College 4
Download
1 / 29

College 4 - PowerPoint PPT Presentation


  • 211 Views
  • Updated On :

College 4. 1830: Belgische onafhankelijkheid; Noord-Zuidverschillen; Dialecten en de rijksgrens; Frans-Vlaanderen. Overzicht. Historische achtergrond Taalstrijd Vlaams en de standaardtaal Dialecten en de rijksgrens Noord-zuidverschillen in de taal. Historische achtergrond.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'College 4' - marinel


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
College 4 l.jpg

College 4

1830: Belgische onafhankelijkheid; Noord-Zuidverschillen; Dialecten en de rijksgrens; Frans-Vlaanderen


Overzicht l.jpg
Overzicht

  • Historische achtergrond

  • Taalstrijd

  • Vlaams en de standaardtaal

  • Dialecten en de rijksgrens

  • Noord-zuidverschillen in de taal


Historische achtergrond l.jpg
Historische achtergrond

  • 16e eeuw: noord en zuid staatkundig gescheiden

  • 17e, 18e eeuw: noorden welvaart, zuiden raakt achterop

  • 17e eeuw: vorming standaardtaal in Nederland

  • Vlaanderen: zwakkere positie door oorlogen en overheersingen

  • Weinig contact met noorden


Historische achtergrond4 l.jpg
Historische achtergrond

  • Geen standaardiseringsproces in zuiden:

  • Anti-noordelijk en anti-protestants sentiment

  • Frans meer prestige, gesproken door hogere standen

  • Vlaams weinig prestige

  • Hogere Vlaamse kringen verfranst

  • Ontbreken krachtig cultureel centrum in Vlaanderen, zoals Holland voor het noorden


Historische achtergrond5 l.jpg
Historische achtergrond

  • 1795 – 1814: Vlaanderen deel van Frankrijk

    • Frans enige toegestane taal openbare leven

    • Sterke verfransing

    • Onderscheiding elite van volksmassa

    • Franse Revolutie: dialecten zijn relicten uit feodale tijd, staan eenheid en gelijkheid in de weg

  • 1814 – 1830: kortstondige hereniging noord en zuid:

    • 1814: zuiden en noorden verenigd tot Koninkrijk der Nederlanden (bolwerk tegen Frankrijk)

    • 1823: Koning Willem I – Nederlands verplicht als bestuurlijke taal: bevorderen eenheid

    • Oppositie tegen taalpolitiek van verfranste hogere standen en van katholieken (Hollands = middel tot protestantering van Vlaanderen)

  • 1830: Belgische Revolutie - taalvrijheid burgers hersteld

     Frans: economische, kerkelijke en politieke macht in Franse en fransgezinde handen


Taalstrijd l.jpg
Taalstrijd

  • Vlaamse Beweging.

    • Literatoren uit Gent, Antwerpen en Leuven. Centrale figuur Jan Frans Willems (1793-1846)

    • Oude Vlaamse teksten opnieuw uitgegeven

    • Toneelopvoeringen: bewustmaking van glorieuze verleden

    • Antwerpse schrijver Hendrik Conscience: petities rechten van het Nederlands

    • Late eerste successen: 1856 - Grievencommissie, behandelt klachten burgers over Franstalige overheersing

  • 1873: Nederlands voor processen verplicht als verdachte geen Frans verstond.

    • N.a.v. incident in 1860: twee mensen onschuldig onthoofd wegens roofmoord, verstonden geen Frans, proces niet begrepen


Taalstrijd7 l.jpg
Taalstrijd

Vlaamse Beweging:

  • Integrationisten: oriëntatie op Nederland en Algemeen Nederlands, incl. spelling Siegenbeek en later spelling De Vries en Te Winkel (WNT)

  • Particularisten: voorstanders van eigen ontwikkeling van taal in Vlaanderen

  • Integrationisten winnen: toenadering tot noorden verhoogt prestige Vlaamssprekenden in België, tegengaan invloed Frans


Taalstrijd8 l.jpg
Taalstrijd

  • 1898: Gelijkheidswet - wettelijke aanvaarding Nederlands als taal staatsbestuur, rechtspraak en staatsonderwijs naast het Frans

  • Openbare leven: Frans bleef belangrijker

  • Vlaams in Wallonië geen rechten, op nationaal niveau ook niet

  • Talentellingen langs de taalgrens: steeds meer mensen claimen franstalig te zijn:taalgrens schuift steeds meer op, ten koste van Vlaamse gebied

  • Flaminganten eisen: Vlaanderen eentalig Nederlands

  • Tijdens WO I: Frontbeweging – doel: vrij Vlaanderen en vrij Wallonië in onafhankelijk België.

