slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Sámi skuvlahistorjá - logaldallan Sámi allaskuvla, čakčamánu 2010 PowerPoint Presentation
Download Presentation
Sámi skuvlahistorjá - logaldallan Sámi allaskuvla, čakčamánu 2010

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 29

Sámi skuvlahistorjá - logaldallan Sámi allaskuvla, čakčamánu 2010 - PowerPoint PPT Presentation


  • 165 Views
  • Uploaded on

Sámi skuvlahistorjá - logaldallan Sámi allaskuvla, čakčamánu 2010. Skuvlahistorjá ja dáruiduhttin. Man birra áiggun muitalit: Prošeakta “Sámi skuvlahistorjá” Dáruiduhttin – ulbmilat, doaimmat ja váikkuhusat Muhtin osiid skuvlahistorjjás. Maid diehtibehtet?.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Sámi skuvlahistorjá - logaldallan Sámi allaskuvla, čakčamánu 2010' - medea


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1

Sámi skuvlahistorjá - logaldallan

Sámi allaskuvla, čakčamánu 2010

skuvlahistorj ja d ruiduhttin
Skuvlahistorjá ja dáruiduhttin
  • Man birra áiggun muitalit:
  • Prošeakta “Sámi skuvlahistorjá”
  • Dáruiduhttin – ulbmilat, doaimmat ja váikkuhusat
  • Muhtin osiid skuvlahistorjjás
maid diehtibehtet
Maid diehtibehtet?
  • Goas álggahuvvui oahpahus sámegillii Norggas (Ruoŧas/ Suomas)?
  • Goas álggahuvvui ja loahpahuvvui dáruiduhttin?
  • Man stuora oassi sámiin máhttet dál sámegiela?
  • Man stuora oassi sis máhttet eará giela buorebut go sámegiela?
manne muitalit s mi skuvlahistorj
Manne muitalit sámi skuvlahistorjá ?
  • Skuvla lei badjel čuođi jagi eiseválddiid váldoneavvu luohtehahttit sámegiela ja sámi kultuvra
  • Ii leat vel dokumenterejuvvon man ollu dat lea vahágahttán sámi servodagaide ja eaŋkilolbmuide
  • Stáhtat leat geavahan hui ollu ruđa skuvlla assimilerenbargui, ja eai áiggu buhtadit vahágiid.
  • Sullasaš miehtá máilmmi
  • Sámit ollen guhkkelii hukset iežaset skuvlla go máŋga eará álgoálbmogat
s mi skuvlahistorjj g ldut
Sámi skuvlahistorjjá gáldut
  • Girjjit, áigečállagat ja aviissat
  • Almmolaš ja priváhta arkiivvat
  • Ovddeš oahppit, oahpaheaddjit ja váhnemat muitalit
  • Govat
  • Jietnabáttit ja filmmat
s mi skuvla vai norsk standard
Sámi skuvla vai “Norsk Standard”?
  • Norgga ja sámi skuvlahistorjá
  • Buot áiggiid čađa
  • Buot skuvlašlájat
  • Skuvlalágat, njuolggadusat ja mearrádusat
  • Politihkalaš riidu skuvla birra
