en echtgenoot zonder inkomen; anders 60%
berekening rustpensioen zelfstandigen
Berekening rustpensioen zelfstandigen
  • Idem werknemers maar:
  • andere assimilatieperioden
  • Gemiddeld arbeidsinkomen op loopbaan:
    • voor 1984: forfaitair bedrag
    • na 1984: nettoarbeidsinkomen tot plafond 5065euro(2011)
  • H = harmonisatiecoefficient =+/- 0.55
    • Aangezien zelfstandigen veel minder bijdragen betalen dan werknemers>> correctie
    • “= bijdragen zelfstandigen/bijdragen werknemers”
  • minimum pensioen toegenomen met 25% zonder toename in bijdragen!
berekening rustpensioen ambtenaren
Berekening rustpensioen ambtenaren
  • 5 10
  • Tantième 60 >> 45/60 = 75%
    • N/1248vanaf? gouverneurs
    • N/3048vanaf? Rechters, univ.professoren
    • N/35 48vanaf? magistratuur
    • N/20 48vanaf? katholieke erediensten
  • Bonus van 2/1.5% voor elk jaar pensionering na 60
  • Wie ontsnapt aan hervorming?
    • 55plus op 1-1-2012 voor tantièmes
    • NMBS, politie, militair voor alles
    • 50plus op 1-1-2012 voor referentewedde
brugpensioen werknemers swt
Brugpensioen werknemers SWT

Brugpensioenuitkering

=genereuze werkloosheiduitkering + werkgevertoeslag

=tenminste 50% (soms 85%) laatste netto loon (tot 3625euro/maand)

Assimilatie rustpensioenrechten tijdens brugpensioen niet voor 60

slide73
Nationale CAO: leeftijd 60 na loopbaan 20 (35 mannen van 2012, vrouwen van 2028 2012) jaar

Sectorale CAO:

leeftijd 58 na loopbaan 25 jaar (38 van 2015 2012 of “zware beroepen” van 2015 )

leeftijd 55 na loopbaan 38 jaar (van 2015: afgeschaft)

leeftijd 56 na loopbaan 33 jaar (vanaf 2015: afgeschaft behalve bouw and nachtwerk)

Bedrijven in herstructurering: leeftijd 50 55van2018 na loopbaan 20 jaar met verplicht outplacement en loon gedurende 6 maanden ipv opzegvergoeding voor 112 dagen

slide74
Vrijgesteld van zoekplicht vanaf leeftijd 58 of loopbaan 38

echter vanaf 50(52in vlaanderen): geen controle/begeleiding VDAB

Canada Dry pensioenen

-“a drink that looks like beer but is no beer”

-Niet-officieel maar even genereus als conventioneel brugpensioen

-geen wel sociale bijdragen op werkgevertoelage zoals conventionele brugpensioenuitkering

slide76
Survey RVA(2011) bij bedrijven in herstructurering: 92%op brugpensioen (2076 van 2263)
  • Survey ontslagen 50+ arbeiders Opel Antwerpen
    • 0.9% hertewerkgesteld (of in beroepsopleiding) na outplacement
    • 41% van zij die kiezen voor bruggepensioneerden hadden liever blijven werken, vooral voltijds
ouderenwerkloosheid
Ouderenwerkloosheid

Voorwaarde: loopbaan als werknemer van 20 jaar

werkloosheid met anciënniteitstoeslag:

+10% boven 55

+15% boven 58

Assimilatie rustpensioenrechten gedurende werkloosheid Niet voor derdeperiode

slide78
Vrijgesteld zoekplicht naar werk vanaf 58 of loopbaan 38 jaar

echter vanaf 50(52in vlaanderen): geen controle/begeleiding VDAB

igo bijstand
IGO =bijstand

Financiering

100% door overheid

voorwaarden:

leeftijd: 65

Na middelentest

Domicilie in belgië

Stijging 15%tot boven armoededrempel

Alleenstaande:953euro

Samenwonend iemand: 635euro

inkomensherverdeling van rijk naar arm

aanvullende pensioenen werknemers
aanvullende pensioenen werknemers

Wet vandenbroucke (2003): sociale wetgeving stimuleert niet enkel bedrijfspensioenen maar ook sectorpensioenen met als doel

Hogere dekkingsgraad

Deelname kleine bedrijven

Kapitalisatie

DB of DC (met langetermijn minimumrendementsgarantie van 3.25%)

slide82
beheer

Pensioen fonds (+/-20%)

Hoog rendement; meer gediversifieerde belegging aandelen-obligaties

Lage administratieve kost indien groot fonds: schaalvoordelen!

