slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
UNIVERSITETI I PRIZRENIT ‘’UKSHIN HOTI” PowerPoint Presentation
Download Presentation
UNIVERSITETI I PRIZRENIT ‘’UKSHIN HOTI”

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 202

UNIVERSITETI I PRIZRENIT ‘’UKSHIN HOTI” - PowerPoint PPT Presentation


  • 954 Views
  • Uploaded on

UNIVERSITETI I PRIZRENIT ‘’UKSHIN HOTI” FAKULTETI EKONOMIK Lenda : Hyrje në Ekonomi te biznesit Prof.dr.Gani Gjini. NJOHURITE ELEMENTARE P Ë R KUPTIMIN E EKONOMIS Ë.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'UNIVERSITETI I PRIZRENIT ‘’UKSHIN HOTI”' - lareina-mccarty


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1

UNIVERSITETI I PRIZRENIT

‘’UKSHIN HOTI”

FAKULTETI EKONOMIK

Lenda : Hyrje në Ekonomi te biznesit

Prof.dr.Gani Gjini

slide3
Ekonomia ka objekt për objekt studimi,proceset dhe lidhjet objektive që kushtezojnë dhe rregullojnë marrdhëniet midis njerzve prodhimeve të mirava materiale
  • Studijon marrdhëniet prodhuese në shoqëri nëper formacione pekatëse ekonomike shoqërore
  • Ekonomia është disiplinë shkencore,e cila studjon në vete ngërthen:sistemin ekonomik dhe politikiën ekonomike
  • Varësisht nga lënda e studimit,ekonomia ndahet në dy pjese kryesore:mikroekonomi dhe makroekonomi dhe kushtëzohen me njera me tjetren kanë lidhshmeri funksionale
  • Ne teorinë moderne ekonomike ekzistojnë studime dhe analiza të ndyshme që spjegojnë ndërlidhjen ndërmjet ekonomisë dhe zhvillimit ose vënies së kombeve gjatë periudhave të ndyshme historike
slide4
Ekonomia ështe shkencë që merret me studimin se si shoqeria duhet ti shfrytezoj resurset e rrallate kufizuara per te prodhuare mallra te vlefshme te cilat do t’ua shperndaj individeve te ndyshem
slide5

LËNDA DHE OBJEKTI I EKONOMISË

Mendimet e para në lidhje me studimin e ekonomisë i hasim ne Greqine Antike.Filozofi i njohur grek,Ksenofoni (430-335 para eres sone) me ekonomi nenkuptonte aftesite udhëheqese të ekonomisë shtëpiake,ndërsa Aristoteli (384-332 para eres sone) me ekonomi nënkuptonte aftësite për te siguruar të mirat e domosdoshme për jetë përkatësisht per shtet

Termi Ekonomi politike për here te parëështë perdorur ne vitin 1615 nga ana e Antoan Monkrejten (1575-1621). Ai në veprën e tij te njohur “Trakatati mbi ekonomine politike” qe ia kishte kushtuare mbretit Lui XIII per herë te parë shpjegoj marrdheniet ndërmjet politikes së shtetit dhe të ekonomise.Ai angazhohej për ndikimin e shtetit në ndërtimin e industrisë ne France.

slide6
Si disiplinë shkencore ekonomia paraqet në kuptimin e plotë,të fjales para dy shekujve e gjysme,me saktësisht me vepren e Adam Snithit 1723-1790 “Hulumtimi I natyres dhe shkaqeve të pasurisë së kombeve”,qe shpeshherë haset edhe me emertimin”Pasuri e kombeve” veper e botuar ne vitin 1776 në Angli,në te njejtin vit kurë dhe në SHBA është shpallur Deklarata mbi pavarsinë
definicionet e ndyshme t ekonomis
DEFINICIONET E NDYSHME TË EKONOMISË
  • Ne literaturen bashkohore ekonomike,ekziistojne perkufizime të ndyshme te lëndes së ekonomisë. Keto perkufizime shpeshhere janë objekt I polemnikave të ashpra ne mes të perfaqesuesve te drejtimeve (rrymave) te ndyshme të te menduarit ekonomik
  • Ekonomia studijon levizjet që behen në kuader të tere ekonomise kombetare,siq jane trendet apo lëvizjet e çmimeve,te innflacionit, apo te stagflacionit,te prodhimit te shperndarjes,të kembimit te konsumit,te papunesie etje.
slide8
Ekonomia studjon tregëtine ndërmjet shteteve te ndyshme si dhe perpiqet te spjegoj se pse disa shtete I eskportojne disa produkte ose sherbime,ndersa importojne produkte ose shërbime tjera
  • Ekonomia ështe shkencë e zgjedhjes,sepse ajo shpjegon se si individet zgjedhin përdorimin e resurseve te rralla ose te limituara,siq janë:puna,paijsjet,lëndet e para dituria teknike,informatat etje.me qëllim,që te prodhohen te mira materiale dhe sherbime te ndyshëm (misri,veshmbathja,automobilat.paijsjet ushtarake,etje) dhe te njejtat të shpërndahen për konsum (shpenzim)
  • Ekonomia është studim I parasë,bankave,bursave të kapitalit dhe të parasë,punësimit,papunesisë etje,
slide9
Ekonomia është shkencë qe merret me përzgjedhjen dhe përdorimin e resurseve të limituara-te rralla(punes,tokes,diturive etje.)
  • Si definicion me I pranuar,më kuptimplotë dhe me gjitheperfshires,në literaturën bashkohore ekonomike konsiderohet definicioni I dhenë na ana e Paul Anthony Samuleson.
  • Ekonomia shpjegon se Çka duhet prodhuar,se Si duhet prodhuare dhe për ke duhet prodhuare ato te mira materiale Paul Anthony Samuleson.
metodat n shkencat ekonomike
METODAT NË SHKENCAT EKONOMIKE
  • Ekzistojnë metoda të veçanta të studimit që i zbaton çdo shkencë si diciplinë e veçant shkencore .
  • Ekonomia në hulumtimin dhe në studimin e ligjeve dhe të kategorive ekonomike shërben me metoda e përgjithshme dhe me metoda specifike .

Në kuadër të metodave të përgjithshme përfshihen :

  • a.) Metoda e deudksionit (apstraksionit)
  • b.) Metoda e induksionit .
slide11
a.) Metoda e deudksionit
  • Kjo metodë niset nga e përgjithshmja që zbatohet nga ekonomistet bashkëkohor .
  • Kjo metode ndërtohet mbi bazën e disa supozimeve në të cilat mbështet përcaktimi i variablave ekonomike, që sugjerojnë realizimin e qëllimeve parashkruara që i përgjigjet realitetit .
  • Përmes deduksionit logjik, në modelet ekonomike nxirren hipoteza të verifikueshme në praktikë .
slide12
b.) Metoda e induksionit
  • Është e kundërt me metodën e deduksionit dhe niset nga konkretja në të përgjithshmen .
  • Metoda e induksionit mbështete në analizat emperike dhe në të dhëna statistikore nga të cilat nxirren konkludime shkencore për të arriturat, ecuritë dhe rrjedhat ekonomike .

Ndërkaq në metodat specifike të ekonomise

Aplikative bëjnë pjesë : a.) metoda e vrojtimit, b.) metoda e analizes

  • Ekonomike, c.) metoda statistikore, ç.) metoda e verifikimit,

d.) metoda komparative dhe e.) metoda grafike .

slide13
a.) Metoda e vrojtimit
  • Pos inflacionit, në vrojtim mund të merren edhe kategori të tjera Ekonomike, siç është rasti i papunësisë .
  • Nëpërmjet kësaj metode reshtohen dukuritë ekonomike dhe bëhet konstatimi i veprimit të tyre në rrjedhat ekonomike .
slide14
b.) Metoda e analizës ekonomike
  • Analiza ekonomike paraqet një qasje e cila mbështet në disa

presupozimeve, në bazë për sjelljet ekonomike të njerzve, të

subjekteve (ndërrmarrjeve) ose të ekonomisë në tërësi .

  • c.) Metoda statistikore
  • Metoda statistikore mundëson të vihet deri te analizat sasiore dhe cilësore zhvillimore .
slide15
ç.) Metoda e verifikimit
  • Për të konstatuar reagimet e dukurive të ndryshme ekonomike, duhet bëhet përcjellja, përkatësisht analiza dhe efektet e tyre në momentin aktual apo në periudhë afatgjate .
  • d.) Metoda komparative
  • e.) Metoda grafike
doktrinat e ekonomis aplikative
DOKTRINAT E EKONOMISË APLIKATIVE

Merkantilizmi

• Elementet e para të ekonomisë aplikative i hasim te merkantilistët,

përkatësisht në sferën e ekonomisë .

• Intervenimi i shtetit në ekonomi, në forma të ndryshme në fazën

e hershme dhe të vonshme .

slide17
• Spanja : është e ndaluar repësisht eksportimi i metaleve të

çmueshme. (kërcnim me vdekje) .

• Italia : Antonio Serra i pari në mënyrë të drejt e përdori termin

bilanci i tregtisë së jashtme, ku angazhohej për një bilanc pozitiv

të tregtis së jashtme .

• Franca : Antoin Monkretien në veprën e tij “Traktati i ekonomisë

politike i pari në historinë e mendimit ekonomik përdori termin

“ekonomia politike “ .

slide18
Merkantilizmi i zhvilluar në Francë paraqitet në kohën e

Luigjit XIV dhe ministrit të tij- Kolbert Colbert (1661-1683), ky tip

i merkatilizmit në literaturën ekonomike njihet me emrin

Kolbertizëm .

Gjermania . ( shek. XVII-XVIII ) kameralizmi

Anglia . ( XVI-XVII ) Tomas Mani

• paraqitjen e parë moderne të ekonomisë aplikative .

fiziokratizmi
FIZIOKRATIZMI

( Françios Quesnay 1694-1774 ) , formuan një tip të doktrinës të

mendimit ekonomike që quhej Fiziokratizëm .

• Koncepti i fiziokratëve bazohet në liri ekonomike, ku rregullimi i

suskeshëm shoqëror dhe ekonomik duhet të jetë në pajtim me

ligjet natyrore .

• Fiziokratë formuan parimin ekonomik të liberalizimit “laissez-fair”

ku rregullimi pozitiv shoqëror duhet të jetë në pajtim me ligjet

natyrore .

slide20
• Fiziokratët kërkimet e tyre i përqendruan në sferën e prodhimit

dhe atë vetëm në bujqësi e jo në ekonominë e përgjithshme,

(karakter njësektoral) .

• Quensnay në veprën e tij “ Parimet e pushtetit ekonomik “ bën

ndarjen së shoqërisë në klasa .

1. Klasa prodhuese .

2. Klasa e pronarëve .

3. Klasa sterile .

• Idet e fiziokratëve patën ndikim në paraqitjen e mendimeve të

reja në teorin ekonomike .

doktrina liberale
Doktrina Liberale

• Përfaqësuesit kryesorë të kësaj doktrine janë : Adam Smith

dhe David Ricardo .

• Në veprën The Theory of Moral Sentiments (1759) zhvilloi një

teori të motivimit që synonte të pajtonte egoizmin njerzorë me

një vend shoqëor të parregullt .

• Vepra më e njohur e Smithit The Wealth of Natons (1776) përbën

përpjekjen e parë sistematike për të shpejguar veprimtarinë

ekonomike me termat e tregut .

doktrina proteksioniste
DOKTRINA PROTEKSIONISTE

• Dimensioni kohor dhe hapësinor është i pranishëm gjatë

zhvillimit ekonomik, në ekonominë vendore dhe atë

ndërkombëtar, që rezulton në paraqitjen e proteksionizmit .

• Proteksionizmi paraqitet në fillim të shekullit XIX, si mjet i

përshtatshëm kundër monopolit industrial anglez .

• Këto ide i hasim në SHBA, Gjermani, Francë e vende tjera të

Evropës .

• Idet e protkesionizmit në Gjermani i përpunoi List ( Friderich List

1789-1846 ) .

intervencionizmi
Intervencionizmi

• Elementi kryesor i sfidës së Keynsit ndaj ekonomisë politike

klasike, i shtjelluar në veprën “ Teoria e përgjithshme e punësimit,

interesit dhe e parasë 1936 ka qenë lidhja e sakt e idesë së një

rendi ekonomik të ndryshëm, të mbështetur në një treg

rregullues .

• Sipas këndëveshtrimit të Keynsit, ekonomitë kapitaliste janë

rrokullisë në krizën e thellë gjatë viteve 1930 sepse, duke qënë

se papunësia shkonte gjithnjë në rritje, forcat e tregut vendosën

shkurtime pagash, gjë që më pas zvogloi kërkesën për mallra

dhe shërbime .

slide24
• Kur papunësia rritet, qeveria duhet ta rifryejë ekonomin duke

rritur shpenzimet publike apo duke ulur taksat .

• Kejnesianizmi për disa ishte çelsi i bumit të gjatë të viteve

1950-60, periudha më e qëndrueshme e rritjes ekonomike që bota

kish njohë ndonjëherë .

slide25
• Keynsi në analizat e veta markoekonomike niset nga dy madhësi

kryesore :

1. Të ardhurat kombëtare .

2. Akumulimi .

• Kejnsi, është për forcimin e rolit të shtetit në ekonomi .

• Kejnsi, hedh poshtë mendimin se kursimi eshte gjithmonë pozitiv

në aspektin ekonomik .

