Bilim nedir
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 99

Bilim Nedir? PowerPoint PPT Presentation


  • 183 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Bilim Nedir?. Bilim; doğru düşünme, doğruyu ve bilgiyi araştırma, bilimsel metotları kullanarak sistematik bilgi edinme ve bilgiyi düzenleme süreci, evreni anlama ve tanımlama gayretleri olarak ifade edilebilir. Bilimsel Bilgi ve Özellikleri.

Download Presentation

Bilim Nedir?

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Bilim nedir

Bilim Nedir?

Bilim;

doru dnme,

doruyu ve bilgiyi aratrma,

bilimsel metotlar kullanarak

sistematik bilgi edinme ve

bilgiyi dzenleme sreci, evreni anlama

ve tanmlama gayretleri olarak

ifade edilebilir.


Bilimsel bilgi ve zellikleri

Bilimsel Bilgi ve zellikleri

  • 1.Bilim olgusaldr: Dorudan veya dolayl olarak gzlenebilecek veya snanabilecek vakalar inceler.

  • 2.Bilim objektiftir: Bilimsel bilgiler nesnel verilere dayandrlmtr. Elde edilen verilerden ulalan sonular kiiden kiiye veya toplumdan topluma deimemelidir.


Bilim nedir

  • 3.Bilimsel bilgiler gvenilirdir Bir bilgiye bilimsel yollarla ulalm ise, bu bilgi gvenilirdir.

  • 4.Bilim genelleyicidir: Bir vaka veya durumda doru olarak bulunmu bilgiler, dier vakalar iinde ayn derecede dorudur.

  • 5.Bilim mantksaldr: Bilimsel bilgiler mantk kurallar ile rtmelidir.


Bilim nedir

Bilimsel Bilgi Nedir

  • Yeni olgusal bulular yeni teorilere yol at gibi, yeni teorilerde yeni gzlem ve deneylere kap aarak yeni bulularn koullarn hazrlarlar.

  • Bu yolla, bilim insanln ortaya kndan balayp binlerce yldr sren bilimsel bilgi retme srecinde, kendi niteliini, geleneklerini ve standartlarn oluturmutur. Bu srete ada bilimin drt nemli nitelii ortaya kmtr.


Bilim nedir

Bunlar;

1.eitlilik:Bilimsel almalar bireylerin veya toplumlarn tekelinde olmayp tm insanla aktr.

2.Sreklilik:Bilimsel bilgi retme sreci insanln var oluundan bu yana hibir zaman durmadan devam etmektedir.

3.Yenilik:Her gn yeni bilimsel bilgiler ve yeni bilim alanlar ortaya kmaktadr.

4.Ayklama:Yanl olduu ispatlanan bilgiler ayklanp yerine yeni bilgiler konulur.


Bilimsel bilgi t rleri

Bilimsel Bilgi Trleri

Olgular:

  • Birok defa dorulanm ve zerinde fikir birliine varlm olan deneysel gzlem olarak tanmlanabilir. Olgular tektir, tartlmaz, basit gzlemlerin bir rndr ve yaadmz dnyadan elde edilen verilerdir.

  • Volkanik patlamalar, gne tutulmas ve gece-gndz olgulara rnek olarak verilebilir.


Hipotez

Hipotez

  • Deneysel olarak test edilebilmesi gereken baz olgularla ilgili olarak ileri srlen aklamalar olarak tanmlanabilir.

  • Bilimsel bir hipotez esasen doru veya yanl olarak ispatlanmaz; bunun yerine eldeki verilerle tutarsz olduuna karar verilirse reddedilir veya deitirilir; reddedilmezse geici olarak doru kabul edilir.


Bilim nedir

  • Bu ikinci durumda yeni delillerin veya yaplacak denemelerin nda hatal olduu bulunana kadar ileyen bir hipotez olarak kabul edilir.

  • Birok deney yaplmasna ramen hl direnen ve yanl olduu bulunamayan hipotezler, sonu verici olduundan dolay olgular olarak kabul edilirler.


Teori

Teori

  • Birok olgunun kapsaml ve birletirilmi aklamas ve doann neye benzedii ve nasl ilediiyle ilgili hususlarla ilgili ilave hipotezler ile denenebilir trden tahminler retebilmeye ilikin aklamalar olarak tanmlanabilir.


Bilim nedir

  • Bilimsel teoriler, doal olaylarla ilgili ortaya kan bir sr farkl noktay aklamak ve anlamak iin bilinene en iyi abalar temsil eder.

  • Bu bilgi trne izafiyet teorisi, hcre teorisi ve biyolojik evrim teorisi rnek olarak verilebilir.


Bilim nedir

Hipotezler ve Teoriler:

  • Teoriler bilgi olarak, hipotezlere oranla daha nemli deneysel destee sahiptirler. Bu bakmdan doruluu henz test edilmemi bilgilere ve nerilere hipotez denir.

  • Eer bir kuram deneylerle destekleniyorsa, bilinen tm olgularla uygunsa ve daha uygun bir rakibi yoksa, teori olarak adlandrlr.


Bilim nedir

Yasa

  • Teorilerin destekleyici delillerin olmas durumunda yasa olaca ynnde yaygn bir kavram vardr.

  • Hlbuki yasalar ve teoriler iki farkl bilgi trn temsil eder. Yasa; gzlenen doa olaylar hakknda yaplan genellemelerdir. Teoriler ise daha ok bu genellemelerin aklamalardr.


Bilimin nitelikleri

Bilim mutlak hakikate gtrmez;

Herkese ak ve yoklanabilirdir

Kltrn iinde belli bir yer tutar.

zafidir(grecelidir).

Akla ve deneye dayanr.

Olmuu veya olan tasvir etme, ilikileri aklama ve bunlardan yararlanma imkan verir.

Bilimsel bilgi gvenilirdir; ancak deimez deildir.

Elde ettii bilgiler sistemlidir.

Varsaymlara dayanr.

Bilimsel bilgi denetlenebilir.

Tarafszdr.

Bilim geliigzel veri toplamaz.

Bilimin Nitelikleri


Bilim nedir

  • Bireyler tabiattaki olaylar anlamada ve problemleri zmede genel kavramdan etkilenirler.

  • Bunlar;

  • Deneyim,

    • Muhakeme

    • Aratrma dr


Bilim nedir

Deneyimler,

Bir konuyu aklamada veya bir problemi zmede bireyin veya toplumun ilgili konu hakknda kazanm olduklar tecrbelerdir.


Bilim nedir

Muhakeme

tmevarm, tmdengelim, tmdengelim-tmevarm yntemlerini kullanarak bir problemi zme veya doruyu arama olarak tanmlanabilir.


Bilim nedir

  • Aratrmaclarn ve aratrma srecine katlan bireylerin her birinin kendine zg deneyimi ve muhakeme etme tarz olmas nedeniyle, bilimsel bilgileri elde etme srecinde veya bilimsel olaylar yorumlamada sadece bu iki kavramdan faydalanmak yeterli deildir.

  • Bunlarn yannda, aratrma kavram zerinde de detayl olarak durulmas gerekmektedir.


Ara t rma le deneyim aras ndaki farklar

Aratrma le Deneyim Arasndaki Farklar

  • Tecrbe rastlantsal olarak karlalan olaylardan kazanlrken, aratrma da veriler sistemli ve kontroll elde edilip yorumlanr.

  • Tecrbe sbjektiftir. Aratrma deneyseldir. Bununla birlikte, deneysel almalarda bile aratrmaclar verilerinin geerliliini salamak iin dier aratrmaclarn tecrbelerinden faydalanrlar.


Bilim nedir

  • Tecrbe yolu ile kazanlan bilgilerin deiiminde tutuculuk mevcuttur. (kiiler tecrbeleri ile edindikleri bilgilerin doruluunun eletirilmesini kabullenmekte zorluk gsterirler)

  • aratrma yolu ile kazanlan bilgiler geliime ve deiime ak bir tarzda alglanr (aratrma sonucu elde edilen bilgilerin kritik edilmesi bilgilerin glenmesi ve gelimesi iin ara olarak alglanr).

  • Aratrma ile tecrbe arasndaki en belirgin fark ise tecrbenin ok kiisel yoruma ak ve sbjektif olmasdr.