  • Váilu:
  • - Maid leat oahppit ja oahpaheaddjit vásihan?
  • - Lea go praksis = teoriija?
girjepro eakta
Girjeprošeakta
  • Ohcat boares dokumeanttaid arkiivvain
  • Gávdnat gárves artihkkaliid
  • Diŋgot artihkkaliid, doaimmahit ovttasbargguin
  • Jearahallat, muitaleaddji dohkkeha.
  • Doaimmahus ja earát čállet fáddáartihkkaliid
  • Ohcat dieđuid čálliid birra
  • Ohcat boares govaid, govvedit
s mi skuvlahistorj 1 2005
Sámi skuvlahistorjá - 1 (2005)
  • Artihkkalat dáruiduhttima, girkku ja mássan oahpu birra
  • Oahppit, oahpaheaddjit, internáhtabargit ja váhnemat muitalit
  • Vuođđoskuvla: Deanus, Guovdageainnus, Kárášjogas, Álttás, Muosáin, Návuonas, Gáivuonas, Skániin ja Aarbortes.
s mi skuvlahistorj 2 2007
Sámi skuvlahistorjá 2 (2007)
  • Boazodoalloskuvla ja sámi joatkkaskuvllat
  • Vuođđoskuvlamuitalusat Deanus, Mátta-Várjjagis, Kárášjogas, Davvenjárggas, Láhpis, Ráissas, Gáivuonas ja Divttasvuonas
  • Sámi oahpahusráđis, skuvladirektevrras ja departemeantta
s mi skuvlahistorj 3 2009
Sámi skuvlahistorjá 3 (2009)
  • Mánáidgárddit: Unjárga, Deatnu, Kárášjohka, Romsa, Skánit, Divtasvuodna, Snåase ja Oslo
  • Vuođđoskuvla: Máze, Davvesiida, Fálesnuorri, Ákŋoluokta, Loabát
  • Gielladili birra
s mi skuvlahistorj 4 2010
Sámi skuvlahistorjá 4(2010)
  • Dáruiduhttima bealis ja vuostá, 1750-1935
  • Vuođđoskuvla: Deatnu, Unjárga, Hámmárfeasta, Muosát, Bájddár, Engerdal
  • Erenoamášoahppu (ee. čalmmehis ja bealjehis oahppit)
s mi skuvlahistorj 5 2011
Sámi skuvlahistorjá 5(2011?)
  • Oahppoplánat
  • Eambbo joatkkaskuvllas (Kárášjohka, Girkonjárga, Áltá, Romssa, julev- ja lullisámis) ja vuođđoskuvllas (ee. Porsáŋgu, Guovdageaidnu, Romsa)
  • Historjálaš dokumeanttat 1935-65
  • Soahti ja ođđasithuksen
s mi skuvlahistorj 6 2012
Sámi skuvlahistorjá 6(2012?)
  • Allaskuvla, universitehta
  • Eambbo vuođđoskuvllas (ee, Kárášjohka, Áltá, julevsámis)
  • Historjálaš dokumeanttat 1965-2000
  • Giellaguovddáš
  • Álbmotallaskuvla
  • Gáiddusoahppu
  • Oahpaheaddjisearvvit
oahpponeavvohistorj 2013
Oahpponeavvohistorjá(2013?)
  • Oktasaš girji njealje riikkas
  • Dološ ja ođđa oahpponeavvut
  • Buvttadanproseassa ja ruhtadeapmi
  • Sámi áššit stáhtaid našunála oahppogirjjiin
  • Sámi oahppogirjjiid sisdoallu ja giella
almmuhanvuogit
Almmuhanvuogit
  • Girjjit (6 Norgga bealde + eará riikkat)
  • Interneahtta -