• Sipas Kejnsit, konsumi dhe kursimi janë madhësi komplementare

në mes vete .

slide26
• Politika fiskale dhe investive në teorin kejnsiane zë vend të

konsiderueshëm si instrument i poltikës aplikative ekonomike .

• Parimi i multiplikatorit (në kuptim matematikor paraqet numrin i

cili paraqet raportin në mes investimeve fillestare dhe të ardhurave

kombëtare .

• Teoria e përgjitshme e Kejnsit ka vërtetuar se intervenimi shtetëror

është e vetmja forcë e cila mund të ketë sukses në luftë kundër

krizës dhe recesionit nxitjes së zhvillimit ekonomik dhe punësimit .

• Shteti duhet të intervenojë me forcën ekonomike, politikën fiskale

dhe tatimeve .

• Kejnsi në vend të “ dorës së padukshme ” rekomandon

“ dorën publike ” .

slide27

• Besueshmëria e kejnsianizmit u njollos nga dalja e “stagflacionit ”

të viteve 1970 (rritje e një kohshme e papunësisë së inflacionit ),

rrethanë të cilën teoritë e Keynsit se kishin parashikuar dhe

s’mund ta shpejgonin .

doktrina socialiste
DOKTRINA SOCIALISTE

• Tradicionalisht socialstët kanë kërkuar të ndërtojnë një

alternativë ndaj kapitalizmit të tregut .

• Ajo që kanë të përbashkët modelet socialiste është besimi se

mekanizmi i tregut mund zëvendësuar nga palnifikimi ekonomik

• Marksi nuk parashtroi një skicë për organizimin ekonomik të

shoqërisë së ardhshme socialist duke e kufizuar vetveten në vend

të kësaj tek një numër parimesh të përgjithshme .

slide29
• Planifikimi nuk përshtatet ndërlikushmërisë së një ekonomie

moderne të industrializuar .

• Vendos opinionin e elitave mbi masën e popullit, në vend që t’i

përgjigjet kërkesës së konsumatorëve .

• Nuk arrin të shpërblejë apo të nxisë sipërmarrjen dhe ka prirje

të shkojë drejt vendqëndrimit burokratik .

slide30

Pasqyrojnë

Rolin e shtetit në ekonomi

Mendimet-Doktrinat ekonomike që

Doktrinat Liberale

përfaqësues :

Adam Smith (723-1790)

David Ricardo (1772-

1823

Mendimi Ekonomik i viteve 60-

Ta

Doktrina Monetariste

Përfaqësues : Milton Fridman, nga

Universiteti i Çikagos

Mendimi ekonomik i viteve 70-ta

Doktrina Neoklasike

Doktrina intervencioniste

përfaqësues :

Xhon Mejnard Kejnz (1883-

1964)

Teoria Neokenjziane e viteve

60-ta

Franko Modigliani,

Nga Universiteti MIT

Jams Tobini, Universiteti Yale

slide31

Mendimi i viteve 80-ta

Vrehet ndikimi i teorisë

Neoklasike

Gjenerate e viteve 80-ta

Përkrahës të teorisë konjziane :

Xhon Keneth Gallbrajt dhe

Tobolt

Gjenerate viteve 70-ta

Robert Salow dhe Paul

Samuleson nga Univerziteti

MIT-së

Keneth Arrow, Universiteti

Standford

kufiri i mund sive t prodhimit dhe kostoja oportune
Kufiri i mundësive të prodhimit dhe kostoja oportune

Kufiri i mundësive të prodhimit shpesh kombinimeve të ndryshme

të mallrave dhe shërbimeve që mund të prodhoj një vend gjatë

një periudhe të dhënë kohe, duke përdorur të gjitha burimet në

dispozicion dhe me teknikat efiçente të prodhimit .

Kufiri i mundësive të prodhimit nuk është i pandryshueshëm .

Produktivitet kuptojmë sasinë e prodhuar për njësi të inputeve

Të përdorura .

slide33
Efiçenca ekonomike nënkupton arritjen e efiçencës prodhuese,

Efiçenca alokative dhe efiçencës në shpërndarje .

Në kushtet e efiçencës ekonomike ndodhet në kufirin e

Mundësive të prodhimit .

Nryshimi i rrethanave ekonomike do të thotë edhe ndryshimi

i kushteve të arritjes së efiçencës ekonomike .

Rritja e prodhimit të mallrave kapital, në kushtet e një kufiri

Të dhënë të mundësive të prodhimit do të thotë punësim

i prodhimit të sendeve të konsumit .

kufiri i mund sive t prodhimit
Kufiri i Mundësive të Prodhimit

Rrallësia është parim fundamental ekonomik, që nënkupton se të

mirat ekonomike gjithherë mungojn në raport me kërkesat e

konsumatorëve .

Ligji i rrallësisë (mangësisë) në teorin ekonomike, është mjaft i

rëndësishëm, nga se gjetja e mënyrave më të mira të përdorimit

të resurseve të rralla është një detyrë shumë e rëndësishme .

• Rrallësia determinon zgjedhjen që paraqet një proces të

seleksionimit të alternative të mundshme . Po ashtu, zgjedhja

është një seleksionim i mundësive të kufizuara (alernative) .

slide35
• Pamundëisa që një vend të prodhojë të gjitha të mirat dhe

shërbimet e nevojshme në literaturën bashkëkohore ekonomik

quhet kufiri i mundësive të prodhimit .

• Kufiri i mundësive të prodhimit shpreh kombinime të mallrave

dhe shërbimeve, që mund të prodhojë një vend gjatë një

periudhë të dhën kohe, duke u mbështetur në parimet e ekonomis

kostoja oportune
Kostoja Oportune

Kostoja oportune paraqet heqjen dorë të sasisë së prodhimit të

një malli për të rritur sasinë e prodhimit të mallit tjetër .

ndikimi i sistemit ekonomik shoq ror n zhvillimin ekonomik
Ndikimi i Sistemit Ekonomik-Shoqëror në Zhvillimin Ekonomik

Burimet ekonomike (tokë, fuqi punëtore, kapital dhe teknologji

janë të rralla dhe, pavarësisht se sa shumë kemi, vazhdojm të

përballemi me pakicën e tyre .

• Sistemi ekonomik i çdo vendi të veçantë varet në parim nga

Faktorët vijues :

• Pronësia e faktorëve të prodhimit

• Mënyra e alokimit të burimeve

• Transparenca e politikave ekonomike

• Vlefshmëria e institucioneve funksioneve

Këta faktorë ndikojnë thellë në efiçencën e alokimit të burimeve

sistemi i ekonomis s tregut
Sistemi i Ekonomis së Tregut

Në sistemin e sipërmarrjes së lirë, aktorët kryesorë janë

konsumatorët dhe prodhuesit .

• Bazohet në të drejtën e pronës private, në sistemin e tregtisë së

lirë, në ndjekjen e interesit vetjak (maksimizimi i fitimit ose i

pasurisë )

• Ekonomia kapitaliste kurorëzon konsumatorin si mbret dhe sistemi

kujdeset për mirqënien e publikut .

• Marrdhënie midis sistemit ekonomik dhe biznesit është shumë e

ngushtë

slide39
• Hyrja dhe dalja nga industria duhet të jetë relativisht e lehtë, në

mënyrë që firmat të futen në tregti ose të dalin prej saj sipas

dëshirës .

• Çmimi i produktit duhet të përcaktohet nga kërkesa dhe oferta e

përgjithshme e tregut dhe as një ofrues i vetëm, nuk duhet të jetë

në gjendje të ndikojë çmimet .

sistemi ekonomik i komanduar ose i planifikuar
SISTEMI EKONOMIK I KOMANDUAR OSE I PLANIFIKUAR

• Pronësia dhe kontrolli i të gjithë faktorëve të prodhimit janë

totalisht në duart e qeverisë dhe jo të privateve .

• Në këtë sistem nuk ekziston koncepti i pronës private dhe qeveria

vendor plotësisht se çfarë mallrash dhe shërbimesh do të

prodhohen edhe me çfarë çmimesh do të shiten .

• Qeveria planifikon prodhimin .

• Konsumatori pa dyshim nuk është mbreti .

• Vendet që ndjekin sistemin ekonomik të komanduar në periudhë

afatgjatë përfundojnë në falimentim

slide41
• Mekanizmi i tregut nuk lejohet të veprojë dhe nuk ka nxitje për

të nxjerrë fitime .

• Mungesa pothuajse totale e cilësis së mallrave për konsumatorët

• Konsumatori nuk ka shumë mundësi për mallrat që janë të

disponueshme për zgjedhje dhe ato janë të cilësis së dobët .

• Çmimet nuk bazohen në ofertat dhe kërkesën . Ato i vendos

qeveria .

• Koncepti i konkurrencës dhe i pronës private nuk ekziston .

slide42
• Gjithashtu kemi pamjaftueshmëri të mallrave të tjera,

konsumatorët i duan në të vërtetë .

• Firmat që prodhojnë mallra dhe shërbime në këtë sistem

drejtohen nga qeveria . Ato quhen ndërmarrje shtetërore .

• Në thelb, ato janë burokraci inefiçente, punësojnë shumë më

tepër punëtorë se sa duhen për prodhimin efiçent .

sistemi ekonomik i p rzier
SISTEMI EKONOMIK I PËRZIER

• Shfaq elemente të të dyja sistemeve, atij kapitalist dhe të

komanduar .

• Jo të gjitha ekonomitë e përziera ngjajnë me njëra – tjetrën .

• Në disa vend ndërmarrjet e sektorit publik (qeveritare ose

shtetërore ) luan rol më të madh se në vende të tjera .

• Sa më i madh të jet roli që luajnë ndërmarrjet shtetërore në

ekonomi, aq më e madhe është perspektiva për infiçencë

ekonomike .

slide44
• Të gjitha ndërmarrjet shtetërore kanë personel të tepërt dhe

punonjës me rezultate të dobëta .

• Punëtorët janë pak të motivuar të punojnë shumë dhe me

efiçencë meqenëse, përgjithësisht, pagat e tyre nuk lidhen me

produktivitetin .

• Të gjithë punonjësit paguhen njëlloj dhe, normalisht pagat varen

nga vjetërsia e punës në agjencinë shtetërore .

ekonomit n tranzicion
EKONOMIT Në TRANZICION

Lëvizja nga planifikimi qendror në kapitalizëm (në drejtim të

ekonomive konkurruese, të orientuara nga tregtia dhe në ekonomi

me tregti të hapur ) quhet tranzicioni ekonomik .

• Ekonomistët u referohen vendeve të ish Bashkimit Sovjetik si

ekonomi në tranzicion, por në vitin 1978 Kina ishte ekonomia e

parë e madhe që nisi reformat për kalimin nga kontrolli shtetëror

në kapitalizëm .

slide46
Nëse ekonomit në tranzicion duan të rriten dhe të zhvillohen me

shpejtësi, ato duhet të garantojnë mjedisin ekonomik, pra

institucionet që përkrahin të drejtat pronësore shtetin ligjor,

strukturën e tregut çmimet konkurruese dhe vëmendjen ndaj

kërkesës së konsumatorit .

oferta e dege sektorit ne tregun konkurencial
OFERTA E DEGE (SEKTORIT) NE TREGUN KONKURENCIAL

Konkurrenca e plotë karakterizohet nga një sërë veçorish :

1. Egzistenca e një numri të madh firmash në treg

2. Të gjitha firmat shesin produkte me karakteristika të njejta

produkte homogjene .

3. Blerësit dhe shitësit janë të mire iinformuar, kanë njohuri të

plota për çmimet dhe produktet në treg .