Bilim nedir

BLMSEL YNTEM

  • Olaylara Dayanma

  • Tarafszlk

  • Dogmatizmi Reddetme

  • Eletiriye ak olma

  • Yanlma olasln kabul etme

  • Bilimsel Dnme Yntemi

Anlam

(Akla dayanr)

Bilimsel Yntem

  • Sorunu belirleme

  • Gzlem

  • Hipotez kurma

  • Hipotezi test etme

  • Teori ve genel kanunlara ulama

Anlam

  • Bilimsel Aratrma Yntemi

(Aratrmaya dayanr)


Ara t rma bilim li kisi

Aratrma Bilim likisi

  • Aratrma:

  • Bir gerei ortaya karmak, bir problemi zmlemek ve mevcut verileri artrmak iin bilimsel yntem ve tekniklerden yararlanarak yaplan dzenli almaya aratrma denir.

Yntem ve Teknikler

Geerli

Soru

Geerli

Cevap

  • Aratrma;

  • nsanda varolan merak, ihtiya ve rahatszlk veren duruma kar olan ilgiden ortaya kar.

  • Aratrma;

  • Bilimsel yntemin kullanlmas sonucunda bilimsel bilgi retmeye yarayan bir alma olduu iin bilimin vazgeilmez aracdr. Bilimsel bilgi aratrma ile retilebilir. O halde denilebilir ki, bilim aratrmann hem sonucudur, hem de sebebidir.


Ara t rma t rleri

Aratrma Trleri

Betimsel:

Tarihsel ve ada olmak zere iki grupta incelenmitir. Tarihsel aratrmalar genel olarak ne idi yi belirlerken ada betimsel aratrmalar ise ne oluyor sorusu ile ilgilenirler.

Nedensel:

Olan bir olayn arkasndaki gerekeleri aratrr.

Genelleme:

Elde edilen sonularn yeni alan ve ortamlarda tekrarlanp tekrarlanamayacan aratrr.

Kuramsal:

Vuku bulan olaylardaki ilkeleri ve ilikileri bulmaya alr


Bilimsel ara t rma s reci

Bilimsel Aratrma Sreci

Bilimsel bir aratrma sreci en genel anlamda yedi basamaktan oluur.

Bunlar;

  • Literatr taramas

  • Aratrma probleminin belirlenmesi

  • Kaynaklarn okunmas ve zetlenmesi

  • Aratrma ve analiz yntemlerinin belirlenmesi

  • Veri toplama ve analiz

  • Bulgularn Yorumlanmas

  • Aratrma Raporunun Hazrlanmas.


Ara t rma y ntemlerinin k kenleri

Aratrma Yntemlerinin Kkenleri

Aratrma Yntemlerinin Kkenleri

Pozitivizm(Objektivizm)

Relativizm(Subjektivizm)

Quantitative (Nicelikle Belirlenen)

Qulitative(Nitelikle Belirlenen)

Deneysel almalar

Etnografik almalar

Anket almalar

Mlakat Gzlem

rnek Olay ve retmenin Aratrmac Olduu Model


E itim ara t rmalar nda kullan lan y ntemler

Betimleme (Survey) Yntemi

rnek Olay Aratrmalar

Aksiyon Aratrmalar

Etnografik Aratrmalar

Geliimci Aratrmalar

Fenomenografik Aratrmalar

Deneysel Yntem

Tarihsel Yntem

rneklem ve rneklem Seimi

Eitim Aratrmalarnda Kullanlan Yntemler


Bilim nedir

Betimleme (Survey)

Yntemi


Bilim nedir

  • Betimlemeli almalar genelde verilen bir durumu aydnlatmak, standartlar dorultusunda deerlendirmeler yapmak ve olaylar arasnda olas ilikileri ortaya karmak iin yrtlrler.

  • Bu tr aratrmalarda asl ama incelenen durumu etraflca tanmlamak ve aklamaktr.


Bilim nedir

  • Kaptan (1998) betimleme yntemine dayandrlan aratrmalarda; mevcut durum nedir? Neredeyiz? Ne yapmak istiyoruz? Nereye, hangi yne ve nasl gitmeliyiz?, gibi sorularn aratrllna dikkat ekmektedir.


Bilim nedir

  • Betimlemeli yntemde inceleme srecinde doal artlar bozmadan veya inceleme yaplan ortamda her hangi bir deiiklik yapmadan aratrmalarn yrtlebilmesi nedeniyle, bu yntem bir ok aratrmac tarafndan tercih edilmektedir.


Rnek olay ara t rmalar case study

rnek Olay Aratrmalar (Case Study)

  • Eitim aratrmalarnda rnek olay, zel durum, vaka almalar gibi temelde ayn anlam tayan fakat farkl armlar yapan terimlerle karlalmaktadr.

  • rnek olay almalar daha ok nitel bir aratrma yntemi olarak bilinir.


Bilim nedir

  • rnek olay almalar zellikle bireysel yrtlen almalar iin ok uygundur. Bunun nedeni, aratrlan problemin bir ynnn derinlemesine ve ksa srede allmasna imkan salamasdr.


Bilim nedir

  • Bu yntem ile daha ok nasl, niin ve ne sorularna cevaplar aranr. Buradaki esas ama, baz genel teorileri aydnlatmak iin incelenen rnek olaylar etraflca tantmaktr.

  • rnek olay almas, aratrma metotlarnn (mlakat, gzlem , anket ve dokman analizi) tmn kapsayabilen bir emsiye olarak da tanmlanmaktadr.


Bilim nedir

  • nceleme belirlenmi bir rnek olay etrafnda derinlemesine yaplr. Dier aratrmalarda da olduu gibi veriler sistematik bir ekilde toplanr ve deikenler arasndaki iliki bulunmaya allr.


Bilim nedir

  • rnek olay almalar faktrlerin ve delillerin birbirleriyle olan ilikilerini inceler. Bu tr almalar sebep-sonu ilikileri zerine younlar. Gzlem ve mlakatlar ok sk olmak zere, rnek olay almalarnda btn metotlar kullanlmaktadr.


Bilim nedir

rnek Olay almalarnn Trleri

1.Btncl tek durum: Bu tr aratrmalarda bir birey, bir kurum, bir okul gibi vakalar mercek altna alnarak incelenir. Bu tr almalar genelde durumu aydnlatmak iin kullanlr.

Bunlar;

  • bir teorinin test edilmesinde,

  • genel durumlarn dnda kalm ar u olarak tanmlanan (kendine zg zellie sahip) vakalarn aydnlatlmasnda ve

  • orijinal vakalarn allmas.


Bilim nedir

2. ie gemi tek durum:

Tek bir vaka ierisinde bulunan alt vakalarn her birinin derinlemesine incelenmesidir. rnein Eitim Fakltelerinin lkretim blm hakknda aratrma yapmak isteyen bir bireyin, ilk retim blmnn her bir programn ayr ayr incelemesi gerekir. nk ilkretim blm be ayr anabilim dalndan olumaktadr.


Bilim nedir

3. Btncl oklu durum: Burada birbirinden bamsz vakalar seilir ve her bir vaka bir btn olarak alglanr. Gerekirse her bir vaka arasnda karlatrmalar yaplabilir.

4. ie gemi oklu durum: Bu trdeki aratrmalarda birden fazla vaka sz konusudur. Aratrlan bir vaka kendi iinde alt vakalara ayrlarak incelenir. Bu yolla vakalar arasnda yapmak mmkndr.


Bilim nedir

rnek Olay alma rnei

Konu:epni (1997) fizik retmen adaylarnn temel terimlerdeki yanlglarnn akademik baarlarna etkilerini aratrd.

Gereke:Aratrmaya, Fen bilimlerinde kullanlan hipotez, teori ve yasa gibi temel terimlerin, bu bilimlerin doasn ve bilgi elde etme srelerini anlamada nemli rol oynad vurgulanarak baland. rencileri bilimsel olarak okur-yazar duruma getirmesi beklenen retmenler veya retmen adaylar bu konuda acaba kendileri yeterli bilgilere sahip midirler?

  • Yani, retmen adaylar fen bilimlerinin doasn anlamada ve bu alandaki bilgileri elde etmede kullanlan ana terimler hakknda doru ve bilimsel olarak kabul edilebilir bilgilere sahip midirler?

  • Burada sz edilen yasa, teori gibi terimler ve terimler arasndaki farkllklarn retmen adaylar tarafndan nasl algland yukardaki sorularda dikkate alnarak aratrlmas gereken bir konudur.