    • Vlaanderen eentalig, eigen identiteit

    • Universiteit van Gent: Nederlands als taal van de wetenschap

    • 1930: onderwijs universiteit van Gent Nederlandstalig

    • ook afdelingen universiteit van Leuven steeds meer Nederlandstalige colleges


Taalstrijd9 l.jpg
Taalstrijd

  • Talige verdeling niet geografisch, maar sociaal (zoals in Luxemburg)

    • Gewone volk: Nederlands, elite: Frans

  • Personaliteitsprincipe: overheid spreekt onderdanen aan in taal van onderdaan (zoals in Canada)

  • Territorialiteitsprincipe: ieder wordt geregeerd in taal van gebied waarin hij woont; staat met eentalige gebieden (zoals in Zwitserland)

  • België: vóór 1930 vorm van Personaliteitsprincipe gaat in jaren ’30 over naar territorialiteitsprincipe

  • Jaren ’30: overwinning Vlaamse Beweging, nieuwe taalwetten:

    • Vlaanderen eentalig Vlaams

    • Wallonië eentalig Frans

    • Brussel tweetalig   

  • Compromis voor Vlamingen, moesten wel tweetalig worden

  • Na WO II: Nederlands en culturele integratie met Nederland gepropageerd


Taalstrijd10 l.jpg
Taalstrijd

De huidige taalsituatie in België, sinds 1963


Taalstrijd11 l.jpg
Taalstrijd

  • 1947: Nederland en Vlaanderen zelfde spelling

  • 1951: Algemene Conferentie der Nederlandse Taal

  • Belangrijk voor bewustwording Vlamingen: verschuiving economische macht van Wallonië naar Vlaanderen: Nederlands wordt prestigetaal

  • 1963: definitieve deling 4 taalgebieden, nieuwe grenscorrecties (met grensgeschillen o.m. Voerstreek)


Taalstrijd12 l.jpg
Taalstrijd

  • Periode van tegenstellingen binnen België

  • Scheiding Leuvense universiteit in Vlaams en Waals deel

  • 1970: einde eenheidsstaat: Vlaanderen en Wallonië eigen parlement (Raad) en regering (Executive); landsverdediging nationaal

  • April 1982: Nederlandse Taalunie, Nederlands-Vlaamse instelling; doel: bevordering Nederlandse taal en letteren


Vlaams en standaardtaal l.jpg
Vlaams en standaardtaal

  • Tot in 19e eeuw: geen standaardtaal in Vlaanderen

    • Verschillende plaatselijke dialecten

  • Verlangen naar eigen "beschaafde taal“

  • 1973: officiële naam niet meer Vlaams, maar Nederlands

  • Norm: taalgebruik in Nederland

  • Taalideaal: standaardnederlands

    • Wordt in eigen land niet gesproken

    • Weinig contact met noorden

  • Taalbewustzijn Vlamingen versterkt

    • verspreiding van het onderwijs

    • grotere mobiliteit

    • media

    • industrialisering van vroeger agrarisch georiënteerd gebied


Vlaams en standaardtaal14 l.jpg
Vlaams en standaardtaal

  • Dialect: verschil met Nederland: vrijwel alle Vlamingen spreken dialect, niet alleen met intimi; als Nederlanders dialect kunnen spreken: alleen met intimi

  • ‘Geschoond dialect’ in Vlaanderen: gestigmatisereerde klanken en woorden aanpassen aan standaadtaal, grammatica intact

  • Regionale omgangstaal, Regiolect: spreker spreekt bewust geen dialect, standaard met regionale ‘klankkleur’

  • Belgisch Beschaafd: formeel, Nederlands uit boeken geleerd, getekend door dialecten en Frans

    • Niet vastgelegd in woordenboeken en grammatica’s

  • Algemeen Nederlands, VRT-Nederlands: gemodelleerd naar noordelijke standaardtaal, geproken door ontwikkelde Vlamingen, hoog prestige, vaak slechte beheersing en onzekerheid


Staatsgrenzen l.jpg
Staatsgrenzen

Frans Vlaanderen: streek van Duinkerke (Dunkerque) en Rijsel (Lille)