4. Ekzistenca e lehtësisë së hyrjes dhe daljes se firmave nga dega .

slide49
NOCIONI I MIKROEKONOMISE
  • Mikroekonomia,ne parim studijon sjelljet dhe qendrimet e subjekteve dhe tregjeve te caktuara
  • Pas krizes se madhe ekonomike filluan te distancohen dy fusha te veqanta te ekonomise dhe ato makro dhe mikroekonomi
  • Dallimi themelor ne mes ketyre dy fushave me te rendesishme te shkences ekonomike eshte se makroekonomia studiojn funksionimin e ekonomise kombetare si nje teresi ndersa mikroekonomia funksionin e ekonomise e studjon ne menyre te ndare
slide50
Mikroekonomia ne vete analizon dhe shqyrton treguesit ekonomik si:prodhimi,hulumtimi i tregut,te hyrat,punesimi,investimet,çmimet etj

Nocioni i Ndermarjes- Firmes

  • Firma eshte nje njesi baze qe organizon dhe kordinon faktoret e prodhimit,punes.token,kapitalin dhe aftesite te sipermarresvee ne procesin e prodhimit
  • Firmat jane te detyruara te llogarisin tregues te tille ekonimike si te ardhurat totale,kostua totale,fitimi etj
  • Si objektivi kryesor i nje firme konsiderohet maksimitizimi I fitimit
format e organizmit te firmave
Format e organizmit te firmave
  • Nisur nga kriteri ligjor i organizimit te tyre kemi tre lloje kryesore te firmash:
  • Firmat ( nderrmarjet individuale,firmat me ortake dhe korporatat (shoqerite aksionare)
  • Forma e organizmit qe zgjedh nje firme ne pergjithesi percaktohet nga forma e pronesise,struktura e drejtimit te saj,menyra e pageses per faktoret e prodhimit,etje.
slide52
Firmat individuale

Bizensi i vogel

  • Reagojne me shpejte se firmat e medha ndaj ndyshimeve tekonologjike
  • Jane me dinamike se me te mëdhatë
  • Te afta per te ekesperimentuar,per te shpikur dhe per perterire me lirshem idete e reja te biznesit krijojne larmi konkurrence dhe ndyshim qe jane thelbesor per vendin
slide53
Jane laborator i shpikjeve dhe i risive
  • Fale internetit dhe telekomunikacionit,gjithnje me shume ata po marrin pjese ne globalizimin se sipermarjes tregetae
slide54
SHOQERITE AKSIONARE
  • Formohen me bashkimin e kapitaleve ne nje kapital te perbashket qe quhet kapital aksionar
  • Aksionareve u jepen letra me vlere qe quhen aksione
  • Aksioni eshte nje titull pronesie ndaj nje pjese te pasurise se shoqerise
  • Aksionaret kane pergjgegjesi te kufizuar kane pergjegjesi ligjore vetem per vleren fillestare te investimit
slide55
Mbajtesi i nje aksioni mund ta shes ate ne qofte se deshiron
  • Ekzistojne tre lloje kryesore aksionesh: aksione te zakonshme,aksione te preferura.aksione konvertueshme
  • do aksion ka vleren e vet qe mund te jete nominale dhe te tregut
  • Aksionaret pjesen e fitimit mund ta marrin ne dy forma
  • Dividentes
  • riinvestimit
slide56
Duke i mbajtur dividentet te ulet dhe duke mbajtur me shume fitim ne korporate totali I takes qe I paguhet eshte I ulet
  • Aksionaret nuk mund te terheqin kapitalin qe kane invesutare ne shoqeri,por mund te shesin aksionin qe kane blere ne çmimet e tregut
  • Mbajtesi i aksionit mund te siguroje te ardhura shtese,ne qofte se e shet aksionin me çmim me te larte se vlera nominale,por edhe mund te humbase ne qofte se e shet me çmim me te ulet
slide57
Cmimi I aksionit varet nga tre (3) faktore kryesore
  • Vlera nominale e aksioneve (n)
  • Norma e dividentes d’
  • Norma e interesit (I’)

ÇA= Vn • d’

I’

Vn= Kn / Na

  • Kapitali aksionar (Ka)
  • Numri I aksioneve (Na)
slide58
• Në fazën monopoliste të kapitalizimit paraqiten edhe forma më të larta të organizimit të ndërmarrjeve më kryesoret janë

1. Kartelet, 2.Trustet 3. Koncernet, 4. Korporatat,

5. Holdingu etj .

slide59
1.Kartelet Prodhimtaria ndahet në mënyrë propocionale në të

gjitha ndërmarrjet anëtare .

• Në poltikën e formimit të çmimeve karteli mbështetet në çmimin

kushtues të ndërmarrjeve me rentabilitet më të ulët .

• Karteli për kufizimin e çmimeve

• Karteli në kufizimin e prodhimit

• Karteli për ndarjen e tregjeve

• Karteli për shfrytëzimin e patenteve dhe të liçencave .

slide60
2. Trustet . Bashkimi i disa ndërmarrjeve të së njejtës degë .

• Poltikat dhe rezultatet afariste shkrihen në trust .

• Ekstraprofiti i ndërmarrjeve me rentabilitet derdhen në fondin

akumulimit të tërë trustit .

slide61
3. Korporatat .

• Formimin e këtyre ndëmrarrjeve e nxiti shtetësimi i lëmenjeve

dhe i degëve kryesore ekonomike .

• Janë ndërmarrje publike, dhe gjenden nën pronën shtetërore dhe udhëheqen nga organet shtetëore .

slide62
4. Koncernet .

• Forma më e lartë të bashkimit të ndërmarrjeve në ekonominë

e tregut .

• Ndëramrrjet plotësisht humbin pavarësin e tyre juridike .

• Bashkohen ndërmarrjet të degëve të ndryshme .

slide63
5. Holdingu .

• Holdingu kryhen veprimtari financiare që është në interes të

shoqërive që i kontrollon dhe i udhëheq me to .

• Paraqitjen e shoqërive holdingu e ka paraprije rritja e madh e

shoqërive aksionare .

• Veprimtaria e shoqërisë holding I shërben shtetit edhe si institucion

kontrolli të kapitalit aksionar të ndërmarrjeve dhe të popullsisë .

slide64

EKSPOZJEA 3.1

Karateristikat e strukturave te ndryshme qeverisese te biznesit

Formimi Financimi Tatimi Pergjegjesia

Ortak I vetem Shume e thjeshte Mund te jete e Fitime te Pergjegjesi personale

per t’u formuar veshtire per te tautuara nga per biznesin, mund

krijuar kapital formulari I tatimit te siguroheni kunder disa

te arudhrave pergjegjesi pergjegjesive

personale

Parteneret Nevojitet Kontribut kapital Te ardhurat dhe Çeshtje te komplikuara

marreveshje nga partnere te humbjet e raportuara pergjegjesie ;

partneriteti, disi me ndryshem, financimi I ne formularin e taksave pergjegjesie e

e veshtire per t’u jashtem mundesisht me personale, pergjithshme per

krijuar, sesa te I lehte per t’u perfituar, veprime kunder

qenit ortak I sesa nen pronesi te partnereve te tjere

vetem . vetme ose biznesit, por disa

partnerere jane

pergjegjes deri ne

masen e kontributit

ne kapital .

Korporate Zakonisht me Formimi I kapitalit Entiteti i veçante S’ka pergjegjesi

Tradicionale e veshtire per tu zakonisht me I lehte taksash; taksim I personale per

Formuar sesa se nepronesine e veçante individual aksioneret me

pronesi e vetme apo vetme apo ortakeri ; I dividenteve qe u perjashtim te

partneriteti . Aftesi per te nxjerre paguhen rasteve te

ne shitje aksionereve edhe pse rralla te mashtrimit etj

aksione publike me norme speciale te

slide65
Tipari më i rëndësishëm i konkurencës së plotë që buron

nga veçoritë e mësipërme, është se firmat janë çmimpranuese

• Konkurenca e plotë mund të përkufizohet si një lloj tregu,

me të cilin firmat e veçanta nuk kanë kontroll mbi çmimet e

produkteve që shesin .

• Në kushte konkurrencës së plotë shpenzimet marigjinale janë

të barabarta me çmimin MC = P .

• Oferta e përgjithshme do të jetë shuma e sasive individuale që

ofrojnë ndërmarrjet përkatëse për një çmim të dhënë të

tregut .

oferta e deg s n periudhe afatgjate
Oferta e Degës në Periudhe Afatgjate

Për të analizuar dhe kuptuar më mirë sjelljen e firmës dhe të

degës, është e nevojshme të dallojmë tre periudha kohore të

mundshme të ekuilibrit të tregut :

• Ekuilibri momental, ku oferta është fikse

• Ekuilibri afatshkurtër, ku firmat mund të rrisin prodhimin,

Megjithëse kapitali mbetet i pandryshuar .

• Ekuilibri afatgjatë kur të gjithë faktorët e prodhimit mund të

ndryshojnë .

slide70
• Pra midis periudhave afatgjate dhe periudha afatshkurta ekzistojnë

ndryshime, të cilat shfaqen në këto aspekte thelbësore :

• Në periudhat afatgjata firma mund të ndryshojnë madhësinë

e impianteve të saj, kurba e kostos mesatare në këto periudha

është me e shpeshtë se kurba e kostos totale mesatare në

periudha afatshkurta .

• Në periudhat afatgjata nuk ka kosto fikse, të gjitha kostot janë

të ndryshueshme .

slide71
• Në periudha afatgjata kemi hyrje të firmave të reja në degë

kur firmat ekzistuese marrin fitim ekonomik . Nga ana tjetër,

kemi dalje të firmave nga dega në qoftë se ato nuk marrin të

paktën fitimin normal, pra pësojn humbje ekonomike .

• Në periudha afatgjata fitimi ekonomik do të jetë zero, firmat

do të marrin vetëm fitim normal .

konkurrenca e plot dhe efi enca ekonomik
Konkurrenca e plot dhe efiçenca ekonomik

Efiçenca ekonomike, sipas përcaktimit të ekonomistit të

mirënjohur italian Vilfredo Pareto, përfaqëson atë situat ku

prodhimi i një malli të dhënë nuk mund të rritet pa ulur

prodhimin e një malli tjetër dhe kur konsumi, i një konsumatori

nuk mund të rritet pa pakësuar konsumin e një tjetri .

slide73
1. Në kushte idelae ekonomia konkurrenciale arrin efiçencën

alokative .

a.) Kur konsumatorët maksimalizojnë kënaqësitë, dobia

marixhinale është e barabart me çmimin .

b.) Kur prodhuesit pjesmarrës të konkurrencës së plotë ofrojnë

të mira, ato përcaktohen për atë sasi të prodhimit tek e cila

shpenzimet marixhinale janë të barabarta me çmimin .

e.) Kur MU = P dhe MC = P, pason edhe MU = MC .

prandaj, shpenzimet marixhinale shoqërore të prodhimit të një

të mire në kushtet konkurenciale janë të barabarta me vlerën

e asaj të mire, nga aspekti i dobisë së saj marixhinale .

slide74
2. Janë tre kërkesa të cilat tregjet duhet t’i plotësojnë për të

qenë shoqërisht optimale .

a.) Nuk guxon të jetë në asnjë masë konkurrenca jo e plotë

çka do të thotë se prodhuesit individualë nuk mund të ndikojnë

në çmimin e prodhimit .

b.) Nuk guxon të ketë ekstremitet, e me të cilat ndërmarrja ia

imponon shoqërisë ndonjë shpenzim .

c.) Tregjet efikase konkurrenciale nuk mund të sigurojnë vetvetin

shpërndarjen e të ardhurave dhe të konsumit që do t’u përgjigjej

shoqërisë .

monopoli
MONOPOLI

Fjala monopol rrjedh nga greqishtja : mono që do të thotë

i vetëm, dhe polien që do të thotë me shitë .

• Monopoli përfaqëson një firmë të vetme e cila prodhon

dhe shet gjith produktin e një dege .

1. Monopoli dhe tiparet e tij .

Tipari themelor i tij : ekzistenca e një shitësi të vetëm në degë .

slide76
Mungesa e zëvendësuesve të afërt . Një nga treguesit

përdoret për vlerësimin e pozicionit monopol të një firme

është elasticiteti i tërthort i kërkesës . Pra ekzistenca e

monopolit nënkupton mungesën e zëvendësuesve të afërt .

Aftësia për të ndikuar mbi çmimin . Më fuqi tregtare kuptojmë

aftësinë që ka firma për të ndikuar në çmimin e prodhimit

që shet, nëpërmjet ndyshimit të sasisë së tij . Firma monopol

nuk është çmimpranues por çmimpërcaktuese .

slide77
Ekzistenca e pengesave ne hyrje .

a.) Monopoli që mbështet në kontrollin e një inputi bazë të

prodhimit .

b.) Monopoli që mbështetet në pengesat ligjore . Kjo realizohet

nëpërmjet patentave, e drejtës së autorit dhe licensave .

Përveq patentave dhe të drejtës së autorit, shteti mund të

vendosë pengesa të tjera ligjore për të ushtruar një aktivitet .

c.) Monoploi që krijohet nga bashkimi i firmave .

d.) Monopolet natyrore . Këto monopole, mbështeten në

ekzistencën e ekonomis të shkallës . Kjo vlen në ato degë,

të cilat kanë kosto fikse tepër të larta .

t ardhurat marigjinale dhe monopoli
Të Ardhurat Marigjinale dhe Monopoli

Firma në konkurencë të plotë mund të zgjedhë vetëm nivelin e

prodhimit, kurse firma monopol mund të ndikojë mbi çmim, pra

mund të zgjedhë çmimin .

Edhe në rastin e ndërmrrjes monopol bëhet sipas të njejtit

rregull, MC = MR .

slide79
Kritikat negative ndaj monopolit

• Përfaqëson një paksim të mirëqenies sociale .

• Bën rishpërndarjen në favor të firmës monopoliste dhe në

dëm të konsumatorit .

• Mundësisë së abuzimit me cilësinë e mallrave dhe shërbimeve

në kushtet e mungesës apo dobësimit të presionit të konkurencës

slide80
Por, kritika ndaj monopolit nuk është vetëm negative .

në rrethana të caktuara monopoli mund të ketë edhe avantazhet :

• Avantazhet që vijnë nga ekonomia e shkallës . Këto avantazhe

janë karakteristikë për monopolet natyrore .

• Avantazhe që vijnë nga mundësia e nxitjes së progresit teknik .

slide81
Për të zbuluar çmime diskriminuese, një firmë duhet të

Plotësojnë kushtet e mëposhtme :

1. Firma duhet të zotërojë fuqi tregtare .

2. Firma duhet të jet në gjendje të ndaj konsumtorët në kategori

të ndryshme, që përfaqësojnë tregje të ndryshme, me

elasticitet të ndryshëm të kërkesës

• Kriteri gjeografik . Për mallrat që eksportohen mund të caktohen

Çmime të ndryshme, krahasuar me mallrat që shiten brenda

vendit .

diskriminimi i mimeve n kushtet e monopolit
Diskriminimi i Çmimeve në Kushtet e Monopolit

Zakonisht dallojmë tri lloj diskriminimesh çmimi .

a.) Diskriminimi çmimi i shkallës së parë . Nryshimin e çmimeve

e bënë monopolisti prej rastit në rast . Pra, ndryshon çmimin e

produktit sipas njerëzve .

b.) Diskriminimi çmimi i shkallës së dytë . Çmimet ndryshojnë

sipas njësisë së produkteve, e jo sipas njerëzve .

slide83
c.) Diskriminimi çmimi i shkallës së tretë . Kemi atëherë kur

monopolisti e shet produktin e tij të konsumatorët e ndryshëm

dhe me çmime të ndryshme .