  • epni, bu aratrmasnda, Fizik retmen adaylarnn fen bilimlerinin doasn ve kaynan oluturan temel terimleri ne dzeyde anladklarn ve nasl algladklarn ve retmen adaylarnn temel terimlerdeki yanlglar ile akademik baarlar arasnda bir iliki olup olmadn ortaya karmaya alt.


Bilim nedir

  • Yntem: Bu alma, 1995-96 eitim-retim yl bahar yarylnda Eitim Fakltesi Fizik Eitimi Anabilim Dalnda okuyan nc ve drdnc snflardan seilen 104 retmen aday ile yrtlmtr. lgili literatrde, aratrlan konular derinlemesine incelemek iin rnek olay ynteminin kullanlmas nerilmektedir. Bu yntem, aratrmada nitel ve nicel tekniklerin kullanlmasna imkan vermektedir. Bu yaklamn en nemli avantajlarndan biri, veri toplama srecinde btn metotlarn kullanmna pozitif bakmasdr. Bu almada, veriler ak ulu sorulardan oluan bir anket ve rencilerin akademik baarlarnn dokman analizi ile ortaya karlmasndan elde edilmitir.

  • lem Yolu: almada yasa, teori ve hipotez terimleri ak ulu soru olarak rneklemde bulunan rencilere verilmi ve her bir terimin fizik ders kitaplarndaki anlamlarnn ne olabilecei hususunda yazl bilgi vermeleri istenmitir. Daha sonra, yasa, teori ve hipotez terimleri tanmlanarak uygun bir kriter elde edilmeye allmtr.


Bilim nedir

Neden bu alma rnek olay almasdr?

  • Konunun aratrlmas iin bir vaka ierisinde iki zel vaka seilmitir (Buradaki bilgiler sadece 1995-96 eitim-retim yl bahar yarylnda Eitim Fakltesi Fizik Eitimi Anabilim Dalnda okuyan nc ve drdnc snflardan seilen 104 retmen adaynn durumunu yanstmaktadr).

  • Veri toplama aralar olarak hem nitel ve hem de nicel veri toplama aralarndan faydalanlmtr. almada veri toplama arac olarak, gelitirilen bir anket ve rencilerin akademik baarlarn elde etmek iin dokman analizinden faydalanlmtr.

  • Sonular ve neriler sadece incelenen vaka veya bu vaka ile ayn zelliklere sahip olan vakalar iin geerlidir.


Aksiyon ara t rmalar retmen ara t rmas

Aksiyon Aratrmalar(retmen Aratrmas)

  • Cohen ve Manion (1990) aksiyon aratrmasn; eitim-retim srecinin zel bir annda ortaya kan problemin uygulamada zlebilmesi iin gelitirilen yntemler olarak tanmlamlardr.

  • Kemmis ve Mc Taggard (1982) tarafndan yaplan bir tanmda aksiyon aratrmas, retmenlerin kendi uygulamalarn, meslektalarnn uygulamalarn ve uygulamalarn sonulandrld durumlar anlamalarn gelitirmek iin retmenler tarafndan yaplan katlmc kendini yanstan aratrma ekli olarak tanmlanmtr.

  • Loftusa (1999) gre aksiyon aratrmas, renmenin bireysel ekli olup en basit tanm itibariyle yaparak renme anlamna gelmektedir.


Bilim nedir

Aksiyon aratrmas boyunca aratrmac retmenler srasyla;

  • Uygulamalarnda ortaya kan bir problemi tespit ederler,

  • Onu zmek iin birlikte alrlar,

  • Problemin zmne ynelik bir strateji gelitirirler ve onu uygularlar,

  • Onun baarl olup-olmadn deerlendirirler,

  • Mevcut durumu olumlu bulmazlarsa baka bir strateji gelitirerek onu uygularlar.


Bilim nedir

Aksiyon Aratrmalarnn Dier Aratrma Yntemlerinden Farkllklar

  • retmenlerin aratrmac bir kiilik gelitirmelerini tevik etmektedir. Bireyler, bir giriimi kendilerinin balatmalar ve bu srete farkl kiilerle birlikte almalar durumunda daha iyi renmekte ve rendiklerini daha istekli olarak uygulamaktadrlar

  • Aratrma gerek uygulama ortamnda balatlp yrtlerek gerek problemleri zmeyi amalar.

NOT:

retmenlerin yrtt aratrmada rneklem grubunun kk

seilmesinden dolay, sonularn genellenmesi deil,

mevcut uygulamalarn gelitirilmesi amalanmaktadr.

Bu yaklamda aratrmac bir retmenin alma sonular

bir baka retmen iin ancak kendi snfnda test edilebilecek

bir hipotez olarak alglanmaldr.


Etnografik ethnography al malar

Etnografik (Ethnography) almalar

  • Ethnography kelime olarak uluslar hakknda yazma ve kiinin bir portresi gibi anlamlar tamaktadr ve sosyal bilimlerin bir aratrma yntemidir.

  • Etnografik aratrmalarn verilerini gzlem, mlakat ve dokmanlardan elde ettiini gstermektedir.

  • Bu tr yntemlerin asl amac, bir topluluun (genelde kk gruplarn) kltrn, geleneklerini, inanlarn ve davranlarnn yazl olarak aklama-tanmlama bilimidir (harris ve johnson, 2000).

  • Katlmc gzlem ilgili alandaki dokmanlar analiz etme, bireylerle mlakatlar yrtme, ortama direk katlma ve gzlem yapma gibi teknikleri de ieren bir yntemdir. Bu yntemde aratrmac gzlem yapt ortamdaki bireylerin yaamlarna her hangi bir mdahalede bulunmadan aratrmac kimliini de gizleyerek onlarla her eyi paylamaya alr.


Bilim nedir

Temel zellikleri

Doabilim:Doal olarak oluan insan davrannn onlarla etkileim iinde bulunularak karakterlerini tespit etmektir. Sosyal olay ve srelerin meydana geldikleri koullarla ilikillendirilerek irdelenmesini savunur.

Anlay:Bireylerin davranlarnn ve tepkilerinin hayvan ve dier fiziksel nesnelerden farkl olduu grn savunur. Bu anlaya gre, insan davranlar nedenleri ile birlikte etkili ekilde aklanmak isteniyorsa, her davrann arkasndaki kltrel bak asnn da bilinmesi gerekir)

Keiftir: Aratrma srecinin tmevarmsal ve kefe dayal olarak alglanmasdr. Bu srete aratrlan konu derinlemesine irdelenmeye allr (Hammersly, 1990).


Etnografik al mada uyulmas gereken rehber lkeler

Etnografik almada, Uyulmas Gereken Rehber lkeler

  • Not alma srecinde toplanan bilgiler hakknda geni aklamalarda bulunma.

  • Farkl bak asndan eitli bilgiler elde etme

  • Mlakat, gzlem ve dokmanlar gibi farkl yollardan elde edilen verileri, genleme ve aprazlama yaparak verilerin geerliliini salama

  • rneklemin kullanm olduu kendine zg kelimeler ve cmlelerin yapsn bozmadan direk olarak aktarma.

  • Bilgi alnacak bireyler titizlikle seilmelidir,

  • Aratrmac gruplar tarafndan kabul edilmelidir (zoraki bir katlm sz konusu deildir).


Bilim nedir

zel durum

almalarnda olduu gibi

etnografik almalar da

genelleyemeyiz.

Yani, u okulda yaplan etnografik

almalarda unlar bulundu, falan okulda

yaplsa ayn veriler bulunur diye bir genelleme yapamayz.

stelik,

ayn okulda ayn aratrmac

ayn aratrmay yeniden yapsa

bu etnografik alma baka bir alma olacaktr.

Buna bal olarak bulgular ve yorumlar yine farkl olabilecektir.

nk iki alma arasnda bir zaman deiimi vardr.

Zamana bal olarak olayn kahramanlar

(aratrmac ve aratrlanlar) deiecektir.

Bu zayfl yani genelleme yapamama zayfln

gidermek iin verilen rneklerin

evreni ne kadar ok temsil edebilirse

o kadar genelleme ans artacaktr.


Etnografik y nteme rnek al ma

Etnografik Ynteme rnek alma

  • Konu: Kiraz ve Altunsoy (1999) niversitelerde kopya ekme nedenleri ve tekniklerini etnografik bir yaklamla aratrdlar.

  • Ama: Lisans rencilerinin kopya ekme nedenlerini ve tekniklerini ortaya karmaktr.