  • Nog steeds Vlaamse dialecten

  • In Middeleeuwen veel gebied aan Frankrijk overgedaan, ook Duinkerke

  • Bourgondische tijd: weer naar Vlaanderen (Nederlanden), maar al sterk verfranst

  • 1635: Vriendschapsverdrag Nederlandse Republiek en Frankrijk, Fransen krijgen Duinkerke en Atrecht in handen

  • Grens met Frankrijk in 1713 vastgesteld, Vrede van Atrecht

  • Romaans-Germaanse taalgrens schoof op naar noorden in loop der eeuwen


Staatsgrenzen16 l.jpg
Staatsgrenzen

Frans Vlaanderen:

  • Rond Calais bleven bewoners nog lang Nederlands spreken

  • Pas na 17e eeuw streek volledig verfranst

  • Westhoek: ander verloop:

    • Was volledig Nederlandstalig, Vlaamse rederijkerij vitaal tot Franse Revolutie

    • Na inlijving: Franse taal verplicht, helemaal na 1800

  • Nu alleen langs Belgische grens nog Westvlaams dialect, weinig tweetaligen over

    • taalverarming, functie- en structuurverlies, taaldood


Staatsgrenzen17 l.jpg
Staatsgrenzen

Duitsland:

  • Nederlandse dialecten overeenkomsten met Duitse buurdialecten

    • Bijv. Venloos en Duitse dialect van Krefeld

  • Afbakening Nederlandse t.o.v. Duitse dialecten op basis van staandaardtaal in desbetreffende regio

  • 17e eeuw: Nederlandse taalgebied breidde uit naar oosten (gevluchte Calvinisten naar omgeving Emden)

  • 1744 ingelijfd door Pruisen, Hoogduits officiële taal

    • Tot in 20e eeuw Nederlands dialect gehandhaafd

  • Noorden Nederrijngebied (Kleve): Nederlandse invloed langdurigst

  • Nederlands als autonome taal, verzet tegen Hoogduits van protestantse heersers

  • 1870 oriëntatie op economisch sterke Ruhrgebied, Hoogduits neemt het over


Verschillen tussen noord en zuid l.jpg
Verschillen tussen noord en zuid

Uitspraak

  • Op de letter spreken

    • Vlaamse uitspraak duidelijker en bedachtzamer dan Nederlandse

    • Vlamingen Nederlands uit boeken geleerd

    • Contactmogelijkheden tussen Noord en Zuid lange tijd beperkt

      redelijk, vriendelijk

  • Fonetische Variatie

    • Zinsmelodie

    • Vlaamse /w/ bilabiaal, Nederlandse /w/ labio-dentaal

    • Grafische realiseringen van <ti> zoals in nationaal: Vlaams: /nasionaal/ Nederlands: /natsionaal/

    • Vernederlandsing van uitspraak buitanlandse (Franse) woorden:

      record,cabaretpassagier


Verschillen tussen noord en zuid19 l.jpg
Verschillen tussen noord en zuid

Woordenschat

  • Belangrijkste bron van verschil Vlaams en Nederlands; paar duizend woorden

  • "Officiële" woordenpolitieke instellingen, sociale voorzieningen enz.:

    • Nederland: Eerste en Tweede Kamer;Vlaanderen: Senaat en Kamer van Volksvertegenwoordigers

    • Nederland: commissaris hoofd van een provincie; Vlaanderen gouverneur

    • Nederland: kinderbijslag en met de VUT gaan; Vlaanderen kindergeld en met brugpensioen gaan

  • Woorden uit het dagelijkse levenAanspreekvorm tweede persoon: Vlamingen gij, ge (voor Nederlanders alleen voor God in gebruik); Nederlanders: jij, je, jullie

  • Verkleinwoorden: Vlaanderen: eindigen op –ke: maskes voor meisjes of karrekes voor karretjes; Nederlands: -(t)je

  • Nederlanders studeren in de avondschemer op kamers terwijl de Vlaamse studenten bij valavond over hun boeken in hun kot zitten te blokken.Vlaamse poetsvrouwen maken alles weer gans proper en de Nederlandse schoonmaaksters maken alles weer helemaal schoon.Nederlands uitverkoop is in Vlaanderen solden