Qëllimi i çmimeve diskriminues është që të rritet fitimi i firmës .

slide84
• Kriteri i destinacionit ekonomik . Për shembull, tregu i qumshtit

mund të ndahet në dy nëntregje në tregun .

• Kriteri i kohës kur realizohet shitja .

• Kriteri i natyrës së produktit .

3. Firma duhet të jetë në gjendje të parandalojë mundësin e

rishitjes së produkteve .

politikat shtet rore p r kontrollin e monopolit
Politikat Shtetërore për Kontrollin e Monopolit

Që në fillim, duhet të dallojmë se ndërhyrja shtetërore është

e ndryshme për llojë të ndryshme monopolesh .

Për shembull, për monopolet që krijohen mbi bazën e shkrirjes

së firmave, në shumë raste shteti ndërhyn me mjete ligjore,

siç janë ligjet antitrust, për të lejuar krijimin e tyre .

Për monopolet natyrore, të cilat janë të domosdoshme për shkak

të ekonomizmeve të shkallës, shteti ndërhyn për t’i rregulluar

to .

tiparet e konkurrenc s monopolistike
Tiparet e Konkurrencës Monopolistike

• Numri i madh i firmave

• Diferencimi i produktit . Diferencimi i produktit bëhet në disa

mënyra :

1. Vendojsa

2. Shërbimet

3. Ndryshimet e cilësisë .

4. Imazhi i prolduktit .

slide87
• Kontrolli i kufizuar i çmimit . Firmat ushtrojnë një kontroll

më të madh mbi çmimet kur diferencimi i produktit është

më i lartë, kur numri i firmave është më i vogël dhe kur

konkurrentët janë më larg njëri tjetrit .

• Lehtësira relative e hyrjes .

• Konkurrencë jo vetëm nëpërmjet çmimeve . Rivalet ekonomikë

nuk mbështeten vetëm në çmimet, por edhe në cilësinë e

produktit, reklamën, kushtet apo shërbimet që shoqërojn

shitjen e produktit, etj .

oligopoli
Oligopoli

Oligopoli përfaqëson të llojë tregu ku sundojnë një numër

i vogël firmash, vendimet e të cilave janë të ndërmarrura. Tiparet

kryesore të një tregu oligopolistike .

Ekzistenca e një numri të vogël firmash . Ndërvarësia e firmave

që sundojn në treg është një karakteristik dalluese e oligopolit,

krahasuar me konkurrencën e plotë .

Standardizimi ose diferencimi i produkteve .

slide89
Ndërvarësia në kontrollin e çmimeve .

Konkurrenca nëpërmjet reklamës dhe cilësis .

Hyrja me vështërësi në deg : Tregu monopolistik e ka bazën të

pengesat e hyrjes, ku mund të përmendim :

Ekonomia e shkallës . Kur për të arritur nivelin më të ulët të

kostos në një degë duhet një prodhim relativisht i madh, ku

kërkohet ajo kapital fillestar shum të madh .

• Mungesa e informacionit

• Liçensat apo kontrolli mbi burimet kryesore .

marr veshjet e fshehta kartelet
Marrëveshjet e Fshehta (Kartelet)

Karteli është një marrëveshje midis firmave të pavarura për

të koncetruar vendimet lidhur me sasisnë e prodhimit dhe

çmimet .

• Kartelet mund të jenë me shtrirje botërore, siç është rasti

i OPEK-ut .

• Formimi dhe rruajtja e një karteli është e vështirë dhe varet

nga dy faktorë : nga numri i firmave dhe nga ndryshimi me

konditat e kostos .

slide91
Në përgjithësi përcaktimi i kuotave të prodhimit arrihet

përgjithësisht me anë të negocitave midis firmave .

levizja nderkombetare e faktoreve te prodhimit
LEVIZJA NDERKOMBETARE E FAKTOREVE TE PRODHIMIT

Lëvizja Ndërkombëtare e punës dhe kapitalit

Migrimi ndërkombëtar i punës mund të ndodhë të jet i motivuar

për shkaqe ekonomike dhe jo ekonomike .

Lëvizja ndërkombëtare e kapitalit merr formën e investimeve

të huaja, të cilat ndahen në investime portofolare dhe investime

direkte .

Faktorët që Ndikojnë në Investimet e Portofolit Ndërkombëtar .

slide93
• Dëshira e investitorit individual apo institucional për t’i orientuar

investimet e portofolit ndërkombëtar drejt një vendi të caktuar

varet nga faktorët e mëposhtëm .

• Niveli i tatimit të interesave apo dividentëve Përgjithësisht

investitorët parapëlqejnë të investojnë ku tatimet mbi interesat

apo dividentët janë relativisht të ulëta, pasi fitimet vlerësohen

pas pagesës së tatimit mbi invetimet në tregjet e huaja të letrave

me vlërë .

• Norma e interesit . Paratë kanë prirjen të shkojnë në vendet që

kanë norma të larta interesi, për sa kohë që valutat vendase

nuk priten të dobësohen .

slide94
• Kurset e këmbimit . Nëse monedha e një vendi pritet të forcohet,

investitorët e huaj kanë gjasa të investojnë në tregjet e letrave

me vlerë të këtij vendi për të përfituar nga lëvizja e monedhës .

investimet e huaja direkte
INVESTIMET E HUAJA DIREKTE

Shoqërit shumëkombëshe zakonisht i konkretizojnë mundësit

për biznese në rrafshin ndërkombëtar nëpërmjet investimeve

të huaja direkte, që nënkupton investime reale (të prekshme,

të tilla si : trualli, ndërtesa, ose dhe stabilimente ekzistuese), në

vendet e huaja .

Investimi i huaj direkt kërkon investime thelbësore dhe

rrjedhimisht, mund të vendos një sasi të madhe të kapitalit në

rrezik . Ato hyjnë në ndërmarrje të përbashkëta më shoqëri

të huaja, blejnë shoqëri të huaja dhe formojnë filiale të reja

të huaja .

slide96
Ekzistojnë disa teori që shpjegojnë pse kompanit shumëkombëshe

kërkojn të zgjerojnë kontrollin në vende të ndryshme nga ai

i origjinës .

Teoria mbi lokalizmin . Lokalizmi i prodhimit është shpesh

i përcaktuar nga burimet : prodhimi vendoset atje ku janë burimet .

Arsye të tjera janë kostot e transportit dhe barrierat tregtare .

Internalizimi ka kuptim vetëm në qoftë se transaksionet

që zhvillohen midis filiale të një kompanie shumëkombshe

janë më fitimprurëse kur zhvillohen si të tilla, brenda firmës,

se sa zhvillohen midis firmave të pavararua .

slide97
Në këtë kontekst shtrohet pyetja : pse disa transaksione janë

më të dobishme brenda firmës se sa midis firmave . Këtu duhet

veçuar dy teori : teoria mbi transferime teknologjisë dhe teoria

mbi integrimin vertikal .

krahasimi i p rfitimeve t investimeve t huaja direkte midis vendeve
Krahasimi i Përfitimeve të Investimeve të Huaja Direkte midis vendeve

Rruga optimale, që një shoqëri të penterojë në një treg të

huaj, varet pjesërisht nga karakteristikat e tregut . Për shembull,

investimet e huaja direkte nga shoqërit amerikane janë të

zakonshme në Europë, por jo të zakonshme në Azi, ku njerzit

janë mësuar të blejnë produkte të shoqërive aziatike . Kështu,

për shoqërit që kërkojnë të penetrojnë në Azi do të ishin

më të përshtatshme marrëveshjet licensuese apo ndërmarrjet

e përbashkëta .

permbledhje e motive per kryerjen e investimeve te huaja direkte
Permbledhje e Motiveper Kryerjen e Investimeve te huaja direkte

Perfitimi i mundshem Mjetet per arritjen e ketij perftimit

nepermjet investimit te huaj direkt

1.Terheqja e burimeve te reja te krjon nje filial apo bli nje konkurrent

kerkeses nje treg te ri

2.Hyrja ne tregjet ku ka mundesi Bli konkurrentin qe kontrollon tregun

per perfitime te medha e tij te brendshem

3.Perftimet nga ekonomite shkalles Krjo nje filal ne nje treg qe

mund te shese produkte te

prodhuara diku tjeter.Kjo lejon

rritjen e prodhimit

4.Perdorimi i lendeve te para te huaja Krijo nje filial ne nje treg ku lendet e

para jane te lira dhe lehtesisht te

slide100
5.Perdorimi i faktoreve te huaj te prodhimit Krijo nje filial ne nje treg qe

ka kosto relativisht te

punes dhe tokes shit

produktin perfundimtar ne

vendet ku kosto e prodhimit

eshte e larte

6.Perdorimi i teknologjise se huaj Krijo nje ndermarje te

perbashket me qellim qe te

mesosh mbi procesin e

prodhimit apo operacionet

tjera

slide101
Shfrytezimi i avantazheve Krijo nje filal ne nje treg ku

konkurrentet jane te pafte te

nje produkt identik shit produktin ne ate vend

Monopoliste

8.Reagimi ndaj luahtjeve të Krijo një filial në një treg të ri ku valuta

kursit të këmbimit lokale është e dobët, por që pritet të

formohet me kalimin e kohës

9.Reagimi ndaj kufizimeve Krijo një filal në një treg ku kufizmiet më

tregtare të ashpra tregtare do të ndikojnë

negativisht mbi volumin e eksporteve të

shoqërisë .

10.Diversifikim në rrafsh Krijo filiale në tregje ku ciklet e biznesit

ndërkombëtar . ndryshojnë nga ato të vendeve ku janë

ngritur filialet ekzistuese .

slide102
Motivet për Kryerjen e Investimeve të Huaja Direkte

NIKE është një shembull klasik i shoqërive që ka kryer biznes

në rrafsh ndërkombëtar në Azi dhe Europë, pikërisht për

shkak të disa nga motivet e përshkruara më lartë . Në vitin

1990, rreth 22 për qind e të ardhurave të NIKE prej US$ 2,2 miliarde

e kishin origjinen nga filialet e huaja.Ne vtitin 2001 te ardhurat e

NIKE ishin rritur ne nivelin 21S$8.9 miliarde ku 44 perqind e te

ardhurave e kishin orgjinen nga filialet e huaja

slide103
Ne rast se projekti gjeneron te ardhura shoqeria shumekombeshe duhet te vendose nese fondet do te arketohen nga shoqeria meme apo do te perdoren nga filiali.Nese perdorimi i fondeve nga filiali do te ishte me i vlefshem sesa nga perdorimi nga veteshoqeria meme athere filiali duhet ti mbaje fondet.Sigurisht nje perqindje e caktuar e fondeve nevojitet ne fililal per te mbuluar shpenzimet operative por pjesa tjeter e fondeve mund te dergohet ne shoqerine meme ne ndarje filial tjeter apo rinvestohet per qellim zgjerimi
slide104
Kendveshtrimi i qeverise se vendit prites ndaj investimeve te huaja direkte
  • Ne disa raste qeveria i ofron nxitesa (lehtesira) shoqerive shumekombeshe qe kane interes te kryejne inevestime ne vend.Qeverite jane veqanarisht te interesuara te ofrojne nxitesa (lehtesira) per ato lloj investimesh te huaja direkte qe do te rezultonin ne nje rritje te punesimit te popullesise vendase apo permisim te teknologjise
slide105
Ne nxihtesat (lehtesirat) me te perhapura qe mund te ofrohen nga qeveria e vendit prites perfshihen shkurtimet teknike mbi te ardhurat e fituara ne vend ofrimi i truallit dhe ambienteve pa qera hua me interesa te uleta subvencionin e energjise dhe rregulla te reduktuara ambientaliste.Shkallla e ofrimit te ketyre nxitesve (lehtesirave) nga ana e qeverise varet nga shkalla per perfitimeve qe vendit ka nga investimet e huaja direkte te shoqerise shumekombeshe
slide106
Pengesat ndaj investimeve te huaja direkte
  • Pengesat qe mbrojn shoqerite ose konsumatoret vendas. Kur shoqeri te shumekombeshe konsiderojne kryerjen e nje invesitmi te huaj direkt duke blere ne shoqeri te huaj ato mund ndahen pengesa te ndyshme te vendosura nga qeveritare te vendit prites.Cdo vend ka nje apo me shume agjenci qe te monitorojne shtirjet dhe blerjet e shoqerive tregetare.Aktiviteti i blerjeve te shoqerive ne cilindo vend ndahet nga rregullat e vendosura nga keto agjensi .

Komisioni i Bashkimit Europian (BE) vlerëson shtrirjet që

mund të kenë ndikim mbi konkurencën në Europ. Komisioni

i BE-së hodhi poshtë shkrirjen midis General Elektrik dhe

Honeyëell, sepse besonte se, kjo shkrirje do të rezultonte në

monopol .

slide107
Blerësit në Japoni shqyrtohen nga Komisioni i Tregtisë

paanshme .