  • Yntem: almada etnografik yaklam kullanlmtr. almann rneklemini, 1998-1999 retim ylnda K.T.. Fatih Eitim Fakltesinde okuyan renciler oluturmutur. Aratrmaclarda renci olduu iin, snavlarla ilgili dier rencilerin gr ve dncelerini doal ortamlarda mlakat yntemiyle irdelemilerdir. Ayrca, aratrmaclar katlmc gzlemci yntemini kullanarak, kendi snavlar srasnda kendi arkadalarnn snav sresindeki tavr ve davranlarn bir dnem boyunca yaplan snavlarda gzlemilerdir. Mlakatlardan ve gzlemlerden elde edilen veriler. Bulgular, kopya ekme teknikleri ve nedenleri bal altnda iki grupta toplanarak yorumlanmtr.


Geli imci ara t rmalar

Geliimci Aratrmalar

  • Geliim terimi daha ok biyoloji alannda skca kullanlan ve yaam belirtisi olan canllarn geliimini ve deiimini ifade eder.

  • Geliim kavram zamanla eitim, tarih, sosyoloji ve psikoloji ile ilgili konularn aratrlmasnda kullanlmaya balanmtr. Geliimci aratrma yntemi tanmlayc bir zellie sahiptir ve ne idi ve ne oldu gibi sorular aratrmaktadr.

  • Geliimci aratrma yntemini; boylamasna, enlemesine ve eilim veya tahmin almalar olmak zere balk altnda incelenebilir. Bu aratrma trnn de odak noktasaratrlan bir olgu, olay veya hususun sre ierisinde belirli zaman dilimlerinde nasl deitiini veya gelitiine vurgu yapmasdr.

  • Bu durum eitim ve retim ile ilgili yaplan almalarla ilikilendirilirse, eitimin amac deiimi ve geliim salamak, geliimci aratrmalarn amalar ise, bireylerdeki bu geliimi aratrp ortaya koymaktr. Bu ynden eitim uygulamalarnn doas ile geliimci aratrmalarn doas rtmektedir.


Bilim nedir

Geliimci Aratrmalarn Trleri

1. Boylamasna (longitutional) yrtlen almalar

  • Bu almalarda, insan davranlar uzun sreli olarak incelenmekte ve incelenen zaman dilimleri arasndaki olas davran farkllklar ortaya karlmaya allmaktadr. Eer aratrma ayn rneklem grubu zerinde srdrlyorsa, buna takip almalar (follow-up) denir.

    2. Enlemesine yrtlen almalar

  • Bu almalarda, ayn konunun bir rneklemle uzun sre allarak geliim dzeyinin ortaya karlmas yerine, rneklemin takip edecei yaam srecinde ona edeer olabilecek rneklem zerinde ayn zamanda almalarda yrtlebilir (Cross-sectional).

  • Bu yolla, bir almay tamamlamak iin ayn rneklemi takip etmek yerine, farkl yllardaki rneklemlerle allarak aratrma en erken srede tamamlanabilir.


Bilim nedir

3. Eilim veya tahmin almalar

Bu almalar uzun veya ksa sreli olabilir. Bu tr almalarda mevcut durumda veya gemite elde edilen verilere baklarak bir takm kalplar oluturulur ve bu kalplardan yola klarak, ileride ne durumlarla karlalabilecei tahmin edilmeye allr. Bu tr almalarn en zayf ynleri u ekilde sralanabilir;

  • ok uzun sre almas

  • Ekonomik bir aratrma tr olmamas

  • rneklemin srekliliinin salanamamas

  • Zamanla rneklemin aratrmaya kar ilgisinin azalmas, alma grubundan ayrlmak istemesi

  • Takip edilen rneklemin dier rneklemi temsil etme gnn zayf olmas

  • Genellenebilirliinin dk olmas


Bilim nedir

Geliimci Aratrmalara rnek almalar

Konu: Azar ve epni (1999) ylnda Fizik retmenlerinin Kullandklar retim Etkinliklerinin Mesleki Deneyime Gre Deiimini aratrdlar.

Gerekesi: retmen eitimi denildiinde lkemizde genelde retmenlerin hizmet ncesi eitimi konusu gndeme gelmektedir.

Bununla birlikte, retmen eitiminin dier boyutlarnn genelde aratrlp tartlmad grlmektedir. zellikle, yeni retmenlerin retmen olma srecinde i banda nasl bir mesleki geliim basamaklar takip ettikleri, retmen eitiminin ok nemli bir boyutu olmasna ramen, bu konu bu gne kadar lkemizde ne fazla gndeme gelmi, ne de bu alanda ciddi almalar yaplmtr.

retmenin mesleki geliimini anlamak iin, bir retmenin mesleinde profesyonel olma srecinde takip ettii doal geliim srelerinin neler olduunun akla kavuturulmas gerekmektedir.


Bilim nedir

Bu model, retmenlerin mesleki geliimlerinde basaman olduunu; bunlar

  • kendisini dnmesi basama.

  • kendisini kabul ettirme basama ve

  • rencilerin daha iyi renmelerini salamak iin kendisini gelitirme basamandan olumaktadr.

  • Bu geliim basamaklarna bal olara retmenlerin snf iinde kullandklar eitim-retim tekniklerinin de deiiklik gsterebilecei iddia edilmektedir.

  • retmenler dardan bir destek almadklarnda mesleki geliimleri hem salksz olmakta hem de uzun zaman almaktadr. Bu artlar altnda profesyonel olma, bazen retmenlerin 7-10 yln almaktadr.

  • Bunun yannda. retmenin doal geliim srelerini ve her srete retmenin karlat zel konularn bilinmesi halinde bu geliim srecinin 3-4 yl gibi ksa bir srede tamamlanabileceine inanlmaktadr.


Bilim nedir

  • almann Amac:

  • Bu alma iki temel ama iin planlamtr. (i) Fizik retmenlerinin derslerinde kullandklar eitim-retim tekniklerini tespit etmek, (ii) Fizik retmenlerinin derslerinde kullandklar eitim-retim etkinliklerinin mesleki deneyime bal olarak nasl deiip gelitiini aratrmak.

  • alma. Karadeniz Blgesinde Artvin, Rize, Trabzon ve Samsun illerinde orta dereceli okullarda (liselerde) alan 1-15 yl arasnda deiik deneyime sahip toplam 12 fizik retmeni ile yrtlmtr.

  • rneklemdeki retmenler hizmet yllarna gre drt gruba ayrlarak gruplandrlmtr. Aratrma iin seilen okullar ve retmenlerin isimleri aratrmann ahlaki boyutu nedeniyle gizli tutulmutur. Bunun yerine retmenlerin isimleri A, B, C eklinde sembolik olarak kodlanmtr.

  • Veriler gzlem ve mlakat yntemleriyle toplanmtr. retmenlerin snf iinde kullandklar eitim-retim etkinlikleri ve bu etkinliklerin nitelik ve nicelikleri aratrmaclar tarafndan gelitirilen gzlem tablosu yoluyla belirlenmitir. Her bir fizik retmeni 6 ders saat boyunca gzlenmitir.


Bilim nedir

Fenomenografik Aratrmalar

  • Ayn ortamlarda yetimemize ramen, ayn olaylar ok farkl bir ekilde anlyor ve yorumlamaya alyoruz. Bireylerin kendilerini evreleyen dnyann eitli ynlerine ait bu farkl anlaylar karakterize etmeye alan bir grup sveli aratrmac, almalarnda fenomenografik aratrma yaklam olarak adlandrdklar bir yaklam kullandlar.

  • Fenomenografik aratrma yaklam, zellikle eitim aratrmalarda, dnme ve renme hakkndaki bir takm sorular cevaplamak iin gelitirildi.

  • Bu yaklamn ortaya atlmasnn en temel nedeni, yaplan gzlemler sonucunda renmenin gereklemesinde bireysel farkllklarn dikkat ekmesidir. Bu yaklamn ortaya atlmas srecinde iki temel sorunun cevab aratrld.

    Bunlar:

    • Baz insanlarn renmede dierlerinden daha iyi olmas ne anlama gelir?

    • Niin baz insanlar renmede dierlerinden daha iyidirler?


Bilim nedir

  • Bu sorularn cevabn bulmak iin, sve'te bir grup niversite rencisinin akademik bir yaz ile ilgili renmelerine odaklanlmt. rencilerin okuduklar bu yaz ile ilgili ne anladklar yada bu yazdan ne kardklar sorgulandnda, gze arpan bir sonu ortaya kt.

