izbor ispitanika u kohortnim i eksperimentalnim studijama l.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
IZBOR ISPITANIKA U KOHORTNIM I EKSPERIMENTALNIM STUDIJAMA PowerPoint Presentation
Download Presentation
IZBOR ISPITANIKA U KOHORTNIM I EKSPERIMENTALNIM STUDIJAMA

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 29

IZBOR ISPITANIKA U KOHORTNIM I EKSPERIMENTALNIM STUDIJAMA - PowerPoint PPT Presentation


  • 286 Views
  • Uploaded on

IZBOR ISPITANIKA U KOHORTNIM I EKSPERIMENTALNIM STUDIJAMA. Doc. dr Tatjana Pekmezović Institut za epidemiologiju, Medicinski fakultet, Beograd. KOHORTNE STUDIJE. DA LI JE IZLOŽENOST AGENSU POVEZANA SA POJAVOM BOLESTI? UZROK. POSLEDICA. KOHORTNE STUDIJE. FAZE IZVOĐENJA: Izbor kohorte

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'IZBOR ISPITANIKA U KOHORTNIM I EKSPERIMENTALNIM STUDIJAMA' - taran


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
izbor ispitanika u kohortnim i eksperimentalnim studijama

IZBOR ISPITANIKA U KOHORTNIM I EKSPERIMENTALNIM STUDIJAMA

Doc. dr Tatjana Pekmezović

Institut za epidemiologiju, Medicinski fakultet, Beograd

kohortne studije

KOHORTNE STUDIJE

DA LI JE IZLOŽENOST AGENSU POVEZANA SA POJAVOM BOLESTI?

UZROK

POSLEDICA

kohortne studije3

KOHORTNE STUDIJE

FAZE IZVOĐENJA:

Izbor kohorte

Obezbeđenje informacija o izloženosti

Praćenje učestalosti obolevanja i umiranja među izloženim i neizloženim hipotetičnomfaktoru

kohortne studije4

KOHORTNE STUDIJE

NEKI KRITERIJUMI ZA UKLJUČIVANJE U KOHORTU:

Pogodnost identifikacije i praćenja ispitanika

Posebno izražena ekspozicija

Pripadnost određenoj populaciji

kohortne studije5

KOHORTNE STUDIJE

NEKI KRITERIJUMI ZA ISKLJUČIVANJE IZ KOHORTE:

Osobe koje su već obolele ili su suspektne na oboljenje

Osobe za koje ne postoji mogućnost da obole od bolesti koja je predmet ispitivanja

kohortne studije6

KOHORTNE STUDIJE

IZBOR KOHORTE:

Opšta populacija ili njen uzorak

Osobe određenih zanimanja

Grupe dobrovoljaca

Učenici, studenti, vojnici

kohortne studije7

KOHORTNE STUDIJE

IZBOR KOHORTE:

Obstetrične populacije

Prevremeno rođena deca

Specijalno eksponirane populacije

framingamska studija

FRAMINGAMSKA STUDIJA

CILJ: Identifikacija faktora rizika za koronarnu bolest

POČETAK: 1949. godine

TRAJANJE: 35 godina

MESTO: Framingam (Masačusets, SAD)

KOHORTA: opšta populacija uzrasta 30-59 godina, 5127 ispitanika

framingamska studija9

FRAMINGAMSKA STUDIJA

ISPITIVANI FAKTORI: hipertenzija, serum holesterol, upotreba alkohola, fizička aktivnost, pušenje

REZULTAT: Hipertenzija, visok serum holesterol i pušenje – 3 najznačajnija faktora rizika za koronarnu bolest

studija britanskih lekara

STUDIJA BRITANSKIH LEKARA

CILJ: Ispitivanje uticaja pušenja na mortalitet od karcinoma pluća

POČETAK: 1951. godine

TRAJANJE: više od 40 godina

MESTO: Velika Britanija

studija britanskih lekara11

STUDIJA BRITANSKIH LEKARA

IZBOR KOHORTE

Poslato 59.600 upitnika o pušačkim navikama lekarima, članovima BMA

Odgovorilo 40.633 (34.000 muškaraca i 6633 žena)

pušači nepušači

Ponovljen upitnik o pušačkim navikama 1957, 1960, 1972, 1978, 1990. godine

studija britanskih lekara12

STUDIJA BRITANSKIH LEKARA

ISHOD: Mortalitet od karcinoma pluća među pušačima i nepošačima

RAZLIKE U MORTALITETU OD KARCINOMA PLUĆA IZMEĐU PUŠAČA I NEPUŠAČA DOSTIGLE SU NIVO STATISTIČKE ZNAČAJNOSTI VEĆ POSLE 4,5 GODINE!!!

nurses health study i

NURSES HEALTH STUDY I

CILJ: Ispitivanje kasnih konsekvenci upotrebe oralnih kontraceptiva

POČETAK: 1976. godine

ISPITANICE: Medicinske sestre (122.000) uzrasta 30-55 godina iz 11 američkih država

nurses health study i14

NURSES HEALTH STUDY I

PRAĆENJE:

Svake 2. godine popunjavaju upitnik o prisutnim bolestima i temama vezanim za zdravlje uključujući pušenje, korišćenje hormona i menopauzalni status

Svake 4. godine (počev od 1980) popunjavaju upitnik o ishrani

Svake 4. godine (počev od 1992) popunjavaju upitnik vezan za kvalitet života

epic study

EPIC Study

EUROPEAN PROSPECTIVE INVESTIGATION INTO CANCER AND NUTRITION (EPIC)

CILJ: Ispitivanje uticaja ishrane i drugih faktora sredine na rizik obolevanja od malignih bolesti