Blerësit në SHBA shqyrtohen gjithashtu nga disa agjensi, duke

përfshirë dhe Komisionin e Letrave me Vlerë të Bursave, i cili

rregullon mënyrën e kryrerjes së blerjeve, si dhe nga Departamenti

i Drejtësis dhe Komisioni Federal i Tregtisë, që analizojnë

ndikimin e mundshëm mbi konkurrencën .

Pengesat që Kufizojnë Pronësinsë . Disa qeveri e kufizojnë

pronësinë e huaj mbi shoqëritë vendase . Pengesat të tilla mund

të kufizojnë ose ndalojnë blerjet në rrafsh ndërkombëtar .

slide108
Pengesat e tipit “Filli i Kuq” . Një pengesë e tërthort ndaj

investimeve të huaja në disa vende, është e ashtuquajtura,

“Filli i kuq” që përfshinë kërkesat procedurale dhe për

dokumentacion .

Një shoqëri shumëkombëshe që kryen investim të huaj direkt,

në çdo vend, është subjekt i plotësimit të një kompleksi

kërkesash . Përpjekjet aktuale për ta bërë uniform legjislacionin

në Europë, ka lehtësuar përgaditjen e dokumentacionit të

kërkuar për blerjen e shoqërive europiane .

kusht e vendosura nga qeveria p r kryerjen e investimit t huaj direkt
Kusht e Vendosura nga Qeveria për Kryerjen e Investimit të Huaj Direkt

Disa qeveri i lejojnë blerjet në rrafsh ndërkombëtar, por vendosin

kërkesa të veçanta mbi shoqëritë shumëkombëshe që

dëshirojnë të blejnë shoqërinë vendase . Për shembull shoqëris

shumëkombëshe mund t’i kërkohet të sigurojë kontroll mbi

ndotjen gjatë procesit të prodhimit ose të strukturojë aktivitetin

për eksportin e produkteve të saj, në mënyrë të tillë që

moscënojë pjesën e tregut të shoqërive të tjera vendase .

Shoqëritë shumëkombëshe mund t’i kërkohet edhe të mbajë

në punë të gjithë punëtorët e shoqërisë që do të blihet, në

mënyrë që të mos ketë efekte negative mbi papunësinë dhe

kushtet e përgjithshme ekonomike .

slide110
Kushtet e vendosura nga qeverit jodomosdoshmërisht e frenojn

një shoqëri shumëkombëshe të kryejë investim të huaj direkt

në një vend të caktuar, por e bëjnë atë më të kushtueshëm .

Kështu shoqërit shumkombëshe duhet të jen të gatshme të

marrin në konsiderat investime të huaja direkte që kërkojnë

përmbushje të klauzolave të kushtueshëm, vetëm kur

përfitimet e mundshme tejkalojnë kostot .

tregjet financiare
TREGJET FINANCIARE

Dallojm katër segmente kryesore të tregjeve financiare :

1. Tregjet e parasë

2. Tregjet e kapitalit

3. Tregjet devizore

4. Tregjet e letrave me vlerë .

slide112
1. Tregjet e parasë .

Tregu i paras paraqet vendin ku takohet oferta dhe kërkesa për

instrumentet të borxhit, afati i maturimit i të cilave është një

ose më pak se një vit .

Përmes tregut të parasë pjesmarrësit në këtë treg financiar,

ekonomia si tërësi, që nga ndërmarrjet e deri te qeveritë në

nivele të ndryshme i realizojn disa që llime të politikave të

çdo vendi :

slide113
a.) mundësohet mbajtja e likuiditetit të pjesmarrësve në jetën

ekonomike .

b.) sigurohet mundësia e financimit të buxhetit qeveritar përmes

poltikës së huasë publike .

c.) Konsolidohet ruajtja e stabilitetit makorekonomik .

d.) Ofrohet një siguri në nivel kombëtar, se do të ketë para të

shëndetshme (para joinflatore)

e.) Mirëmbahet stabiliteti i normës së kamatës, i kursit devizor etj .

slide114
Në tregun e parasë kryhen transaksione të shumta .

pjesmarrës kryesorë janë banka qendrore, banka afariste dhe

institucionet të tjera financiare, si dhe ndërmjetsit financiarë .

bonot e thesarit
Bonot e thesarit

Bonot e thesarit janë letra me vlerë diskonte (të zbritshme në

çmim) .

Poseduesit e bonove të thesarit, interesin e marrin në ditën e

maturimit . Në emision, bonot kanë afatin e maturimit një vit

ose më pak .

Letrat me vlerë të thesarit zakonisht emitohen në aksione (ankande)

që mbahen në termine të caktuara .

tregjet e kapitalit
TREGJET E KAPITALIT

Tregu i kapitalit mund të definojm si vend ku tregtohet me kapital,

pra me instrumente financiare afatgjata .

Tregu i kapitalit i ushtron dy funksione :

1. Funksioni i parë i trgjeve të kapitalit kryhet në tregun primar

2. Funksioni i dytë i tregjeve të kapitalit ushtrohet në tregjet

sekondare të letrave me vlerë .

Tregu sekondar mundëson rialokimin e pandërprerë të mjeteve

financiare ndërmjet investitorëve të ndryshëm .

slide117
Funksionet kryesore të cilat i kryen tregu i kapitalit janë :

1. Tregu i kapitalit mundëson ndërlidhjen e ofertës dhe

kërkesës për kapital .

2. Koncentrimi i kapitalit .

3. Funksioni i selektimit të projekteve

4. Kontrolli dhe monitorizmi .

5. Respektimi i obligimeve të kontraktuara .

6. Shpërndarja e rrezimit .

tregu devizor
TREGU DEVIZOR

Tregu devizor mund ta definojmë si segment të tregut financiar

në të cilin tregtohet me deviza, që Kursi devizor i këmbimit

definohet si shumë e një njësie të valutës e cila mund të

këmbehet për një risi të valutës tjetër .

transaksione valutore
Transaksione Valutore

Tregu i momentit (spot market)

Transaksionet forward . Kontrata forward përcakton sasinë

e një valute të caktuar në të ardhmen dhe me një kurs të caktuar .

Shumëkombshet përgjithësisht, i përdori kontratat forward për

të garantuar pagesat që planifikojnë të bëjnë apo të marrin

me një valutë të caktuar .

kuotimet direkte kundrejt atyre indirekte
Kuotimet direkte kundrejt atyre indirekte

Kuotimet që përcaktojnë vlerën e një valute të huaj në

valutën vendase (numri i valutës vendase për produkt të huaj)

quhen kuotimet direkte .

Kuotimet që përfaqësojnë numrin e njësive të valutës së

huaj për valutën vendase quhen kuotime indirekte .

tregjet e kontratave valutore t s ardhurave dhe t opsioneve
Tregjet e Kontratave Valutore të së Ardhurave dhe të opsioneve

Kontratat e së ardhurës (future contrat) janë të ngjajshme me

kontratat forward me përjashtim të faktit se të parat shiten

në bursa dhe të dytat ofrohen nga bankat tregtare .

Kontratat e opsioneve . Opsioni për blerje të jep të drejtën e

blerjes së një valute të caktuar me një çmim të caktuar,

brenda një periudhe të caktuar kohore .

Opsioni për shitje për të drejtën e shitjes së një valute me një

çmim të caktuar brenda një periudhe të caktuar kohore .

Opsionet për blerje dhe për shitje të valutave mund të sigurohen

në bursa .

tregu i letrave me vlere
TREGU I LETRAVE ME VLERE

Letrat me vlerë paraqesin grupin më të madh dhe më të

rëndësishëm të instrumenteve financiare me të cilat tregtohet

në tregjet financiare .

1. Letrat shtetërore me vlerë të cilat i emitojnë qeverit si dhe

institucionet e ndryshme shtetëore .

2. Letrat me vlerë të cilat i emitojnë ndërmarrjet dhe subjektet

tjera ekonomike (bankat, institucionet, dhe organizatat e tjera

financiare dhe jofinanciare .

vleresimi i mjedisit te biznesit
VLERESIMI I MJEDISIT TE BIZNESIT

Objektivi themelor i menaxhimit të shendetëshëm ekonomik

është të arrijë

• Nivele të larta prodhimi bashkë me normë të shpejtë të

rrijes së GDP – së reale

• Niveli të larta punësimi me papunësi pranë nivele të

papunësisë së ciklike

• Norma të ulëta inflacioni me tregje të lira

slide124

• Kurse të qëndrueshme këmbimi me tregti relativisht të lirë .

Tri çështjet kryesore që sot ndikojnë shumë biznesin, janë

globalizimin teknologjia dhe etika . Ndërsa gjithnjë e më

shumë vende përvetësojnë sistemin e tregtisë së hapur

biznesi po bëhet gjithnjë e më global . Përparimet e shpeshta

në teknologjin informative dhe në internet por inkurajojnë

rritjen e bizneseve të reja dhe po ndryshojnë mënyrën

se ai bëhet tregti . Më në fund firmat duhet të menaxhohen

edhe në rrafshin etik, nëse duan të mbijetojnë dhe të

përqafojnë vlera tek investitorët dhe tek klientët dhe,

gjithashtu, të jenë të sukseshëm në periudhë afatgjatë .

slide125

Prodhimi Matësi më i mirë i suksesit ekonomik të vendit

është gjenerimi i niveleve të prodhimit .

Në vendet me te ardhura të larta për frymë konsumi do të

rrisë kërkesën për mallra dhe shërbime si dhe mundësi për

biznes dhe numri i konsumatorëve të shtresës së mesme

do të priret për t’u rritur .

slide126

Punësimi . Vendet përpiqen të nxjerrin sa më shumë

vende pune që të jetë e mundur, që të mbajnë ekonominë

të qëndrueshme . Veç kësaj të punësuarit paguajnë taksa,

që mund të shkojnë për shërbime publike më të mira .

Inflacioni Një tjetër objektiv i rëndësishëm i politikave ekonomike

është stabiliteti i çmimeve. Inflacioni është norma e rritjes së nivelit

të çmimeve nga një ekonomi nga njëra periudhë tek tjetra

(mujore, tremujore ose vjetore) .

slide127

Kurse të qëndrueshme këmbimi. Kursi i këmbimit është

çmimi i një monedhe krahasuar me një tjetër dhe zakonisht,

përcaktohet nga oferta dhe kërkesa, për monedhat në

tregut valutor . Nëse vendi, nuk ka monedhë të qëndrueshme,

bizneset e huaja mund të mos jenë të gatshme të investojë në

atë vend, meqë risku i biznesit, shoqërurar me monedhat

e paqëndrushme, është i lartë .

Çdo vend që mund të arrij shumicën e këtyre objektivave

koherente është i destinuar të këtë, ekonomi të fortë me midis

biznes në lulëzim .

instrumentet poltike t menaxhmentit ekonomik
Instrumentet poltike të menaxhmentit ekonomik

Instrumentet poltike kryesore për të menaxhuar ekonominë

janë poltikat direkte dhe indirekte . Këtu përfshihen poltikat

fiskale, poltikat e të ardhurave poltikat tregtare dhe ato të

kursit të këmbimit .

Poltika fiskale . Dy elementet kryesore të poltikave fiskale janë

shpenzimi qeveritar dhe taksimi, shpenzimi qeveritar është

blerja e mallrave dhe e shërbimeve nga qeveria për t’u shëryer

nevojë të publikut të gjerë .

slide129

Taksatluajnëroltërëndësishëmnëekonomishërbimet

publikesipoliciadhezjarrfikësetmundtësigurohenvetëm

ngaqeveriapërmestaksave, meqeneseatonukiofrojn

investitorët e huaj . Nëvarësitësynimitekonomikqë

kërkontëndikojqeveria, poltikafiskalemundtëprojektohet

qëtëketëefektin e duhur .

Poltikamonetare . Mjetidytëkryesorimenaxhimit

makroekonomikështëpoltikamonetaretimerret me kontrollin

e ofertësmonetarenëekonomi . Bankatqendrorenëvende

tëndryshme (Sistemi Federal iRezervësnë SHBA, Banka

e Japonisë, nëJaponiose Banka QendroreEvropianenërastin

e BashkimitEuropian) punojnëpërmessistemittëtyrebankar

komercialpërtëkontrolluarosepërtëmenaxhuarofertën

monetaretëvendit .

slide130

Një tjetër instrument i poltikës monetare, që banka

qendrore ka në dispozicion është kontrolli direkt mbi

normat e interesit . Ajo mund të rrisë ose të ulë normat e

interesit në mënyrë që të ndikojnë konsumin privat investimet e

biznesit, kursin e këmbimit dhe rritjen e ekonomisë .

slide131

Poltika e të ardhurave . Nëse mjedisi ekonomik është i

tillë që norma e papunësië është e lartë dhe duhet edhe

të ulim inflacionin disa disa poltik bërës do të rekomandonin

poltika të të ardhurave, strategji të bazuara tek kontrolli e

pagave dhe i çmimeve . Suksesi i poltikës mbi të ardhurat

ndryshon në varësi të sistemit poltik .

Politkat tregtare dhe të kursit të këmbimit .

duke pasur parasysh natyrën botërore të biznesit dhe integrimin

e madh të të gjithë ekonomike të botës, poltikat tregtare dhe

kurset e këmbimit po luajn rol tejet të rëndëishëm në

arritjen e objektivave makroekonomikë .

slide132

Politkat e kurseve të këmbimit është mjeti i dytë i poltikave të

ekonomisë ndërkombëtare .