Verzekeringsmaatschappij (+/-80%)

Lager rendement: minder gediversifieerde belegging obligaties

Administratieve kosten

vaak voor kleinere ondernemingen

Sinds WAP, opname: NIET voor 60 jaar

Fiscaal gunstige behandeling bijdragen en uitkeringen

slide83
Fiscaal gunstige behandeling bijdragen en uitkering bv.
    • 16.5% (20%binnenkort) opname kapitaal op 60
    • 10% opname kapitaal op 65
vapz zelfstandigen
VAPZ zelfstandigen

Sinds 1984

DC

Kapitalisatie

Levensverzekering met gegarandeerd rendement van 0%

Beheer door verzekeringsmaatschappij(sinds 2004) of sociaal verzekeringsfonds

Fiscaal extreem genereuze behandeling

interne pensioenbelofte zelfstandige bedrijfsleiders
Interne pensioenbelofte zelfstandige bedrijfsleiders
  • Tot op heden: interne provisionering binnen bedrijf teneinde hogere vennootschapsbelasting op winst te ontwijken
    • Geen kapitalisatie
    • Voorziening = geboekt als fiscaal aftrekbare kost
  • Binnenkort: verplicht externaliseren/overdragen van bestaande voorziening naar pensioeninstelling (verzekeringsmaatschappij of pensioenfonds)
    • Verplichte kapitalisatie
slide87
Vrij toegankelijk onafhankelijk van beroepsactiviteit

Kapitalisatie

Beheer door bank of verzekeringsmaatschappij

DC met (tak 21) of zonder (tak 23) gegarandeerd rendement

genereuze fiscale behandeling

2 producten: pensioensparen en individuele levensverzekering

niet herverdelend van rijk naar arm

pensioensparen
pensioensparen
  • bijdragen
    • 880euro per jaar >>belastingvermindering tussen 30%*880 en 40%*880euro per jaar (binnenkort enkel 30%)
  • uitkeringen
    • kapitaal: belast op leeftijd 60
      • 10% ingeval opname vanaf 60 of bruggepensioneerd
      • anders: 33%
    • rente: progressieve inkomensbelasting
levensverzekering
levensverzekering
  • Altijd gegarandeerd rendement
  • Bijdragen
    • 2120euro per jaar >>belastingvermindering tussen 30%*2120 en 40%*2120euro per jaar
  • uitkering
    • kapitaal belast op leeftijd 60
      • 10% ingeval van opname vanaf 65
      • anders: 33%
    • rente: progressieve inkomensbelasting
5 1 parametrische hervormingen
5.1.“parametrische” hervormingen
  • Verhoging “statutory” of “normal” of “full” of “wettelijke/legal” pensioenleeftijd:
    • Leeftijd waarop er geen actuariële aanpassing (in functie van loopbaan of opnameleeftijd) meer plaatsvindt van de pensioenuitkering
  • Verhoging “early retirement age”:
    • Leeftijd waarop het pensioen voor het eerst kan worden opgenomen, vaak met actuariële aanpassing ingeval opname voor of na wettelijke pensioenleeftijd
  • Verstrenging actuariële aanpassingen
  • Verstrenging loopbaanvoorwaarden
5 2 systeem hervormingen financing method ff payg en benefit formula db dc
5.2.Systeem Hervormingen: financing method(FF/PAYG) en benefit formula(DB/DC)
  • Zweden/Italië/Polen/Letland: van DB PAYG naar Notional Defined Contributions (NDC) PAYG aangevuld met verplicht DC Fully Funded
  • Waarom geen transitie van PAYG naar Fully Funded? Transitie generatie moet twee keer betalen
slide96
DB

Benefit depends on years of contributions and measure of earnings

F.e. Pension= N/45*60% *average lifetime wages

=N/40*70% of best 10 years of earnings

DC

Benefit depends on contributions and return financial market

F.e. Pensioncapital =

Notional account : DC but with virtual/notional return equal to productivity g and population growth n

F.e. Pensioncapital =

slide97
Pensioenhervorming gaat vaak samen met privatisering van pensioenen
    • Private pensioeninkomen=hogere aandeel van het pensioeninkomen
    • Toenemende armoede bij en inkomensongelijkheid bij gepensioneerden
slide100
Verdeling eerstepijlerpensioenen is minder ongelijk dan bij privaat beheerde pensioenen (Forster(2005))
median voter model
Median voter model

In een democratie met meerderheidsstemming over pensioenhervormingen, stemt een meerderheid van middle-aged en oudere stemmers (en jongeren met laag inkomen) tegen:

hervorming is politiek onhaalbaar (Galasso-Profeta(2004))

slide105
Survey Vlaanderen (Schokkaert(2001)):
    • werkelijke pensioenleeftijd: 57

- gewenste pensioenleeftijd: 57

  • Surveys gewenste en verwachte pensioenleeftijd in Frankrijk en België
slide107
In US en EU (Jacobs-Shapiro(1999), Eurobarometer(2001 en 2004), Boeri(2001), Assous(2001),...)

meerderheid tegen pensioenhervorming die bijdragen verhoogt, uitkeringen verlaagt, pensioenleeftijd verhoogt

meerderheid wil behoud status quo = “niets doen”

resultaten surveys duitsland itali spanje
Resultaten surveys Duitsland, Italië, Spanje
  • Meerderheid beseft financiële onhoudbaarheid
  • 40,5%bevolking begrijpt hoe repartitiesysteem werkt
  • Meerderheid tegen pensioenhervorming, in het bijzonder diegenen die probleem van financiële onhoudbaarheid beseffen: egoisme?
slide109
Egoisme
  • of
  • Gebrek aan inzicht in gevolgen van repartitiesysteem >>> betere informatie bevolking leidt tot grotere bereidheid om hervormingen te aanvaarden! (Boeri-Tabellini(2008))