AZƏRBAYCAN  DÖVLƏT  AQR
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 102

AZƏRBAYCAN DÖVLƏT AQR A R UNİVERSİTETİ Bitkiçilik və bitki mühafizəsi kafedrası PowerPoint PPT Presentation


  • 62 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

AZƏRBAYCAN DÖVLƏT AQR A R UNİVERSİTETİ Bitkiçilik və bitki mühafizəsi kafedrası Mövzu : Soya bitkisinin morfoloji quruluşu, növləri, yarımnövləri və sortları Müəllim: k/t. e. n. dosent əvəzi Hümbətov H. S. SOYA – GLICINE SOYBEANS СОЯ.

Download Presentation

AZƏRBAYCAN DÖVLƏT AQR A R UNİVERSİTETİ Bitkiçilik və bitki mühafizəsi kafedrası

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Az rbaycan d vl t aqr a r un vers tet bitki ilik v bitki m hafiz si kafedras

AZƏRBAYCAN DÖVLƏT AQRAR UNİVERSİTETİ

Bitkiçilik və bitki mühafizəsi kafedrası

Mövzu: Soya bitkisinin morfoloji quruluşu, növləri, yarımnövləri və sortları

Müəllim: k/t. e. n. dosent əvəzi Hümbətov H. S.


Az rbaycan d vl t aqr a r un vers tet bitki ilik v bitki m hafiz si kafedras

SOYA – GLICINE

SOYBEANS

СОЯ


Az rbaycan d vl t aqr a r un vers tet bitki ilik v bitki m hafiz si kafedras

Soyanın morfoloji quruluşu, növləri və yarımnövləri

Soya – Glicinecinsi 40-dan artıq növü əhatə edir. Onlardan yalnız mədəni soya – Glicinehispida adlanan növü geniş miqyasda becərilir. Qalanları yarımmədəni və yabanı formada bəzi ölkələrdə əkilir, yaxud mədəni növün qarışığı kimi təsadüf edilir. Mədəni soya növü aşağıda xarakterizə edilən coğrafi-ekoloji yarımnövlərə ayrılır.

1. Hindistan yarımnövü – kolu 200 sm hündürlüyündə, gövdəsi qüvvəli budaqlanandır. Çiçəkləri xırda, paxlaları orta irilikdə, toxumları xırdadır. Sortları nisbətən gecyetişəndir.

2. Çin yarımnövü – kolu 100-150 sm hündürlüyündə, gövdəsi nazik, yaxşı budaqlanan və zəif sarmaşandır. Ancaq yerə yatmağa da meyllidir. Yarpaqları nazik və zərifdir. Çiçəkləri orta irilikdə, mavi rəngli, paxlaları orta irilikdə və xırdadır. Hər paxlada 2-3 toxum olur. Toxumları xırda, yastıdır. Ancaq Hind yarımnövünün toxumlarına nisbətən iridir. 1000 ədəd toxumunun kütləsi 70-130 qramdır. Bütün sortları gecyetişəndir.


Az rbaycan d vl t aqr a r un vers tet bitki ilik v bitki m hafiz si kafedras

3. Mancuriya yarımnövü – kolu 60-90 sm hündürlüyündə, gövdəsi orta dərəcədə budaqlanandır, nisbətən yoğundur. Sarmaşma qabiliyyətinə malik deyildir, ancaq yerə də yatmır. Yarpaqları yuxarıdakı yarımnövlərin yarpaqlarına nisbətən iri və qabadır. Çiçək salxımı qısa, az çiçəklidir.

Paxlaları orta uzunluqda – 4-4,8 sm, toxumları orta irilikdə, şişkindir. Toxum qılafı əksər sortlarında sarı rənglidir. 1000 ədəd toxumunun kütləsi 120-230 qramdır. Orta müddətdə yetişəndir. Dənində olan yağın miqdarına görə bütün yarımnövlərdən üstündür.

4. Yaponiya yarımnövü – kolu 60-100 sm hündürlüyündə, gövdəsi orta dərəcədə budaqlanan, yoğun, qabadır. Yarpaqları və çiçəkləri iridir. Çiçək salxımı uzun, çoxçiçəkli, paxlaları iri və orta irilikdədir. Toxumları iri, kürəşəkilli, azacıq yastıdır. 1000 ədəd toxumunun kütləsi orta hesabla 300 qramdır.

Bu yarımnövün bütün sortları zülalla zəngindir. Hündür gövdəli sortları gec, alçaq gövdəliləri tez yetişir.


Az rbaycan d vl t aqr a r un vers tet bitki ilik v bitki m hafiz si kafedras

Mədəni soyanın növmüxtəliflikləri


Az rbaycan d vl t aqr a r un vers tet bitki ilik v bitki m hafiz si kafedras

Soyanın əsas sort əlamətləri

Soyanın sortları əsasən növmüxtəlifliyində olan xüsusiyyətlərə əsasən təyin edilir. Əgər sortun təyini bitki kökü üzərində ikən aparılırsa, digər əlamətlərlə bərabər, kolun və yarpaqların forması, çiçəklərin rəngi də nəzərə alınmalıdır.