Megjithatë manipulimi i kursit të këmbimit zakonisht me

përpjekjet për të mbajtur monedhë të dobët mund të

çojë në përfitime afatshkurtra, por në lëngatë ekonomike

periudhë afatgjatë . Disa lëndë përpiqen të mbajnë monedhë

të dobët për të rritur eksportet dhe për të ulur importet .

Në këtë menyrë shpresojn të rrisin prodhimin vendor

(ndaj edhe punësimin) dhe eksportet duke shtuar për rrjedhojë,

rritjen ekonomike .

slide133

Kur vendi manipulon kursin e tij të këmbimit, vendet e tjera

kundërpërgjigjen, duke reduktuar tregtinë dhe duke rritur

ekonominë në vendet që përpiqen të mbajnë artificialisht

monedhë të fortë do të shohin lulzimin e importeve në

kurriz të eksporteve (që përfshinë prodhimin vendas)

dhe të rritjen .

biznesi i eksport importit
BIZNESI I EKSPORT – IMPORTIT

Ka disa rrugë përmes të cilave bizneset mund të marrin pjesë

në tregjet e huaja dhe të përfitojnë nga operacionet

ndërkombëtare . Kjo varet shumë nga niveli i riskut që

janë të gatshëm të ndërmarrin sipërmarrësit . Një fakt

themelor i jetës së biznesit është raporti rrezik – shpërblim .

Në sistemin e sipërmarrjes së lirë konkurrenca botërore

nuk mund të shmanget dhe bizneset duhet të kërkojnë të

eksplorojnë shansat një herësh në vend dhe jasht tij, në

mënyrë që të kenë sukses .

slide135

Biznesi i eksport – importit është operacion me kosto

relativisht të ulët, duke pasur faktin që kapitali nuk bllokohet

dhe është relativisht e lehtë të hysh dhe të dalësh nga

ky biznes .

Me lindjen e internetit, bërja e tregtisë ndërkombëtare

është bër më e leht . Katalogët e produkteve, me hollësi,

me fotografi, me çmime dhe detajet e transportit e të tjera

janë të disponueshme që t’i shoh e gjithë bota dhe të

porosisin .

slide136

Interneti ka eliminuar shumë nevojën për broshura të

shtypura, të cilat vjetrohen sapo dalin nga shtypi !

Gjithashtu sapo bëhen porositë edhe shitësi edhe blerësi

mund ta gjejnë menjëherë vetndodhjen e produktit, ndërkohe

që lëviz në zingjirin e furnizimit .

licencimi
LICENCIMI

Kompania që jep licensën duhet të vlerësojë, të kuptojë

dhe të besojë në mënyrë të përshtatshme partnerin,

Meqense marrëdhënie të tilla zgjatin për disa vjet ose më

shumë .

Në licensim një kompani ose individ i jep partnerit të huaj

teknologjinë (teknologjinë e patentuar, të drejtën e autorit

procesin, marken etj.) për të prodhuar dhe për të shitur

produktin e tij në kërkim të tarifës vjetore të licensimit .

Fatura e licensimit mund të bazohet te përqindja mbi të

ardhurat e shitjeve përfundimtare numri I njësive të shitura .

slide138

Ujdia është se partneri i huaj do të përdorë teknologjinë e

patentuar sikurse është rënë dakord për të prodhuar dhe

për të shitur produkte të përmbushin standartet e licensuesit

(për të shmangur shkatërrimin e reputacionit të tij)

Nga njëherë firma mund t’i japë leje një partneri të huaj

që të prodhoj dhe ta shes produktin e patentuar jo vetëm

në vendin e vet, por edhe në ato të rajonit . Një shqetësim

i madhë për licensuesin është fakti se nganjëherë të licensuar

pa skrupuj mund të prodhojnë produktin e licensuar

dhe ta shesin atë në emër (markë) tjetër.

në këtë rast, licensuesi humbet një pjesë të tarifës së

patentes (për shkak të devijimit të shitjeve) dhe shitje

(për shkak të konkurrencës me markën rajonale ) .

ndermarrjet e perbashketa nderkombetare joint venture
NDERMARRJET E PERBASHKETA NDERKOMBETARE (JOINT VENTURE)

Kur firmat e shohin që tregu është i ngopur (i pasqyron nga

shkalla e lartë e konkurrencës së brendshme dhe imazhi

i ulët i fitimit) dhe shansat për shitje dhe fitim jashtë vendit

janë të mëdha, disa nga ato mund të konsiderojnë bërjen

e investimeve madhore jashtë vendit për të zgjeruar

biznesin . Meqenëse potenciali i fitimit është i madh, këto

firma mund të jenë të gatshme të ndërmarrin më tepër

risk financiar për të nxjerrë fitime më të mëdha . Megjithatë

këto firma ndoshta nuk do të jenë plotësisht të gatshme të

zotërojnë dhe ta vënë në punë të vetme fabrikën jasht vendit .

slide140

Ndoshta do të preferojnë ta ndajnë riskun sikurse edhe

shbërlimin me korporata të tjera . Kjo është ajo që quhet

ndërmarrje e pëbashkët (joint venture) .

Ndërmarrje e pëbashkët ndërkombëtare është biznes që

zotrohet bashkarisht (do të thotë aksione të barabarta)

dhe që u vihet në punë nga një ose dy firma (zakonisht një

nga vendi pritës dhe tjetri nga një vend tjetër) që bashkojnë

burimet fuqi punëtorëve, kapitali, teknologji dhe menaxhim

për të deportuar në tregjet e vendit pritës, për të nxjerrë

dhe për të ndarë fitimet dhe për të ndarë riskun e tregtisë .

slide141

Për më tepër, ndërmarrjet e përbashkëta ndërkombëtare

i lejojnë çdo partneri të përdorë avantazhin e tij relativ

për përmisimin e punës së përbashkët . Në shumicën

e rasteve, ndërmarrja e përbashkët ndërkombëtare do të

përfishë, të paktën, një firmë vendase (firmë me rezidencë

në shtetin e huaj). Arsyeja është e thjeshtë .

Partneri vendas ka më tepër njohuri për mjedisin ekonomik

kulturor dhe poltik të vendit . Ndaj ai do të jetë i aftë

t’i bëjë gjërat në mënyrë më efiçente .

slide142

Ndërmarrjet e përbashkëta ndërkombëtare me firmat

vendase, zakonisht çojnë në transferimin e menaxhimit

dhe të ekzpertizës teknike afatgjatë .

Veç kësaj disa nga fitimet e korporatës të nxjerra atje

do të mbeten në ekonomin vendase . Industria e automobilave, që

kërkon shumë kapital, është shembull i shkëlqyer i ndërmarrjes së

përbashkët ndërkombëtare .

aleancat strategjike
ALEANCAT STRATEGJIKE

Edhe pse të ngjajshme në shumë mënyra me ndërmarrjen

e pëbashket, aleancat strategjike ndryshojn nga ato falë një

tipari kryesor : ato përfshijnë krijimin e një entiteti të

veçantë me pronësi të përbashkët . Ato janë “ martesa ”

leverdie midis dy ose më shumë firmave, që ngrihen për

të fituar përmes kooperimit me njëra – tjetrën për asrye

të caktuara dhe për një periudhë të caktuar kohore .

slide144

Ndaj aleancat strategjike mund të konsiderohen më tepër

ndërmarrje bashkëpunuese se ndërmarrje të përbashkëta .

meqë bazohen në ujdi bashkëpunuese, ka rrugë të shumta

përmes të cilave firma nga vende të ndryshme mund të të

bashkëpunojnë për t’i krijuar ato .

slide145

Firmat mund të krijojnë aleanca strategjike në prodhim,

ku çdo partner prodhon një përbërës të caktuar në të

cilin ka avantazhe relativ, dhe më pas i shkëmbejnë ato

pjesë me partneret e tjerë (p.sh. Prodhuesit e makinave).

slide146

Firmat mund të krijojnë aleanca strategjike edhe në

marketing, ku çdo partner ka treg të specializuar (një gamë

e kufizuar dhe e caktuar produktesh i shitet një grupi të

caktuar klientesh . Sfida që përballin aleancat strategjike

është se çdo anëtar mund ta lërë para kohe aleancën,

duke sjellë ndikimin negativ në disa ose tek të gjithë

partnerët e tjerë . Të zgjedhësh partnerin e duhur në të

cilin do të bashkëpunosh, është çelsi i suksesit të aleancave

Strategjike .

ndermarjet shumekombeshe
NDERMARJET SHUMEKOMBESHE
  • Ndërmarjet shumëkombeshe janë firma që kanë qendrën në një shtet por që kanë veprimtari (filalë) të tjera jashtë vendit.General Elektrik (SHBA), IMB (SHBA),Microsoft (SHBA),Soni (Japoni) BMë (Gjermani) Shell (Mbreteria e bashkuar-Holand dhe BPI (Breteria e Bashkuar) janë disa nga qindra Ndërmarrje Shumëkombëshe
  • Në përgjithësi Ndërmarrjet janë korporata të medha me sasi te mëdha burimesh (kapital),talente menaxhimi dhe teknologji) ne dispozicion.Duke pasur parasysh keto asete. Ndërmarrjet janë të gatshme dhe të afta të ndërmarrin riskun e nevojshem për të vepruar në arenën ndërkombëtare. Ndërmarrjet shumëkombëshe nganjëhere quhen edhe korporata shumë kombëshe ose korporata transnacionale .
slide148

Lindja e Ndërrmarjeve shumëkombëshe mund të gjendet që në fillim të shek.XX,por rritja e tyre u pershpejtua shume vetëm pas Luftës së Dytë Botërore kur u themeluan organizata të ndyshme ndërkombëtare (duke rregulluat ndërkombëtare të lojës) kure dhe kure rregulluat dhe normat e tregtise dhe investimit ndërkombëtar filluan të liberalizoheshin

  • Ndërrmarjet shumëkombëshe të motivuara nga fitimi,ne fillim te shek.XX ishin kryesisht kërkuese të lëndeve të para.Shumica e tyre ishin në kërkim të produkteve kryesore,si nafta e papërpunuar dhe mineralet (xeheror, hekuri, baksit (xeheror alumin) flori, qymyr etje. Që gjindeshin,kryesisht nq rajone te tilla në zhvillim si Lindja e Mesme, Afrika, Azia, Amerika Latine dhe Australia
slide149

Ka disaarsyepërndërrmarjetshumëkombësheshkojëdrejtndërkombëtaresdhetëgjithabazohennëdëshirënpërtënxjerëfitimemëtëmedha duke përdoruravantazhinkrahasuestetyre. Disangaarsyetkryesorepsenderrmarjetshumëkombesheivestojnjashtperfshijne :

  • 1. Blerjen e lëndevetëparakryesore. Ndërrmarjetshumëkombeshe, zakonishtpërdorinlëndëtëparanëprodhimin e produktevedheshërbimevedheshumëshpeshatogjendenjashtëvendit. Nëmënyreqëtëketëfurnizimtësigurttëkëtyreburimeve. Ndërrmarjetshumëkombëshezgjedhintëinvestojnejashtë .
  • 2. Zgjerimiipërqindjessëtregut. Kurtreguibrendshëmështë i ngopur, qëpasyqrohetnënivelin e lartëtëkonkurrencësdhenëmarzhin e ulëttëfitimit

ndërmarrjetshumëkombëshekërkojnëtëeskportojnënëtregjejashtëvenditkukonkurrencamundtëmosjetëaq e ashpërosetregukonsumatorështëimadh

  • 3. Minimizimiikostovetëpërputhshmuerisë. Vendet e industralizuara,zakonisht,importojnërregullastrikte,veqanarishtatolidhen me cilësin e mjedisit me mbrojtje e punëtoreve (me siguridheshendetin) me rrogenminimale, zonatetje. Veqkësajnivelet e taksavetëkorporatësmundtëjenëtëlartanëvendin e ndërrmarjesshumëkombëshe. Tëgjithakëtafaktorë
slide150

I shtohen kostos së administrimit të biznesit në vendet e industralizuara. Për keto arsye disa ndërrmarje shumëkombeshe i zhvendosin veprimtaritë në vendet në zhvillim, ku mjedisi rregullator është me pak rigoroz dhe forca e normave mund të jetë më toleruese

  • 4. Maksimizimin e efiçences së prodhimit. Ndërrmarrjet shumëkombeshe kërkojnë gjithnjë metodën e prodhimit me kosto të ulet, duke përdorur investime lëndësh të para me kosto te ulët duke punësuar fuqi punëtore produktive duke perfituar kapital me interes te mire dhe duke perdorur tekonologji të përshtatshme .
slide151

5.Ndjenjen e mjedisittebiznesitpolitikishttesigurt.Sitegjithabizneseve,Nderrmarjetshumekombeshenuk u pelqenpasiguriameqeajonenkuptonrisk.KureNderrmarjetshumekombesherrezikojnejashtvenditjane me teprirurateinvestojne ne vende me mjedisteqendrueshempolitik,qe do tethote se atjekushtetiligjoreshte transparent edhezbatimieshte I shpejtedhe I pranueshem.Ketoperpiqenteqendroj n largvendeveqeprirenngakrimi I organizuardherotacionipolitiknukeshte I perkufizuarmire.Atopreferojneteinvestojn ne vendekurreziku I kundershtimit(marrjanenkontroll e asetevengaqeveria pa kompensim) dhe I shtetezimit (blejrangaqeveria e Ndermarrjeveshumekomeshe pa kompensimtepershtatshem ) eshte minimal vendet e industalizuaradhetetjera me sistemligjorteperforcuar mire dheagjenci,zbatimiteligjeveprofesionale