UČESNICI: zdrave osobe (njih oko 400.000) iz 22 centra u zemljama EU

PREDVIĐENO VREME PRAĆENJA: 15 godina

epic study16

EPIC Study

PRIKUPLJANJE PODATAKA: Upitnik

INFORMACIJE: ishrana, fizička aktivnost, pušenje, upotreba alkohola, zanimanje, socijalno-ekonomski status, reproduktivna istorija, upotreba kontraceptiva i hormonske supstitucione terapije, prethodna oboljenja i korišćenje lekova

DOPUNSKA MERENJA: težina, visina, uzorci krvi

eksperimentalne studije

EKSPERIMENTALNE STUDIJE

DIZAJNIRANJE

Protokol eksperimenta

Izbor ispitanika

Veličina uzorka

Randomizacija

Procena ishoda

Otklanjanje pristrasnosti u proceni ishoda

eksperimentalne studije18

EKSPERIMENTALNE STUDIJE

IZBOR ISPITANIKA

Slaganje u odnosu na karakteristike od značaja za ishod ispitivanja

Definisanje kriterijuma za uključivanje i isključivanje iz studije

eksperimentalne studije19

EKSPERIMENTALNE STUDIJE

IZBOR ISPITANIKA

Target populacija

Eksperimentalna populacija

Studijska populacija

eksperimentalne studije20

EKSPERIMENTALNE STUDIJE

VELIČINA UZORKA

Broj ispitanika koji je neophodan za otkrivanje efekata ispitivane procedure

Mogući ishodi RCT (randomozed controlled trial):

korektan zaključak

greška I reda (α)

greška II reda (β)

eksperimentalne studije21

EKSPERIMENTALNE STUDIJE

RANDOMIZACIJA

DEF. Razvrstavanje ispitanika u eksperimentalnu i kontrolnu grupu metodom slučajnog izbora

CILJ: Eliminisanje uzoračke pristrasnosti

eksperimentalne studije22

EKSPERIMENTALNE STUDIJE

TEHNIKE RANDOMIZACIJE

Prosta: tablice slučajnih borjeva

Restriktivna: AABB, ABBA, BAAB, BABA

Stratifikovana: svaki stratum posebno

Dizajn mečovanih parova: randomizovanje grupa po pariovima

Faktorijel dizajn: randomizovanje u okviru testiranja dve ili više hipoteza

klini ki eksperiment

KLINIČKI EKSPERIMENT

Ispitanici su OBOLELE osobe

Testiranje efikasnosti postupaka u lečenju oboljenja i prevenciji recidiva i komplikacija

klini ki eksperiment24

KLINIČKI EKSPERIMENT

DA LI VEĆE DOZE ZRAČENJA PRODUŽAVAJU PREŽIVLJAVANJE OBOLELIH OD ASTROCITOMA MOZGA VISOKOG HISTOLOŠKOG GRADUSA?

Ispitanici: 474 bolesnika sa moždanim tumorima –astrocitomima visokog histološkog gradusa

Randomizacija: u 2 grupe

Intervencija: postoperativna radioterapija ukupnom dozom od 60 Gy (30 frakcija, 6 nedelja)

Kontrolna grupa: postoperativna radioterapija ukupnom dozom od 40 Gy (20 frakcija, 4 nedelja)

Ishod: verovatnoća ukupnog preživljavanja

terenski eksperiment

TERENSKI EKSPERIMENT

Ispitanici su ZDRAVE osobe

Testiranje efikasnosti sredstava i postupaka u prevenciji oboljenja

Izvodi se tamo gde je učestalost bolesti visoka ili među osobama izloženim visokom riziku

terenski eksperiment26

TERENSKI EKSPERIMENT

UTICAJ SKRININGA NA SMANJENJE MORTALITETA OD KARCINOMA DOJKE

Ispitanice: žene uzrasta 40-64 godine, članice fonda zdr. Osiguranja u Njujorku

Ukupan broj: 62.000

Randomizacija: u 2 grupe (po 31.000)

Intervencija: Mamografija u godišnjim intervalima, ukupno 4 puta

Kontrolna grupa: uobičajena medicinska zaštita

Vreme praćenja: 10 godina

Ishod: stope mortaliteta od karcinoma dojke

eksperiment u dru tvenoj zajednici

EKSPERIMENT U DRUŠTVENOJ ZAJEDNICI

Jedinica ispitivanja: DRUŠTVENA ZAJEDNICA

Testiranje efikasnosti sredstava i postupaka u prevenciji oboljenja

Poređenje stanja pre i posle intervencije ili poređenje s kontrolnom društvenom zajednicom

eksperiment u dru tvenoj zajednici28

EKSPERIMENT U DRUŠTVENOJ ZAJEDNICI

UTICAJ FLUORIZACIJE VODE U PREVENCIJI ZUBNOG KARIJESA

Ispitanici: populacije 2 susedna grada koji koriste vodu isključivo iz gradskog vodovoda

Ukupan broj: 60.000 (u svakom gradu po 30.000 stanov.)

Intervencija: Povećanje koncentracije fluora u vodi od 0,1 mg/l na 1 mg/l

Kontrolna populacija: koncentracija fluora u vodi od 0,1 mg/l

Vreme praćenja: 10 godina

Ishod: prevalencija zubnog karijesa

literatura

LITERATURA

Lilienfeld DE, Stoley PD. Foundation of Epidemiology, New York, Oxford: Oxford University Press, 1996, 155-197.

Gordis L. Epidemiology, Philadelphia: Elsevier Sounders, 2004, 115-145.

Kelsey JK, Whittemore AS, Evans AS, Douglas Thompson W. Methods in observational epidemiology. New York, Oxford: Oxford University Press, 1996, 130-187.