http://skuvla.info

  • Aviisaartihkkalat -

Min Áigi / Ávvir

  • Logaldallamat skuvllain
  • Filbma?
maid vel muhtimat galgga edje bargat
Maid vel muhtimat galggašedje bargat
  • Ruoŧŧa, Suopma ja Ruošša
  • Jorgaleapmi eará gielaide
  • Arkiiva, museum, digitaliseren
  • Dutkan
suopma ruo a ja ruo a
Suopma, Ruoŧŧa ja Ruošša
  • Mis lea:
  • Doaimmahusat Ruoŧas ja Suomas
  • Muhtin čálliid / muitaleddjiid

Mii dárbbašit:

  • Doaimmahus Ruoššas
  • Arkiivaohcciid
  • Eanet čálliid
  • Ruhtadeami
vuostt s megiel oahpahus
Vuosttáš sámegiel oahpahus
  • Vuosttaš skuvllat sámiide Ruoŧa bealde – 1600-logus
  • 1717 rájes miššuvdna – Thomas v. Westen – miššunearat ja oahpaheaddjit oahpahedje sámegillii
  • Dán rájes riidu oahpahusgiela birra. Muhtin áigodagain oahpahus galggai leat sámegillii ja ráhkaduvvojedje sámegiel oahppogirjjiid
  • 1826 vuosttaš oahpaheaddjiskuvla – sámegiella fágan
d ruiduhttinpolitihkka vuoit
Dáruiduhttinpolitihkka vuoitá
  • 1851 mearridii Stuoradiggi dađistaga rievdadit oahpahusgiela sámegielas dárogillii.
  • “Finnefondet”
  • “Overgangsdistrikt”
  • Giellainstruvssat
  • Oahpaheaddjiskuvla heittii oahppamis sámegiela
  • 1902: Sierra skuvladirektevra Finnmárkkus.
intern hta igi
Internáhtaáigi
  • Su. 1900 mearridii stáhta hukset internáhtaid miehtá Finnmárkku
  • Vuosttaš stáhtainternáhtat Mátta-Várjjagis ja Guovdageainnus
  • 21 stáhtainternáhta ja 28 suohkaninternáhta Finnmárkkus 1940
  • Dárogiel ja dárokultuvrralaš biras
vuost lastin
Vuostálastin
  • Eatnasat Norgga servodagas dorjo dáruiduhttinpolitihka, muhto eai fal buohkat
  • Báhpat, dáža oahpaheaddjit, Sámemiššuvdna
  • Muhtin dáža politihkkarat
  • Sámi oahpaheaddjit (Anders Larsen, Isak Saba, Henrik Kvandahl)
  • Sámi váhnemat
  • Sámi aviissat ja searvvit
iggit rivdet
Áiggit rivdet
  • 1948: Samordningsutvalget for skoleverket: Politihka sámiid hárrái leamaš boastut
  • 1951: Guovttegielat ABC (ain dušše veahkkegiellan)
  • 1959 skuvlaláhka: Prinsihpalaš rahpan: Sámegiella sáhttá leat oahpahusgiellan
  • 1967: Álgooahppu sámegillii
  • 1972: Sámegiella 2. giellan
  • 1985: Sámegiella oahpahusgiellan olles vuođđoskuvllas
s mi skuvla
Sámi skuvla?
  • 1976: Sámi oahpahusráđđi
  • 1987, 1997, 2006: Sámi oahppoplánat
  • 1989: Sámi allaskuvla
  • 2000: Sámi oahpahus Sámedikki vuollái
  • Badjel 2000 oahppi lohket sámegiela Norggas
d ruiduhttima bohtosat
Dáruiduhttima bohtosat
  • Sámegielagat badjel 40-50 jagi eai máhte čállit eatnigielaset
  • Measta buot sámi váhnemat lulli- ja julevsámeguovlluin, Romssas ja Riddo-Finnmárkkus dárostedje mánáidasaset
  • Dál sullii 75% sámiin eai máhte sámegiela
  • 50% sis geat máhttet sámegiela máhttet eará giela buorebut
  • Máŋgasat eai háliidan šat leat sápmelažžan
d ruiduhttin ii du e giella
Dáruiduhttin – ii dušše giella
  • Ealáhusat
  • Borramuš
  • Osku
  • Biktasat
  • Dearvvašvuohta
  • Identitehta
joatkkaskuvla
Joatkkaskuvla
  • 1936 Sámi álbmotallaskuvla Kárášjogas
  • 1952 Statens heimeyrkeskole for samer
  • 1968 Boazodoalloskuvla
  • 1969 Karasjok gymnasklasser med samisk
  • 1989 Sámi joatkkaskuvllaid stivra
le ie at skuvlahistorjj
Čále iežat skuvlahistorjjá
  • Sámi skuvlahistorjá dárbbaša nuorra čálliid.
  • Sáhtát:
  • - muitalit maid ieš leat vásihan
  • - jearahallat áhku, čeazi ....
  • - čállit novealla, divtta dahje sárgut skuvlla birra.
  • Čále eatnigillii, sáhtát maŋŋil jorgalit jus háliidat
  • Jus prentejuvvo, oaččut bálkká ja girjji
jurdagat
Jurdagat
  • Manne leat ollu sámit molson giela, kultuvrra ja identitehta?
  • Lea go vejolaš ja sávahahtti molsut ruovttoluotta?
  • Maid fertešii dahkat vai nannet sámevuođa fas?
  • Lea go paralleallat eará riikkain?