  • Bu sonuca gre, renciler ayn yazy nitel olarak farkl sayda yolla anlamlard (Marton, 1986). Bu anlay ekilleri belirli bir dzene gre kategorilere ayrld ve bu kategoriler birbirleri ile ilikilendirildi. Bu kategoriler yukardaki sorularn cevaplarnn yan sra renme rnleri ile ilgili farkllklar aklamada da yardmc oldu. Eer insanlar bir akademik yaz ile ilgili farkl anlaylara sahipse ve bu anlaylar kategorilere ayrlabilirse, o zaman herhangi bir fenomen iin de bu anlaylar beklemek olasdr (Marton, 1986). Bu gr pozitif yaklamn ortaya kard aratrma yntem ve tekniklerle aklamak olas deildir. yleyse, daha ok sbjektif grn betimleme zelliine sahip ve bireysel farkllklar gz nnde tutan yeni bir aratrma anlay gerekli idi. Bu anlayta Fenomenografik Aratrmalar olarak adlandrld.


Bilim nedir

Fenomenografi,

grnenlerin betimlenmesi

olarak adlandrlabilir

  • Marton (1981), renme hakkndaki sorulara iki farkl bak asyla yaklamaktadr:

    • Kendimizi dnyaya yneltmek ve onun gereklii hakknda yorumlar yapmak,

    • Kendimizi insanlarn dnya ile ilgili fikirlerine ve deneyimlerineyneltmek.

  • Bir baka ifade ile, biz almalarmzda ya verilen bir fenomene odaklanrz ya da bu fenomen insanlar tarafndan nasl deneyim ediliyor ona odaklanabiliriz. Fenomenografi bu yaklamlardan sonuncusudur.


Bilim nedir

Fenomenografik aratrmann amac, insanlarn bir fenomeni yada gerekliin belirli bir ynn deneyim etme, yorumlama, anlama yada kavramsallatrmalarndaki farkl yollar tanmlamaktr (Marton, 1994, p. 425).

Yani;

renenin bak asyla dnyay grmedir (Ashworth ve Lucas, 1998). Bu aratrma yaklamnda odaklanlan, ne fenomeni deneyim eden bireydir, nede fenomenin kendisidir. Daha ziyade bireylerin, ou zaman disiplinsel odakl olan spesifik fenomenleri kavraylarndaki nitel farkllklar tespit edilmeye allr.

Zaten, fenomenografik aratrmann dayand felsefe, bireyi fenomenden ya da objeden ayr bir varlk olarak grmez. Yani realite dnmemizden bamsz darda bir yerde deildir. Realite bireyle fenomen arasndaki ilikilerin oluturulmas ile meydana gelir.


Bilim nedir

  • Marton (1986), insanlarn eitli fenomenler, kavramlar, ilkeler zerindeki anlaylar incelendiinde, her bir fenomen, kavram yada ilkeyi nitel olarak farkl yollarla anladklarn ve bu anlama eitlerinin de snrl sayda olduunu ifade etmektedir.

  • Fenomenografik aratrmada temel ama, spesifik bir fenomen zerinde anlaylar ortaya karmak ve bu anlaylar kavramsal kategorilere gre snflandrmaktr (Marton, 1986).

  • Fenomenografik aratrma yapanlar aratrma sonularn bir kefetme srecinin rnleri olarak grrler. Kiinin belirli bir fenomene ilikin anlaylarn ortaya karmann bir ok yolu olmasna ramen, genellikle bu kefin metodu, ak ulu sorulardan oluturulmu, derinlemesine mlakatlardr (Booth, 1997).

  • Anlaylarn eitli boyutlarnn ortaya karlmas asndan ak ulu sorularn sorulmas nemlidir. Ayrca aratrma srecinde aratrmaclar mmkn olduunca fenomen hakknda kendi kavraylarn yanstmazlar (Marton, 1994, p. 427).

  • Bunun iin aratrmac mmkn olduu kadar katlmclar tarafndan ifade edilen fikirlere tarafsz kalmaldr.


Bilim nedir

Fenomenografik aratrmalar aracl ile bireyle, anlamaya yada renmeye alt ey arasnda ilikiler anlalmaya ve aklanmaya allr.

Eer bu tr almalarn sonular iyi anlalrsa, renmenin gereklemesi ile ilgili giriimlerde de ilerlemeler kaydedilecektir.

nk retmen zel bir fenomenle ilgili rencilerinin anlay ekillerinin farknda olursa, muhtemelen onlarn yanl anlaylarn nlemede ve anlaylarn daha iyi yaplandrmalarnda daha etkin rol oynayacaktr.


Bilim nedir

Deneysel Yntem


Deneysel y ntem

Deneysel Yntem

  • Bir aratrmada, deikenleri (nicel olarak llebilen ve farkl deerler alabilen zellikler) lebilmek ve bu deikenler arasndaki sebep-sonu ilikilerini ortaya karmak iin genelde deneysel yntem kullanlr.

  • Deneysel almalarda ou kez yapay bir durum oluturulur. Bir ok aratrmac deneysel almalarda deikenler arasnda sebep-sonu ilikilerini saptamaya ve bulgular etkileyen etkenleri belirlemeye alr.

  • Genel olarak, eer bir aratrmacnn amac, aratrd konuyu neden sorusu ile ve sebep-sonu ilikisi ile irdelemek istiyorsa, onun iin en uygun aratrma yntemi deneysel yntemdir. Bununla birlikte, planlama aamas kolay, fakat yrtlmesi zor olan bir yntemdir. Deneysel almann bir kolay taraf da onun llebilir durumlar ile ilgilenmesidir.


Bilim nedir

  • Deneysel almalar daha ok Tp Fakltelerinde yaplan almalarda kullanlr.

  • rnein, bir ilacn etkisi aratrlmak istensin. lacn etkisini ortaya koyabilmek iin baz faktrlerin belirlenip, lmlerinin yaplmas gerekmektedir. Burada faktr olarak ilacn kan basncna etkisi alnabilir. lac kullanan hastalarla kullanmayan hastalarn kan basnlar karlatrlr. Deneysel almann planlanmas genelde bu ila etkisinin aratrlmasndaki ynteme benzer ekilde yaplmaktadr.

  • Bu yaklamda genelde kontrol grubu ve deney grubu olmak zere edeer gruplar seilir. n-test ve son-testlerle kullanlan herhangi bir yaklamn deney grubu zerindeki etkililii aratrlr. Deney srecinde, deney grubuna zel davranmlar yaplr, bununla birlikte kontrol grubuna ise herhangi bir zel davranm yaplmaz. Deneysel uygulamann sonunda rneklem zerinde herhangi bir deiim olup olmadna baklr.


Bilim nedir

Eitim aratrmalarnda da

ska deneysel yntemden faydalanlmaktadr.

rnek olarak,

yeni bir metotla yazlm bir ders kitabnn

renci baarlar zerisindeki etkisini

deneysel yntem kullanarak aratrabiliriz.


Deneysel y ntemin e itleri

Deneysel Yntemin eitleri

1. Tam deneysel yntem:

  • Gerek deneysel aratrmalarda ou kez yapay bir aratrma ortam oluturulur. Burada bir veya daha fazla deney grubuna karlk bir veya daha fazla kontrol grubu seilir. Bu gruplarn seilmesinde nemli olan kiilerin bu gruplara rasgele datlmasdr. Rasgele dalm seiminden dolay ortaya kacak olumsuzluklar ortadan kaldrmak iin bu yntem etkili bir yaklamdr. almada deney grubuna mdahale edilirken, kontrol grubuna mdahale yaplmaz. Uygulama sonunda iki gruptan elde edilen veriler deerlendirilir.

  • Fakat burada dikkat edilmesi gereken bir nokta ise rasgele seimin uygulanabilmesi iin yeterli byklkteki rneklemin olmasnn gerekliliidir. nk rneklemin karakteristik zelliklerinin veya bamsz deikenlerin deney ve kontrol gruplarna eit etkide bulunma olaslna sahip olmaldr.

  • Denenmek istenen deiken says ve dzeyine gre uygulanan deneysel yntem:

  • Bu yntem tek ya da ok deikenli olabilir. Tek deikenli yntemde bir anda denenmek istenen bir bamsz deiken olurken (deney ve konrtol gruplarnda yalnzca deiik yntemler; A ve B yntemi), ok deikenli yntemlerde, birden ok deikenin (yntem, ya, zeka gibi) etkileri aratrlmak istenir.


