Osnove prevencije depresije - PowerPoint PPT Presentation

osnove prevencije depresije n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Osnove prevencije depresije PowerPoint Presentation
Download Presentation
Osnove prevencije depresije

play fullscreen
1 / 35
Osnove prevencije depresije
576 Views
Download Presentation
shad-stephenson
Download Presentation

Osnove prevencije depresije

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

  1. Osnoveprevencijedepresije Prof. dr Dušica Lečić-Toševski

  2. Sadržaj • Normalnatuga i depresija • Sekundarnaprevencija – ranadijagnostika i tretman • Depresivniporemećaji – simptomi • Dijagnostika i terapija • Skrining u primarnoj zdravstvenoj zaštiti • Uputstva za vođenje u primarnoj zdravstvenoj zaštiti

  3. Depresijajedan od najvećih zdravstvenih problema od javnog značaja

  4. Kratkotrajne i prolazne promene raspoloženja kod svih ljudi Žalost i melanholija (Frojd, 1917) Prazan spoljašnji svet ili prazan Ego Žalost i depresija - strah i anksioznost Anatomija melanholije (Robert Burton, 1621) Melagcolia - ljubav i religija – uzroci Normalna tuga (žalost) i depresija

  5. „Sveto i profano” – Mirče Elijade „Da li je ožalošćenost bolest?” – Engel, 1961. Special article, World Psychiatry, 2009. Mnoge karakteristike somatskih bolesti (poznata etiologija, distres, predvidljivi simptomi, funkcionalni poremećaj) Normalna ožalošćenost Komplikovana ožalošćenost Depresija povezana sa ožalošćenošću DSM-V klasifikacija, 2013. Traumatski rani odnosi, problemi sa attachmentom, istorija depresije i anksioznosti, loše fizičko zdravlje, nedostatak podrške, ličnost Suicid pacijenta – ožalošćenost psihijatra Ožalošćenost

  6. Depresija - patološka promena raspoloženja (bolesno tugovanje) Sindrom - patološko raspoloženje + drugi somatski i psihički simptomi i znaci Dimenzionalna klasifikacija Psihotična depresija Poremećaji raspoloženja

  7. Kontinuum Normalnoneraspoloženje Patološkoneraspoloženje Patološkoneraspoloženjeidisfunkcionalnost

  8. Prevencija • Primarna – univerzalna, selektivna i indikovana • Univerzalna prevencija – cela populacija • Selektivna prevencija – podgrupe populacije kod kojih su rizici za razvoh mentalnih poremećaja viši od proseka (biološki, psihološki ili socijalni faktori) • Indikovana – osobe pod visokim rizikom, identifikovane preko minimalnih simptoma ili bioloških markera koji pokazuju predispoziciju za mentalne poremećaje, a ne ispunjavaju kriterijume za poremećaj • Sekundarna – ranadijagnostika i lečenje

  9. Major depresija • Visoka prevalenca – najčešći mentalni poremećaj u opštoj populaciji(i u primarnoj zdravstvenoj zaštiti) • Bihejvioralna i somatska disregulacija, kognitivni i emocionalni poremećaj • Visok komorbiditet sa drugim telesnim ili psihičkim poremećajima • Hronična, rekurentna, dupla depresija • Rizik od suicida i funkcionalna nesposobnost • Negativan uticaj na kvalitet života • Povećan rizik od morbiditeta i mortaliteta (i preranog) • Značajan zdravstveni i socioekonomski “teret” za pojedinca i društvo u celini

  10. Major depresija – najčešći simptomi • Neraspoloženje ituga (76%) • Gubitak energije, umor iravnodušnost (73%) • Poremećaj spavanja (63%) • Gubitak motivacije/apatija (39%) i interesovanja (37%) • Snižen apetit • Nemogućnost doživljaja zadovoljstva • Smanjenje aktivnosti

  11. Drugi česti simptomi • Oštećenje koncentracije i pažnje • Sniženo samopoštovanje • Osećanje krivice i bezvrednosti • Negativan self-koncept • Sumoran i pesimističan pogled na svet oko sebe i na budućnost (kognitivni trijas) • Ideje o samopovređivanju ili suicidu

  12. Drugi depresivni poremećaji • Distimija (hronična depresija) – 66% + PL • Atipična depresija, histeroidna disforija (PL) • Psihogene depresije (reakcije na teške životne stresore) • Latentni i maskirani oblici depresija • Komorbiditet sa anksioznim poremećajima(do 60%) • Kod neuroloških, KVS i drugih somatskih oboljenja (circulus vitiosus) • Jatrogene depresije, zbog upotrebe lekova (antihipertenzivi, antireumatici, hormonska terapija, itd)