Çiçəyin rəngi – sortların fərqləndirilməsində çiçəyin rəngi yardımçı əlamət hesab edilir və əksərən ağ, göy və bənövşəyi olur.

Bitkinin tüklülüyü –bitkinin üzəri ağ, yaxud kürəni tükcüklərlə örtülür. Ancaq kürəni rəng sabit qalmayaraq, müxtəlif intensivlikdə ifadə olunur. Ona görə bu əlamətdən az hallarda istifadə edilir.

Toxumun iriliyi –toxumun iriliyi onun uzunluğuna və eninə əsasən təyin edilir. Hər ikisi şəraitdən asılı olaraq tərəddüd edə bilər. Ancaq bu tərəddüd dənin uzunluğunda 6-13 mm, enində 4-8,5 mm-dən artıq ola bilməz. Çox hallarda toxumun iriliyi 1000 ədəd dənin kütləsi ilə ifadə olunur ki, bu da 35-370 qrama qədər dəyişir.

Toxumun forması – normal şəraitdə yetişdirilmiş bitkilərin tam yetişmiş toxumları əksər sortlarda yuvarlaq, kürəvi, yaxud zəif oval, azacıq çəkilmiş və yaxud yastıdır.

Toxumun rəngi – soyanın çox sortlarında toxum qabığı (qılafı) sarı mühitdə küləşi-sarı, kürəni-sarı, sarımtıl, bozumtul-sarıya çalan rəngə malikdir. Quraq şəraitdə yetişmə prosesinin normal getməməsi nəticəsində sarı rəng yaşılımtıl mühitə çevrilir. Lakin rütubətli şəraitdə toxumda piqmentləşmə getmir. Ümumiyyətlə, yetişmiş paxlası açıq qonur rəngli olan sortların əksəriyyətində toxum tutqun, yaxud zəif parlaq olmaqla, piqmentləşməyə meylli olur. Boz-qonuru paxlanın toxumu parlaq olur və piqmentləşmir.


Az rbaycan d vl t aqr a r un vers tet bitki ilik v bitki m hafiz si kafedras

Soyanın sortları

VNİİMK -9186 orta yetişən Kuban təc. stans.

İmeretin çox gecyetişən Gürcüstan

Plamya orta yetişən Pustavoyt ad. YBİ 1985

Umanckaya – 1 orta yetişən Ukraina 1990

Majesta orta yetişən Kanada 2006

Omskaya – 4; Avrora; Maqeva; Volqoqradka – 1; Xodson; Belor; Okskaya; Svetlaya

СИБНИИК - 315; ВНИИС - 1; ВНИИС - 2;


Az rbaycan d vl t aqr a r un vers tet bitki ilik v bitki m hafiz si kafedras

Soya sortlarının yetişməsi üçün tələb olunan aktiv temperatur və vegetasiya müddəti


Az rbaycan d vl t aqr a r un vers tet bitki ilik v bitki m hafiz si kafedras

c

b

a

  • Soya (Glicine ): 1 - bitki ilkin üçyarpaq fazasında: a - ləpə yarpaqları, b - birinci cüt sadə yarpaqlar, c - birinci üçlü yarpaq; 2 - bitki çiçəkləmə və meyvəbağlama fazasında; 3 - budağın yarpaqlı və çiçəkli hissəsi; 4 - toxumlar ; 5 - yetişmiş paxlalar.


Az rbaycan d vl t aqr a r un vers tet bitki ilik v bitki m hafiz si kafedras

Soyanın no-till texnologiyası ilə becərilməsi


Az rbaycan d vl t aqr a r un vers tet bitki ilik v bitki m hafiz si kafedras

Yemlik soya


Az rbaycan d vl t aqr a r un vers tet bitki ilik v bitki m hafiz si kafedras

Soyanın paxlaları


Az rbaycan d vl t aqr a r un vers tet bitki ilik v bitki m hafiz si kafedras

a

b

c

ç

Soyatoxumlarınınforması:

a –yuvarlaq; b – yuvarlaq - oval; c – uzunsov; ç – uzunsov - yastı


Az rbaycan d vl t aqr a r un vers tet bitki ilik v bitki m hafiz si kafedras

Soyanın toxumları


Az rbaycan d vl t aqr a r un vers tet bitki ilik v bitki m hafiz si kafedras

SOYADAN HAZIRLANMIŞ TOFU PENDİRİ


Az rbaycan d vl t aqr a r un vers tet bitki ilik v bitki m hafiz si kafedras

Soyadan hazırlanan espressokofesi


Az rbaycan d vl t aqr a r un vers tet bitki ilik v bitki m hafiz si kafedras

Soya siropuizoflavon


Az rbaycan d vl t aqr a r un vers tet bitki ilik v bitki m hafiz si kafedras

Letsitin


Az rbaycan d vl t aqr a r un vers tet bitki ilik v bitki m hafiz si kafedras

Soya zülalı əsasında hazırlanan mayonezlər


Az rbaycan d vl t aqr a r un vers tet bitki ilik v bitki m hafiz si kafedras

Bir fincan soya: Fincanın 1,5 hissəsi qədər qaynar su götürülüb ora bir xörək qaşığı bitki yağı, 3 - 4 xörək qaşığı soya sousu əlavə edilir.


  • Login