late stralenschade aan dunne en dikke darm een endoscopic view n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Late stralenschade aan dunne en dikke darm: een endoscopic view. PowerPoint Presentation
Download Presentation
Late stralenschade aan dunne en dikke darm: een endoscopic view.

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 43

Late stralenschade aan dunne en dikke darm: een endoscopic view. - PowerPoint PPT Presentation


  • 132 Views
  • Uploaded on

Late stralenschade aan dunne en dikke darm: een endoscopic view. NVMO, Amersfoort, 9 mei 2003 Frans T M Peters afd. MDL-ziekten, AZG Groningen. Medewerker AZG:. Radiotherapie, effect op darm. ziektebeelden acute vs chronisch/laat dunne darm vs colon-rectum

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Late stralenschade aan dunne en dikke darm: een endoscopic view.' - astin


Download Now An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
late stralenschade aan dunne en dikke darm een endoscopic view

Late stralenschade aan dunne en dikke darm:een endoscopic view.

NVMO, Amersfoort, 9 mei 2003

Frans T M Peters

afd. MDL-ziekten, AZG

Groningen

radiotherapie effect op darm

Medewerker AZG:

Radiotherapie, effect op darm
  • ziektebeelden
    • acute vs chronisch/laat
    • dunne darm vs colon-rectum
    • symptomatisch vs subklinisch
  • risico-groep
  • kliniek/endoscopie/Rö
  • behandeling
  • preventieve maatregelen
factoren bijdragend aan risico
Factoren, bijdragend aan risico
  • Dosis >40 Gy
  • veldgrootte
  • fixatie darmpakket, PID
  • comorbiditeit
    • DM (?), vaatlijden, hypertensie (?)
  • te slanke habitus
  • roken (Eifel PJ, et al. J Clin Oncol 2002)
  • IBD (Willett CG, et al. Int J Radiot Oncol Biol Phys 2000)
radiatie schade dunne darm acuut
Radiatie schade dunne darmacuut
  • Treedt op bij meerendeel patiënten
  • depletie van snel delend epitheel
  • vlokatrofie
  • ontstekingsinfiltraat
  • misselijk, braken, pijn, diarree, krampen
  • self-limiting, binnen 6 weken over
  • behandeling symptomatisch
radiatie schade dunne darm chronisch
Radiatie schade dunne darmchronisch
  • Manifest bij 2-15% bestraalden
  • niet bij <40 Gy
  • latente periode tot vele jaren na RTh
  • occlusive vasculitis
  • collageen depositie, fibrose
  • darmischemie
  • necrose, ulceratie, perforatie, fisteling, stenosering
  • rol van TGF-β1 (Nguyen NP, et al. Cancer 2002)
radiatie schade dunne darm chronisch1
Radiatie schade dunne darmchronisch
  • Malabsorptie
  • stenosering
  • fisteling
  • bacteriële overgroei
radiatie schade dunne darm chronisch2
Radiatie schade dunne darmchronisch
  • Klinisch vs subklinisch
  • Late effecten van radiotherapie ± chemotherapie bij het cervixcarcinoom
    • Pras E, et al. Submitted 2003
late effecten van radiotherapie chemotherapie bij het cervixcarcinoom pras e et al submitted 2003
Late effecten van radiotherapie ± chemotherapie bij het cervixcarcinoomPras E, et al. Submitted, 2003
  • 75 ptn eligible: minstens 2 jaar ziektevrij.
  • 45 ptn vragenlijst, 25 ptn tevens tests.
  • vragenlijst
    • defecatie, buikpijn, algeheel welbevinden
  • testen
    • galzuur excretie faeces (terminale ileum)
    • lactulose-mannitol test (dunne darmpermeabiliteit)
    • Schillingtest (terminale ileum)
    • H2-ademtest glucose (bacteriële overgroei)
late effecten van radiotherapie chemotherapie bij het cervixcarcinoom pras e et al submitted 20031
vragenlijst