  • Shkrirjetdheblerjetnderkufitare.Shpeshnderrmajetshumekombeshefuten ne tregjetpermesshkrirjesosepervetsimit (blerjes) tefrimavetekonsliduarajashtevendit.Avantazhetjanetedukshme.Firmaekzistuese ne vendinpritesmundteketetashmenjeprodukttezhvilluar mire oseveprimtarimarketingu se bashku me njerrjette mire distribucionioseteknologjitevlefshme.Duke I bashkuaraktivitetet me firmen e venditprites,firma e re do tebehet me konkurrentenderkombetarisht .Ne blerje firma do teblejeteresishtfirmen e venditprites firma e re do tebehet me konkurrentenderkombetarisht.Neblerje firma do teblejeteresishtfirmen e venditpritesdhe do tezbatojestrategjin e biznesit (si e shehtearsyeshmekompaniablerese).Megjithatenjeshkrirje,menaxhimi I tedyjakompanive do teluajerolaktiv ne zhvillimin e biznesit
slide152

Shkrirjet dhe blerjet nderkombetare do tu mundesojne ndermarrjet shumekombeshe aksesin e menjehershem ne tregjet e huaja qe u pershtaten strategjise se tyre globale .Per nderrmarjet shumekombeshe eshte e rendesishme qe te sigurohen se firma qe po e blejne eshte e sukseshme dhe ka reputacion te mire ne tregun vendas.Blerjet jane relativisht te rrezikshme pasi mund te duhet ne sasi e madhe kapitali pe te blere dhe per te permisuar pajisjet Githashtu diferncat kulturore mund te ndyshohjne itegrimin e dy organizatave te kombesive zakoneve te ndyshme

slide153

5.Ndjenjen e mjedisittebiznesitpolitikishttesigurt.Sitegjithabizneseve,Nderrmarjetshumekombeshenuk u pelqenpasiguriameqeajonenkuptonrisk.KureNderrmarjetshumekombesherrezikojnejashtvenditjane me teprirurateinvestojne ne vende me mjedisteqendrueshempolitik,qe do tethote se atjekushtetiligjoreshte transparent edhezbatimieshte I shpejtedhe I pranueshem.Ketoperpiqenteqendroj n largvendeveqeprirenngakrimi I organizuardherotacionipolitiknukeshte I perkufizuarmire.Atopreferojneteinvestojn ne vendekurreziku I kundershtimit(marrjanenkontroll e asetevengaqeveria pa kompensim) dhe I shtetezimit (blejrangaqeveria e Ndermarrjeveshumekomeshe pa kompensimtepershtatshem ) eshte minimal vendet e industalizuaradhetetjera me sistemligjorteperforcuar mire dheagjenci,zbatimiteligjeveprofesionale

  • Shkrirjetdheblerjetnderkufitare.Shpeshnderrmajetshumekombeshefuten ne tregjetpermesshkrirjesosepervetsimit (blerjes) tefrimavetekonsliduarajashtevendit.Avantazhetjanetedukshme.Firmaekzistuese ne vendinpritesmundteketetashmenjeprodukttezhvilluar mire oseveprimtarimarketingu se bashku me njerrjette mire distribucionioseteknologjitevlefshme.Duke I bashkuaraktivitetet me firmen e venditprites,firma e re do tebehet me konkurrentenderkombetarisht .Ne blerje firma do teblejeteresishtfirmen e venditprites firma e re do tebehet me konkurrentenderkombetarisht.Neblerje firma do teblejeteresishtfirmen e venditpritesdhe do tezbatojestrategjin e biznesit (si e shehtearsyeshmekompaniablerese).Megjithatenjeshkrirje,menaxhimi I tedyjakompanive do teluajerolaktiv ne zhvillimin e biznesit
slide154

Megjithatë, filialet do të kërkojnë përpjekje marketingu

më të madhe për të deportuar në tregun ndërkombëtar,

për shkak të diferencave kulturore dhe për faktin se

hyrës është relativisht I panjohur. Baza e re e klientëve

duhet të krijohet përmes fushatës së marketingut të

mireorkestruar .

marketingu ne biznes
MARKETINGU NE BIZNES

Përkufizimi i marketingut

Marketingu mund të përkufizohet si përcaktimi i kërkesave dhe

i dëshirave të tregjeve, në mënyrë që produktet të mund të

zhvillohen, të vlefshëm, të vlersohen, të reklamohen dhe të

shpërndahen me këto tregje, në mënyrë që të kënaqen

kërkesat dhe dëshirat e tregut dhe të arrihen objektivat e

e organizatës .

slide156

Produktet dhe shërbimet duhet të vlerësohen (çmimi), të

reklamohen dhe të shpërndahen . Produkti çmimi reklamimi

dhe shpërndarja, të gjitha bashkë quhen marketingu miks .

Tregu konsumator përbëhet nga individë dhe familjarë sa më

e madhe popullsia dhe numri i familjeve, aq të mëdha janë

mundësitë e shitjeve të një morie produktesh dhe shërbimesh .

Shpesh treguesit shohin përtej këtyre faktorëve demografik,

kur studijojnë tregun konsumator . Ata shikojnë edhe

përcaktuesit psikologjik dhe sociologjikë të sjelljes së

konsumatore .

slide157

EKSPOZEJA Percaktuesit e sjelljes kosnumatore

Kultura dhe nenkultura

Motivimi

Shtresa sociale

Peceptimi

Mesimi

KONSUMATORI

Qendrimi

Familja

Koncepti vetjak

Grupe te tjera reference

Faktoret Sociale

Faktoret Psikologjike

slide158

Marketing miks

Procesi I vendimit te blerjes se konsumatorit

Kultura dhe nenkultura

Motivimi

Shtresa sociale

Peceptimi

Njohje e Problemit

Mbledhja e Informacionit

Vlersimiialternativave

Qendrimi

Mesimi

Vendimi I blerjes

Vleresimi pas blerjes

Familja

Koncepti vetjak

Grupe te tjera reference

faktor t psikologjik
Faktorët Psikologjik

Faktorët psikologjikë ndikojnë çfarë, pse dhe si blejnë individët

shumë nga sjelljet njerëzore mësohen . Mësimi ndodh kur marrin

informacione, duke krijuar më pas preferenca dhe zakone .

Mësimi zakonisht bëhet duke marrë shpërblim .

Strategjitë e marketingut veçanërisht ato lidhen me promocionin

duhet të kuptojnë procesin përmes të cilit mësojnë konsumatorët .

slide160

Përceptimi u referohet modeleve ose stimujve, ndaj të cilëve

jemi të ekspozuar për të formuar mjedisin tonë rrethues

fizik dhe si u përgjigjemi atyre shumë nga përceptimet

janë selektive . Kuptimi i përceptimit është i rëndësishëm

për shembull ai shpjegon pse konusmatorët rezistojnë

reklamës që përpiqet t’i zhvendosë ata nga një produkt ose

shërbim i njohur të një i ri

slide161

Motivet kanë të bëjnë me nevojat tona . Nevojat fizike

përfshijnë nevojat e mbijetesës të tilla si ushqimi, pije

strehim ose përpjekjet për të mbrojtur veten nga dëmtimi .

Nevojat sociale e përfshijnë pranimin nga familja dhe shoqëria

dhe përpjekjen për të arritur një status mbi të tjerët . Nevojat

vetiake përfshijnë përpejkjen për kënaqësi .

Qëndrimet përfshijnë rrugën tonë të vazhdueshme të

veprimit drejt një objekti ose ideje të dhënë .

slide162

Tregtuesit duan të dinë cilat janë qëndrimet e konsumatorëve

kundrejt produkteve, markave dhe kopmanive të tyre .

Koncepti i vetes përbëhet nga katër elemente ;

• Imazhi vetjak – mënyra si e shohim veten

• Imazhi ideal – mënyra si do të donim të ishim

• Vetja në pasqyrë – mënyra që besojn se na shohin të tjerët .

• Vetja reale – mënyra si jemi vërtet .

slide163

Zotrimet që kemi dhe aktivitet që ndjekim janë reflektim

i konceptit vetijak . Treguesit do të përpiqen të përputhin,

përmes projektimit e kështu me rradhë, imazhin e produktit

të tyre me imazhin vetjak të konsumatorit .

faktor t sociologjik
Faktorët Sociologjik

Faktorët psikologjik synojnë fokusohen tek individët,

Ndërsa faktorët sociologjik i konsiderojnë individët si

grupe shoqërore . Grupet e referencës janë grupe, të cilave

u përkasin individët ose do të donin t’u përkisnin. Familja

është, ndoshta grupi më i rëndësishëm i referncës për shumicën prej

nesh dhe do të ndikojnë shumë të qëndrimet, të besimet dhe të

veprimet e antëtarëve të saj. Ajo që mësojnë për konsumin në

mjedisin familijar na shoqëron tërë jetën .

Edhe grupet e tjera të referencës si shoqëria shokët e kolegët

do të ndikojnë çfarë blejmë, pse dhe si blejmë .

slide165

Hirearkia sociale që ekziston në një vend shpesh quhet

struktura e shtresës sociale . Për shembull përcaktime të

tilla, si shtresë e lartë, e mesme dhe e ulët. Secili tenton

të ketë dallime të caktuara në lidhje me blerjet, shtresat

e larta, p.sh. Janë tregje të shkëlqyera për mallrat e luksit .

slide166

Teknologjia

Resultatet e teknologjisë i shohin kudo rreth nesh, kompjuterë

personalë, interneti, televizioni, interaktiv, televizioni

high definition, mikrovalët, celularët, kirugjia me lazer makina

me efiçente me karburante e kështu më radhë .

Firmat duhet të miratojnë ambientin teknologjik për të qenë

me një hap me produktet dhe proceset që po zhvillohen .

ekonomia
EKONOMIA

Treguesit janë të interesuar për inflacionin dhe deflacionin .

Eshte e rëndësishme që treguesit të kenë njohuri për statusin

e ekonomisë . Madhësia e produktit të brendshëm bruto të

një vendi, (GDP) shpesh shihet si mates kryesor .

Treguesit interesohen për shpërndarjen e të ardhurave .

Përqindja e lartë e familjarëve me të ardhura të larta është

e mirë për treguesit e produkteve të luksit .

slide168

Mjedisi ligjor dhe poltik .

Tregtuesit duhet të veprojnë në përputhje me ligjet me fuqi

të paraprijnë ato që do të miratohen dhe të kenë dijeni për

ligjet që po diskutohen .

Kultura

Tregtuesit duhet të kuptojnë kulturën e vendit të tyre po akoma

më shumë duhet të njohin kulturën që mbizotron në vende

të tjera .

Gjuha, feja pushimet, marrëdhëniet, arsimi, puna, qëndrimet,

ndaj kohës e kështu me radhë përcaktohen nga kultura .

slide169

Studimi i marketingut

Studimi i marketingut është procesi ku treguesit pajisen me

informacione në mënyrë që të merren vendime marketingu

të frytshme . Fokus i këtij studimi janë shpesh vendimet

në fushën e matjes së potencialit të tregut, parashikimi,

testimi i produktit, analiza e përqindjes së tregut dhe studimi

i medias .

slide170

Procesi I studimit te marketingut

Percaktimiiporblemit

Berja e hetimitparaprak

Zhvillimi I hipotezave

Projektimi I studimittehulumtimit

Analiza e tedhenave

Nxjerrja e perfundimeve

Berja e rekomandimeve

slide171

Nese problemi nuk percaktohet me saktesi rezultati do te jete shkaterrues ose do te harxhohet kohe per hapat pasues. Supozojme se problemi per nje produkt pastrues dyshemeje eshte se shitjet kane rene me 20% ne vite . Lete shqyrtojme hapat e studimit te marketingut

  • Synimi i hetimit paraprak eshte te krijoje disa ide per ate qe po krijon problemin
  • Me pas studijuesit zhvillojne hipoteza ose shpjegime eksperimentale per ate qe krijon problemin
slide172

Studijuesit perdorin nje mori burimesh gjate hetimit paraprak

  • ne shembullin e pastruesit te dyshmese hipoteza per te testuar eshte era e rende e produktit po shkakton renie te shitjeve
  • Projekti i studimit te kerkimit eshte nje plan i detajuar per te provuar hipotezen. Ai Perfshire dy aspekte kryesore ; planfikimin e kapmionve dhe mbledhja e te dhenave ne analizimin e te dhenave zbulimet kryesore te studimit permblidhen zakonisht ne tabela. Ne shembullin e pastruesit le te supozojme rezultatet e me poshtme te 200 njerzve te te interesuar ne telefon
  • Pasi tregtuesit ka mbledhur te dhenat mund te nxirren perfundime nese hipoteza e testuar mund te pranohet.Keshtu kompania mund te nxjere me bindje perfundimin se era e produktit me shume gjesa shpjegon arsyen e renies se shitjeve.Nga perfundimet dalin rekomandimet . Ne kete shembull studijuesit e marketingut ka te ngjare te rekomandonin gjetjen e ndonje menyre per ta bere eren e produktit mw tw Pwlqyeshme .
slide173

Arsyet qe nuk blihet produkti pastures

Numri I pergjigjeve qe tregojne arsyen

Perqindja e pergjgigjeve qe tregon arsyen

5.0

Produkti nuk beri pune te mire per pastirimin e dyshmese

10

50.0

Produkti kishte ere te keqe

100

Produkti kishte cmim shume te larte

5

2.5

Paketimi I produktit ishte shume I veshtire per tu hapur

25

12

Paketimi I produktit nuk ishte terheqes

10

5.0

Gjeta nje produkt tjeter qe me pelqen me shume

25

12.5

Shpesh produkti nuk gjendej ne dyqanin ku bej blerjet

25

12.5

Totali

200

100.0

baza e t dh nave
Baza e të dhënave

Bazat e të dhënave janë depozita informacioni që kompanit

kanë për klientët e tyre individual .