Bilim nedir

2. Yar-deneysel (quasi-experimental design) yntem:

Baz durumlarda kiilerin gruplara rasgele datlmas imkansz olabilir veya istenmeyebilir. Bu durumlarda alternatif olarak yar deneysel yntem kullanlr. Bu yntem; kiilerin deney ve kontrol gruplarna gnderilmesinde rasgele dalmn kullanlmad bir deney yaklamn ieren tasarmdr. Bilimsel deer bakmndan gerek deneysel yntemden hemen sonra gelir.

Yar deneysel yntem, farkl ekillerde uygulanabilir.

  • Eitlenmemi gruplara yalnzca son test uygulanmas,

  • Tek bir gruba n test uygulanmas,

  • Son test uygulanmas,

  • Eitlenmemi gruplara n test ve son test uygulanmas eklinde yaplabilir.

    Bu yntemlerden ilk ikisinin kullanlmas fazla nerilmemektedir. Bu bakmdan iki yntem birletirilerek yeni bir yntem olan eitlenmemi kontrol gruplu yntem kullanlr hale gelmitir. Burada bir veya daha fazla kontrol ve deney grubu seilir. Gruplarn oluturulmasnda rasgele dalm kullanlmaz, rasgele atama yoluyla grup oluturulmas iin aba harcanmaz.


Bilim nedir

Bu yntem daha nceden oluturulmu gruplarn aynen alndn, ancak ans yoluyla bir deney, dieri kontrol grubu olarak atandn gsterir. Ancak katlanlarn olabildiince benzer niteliklerde olmalarna zen gsterilir.

Bu yntemin aamalar:

  • Bir deney ve bir kontrol grubu rasgele seim dnda bir yolla oluturulur.

  • Her iki gruba n test uygulanr.

  • Deney grubu deneysel almaya katlrken, kontrol grubuna herhangi bir mdahale olmaz.

  • Her iki gruba son test uygulanr.


Bilim nedir

Deneysel Ynteme rnek alma

Konu: Karamustafaolu ve Ayas (2004), Maddenin Yapsna Yolculuk nitesi ile ilgili kimya kavramlarnn retilmesinde analoji tekniinin bilisel ve duyusal renmelere etkisini aratrmlardr.

Gereke: rencilerin kimya kavramlarn istenilen dzeyde renemedikleri, kavram kargaas yaadklar, kazandklar bilgileri gnlk yaamla ilikilendirerek kullanamadklar bilinmektedir. Bunun en nemli nedeni kimya konular ierisinde birok soyut kavramn olmasdr. Fen bilimleri dersleri ierisinde yer alan kimyasal kavramlarn anlalma orannn %33 olduu bilinmektedir. Bu konu, retmenlerle tartldnda, ortaya srlen en nemli problemin okullara yeterli ara ve gerelerin mevcut olmad ynndedir. Zaman ierisinde, fen retiminde soyut olan kavramlarn rencilerin aina olduklar objelerle ilikilendirerek sunulmas nem kazanmtr.


Bilim nedir

Ama:alma, fen bilgisi 7. snf programnda bulunan Maddenin Yapsna Yolculuk nitesinde yer alan baz kimya kavramlarnn retiminde analojilerin kullanmna dayal bir retimin gerekletirilmesi ve rencilerin bilisel ve duyusal renmeleri zerine etkililiini belirlemek amacyla yaplmtr.

Yntem:almada yar deneysel yntem kullanlmtr. Deney grubunda bulunan rencilere ilgili nitedeki kat, sv, gaz moleklleri, atom numaras, ktle numaras, (-) ve (+) ykl iyonlar, izotop atom kavramlarna ynelik analojiler yaplarak konunun sunumu gerekletirilmitir. Bu srete ilgili kavramlarn daha iyi pekitirilmesi amacyla rencilerden yaplan analojilere benzer yeni analojiler oluturmalar istenmitir. Kontrol grubuna ise geleneksel yntemle retim yaplmtr.

lem yolu:Konuya ynelik oktan semeli ve yazl cevap gerektiren sorulardan oluturulan bir test gelitirilerek veri toplama arac olarak retim ncesinde ve sonrasnda her iki gruba uygulanmtr. Bulgularn karlatrlmas SPSS programyla yaplmtr. rencilerin renme ortamndaki davranlar gzlemlenerek, analojilere ilikin renci dnceleri yaplandrlmam mlakatlar yardmyla salanmtr.


Bilim nedir

rneklem Saysn Belirlenmesi ve Seimi


Rneklem say s n belirlenmesi ve se imi

rneklem Saysn Belirlenmesi ve Seimi

  • Bir ok aratrmac aratrmasnn ama ve yntemini belirledikten sonra, aratrmay ka kii zerinde yrtmeliyim ki aratrmam kabul grsn veya daha bilimsel olsun? sorusunu sormaktadr.

  • Bu soru bir ok durumda aratrmaclar arasnda tartma konusu olmakta ve aratrmaclarn bilimsel bilgiye bak aclar ile deiim gsterebilmektedir.

  • Eitim aratrmalarnda rneklem seiminde en ok yaplan hatalarn banda aratrmacnn yakn evresinde hangisi mmkn ise ve kolaysa almasn on gre ynlendirmesidir. Burada rneklem hatas diye bir kavram srekli gndeme gelmektedir.

  • rneklem hatas demek genellemesi dnlen evrenin sahip olduu zelliklerle, seilen rneklemin sahip olduu zellikler arasndaki farklln fazla olmasdr. Yani temsili gnn oldukca az olmasdr.


Bilim nedir

  • Bilinen bir gerek var ki bir aratrmadaki rneklem says aratrmann amac, doas ve ihtiya duyulan verilerin zelliklerine gre deiim gstermektedir.

  • Bununla birlikte bu soruya mutlaka bir cevap verilecekse, Cohen ve Manion (1989)un da belirttii gibi, eer toplanan veriler zerinde istatistiksel ilemler veya analizler yaplacaksa bu saynn en az 30 olmas gerekliliidir.

  • Bu durum anket almalar iin en az 100, deneysel ve nedenini bulmak iin karlatrmal almalarda her bir grup iin en az 15 kiiden olumaldr (Borg ve Gall, 1989).


Bilim nedir

  • Daha zel olarak Permut ve di.(1976) bir aratrmada rneklem ile ilgili aada belirtilen drt konunun ok nemli olduuna vurgu yapmaktadrlar.

    Bunlar;

    • Sonularn genellenebilecei bir evrenin ak olarak tanmlanmas.

    • rneklemin nasl seildiinin anlalr ve sistematik olarak sunulmas. Bu srete,rneklem nasl seildi, rneklemin genilii nedir?, aratrmann yrtld corafyann ad nedir, gibi sorularn da cevab verilmelidir. Bunlarn yannda rneklemin cinsiyeti, ya, renim durumu , sosyo-ekonomik durumu gibi zellikleri de tasvir edilmelidir.

    • rneklemin yaps hakknda bilgi verilmelidir. rnein, rneklemin verilen bir listeden mi seildii gibi durumlarn tanmlanmas.

    • Seilen rneklemin almay tamamlama oran hakknda bilgilerin verilmesi (Borg ve Gall, 1989, s.219).


Bilim nedir

lgili Literatrde rneklemin seiminde iki yol nerilmektedir (Cohen ve Manion,1989).

Bunlar;

  • Olaslkl rneklem (genelde geni rneklemli, temsili ve genellenebilirlii olas olan aratrmalar iin )

  • Olaslkl olmayan rneklem (dar kapsaml, genellenbilirlii ve temsili g olduka az aratrmalar iin) seimidir.

Olaslkl rneklem Seimi

Be farkl trde olaslkl rneklem seimi yaplabilmektedir.

Bunlar;

1. Basit Rastgele rneklem Seimi:

Bu tr seimde aratrlan grubun her bir elemannn seilme ans eittir. zerinde aratrlmas dnlen rneklem bir listeden rastgele olarak seilir. Burada nemli olan listedeki bireylerin tamam benzer zelliklere sahip olmas ve tamamnn listeye dahil edilmesidir.