Verschillen tussen noord en zuid20 l.jpg
Verschillen tussen noord en zuid

Woordenschat

  • OntleningenBuitenlandse woorden komen meestal uit het Frans. Zelfs anglicismen worden vaak via het Frans in het Vlaams opgenomen: croque-monsieur voor tosti, morose voor somber, malcontent voor ontevredenOok ontleningen direct uit het Engels: handicap of match (vaak ook op Franse manier uitgesproken in Vlaanderen)

  • BarbarismenBarbarismen: ontleningen in negatieve zin. Vaak letterlijk vertaalde uitdrukkingen, of uitdrukkingen geconstrueerd naar model van andere taal. Veel woorden uit de sport:recupereren voor zich herstellen; remonteren voor inhalen; penaliseren voor straffen of wielertermen zoals de arrivée voor aankomst en demarreren voor proberen om de leiding te overnemen.

  • PurismenPurismen: bewust gecreëerd om uitheemse elementen in een taal tegen te gaan. Vlaams: regenscherm voor paraplu; droogzwierder voor centrifuge; kinderkribbe voor crèche; watergladheid voor aquaplaning enz.


Syntaxis materiaal in de verbale eindgroep l.jpg
Syntaxis: Materiaal in de verbale eindgroep

  • Ze zeggen dat hij haar meezou hebben willen kunnen nemen

  • Ze zeggen dat hij zoumeehebben willen kunnen nemen

  • Ze zeggen dat hij zou hebbenmee willen kunnen nemen

  • Ze zeggen dat hij zou hebben willenmeekunnen nemen

  • Ze zeggen dat hij zou hebben willen kunnenmeenemen


Pp in eindgroep alleen vlaanderen l.jpg
PP in eindgroep: alleen Vlaanderen

  • Ze zeggen dat hij met haarzou hebben willen kunnen dansen

  • Ze zeggen dat hij zoumet haarhebben willen kunnen dansen

  • Ze zeggen dat hij zou hebbenmet haarwillen kunnen dansen

  • Ze zeggen dat hij zou hebben willenmet haarkunnen dansen

  • Ze zeggen dat hij zou hebben willen kunnenmet haardansen


Zijn vader heeft hem zes jaar laten naar school gaan reeks nederlandse dialectatlassen rnd l.jpg
Zijn vader heeft hem zes jaar laten naar school gaan (Reeks Nederlandse Dialectatlassen, RND)

  • West- en Frans-Vlaanderen: 89 van 261 plaatsen houden onderbreking (= 34%)

  • Noordoost- en Zeeuwsvlaanderen: 45 van 142 plaatsen (32%)

  • Antwerpen: 28 van 149 plaatsen (19%)

  • Belgisch Limburg: 25 op 165 plaatsen (15%)

  • Nederland: 1 (Oostburg, Zeeuwsvlaanderen, hierboven al meegeteld)


Effect lengte l.jpg
Effect lengte Nederlandse Dialectatlassen, RND)

  • heeft afgebeld

  • heeft teruggevraagd

  • is tegemoet gekomen

  • is tegenwoordig geweest

  • heeft in het midden gebracht


Lengte van onderbrekend materiaal in noordnederlandse eindgroepen in aantal lettergrepen l.jpg
Lengte van onderbrekend materiaal in Noordnederlandse eindgroepen (in aantal lettergrepen)


Slide26 l.jpg

Tabel 1: Gesproken-taalgegevens eindgroepen (in aantal lettergrepen)

(De Vriendt-De Man 1969)


Verschillen tussen noord en zuid27 l.jpg
Verschillen tussen noord en zuid eindgroepen (in aantal lettergrepen)

Postposities in de eindgroep:

  • Vlaams: Hij heeft er niets willen over zeggen

  • Nederlands: bovenstaande is fout. Goed: Hij heeft er niets over willen zeggen


Congruentie l.jpg
Congruentie eindgroepen (in aantal lettergrepen)

  • Vlaanderen: drie geslachten

  • Noordnederland (ten noorden van de Rijn): twee geslachten

  • Aanduiding geslachten:

  • De/het (overal): bij lidwoorden twee onderscheidingen

  • Hij/(zij)/het: bij voornaamwoordelijke verwijzing 3 (zuiden) of 2 (noorden) mogelijkheden


Vlaams l.jpg
Vlaams eindgroepen (in aantal lettergrepen)

  • Dat groot huis

  • Het bruin paard

  • Onverbogen adjectief: standaard Nederlands: onzijdig en onbepaald

  • Vlaams (soms): onzijdig