milde diarree 33%

ernstige diarree 4%

toegenomen defecatie 24%

urge 50%

buikpijn 38%

testen

minstens één afwijkend 52%

galzuur excretie toegenomen 28%

L-M test afwijkend 8%

Schillingtest afwijkend 14%

H2-ademtest afwijkend 22%

Late effecten van radiotherapie ± chemotherapie bij het cervixcarcinoomPras E, et al. Submitted, 2003
late effecten van radiotherapie chemotherapie bij het cervixcarcinoom pras e et al submitted 20032
Late effecten van radiotherapie ± chemotherapie bij het cervixcarcinoomPras E, et al. Submitted, 2003
  • Geen correlatie tussen acute klachten en late klachten.
  • Geen correlatie tussen symptomen (vragenlijst) en testresultaten.
  • Wel vaker abnormale test bij “urge”-klacht.
  • Geen correlatie met eerdere buikchirurgie, hypertensie en DM.
radiatie schade dunne darm chronisch3
Radiatie schade dunne darmchronisch
  • Therapie
    • dieet
    • medicamenteus
    • antibiotica bacteriële overgroei
    • chirurgie
    • TPV
radiatie schade dunne darm chronisch4
Radiatie schade dunne darmchronisch
  • Therapie
    • dieet
    • medicamenteus: sucralfaat, octreotide, Questran
    • antibiotica bacteriële overgroei
    • chirurgie
    • TPV
radiatie schade dunne darm chronisch5
Radiatie schade dunne darmchronisch
  • Therapie
    • dieet
    • medicamenteus
    • antibiotica bacteriële overgroei
    • chirurgie: bij 30-50% van enteritis patiënten; of 2% van “curatief” bestraalden
    • TPV
chirurgische interventies bij late radiatie enteritis
Chirurgische interventies bij late radiatie enteritis.
  • resectie
  • bypass
  • adhesiolyse
  • stoma
  • plastiek
radiatie schade dunne darm chronisch6
Radiatie schade dunne darmchronisch
  • Therapie
    • dieet
    • medicamenteus
    • bact overgroei
    • chirurgie, risico
      • resectie: adhesies, anastomose, short bowel
      • bypass: zieke darm in situ, blind loop, complicaties
    • TPV
chirurgische interventies bij late radiatie enteritis1
Chirurgische interventies bij late radiatie enteritis.
  • Na resectie (vs bypass) n.s. verhoogde postoperatieve mortaliteit, significant minder reoperaties, betere 5 jrs overleving.
        • Regimbeau J-M, et al. Am J Surg 2000
  • meer complicaties bij hypoalbuminemie, interval <12 mnd tussen radiatie en chirurgie, >1 laparotomie pre-radiatie.
        • van Halteren HK, et al. Eur J Surg Oncol 1993
  • stricturoplastiek in bijzondere gevallen bij dreigende short bowel.
        • Dietz DW, et al. Dis Colon Rectum 2001
radiatie schade dunne darm chronisch7
Radiatie schade dunne darmchronisch
  • Therapie
    • dieet
    • medicamenteus
    • bact overgroei
    • chirurgie
    • TPV
radiatie schade dunne darm chronisch8
Radiatie schade dunne darmchronisch
  • Totale Parenterale Voeding (TPV / TPN)
    • overbrugging bij conservatieve therapie bij obstructie, dysmotiliteit.
    • overbrugging rond chirurgie bij obstructie, fistels.
    • permanente voedingsondersteuning bij stenoses, short bowel, fistels. (thuisTPV / homeTPN)
      • Silvain C, et al. Dig Dis Sci 1992
      • Scolapio JS, et al. Mayo Clin Proc 1999
      • Scolapio JS, et al. Am J Gastroenterol 2002
radiatie schade colon rectum acuut
Radiatie schade colon-rectumacuut
  • 3/4 anorectale symptomen
  • self-limiting
  • maatregelen symptomatisch
    • fractioneren
    • antidiarroica
    • spasmolytica
    • corticosteroiden?
    • sucralfaat
    • 5-ASA??, SASP??
late radiatie schade dikke darm chronisch
Late radiatie schade dikke darmchronisch
  • Aansluitend aan acute fase of na 90 dagen-vele jaren
  • proctitis risico 5-10%
bestralings proctocolitis acute fase reversibel tot 6 weken na bestraling feitelijk mucosale schade
Bestralings proctocolitis, acute fase, reversibeltot 6 weken na bestraling, feitelijk mucosale schade
  • Kliniek
    • Krampen, diarree, bloedverlies
  • Morfologie
    • Oedeem, hyperaemie, erosies, ulcera
    • Verdikte wand, korrelig oppervlak, ulcera, toename retrorectale ruimte
  • Scopie
    • Oedeem, korrelig, verminderde vaattekening, kwetsbaar, ulcera, bloedingen