Bilim nedir

2. Sistemli rneklem Seimi:

Bu tr seimde rneklem belirlenen grubun iinde seilmektedir. Seim srecinde belirli bir sisteme bal olarak hareket edilmesi gerekir. rnein yz kiilik bir populasyon ierisinde on kiiyi seerken her on kii ierisinde ikinciyi semek bu tr rneklem seimine girmektedir.

3. Amal rneklem Seimi:

Bu tr seimde aratrlan gruplar benzer zelliklere sahip olmas koulu ile homojen olarak gruplara blnr. rnein grubu A kz ve B erkek olarak iki alt gruba ayrmak ve seilen erkek ve kzlarn tm grubu temsil edebilecek bir zellie sahip olmasna dikkat etmek.


Bilim nedir

4. Kmelere Ayrma Yoluyla rneklem Seimi:

rneklem ok byk ve geni bir alana yaylm ise bu durumda basit rastgele rneklem seimini kullanmak olduka gtr. Kmelere ayrma yolu ile rastgele olarak evrenin iinden okullar seilir ve seilen okullardaki tm renciler rneklemi oluturur.

5. Basamak Yntemiyle rneklem Seimi:

Kmelere ayrma ynteminin geniletilmi bir eklidir. rneklem ierisinden rneklem semek demektir. rneim rastgele seilmi okullar arsndan tekrar okul semek ve bu okullardaki snflar ierisinden rasstgele snflar semektir.


Ver toplama y ntemler

VER TOPLAMA YNTEMLER

  • Mlakat Metodu

  • Gzlem Metodu

  • Anket Metodu

  • Kaynak Derlemesi

  • Meta Analiz Metodu


Bilim nedir

Mlakat Metodu

  • Mlakat, insanlarn bir konu hakknda neyi ve neden dndklerini anlamak iin onlarla szl iletiime girmektir.

  • Mlakat daha ok, nceden belirlenmi ve ciddi bir ama iin yaplan soru sorma ve yantlama tarzna dayal karlkl etkileimli bir eitim sreci olarak tanmlanmaktadr.

  • Mlakatn asl amac, iletiim kurulan bireyin aratrlan konu hakknda duygu, dnce ve inanlarnn neler olduunu ortaya karmaktr.


Bilim nedir

  • Mlakat Metodunun Trleri

Balc (1997) mlakat trlerini;

  • Katlanlarn saysna gre;bireysel ve grupa olmak zere ikiye ayrlr. Bireysel mlakatlarda aratrmac ve rneklem dnda o ortamda kimse bulunmaz. Temel ama, kiiye zel bilgilerin elde edilmesidir.

    Grupa mlakat; belirli bir ama dorultusunda bir araya gelmi bireylere aratrmac tarafndan sorular sorulmas ve grup elemanlarnn bir biriyle etkileimleri sonucu sorulan sorulara cevap vermeleridir.

    2. Mlakat yaplmak istenen kiiye gre; bunlar; nderlerle mlakatlar, uzmanlarla mlakatlar ve halk ile mlakatlar olmak zere grupta toplanmaktadr.

    3.Uygulama kurallarnn katlna gre; yaplandrlm mlakatlar, yar yaplandrlm mlakatlar ve yaplandrlmam mlakatlar olmak zere e ayrlmaktadr.


Bilim nedir

1. Yaplandrlm Mlakat

  • Ne tr sorularn ne ekilde sorulup, hangi verilerin toplanacan en ayrntl biimde saptayan ve bu ama iin yaplm olan bir mlakat plann sre ierisinde her hangi bir deiime uratmadan aynen uygulamaktr.

  • Yaplandrlm mlakatta sorulacak sorular ve cevaplar nceden belirlenir ve mlakat yrten birey tarafndan mlakata katlan bireylere tek tek okunur ve alnan cevaplar kada ilenir.

    rnein:

    1. Bulunduunuz artlar renciyi kopya ekmeye yneltir mi?

    2. Kopya eken retmen aday retmen olduu zaman ideal bir retmen olabilir mi?

    Bu tr mlakatlarda saylar (frekanslar) nem kazanr. Burada, rneklemin vermi olduu cevaplara dayal anlamlar oluturma veya derinlemesine bilgi edinmek gibi bir ama yoktur.


Bilim nedir

2.Yar Yaplandrlm Mlakat

  • Bu metotta aratrmac mlakat sorularn mlakata balamadan nce hazrlar. Fakat bireyler ve koullara bakarak mlakat sresince bir ok hususta esnek olabilir. rnein, nceden hazrlam olduu sorular yeniden dzenleyebilir veya sorular hakknda geni tartmalara izin verebilir. Ksaca, yar yaplandrlm mlakatta sorularn srasn deitirebilme ve sorular daha ayrntl olarak aklayabilme olana vardr.

  • Yar yaplandrlm mlakat trnde mlakat iletiime konu ile ilgisi olan bir soru ile balayabilir. Aratrmacnn asl grevi tartmada sorulan sorularn dna kldnda mlakata katlan bireyleri gerektiinde ynlendirip, tartma konusu zerinde odaklanmalarn salamaktr.


Bilim nedir

3. Yaplandrlmam Mlakat

  • Ak ulu sorularn sorulduu, tartma ve kefe ynelik bir mlakat trdr. Mlakat pasif, rneklem ise ise aktiftir.

    rnein, gnmzde sosyal bilgiler retmeni olmak m daha avantajldr, yoksa tarih retmeni olmak m?

    Sosyal bilimlerde bir dersin sunumu ile fen bilimlerinde bir dersin sunumu arasnda farkllklar var mdr? Gibi sorular tartma ortamnda her hangi bir snrlama getirmeksizin irdelenir. Bu yolla, geni veri elde edilebilir.


Bilim nedir

  • Eitim aratrmalarnda mlakatlar nasl kullanlmal hususu, Bell (1989) tarafndan yle ifade edilmektedir; Bell 1989da formal mlakat ve informal mlakat ar ulara kaymak olarak tanmlar. Onun iddiasna gre, formal mlakatlarda mlakat yrten birey bir makine gibi hareket etmektedir. Bundan dolay, iletiime herhangi bir katks bulunmamaktadr. Formal mlakat genellikle rneklem saysnn ok geni olduu durumlarda kullanlr. Bu rneklem sayesinde hipotezler test edilir ve sonular nicel (Quantitative) olarak ortaya koyulur.

  • nformal mlakatta ise mlakat pasif ve mlakat yaplan birey ise tamamen aktif olmaktadr ve bu eit mlakatlar da ok az konu tartlabilir. Bir konu ortaya atlr ve mlakat boyunca aratrmac karsndaki insann szn kesmeden ve sylenenlere kendi fikrini katmadan notunu tutar. Fakat, tartma ortamna yn vermek iin gerektiinde sorular sorabilir. nformal mlakatta en byk iki problem; bilgiyi toplayan bireyin uzman olmas ve verileri belirli dzene koymann uzun zaman almasdr.


Bilim nedir

Mlakatlarn Kullanm Amalar

Mlakat metodu genel olarak ama iin kullanlr. Bunlar;

  • almann hedefleri ile ilgili olan temel bilgileri bir araya getirmek iin insanlarn i dnyasna girmeyi ve bylelikle insanlarn ne bildiklerini (bilgi ve haberdarlk), neyi sevip sevmediklerini (tavr ve inan) ortaya koymak,

  • Verilen hipotezleri test etmek, yeni hipotezler nermek ve almadaki deikenler ile bu deikenler arasndaki ilikileri ortaya koymada aklayc ara olarak kullanmak,

  • Dier metotlarn gvenirliini lmede veya test etmede mlakattan alnan verileri dier metotlardan alnan verilerle karlatrmak.


Bilim nedir

Etkili Mlakatlarn zellikleri

Etkili bir mlakatnn en az zellie sahip olmas gerekir. Bunlar; Gvenirlilik, merakllk ve tabiiliktir.

  • Gvenilir Olmak: Mlakat yapan ile mlakat yaplan birey arasnda samimi bir ilikinin kurulmasdr. Bu srete zerinde durulmas gereken konu yaplan iin her iki taraf iin nemli olduunun kavranmasdr.

  • Merakl Olmak: Bir aratrmacnn, aratrlan olaylar hakknda bireylerin alg ve grlerinin neler olduunu bilmeyi arzulamasdr. Meraklln almann verimini artrmada byk etkisi vardr.