  13. Depresivna ispoljavanja od posebnog značaja za lečenje • Subsindromskadepresija • Teškadepresivnaepizodasapsihotičnimsimptomima • Depresivnaepizodasasuicidnimrizikom • Bipolarnadepresija • Atipičnadepresija - histeroidna disforija (PL) • Sezonskadepresija (sezonskiafektivniporemećaj)

  14. Negativan uticaj depresije • Opštezdravstvenostanje (višenegoartritis, astma, dijabetes, angina pectoris) • Većpostojećetelesnebolesti(Moussavi i sar, 2007) • Depresija i koronarna bolest (D ličnost) (Vukovic i sar, 2013) • Funkcionisanje ličnosti (depresivna dekompenzacija, granični nivo funkcionisanja – Lecic-Tosevski, 2000) • Bračneiporodičnerelacije • Odnosiizmedjuroditeljaidece(Ramachandani i Stein, 2003)

  15. Depresija našeg doba • Polovina svetske populacije može očekivati jednu ili više epizoda depresije tokom života! • Prospektivne studije - Andrews i sar, 2005; Moffitt i sar, 2010. • Depresija i “godine života izmenjene zbog invalidnosti” • Četvrti najčešći uzrok, do 2020. na drugom mestu (SZO)

  16. Zašto ? • Produženje životnog veka → povećanaprevalencatelesnih oboljenja koja su često praćena depresivnim poremećajima • Porast jatrogeno izazvanih depresija • Kontinuiranopovećanjenivoastresa i brzinasocijalne tranzicijeslabesocijalnupodršku (Sartorius, 2007)

  17. Evolutivna perspektiva – “nesrećni primat” • Tendencija ka nesreći i nezadovoljstvu - inherentna ljudskom rodu • Jedan od faktora koji je doprineo uspehu naše vrste, vodeći homo sapiensa napred, u potrazi za novim teritorijama i izazovima • Primena evolutivne perspektive - novi pristup tretmanu i nove etiološke teorije (Nesse, 2009; Kelleher i sar, 2010)

  18. Epidemiološki podaci i onesposobljenost

  19. Životnaprevalencadepresivnih poremećaja • Velikaučestalost u opštoj populaciji • 1 od 4 žene i 1 od 10 muškaraca (25% žena i 10% muškaraca) ima neki afektivni poremećaj • Depresivnaepizoda: 4-10% • Distimija: 2.5-5%(Waraichisar., 2004) • Opštapopulacija: 3.1-10.1 (Wittcheni Jacobi, 2005) • Populacijaadolescenata od 16-17 godina (VelikaBritanija): 2.6%; uzuključivanjesubsindromskihdepresija 11.4% (Singelton i sar, 2001)

  20. Faktori rizika • Ženskipol(Waraich i sar, 2004) • Ličnost • Socioekonomski faktori • Nezaposlenost, siromaštvo, niža formalna edukacija i kvalifikacija, pripadnost nižoj socioekonomskoj klasi, život u urbanim sredinama (Singelton i sar, 2001)

  21. Lečenje depresije - izazovi Depresivnibolesnici(100%) Na terapijiantidepresivima(18%) Bez terapije(82%) • Ne obraćaju se lekaru • Nedijagnostikovani • Dijagnostikovani ali nelečeni • Lečeni ali nesaradljivi Adekvatno lečeni* (10%) *6-mesečni tretman optimalnom dozom koja dovodi do pozitivnog terapijskog odgovora Tylee A. Int Clin Psychopharmacol 1999; 14 (3): 139–151.

  22. Osnovniprincipi lečenja

  23. Dijagnoza • Ispravnopostavljenadijagnoza – osnovaplanalečenja • Klinički intervju, praćenneurološkim i somatskimpregledom • Skrininginstrumenti (Upitnik o pacijentovom zdravlju - The Patient Health Questionnaire – PHQ-9) • Tokomlečenjadijagnoza i terapijski plan podložnikorekciji

  24. Suicidnirizik • U populacijipsihijatrijskihpacijenatarizik od suicidanajvećikodosobasadepresijom(Angst i sar, 1999) • Detaljna evaluacija suicidnog rizika neophodna je kod svakog pacijenta!