bestralings colitis subacute fase van 6 weken tot 4 6 maanden na bestraling
Bestralings colitis, subacute fasevan 6 weken tot 4-6 maanden na bestraling
  • Kliniek
  • Morfologie
    • kleine ulcera, teleangiectasieën, fibrose, bizarre “radiation”fibroblasten, atrofie
    • verdikte rigide plooien, spasmen, ulcera, kaliberafname, perforatie
  • Scopie
    • teleangiectasieën, bloeding, ulcera
bestralings colitis late fase irreversibel vanaf 4 6 maanden na bestraling tot vele jaren erna
Bestralings colitis, late fase, irreversibelvanaf 4-6 maanden na bestraling tot vele jaren erna
  • Kliniek
    • Intermitterend (sub)ileus, fistel, rectaal bloedverlies; zelden massale bloedingen of perforaties
  • Morfologie
    • Ulcera, stenose, fistel, stug, fibrosering, oblitererende endarteritis, lymfangiectasieën, verdikte serosa
    • Verdikte wand, starre plooien, gladde taillering, stenoses, fistels, door fibrose uit kleine bekken getild
  • Scopie
    • Teleangiectasieën, neovascularisatie, atrofie, stenose, fistel
slide27
Radiatiecolitis,late faseontstekingsinfiltraat, fibrosering, venectasieën, oblitererende vasculopathie
radiatie colitis
Radiatie-colitis
  • Rosenbusch & Reeders. Kolon, 1993 Thieme
radiatie proctosigmoiditis subacute fase ovariumca
Radiatie proctosigmoiditis, subacute fase (ovariumca)
  • Rosenbusch & Reeders. Kolon, 1993 Thieme
bestralingscolitis stenoserend colon transversum late fase abdominale m hodgkin
Bestralingscolitis, stenoserend colon transversum, late fase (abdominale M Hodgkin)
  • Rosenbusch & Reeders. Kolon, 1993 Thieme
bestralings colitis gladde stenose in sigmoid
Bestralings colitis, gladde stenose in sigmoid
  • Rosenbusch & Reeders. Kolon, 1993 Thieme
chronische radiatie proctosigmoiditis
Chronische radiatie proctosigmoiditis
  • Rosenbusch & Reeders. Kolon, 1993 Thieme
behandeling chronische radiatieproctitis denton as et al br j cancer 2002 cochrane library 2003
Behandeling chronische radiatieproctitisDenton AS et al. Br J Cancer 2002, Cochrane Library, 2003
  • Sucralfaat klysma: effectief
  • metronidazol per os: matig effectief
  • APC-coagulatie lokaal [geen RCTs]
  • formaline lokaal [geen RCTs]
  • proctectomie/colostoma
  • 5-ASA, SASP, corticosteroiden, korte-keten vetzuren, hyperbare zuurstof, cryotherapie: onvoldoende steun in literatuur.
chronische radiatieproctitis coagulatie bloedingen
chronische radiatieproctitis coagulatie bloedingen
  • APC (Argon Plasma Coagulatie)
    • no-touch electrocoagulatie, effectief (2-4 sessies), simpel, veilig, passagere ulceratie (gynec., prostaat).
        • Teshima T, et al. Int J Radiat Oncol Biol Phys 1997
        • Tjandra JJ, et al. Dis Colon Rectum 2001
        • Venkatash KS, et al. Surg Endosc 2002
        • Lee J. Gastrointest Endosc 2002
        • Ravizza D, et al. Gastrointest Endosc 2003
  • Nd:YAG laser
    • duur, infrastructuur, hogere energie mogelijk
        • Ventrucci M, et al. Dig Liver Dis 2001
  • Cryotherapie, experimenteel
        • Kantsevoy SV, et al. Gastrointest Endosc 2003
behandeling chronische radiatieproctitis
Behandeling chronische radiatieproctitis
  • Formaline 4%, lokaal
    • gedrenkte gazen (3-4 min) of instillatie (4x min)
    • effectief tegen bloedingen radiatieproctitis
    • als APC niet helpt; vóór APC?; vóór proctectomie!
    • Sedatie / Anaesthesie
    • Perineum beschermen! sigmoid beschermen!
        • Ouwendijk R, et al. Dig Surg 2002
        • Luna-Pérez P, et al. J Surg Oncol 2002
        • Ismail MA, et al. Ann R Coll Surg Engl 2002
        • Denton AS, et al. Radiother Oncol 2002
preventieve maatregelen
Preventieve maatregelen
  • Planning velden, CT vs X-DDP
        • Nuyttens JJ, et al. Int J Radiat Oncol Biol Phys 2001
  • darmpakket uit bekken
    • omentum, tissue expander, mesh sling
        • Waddell BE, et al. J Am Coll Surg 1999
  • belly board
        • Olofsen-van Acht, et al. Radiother Oncol 2001
  • amifostine rectaal?
        • Ben-Josef E, et al. Int J Radiat Oncol Biol Phys 2002
        • Kouvaris J, et al. Strahlenther Onkol 2003
  • sucralfaat?