  • Tabii Olmak: Burada mlakat yapan kiinin kendi dnceleri nemli deildir. nemli olan mlakata katlan bireyin ne dndnn aka ortaya konulmasdr. Yani, mlakat yrten birey gerekleri olduu gibi aktarmaldr.


Bilim nedir

Mlakatlarn Kayd

Mlakat verileri ekilde kayt edilebilir. Bunlar;

  • Teyp ile kayt yapmak,

  • Mlakat boyunca nemli noktalar not tutmak,

  • Mlakat bittikten sonra hatrlanan en nemli noktalar yazmak.

  • Birinci durumda, Bir ok aratrmac, mlakatn orijinalliini ve gidiatn bozmamas iin mlakat boyunca genellikle teyp kullanrlar.

  • kinci durumda, mlakat yrten bireyin not tutma srecinde bir ok nemli konuyu karma riski vardr.

  • nc durum, genelde ok az kullanlan ve nerilmeyen bir yaklamdr. nc tr yaklamda genelde mlakat sylenenleri deil de, kendi istediklerini yazmakta ve daha ok kendi n yarglarn ortaya koymaktadr.


Bilim nedir

Mlakatlarn Analizi

  • Mlakattan elde edilen verileri analiz etmek iin ncelikle bireylerin fikir birliine vard veya varmad noktalar tespit edilmelidir.

  • Bu ortak ve farkl noktalar kategoriler haline dntrlmeli ve bu kategoriler frekanslanmaldr. Ayrca, mlakattan direkt cmleler alnarak bireyin ifadelerini olduu gibi yanstmann da ok yararl olacana inanlr.

  • Aratrma konusu ile direkt ilikisi olan veriler parantez ierisine alnp olduu gibi okuyucuya aktarlmaldr. Bu yolla, okuyucu direk olarak verilerle kar karya gelir ve verilerin ne anlama geldiini kendi yorumlar ile ortaya koyabilmelerine imkan salanr.


Bilim nedir

Mlakat Metodunun Zorluklar ve Avantajlar

Bir aratrmacnn mlakat almalarn etkili bir ekilde yrtebilmesi iin geni zamana ihtiyac vardr. nk, bir saatlik bir mlakat yapmak iin en azndan birka saat bu mlakat gerekletirmeye ynelik planlar ve organizasyonlarn yaplmas gerekmektedir. Dier bir husus da bir saatlik bir mlakat verilerinin analizinin yaplabilmesi iin de en azndan bir gnlk almann gerekmesidir. Aratrmac bir ok durumda bireyin sylediklerini deil de, sylediklerinden anladklarn not ettii bilinmektedir.


Bilim nedir

  • Birey mlakat srecinde kaytl veya her hangi bir dokmandan faydalanma imkan olmadndan dolay, burada ve imdi mantnn geerli olduu mlakat yntemi bireyi bir ok olanaktan yoksun brakmaktadr. Soru standardnn olmay, gizliliin ortadan kalkmas ve mlakat yaplacak birey bulma gibi zorluklar da mlakat metodunun negatif noktalardr.

  • Bununla birlikte derinlemesine bilgi elde etme, istenilen bilginin eksiksiz olarak elde edilmesi szel olmayan davranlar ve anlk tepkilerinde anlam tad durumlar kayt etme ve gzlemleme olanana sahip olunmas, elde edilen cevaplarn yksek olma olasl ve gerekirse sorulan sorularn saylarn veya srasn deitirme olanann olmas gibi hususlarndan dolay dier metotlara oranla byk avantajlar tamaktadr.


Bilim nedir

Gzlem Metodu (Observation)

  • Mlakat metoduyla insanlarn ne dndn ve niin yle dndn aratrma imkan vardr. Fakat, bu metotla gerekte olaylarn nasl vuku bulduu hususunda fazla bilgi edinilemez.

  • Aratrlan birey veya bireyler eer aratrlan konu hakknda szl olarak bilgi vermek istemiyorlarsa ve byle durumlarda bilgi toplamak iin en iyi seenek gzlem metodudur.

  • te yandan aratrlan durumu direkt olarak gzlemek verilerin gvenirliini arttrc bir faktrdr.

  • Gzlem trleri iki grupta incelenmektedir (Bailey, 1982).

    • Alan almas (yaplandrlmam veya yaplandrlm)

    • Laboratuar almalar (yaplandrlmam veya yaplandrlm)


Bilim nedir

  • Yaplandrlmam alan almasnda, gzlemler doal ortamlarda yaplr ve bir ok durumda aratrmacnn ortama katld katlmc gzlemlerle veriler elde edilir. Yaplandrlm alan almasnda ama doal ortamlardan elde edilen verilerin test edilmesini salamaktr. Aratrmac bu srete yaplandrlm gzlem izelgeleri kullanmaktadr.

  • Yaplandrlmam laboratuar almalarnda, gzlemler yapay veya laboratuar gibi bir ortamda gerekletirilir. Bu yapay ortamda denekler doal hallerine braklr ve aratrmac gzlemlerinde her hangi bir standartlam gzlem formu kullanmadan bu denekleri gzler. Yaplandrlm laboratuar gzleminde kontroll laboratuar ortamlar dzenlenir. Aratrmac bu ortamlarda nceden hazrlanm sistematik gzlem izelgesi kullanr.


Bilim nedir

Bir aratrmacnn

gzleme balamadan ne gzleyeceine karar vermesi gerekmektedir. Gzlemlerinin amacn belirledikten sonra, verileri toplarken hangi eit gzlem metodunu kullanacana karar vermeli ve bu gzlem metodununamacyla uygunluunu aratrmaldr.


Bilim nedir

Gzlem eitleri

Gzlem eitleri e ayrlr.

  • Yaplandrlm Gzlem izelgeleri,

  • Yar Yaplandrlm Gzlem izelgeleri,

  • Yaplandrlmam Gzlemler

    Yaplandrlm Gzlem izelgeleri

  • Bu alanda ilk yaplandrlm gzlem izelgesi Flanders tarafndan gelitirilip uygulanmtr.

  • Flandersin gzlem izelgesi retmen ile renci arasndaki diyalogu kapsamaktadr. Bu sistem 10 kategoriden oluur.

  • Gzlem sreci boyunca 30 saniyede bir hangi davran daha ok vuku bulursa o davran numaras ile kodlanr.


Bilim nedir

Yar Yaplandrlm Gzlem izelgesi

  • Bu tr gzlem izelgeleri iki blmden oluur. Bir taraf sistematik gzlem izelgesine benzerken dier taraf yaplandrlmam bir durumdadr.

  • Bu tr gzlem izelgelerini gelitirirken ve uygularken yaplandrlm gzlem izelgelerindeki admlar takip edilir.

  • Bu tr gzlem izelgelerinden toplanan veriler zel durum almalarnn doasna uygunluk gsterir. nk hem nitel ve hem de nicel veriler bu gzlem izelgeleri yardmyla toplanabilir.


Bilim nedir

  • Bir aratrmacnn izelgenin iki blmn ayn anda kullanmas zor olduundan, gzlem sresince dersleri teybe kaydetme yoluna da bavurula bilinir.

  • almalarnda yar yaplandrlm gzlem izelgesi kullanmak isteyen aratrmaclar iin gelitirilen rneklerden biri aada verilmitir.


Yap land r lmam g zlemler

Yaplandrlmam Gzlemler

  • Bu tr gzlemler, gzlemcinin dersleri izlerken dz yazyla yazmas eklinde gerekletirilir. Ders boyunca vuku bulan btn davranlar ve vuku bulma ekli gzlemci tarafndan ayrntl olarak yazlmaya allr. Bazen gzlemci bir derste 7-8 sayfa yaz yazabilir.

  • Bu yntemin en zayf yn, gzlemcinin yazarken bilgi atlamas yapabilmesidir. Bu zayflktan kurtarmak iin gzlem sresince teyp kullanlmas, toplanan verilerin geerliini ve gvenirliini artrr.

    rnek: retmen snfa girdi ve ilk dakikasn snfta rencilerin nasl davranmalar gerektiine ayrd ve bu srede, yaramaz bildii baz rencileri szl olarak uyard. Uyar olarak, bir daha yaramazlk yapann kafasn krarm veya yaramazlk yapan renciyi mdre bildireceim gibi ibareler kulland.

    Grld gibi yaplandrlmam gzlem izelgelerinde, gzlemci hem Ne oluyor? hem de Nasl oluyor? sorularna geni ekilde cevap vermeye ura verir.


  • Login