  25. Hospitalizacija Glavnirazlozi • Bezbednostpacijenta (suicidalnost) • Dijagnostičkaevaluacija • Brzopogoršanjestanjailitežinakliničkeslike • Disfunkcionalnost • Nagligubitaksocijalnepodrške • Teškasocijalno-egzistencijalnastanja Cilj • Uspostavljanjeremisije i sposobnostisamostalnogfunkcionisanja(Reesal i sar, 2001)

  26. Problemi dijagnostike • Simptomipoputslabosti i insomnijezajedničkiza depresiju i mnoge somatske bolesti • Stav- “depresija - normalnareakcijanasomatsko oboljenje” • Negacija depresivnihsimptoma – pacijent & lekar • Otpor da se postavepitanjao depresiji • OtporpremapropisivanjuADkodpacijenatasanpr. srčanimoboljenjem, zbog neželjenih efekata

  27. Upitnik za detekciju depresija PHQ - 9 • PHQ (The patient Health Questionnaire) -upitniksamoprocene izvedenizPRIME-MD-a (The Primary Care Evaluation of Mental Disorders) • PRIME-MD - koristise za evaluacijunajčešćihpsihijatrijskihporemećajananivouprimarnezdravstvene zaštite • Skraćeniupitnikkoji se odnosisamonadepresivneporemećaje • Merisvaki od 9 DSM-IV (MKB-10) kriterijumapotrebnih za postavljanjedijagnozedepresivnogporemećaja • Odgovor na svako pitanje boduje se od 0 ( bez tegoba) do 3 (skoro svaki dan)

  28. PHQ-9upitnik

  29. Interpretacija rezultata Ukupni skor Težina depresije 1-4 Minimalna depresija 5-9 Blaga depresija -subsindromska 10-14 Umerena depresija 15-19 Umereno teška depresija 20-27 Teška depresija

  30. Uputstva za vođenje u primarnoj zdravstvenoj zaštiti • U početku često jedan ili više telesnih simptoma (zamor, bol) • Razdražljivost • Grupe pod većim rizikom: porodilje, osobe sa moždanim udarom, parkinsonizam, MS

  31. Savetovanje pacijenta i porodice • Pitati o rizicima od samoubistva • Isplanirati kratkotrajne aktivnosti koje pacijentu donose zadovoljstvo • Ohrabriti pacijenta • Utvrditi aktuelne životne probleme ili socijalne stresore • Usredsrediti se na male korake koje pacijent može preduzeti ka boljem savladavanju problema • Ako su prisutne fizičke tegobe razgovarati o vezi između tih simptoma i raspoloženja

  32. Antidepresivi • Tužno raspoloženje ili gubitak interesovanja traju najmanje 2 nedelje • 4 ili više nedelja postoje sledeći simptomi: • Zamor, poremećaj spavanja, slaba koncentracija, krivica ili samooptuživanje, poremećaj apetita, misli o smrti ili samoubistvu • www.azus.gov.rs • www.imh.org.rs

  33. Izbor lekova • Ako je pacijent dobro reagovao na neki lek u prošlosti - primeniti ponovo taj lek • Stariji ili somatskibolestan pacijent - lekovi sa manjim antiholinergičkim i kardiovaskularnim sporednim dejstvima • Pacijent anksiozan ili ne može da spava - lekovi sa jačim sedativnim dejstvom • Objasniti pacijentu da se poboljšanje očekuje u roku od 2-3 nedelje • Mogu se razviti blaga sporedna dejstva koja obično nestaju u roku od 7-10 dana • Nastaviti terapiju antidepresivima 6-9 meseci

  34. Zaključak • Dobra dijagnostika (egzaktna, a ne impresionistička) je osnovaprevencije • Klinička Dg, kriterijumi, skale procene • Tražiti ceo spektar simptoma i znakova depresije • Vodič za lečenje depresija (protokol) • Depresije se mogu izlečiti (psihijatrija zasnovana na dokazima) • Težiti remisiji svih simptoma • Individualizovanje lečenja (orijentisano na ličnost pacijenta)

  35. Zaključak, 2 • Dualnadijagnoza (somatskabolest, PL) • Različita klinička slika kod PL • Terapija udruženog PL (isomatskogporemećaja) • Kombinacija FT i YT je sine qua non! • Terapijski odnos je isceljujući! “Givesorrowwords: The griefthatdoesnotspeak Whispers the o’erfraught heart”. Macbeth IV, 3