Ato reflektojnë ndërgjegjësimin e shumë kompanive për

vlerat e ndryshme që kanë klientët të ndryshëm .

Bazat e të dhënave të klientëve konsiderohen një nga asetet më të

çmueshme të kompanisë klientët aktual janë fokusi më i

rëndësishëm, por edhe klientët e mundueshëm dhe mëparshëm nuk

duhet të lihen jashtë .

slide175

Baza e të dhënave mund të ndihmojë kompanin që të

ndërojnë marrdhënie jetgjata me klientët .

Për bazën e të dhënave dhe përdorimin e tyre ka pasur disa

shqetësime në lidhje me etikën .

Kritikët akuzojnë se informacionet e përmbajtur prekin

shqetësinë e konsumatorëve që përfshihen në baza e të

dhënave .

strategjit
Strategjitë

Strategjit janë rrugët që përdorin kompanit për të arritur

objektivat. Ka një gamë të gjerë strategjikë që mund të

përdoret, por ato që përzgjidhen duhen të kenë mundësitë

më të mira për të përmbushur qëllimet . Kjo ka më shumë

të ngjarë të nodhë nëse kompanitë kanë ide të plota për

tregjet dhe mjedisin, veçanërisht teknologjinë dhe konkurrencën

dhe pikat e forta dhe të dobëta të vetes .

slide177

Gjatë zhvillimit të strategjive për tregjet ndërkombëtare duhet të

merren parasysh disa gjëra. Niveli më i lartë i rrezikut se në tregjet

e brendshme duhet të mbahet në mendje. Rreziku rritet për shkak të

diferencave kulturave që ekzistojnë midis tregjeve vendase dhe të

huaja dhe distancës së madhe . Një tjetër faktor është nevoja që

strategjitë ndërkombëtare të pranojnë një afat më të gjatë kohor.

Shumë kompani të mençura që po krijojnë programe të

forta për menaxhimin e klientëve . Këtë po e bëjnë pasi

po e kuptojnë se klientët mund të jenë aseti i tyre i rëndësishëm

ata janë shpërblyer mirë për programet e menaxhimit të

klientit .

menaxhimi dhe organizimi i biznesit
MENAXHIMI DHE ORGANIZIMI I BIZNESIT

Kuptimi i menaxhimit

Menaxhimi është proces i planifikimit, i organizimit, i drjetimit

dhe i kontrollimit të burimeve të ndryshme të organizatës

në mënyrën më efektive që organizata të përmbushë

qëllimet . Menaxherët angazhohen në mënyrë të vazhdueshme

në të gjitha këto aktivitete .

slide179

Planifikimi

Planifikimi përfshin vendosjen e qëllimeve organizative dhe

vendimin si të përmbushen më mirë ato. Planifikimi është

funksion më i rëndësishëm . Ekzistimi i menaxhimit mund

të jetë më i mirë në botë në aspketin e organizimit, të

drejtimit dhe të kontrollimit . Megjithatë, ai është pa vlerë

pa strategjinë dhe qëllimet e duhura të organizatës .

Vizioni i kompanisë, zakonisht shkruhet në dekleratën e misionit

të korrporatës, e cila është formulim që përmban qëllimet

themelore të ndërmarrjes .

slide180

Qëllimet strategjike . Hapi tjetër në procesin e menaxhimit

të planifikimit është përkthimi i misionit të kompanisë me

qëllime specifike të njohura si qëllime strategjike .

Formulimi i strategjisë . Të kesh misionin e kompanisë dhe të

vendosësh qëllimet stategjike në lidhje me të është e

mrekullueshme, por kjo bëhet domethënëse vetëm nëse

mund të vendosen disa kurse të qarta veprimi për të arritur

këto qëllime .

slide181

Formulimi i rrugës për të përmbushur qëllimet strategjike

quhet Formulimi i strategjisë .

Përveq analizës së faktorëve mjedisiore, menaxherët e

avancuar në formulimin e strategjisë duhet të shqyrtojnë

faktorët organizativë të brendshëm, që do të thotë të

bëjnë analizë organizative . Kjo analizë përfshinë studimin

e plotë të pikave të dobëta dhe të forta të kompanisë dhe

si ndërveprojë ato me qëllimet strategjike të saj .

Formulimi i strategjisë është proces shumë i vështirë dhe

i ndërlikuar . Ai përfshinë shqyrtimin dhe realizimin e një

game të gjerë mundësish dhe çështjesh për të vendosur

si të ndiqen më mire qëllimet strategjike të kompanisë .

slide182

Implementimi i strategjisë . Pasi janë vendosur qëllimet

strategjike dhe pasi është formuluar strategjia e përgjithshme

për të arritur këto qëllime, kjo e fundit duhet të zbatohet .

Duhen këto plane të veçanta në lidhje me punësimin e

njerëzve me blerjen e aseteve formimin e aleancave dhe të

ndërmarrjeve të përbashkëta e kështu me rradhë .

Pasi janë bërë plane, implementimi i strategjisë kërkon

që bizneset të bëjnë plane opracionale .

Këto janë lista e gjërave që duhet të bëjnë kompania në

periudhën shumë e afatshkurtër për të arritur qëllimet

strategjike .

slide183

Planet operacionale zakonisht, vendosën për një vit ose

më pak dhe ndonjëherë përfshijnë edhe planifikimin ditor

ose javor . Për shembull vendimi për reklamën për produkte

në gazetë, radio apo televizion gjatë tre muajve të ardhshëm .

slide184

PLANIFIKIMI I PASIMIT

Planifikimi i pasimit përfshin planifikimin për zgjedhjen

e pasuesve në rastet e ekzekutivëve të lartë të kompanisë .

Ky ka të bëjë me mënyrën më të cilën do të lëvizin

Menaxher të lartë të ndryshëm në pozicionin e shtetit

ekzekutiv të kompanisë dhe në poste të larta ekzekutive

të kompanisë dhe në poste të larta ekzekutive në rast

aksidentesh si rrëzimi i avionit vrasje, ose paaftësie e

drejtorit të Përgjithshëm të kompanisë ose zyrtarëve të

tjerë të lartë .

slide185

Planifikimi i risive . Duke pasur paraysh konkurrencën e

tregut sot kompanit janë gjithnjë e më shumë nën presion

për të shpikur, për të nxjerrë ide të reja biznesi .

Ideja është të planifikohen mënyrat që kompanitë të

bëhen më shpikëse dhe krijuese dhe të tegtojnë me sukses

produkte e reja dhe shpikje që zbulojnë .

slide186

Planifikimi i rrethanave të krizës . Planfikimi i rrethanave

përfshinë planifikimin për ndryshimin dhe përpjekjen për

të identifikuar paraprakisht dinamika e biznesit që janë

subjekti i ndryshimit p.sh. Çmimi i naftës ndryshon, normat

e interesit ndryshojnë, politikat botërore ndryshojnë dhe

Kompanit duhet të jenë të përgaditura për këto ndryshime .

Një sërë kompanish të mëdha kanë grupe organizative

zyrtare që angazhohen në planifikimin e rrethanave .

slide187

Planifikimi i krizave është shume i ngjajshëm me

planifikimin e rrethanave, por përfshijnë planifikin e

ndryshimeve shumë të mëdha, të paimagjinueshëm për

krizën . Planifikimi i sulmeve të mundshme terroriste

është shembulli i mirë i planifikimit të krizave .

organizimi
Organizimi
  • Pasibëhen planet strategjike, biznesetduhettëndërtojnëstrukturaorganizativepërtizbatuarkëto plane
  • Organizatatkanetipetendyshmestrukturashdhe ne qendërtëkëtyrestrukturavejanëzinxhirët e komandës. Zinxhiriikomandësështëlinja e autoritetitosemarrdhëniet e raportimitnëorganizatat. Diagrametorganizativejanëgrafikeqëtregojnëzinxhirin e komandësosemarrdhëniet e raportimitnëorganizatat. Diagrametorganizativejanëgrafikeqëtregojnëzinxhrin e komandësosemarrdhëniet e raportimitnëorganizates. Specializimiipunësështëpjesë e rëndësishme e organzimit. Ajopërfshinëndarjen e autoritetevetëorganizatenëdetyratëveqantadhecaktimin e njerzvetëndryshëmpërtikryerato .
slide189

DEPARTAMENTIZIMI eshte procesi i grupimit të punëve në njësi të kordinuara dhe është pjesë e rëndësishme e organizimit të biznesit. Sot metodat me te zakonshme te departamentizmimit jane ne baze te funksionit,te produktit,te gjeografise,dhe te tipit te konsumatorit

Departamentizimi sipas funksionit përfshinë departamentizimin në bazë të funksioneve që krijohen në njësi të caktuar.

Departmamentizimi sipas prodhimit perfshinë departamentizimin bazuar në produkte ose shërbimet që shiten nga njësia.

Departametizmi gjeografik përfshin ndarjen e biznesit në bazë të zonave gjeografike ose vendeve që përfshihen nga organizata. Departamentizimi sipas klientit përfshinë departamentizimin e veprimtarive në bazë të klientëve potencial të organizatës .

Tipa të ndyshëm departamentzimesh do të funksionojne pak a shumë në mënyre efektive në tipa të ndryshëm organizativ dhe shumë prej tyre do të kenë forma të përziera departamentizmi

drejtimi
Drejtimi
  • Një organizatë mund të ketë të gjithë planifikin e mundshëm dhe strukturën më të mire organizative në botë dhe përsëri mund të mos ketë fare sukses në përmbushjen e qëllimeve të veta. Punonjesit duhet të motivohen të udhëhiqen dhe të drejtohen drejt arritjes se asaj që kërkon organizata. Ky quhet drejtim
kontrolli
Kontrolli
  • Kontrolli hapi i fundit në procesin e menaxhimit përfshirë matjen, monitorimin, vlersimin dhe kontrollimin e procesit të organizatës drejt përmbushjes së qëllimeve të saj
  • Funksioni i kontrollimit i zbatuar saktësisht ka një element themelor reagimin. Organizata vendos standarde dhe përmes reagimit marrin masat korrektuese sipas nevojës .
kontabiliteti per vendimmarrje
KONTABILITETI PER VENDIMMARRJE
  • Si vendosininvestitorëtqëkompanisëtëbëjnënjëinvestimtë mire ? Si vendosinbankierrettujapinparahuaaplikuesve ? Si i ndjekinmenaxheretoperacionet e kompanisëdhesipercaktojnënësefitimetporritenapopoulen ? Pergjigjja e tri pyetjeveështëinformacioniikontabilitetit .
  • Kontabilitetiështëgjuha e biznesit. Kontabilitetiështëregjistrimi, përmbledhjadheraportimiiaktiviteteveekonomikedhezhvillimevetëorganizates. Kontabilitetiprodhoninformacionqëpërdorenngapersonatjashtëdhebrendafirmëspërtëmarrëvendimetërëndësishme. Jashtëfirmëselmentetfinaciarepërdorenngainvestitorëtdheinstitucionethuadhënesepërtëbërëpërkatësishtinvestimedhepërtëdhënëhua. Brenda firmëssistemiiinformacionittëkontabilitetitndikonpërtëzhvilluarnjestrukturorganizativetëfortë duke siguruarqëpunonjësitmbajnëpërgjegjësipërveprimet e tyre .
sistemi i informatizimit te kontabilitetit
Sistemi i Informatizimit te Kontabilitetit
  • Si të gjithë sistemet , Sistemi i Informatizimit të Kontabilitetitv(SIK) ka objektiva, inpute, procese, rezultate dhe kontrollë të caktuar. SIK-u ka dy objektiva kryesore. I pari është që ti sigurojë menaxhimit te brendshëm të gjitha informacionet financiare që duhen për marrjen e vendimeve të biznesit. E dyta është të sigurojë informacione financiare për përdoruesit e jashtëm të investuar në aktivitet financiare të organizatës .
slide194
Roliinformues I SistemittëInformatizimittëKontabilitetitbrendaSistemittëInformacionitMenaxherial

SIK- u siguron informacioninqë duhet për drejtuesit brenda

firmës dhe për përdoruesit e jashtëm, si agjensit qeveritare

dhe aksionerët . Megjithatë, jo të gjitha informacionet e

nevojshme për menaxhim ose për përdoruesin e jashtëm

janë financiare :

slide195

Për shembull :

Menaxhimi i një kompanie prodhimi industrial mund të

planifikojë prezentimin e një produkti të ri, por më parë

duhet të kryejë studimin e marketingut për të përcaktuar

nëse konsumatorët do të duan të blejnë produktin e ri .

Shijet dhe preferncat të blejnë produktin e ri . Shijet dhe

preferncat e konsumatorëve janë pjesë thelbësore e informacionit

që sistemi i marketingut duhet të marrë për qëllime të

vendimmarrjes menaxheriale .

slide196

Ndaj SIK – u siguron informacione të rëndësishme por nuk

ofron të gjitha informacionet që i duhen menaxhimit .

Sistemi informatike menaxherial ofron të gjitha informacionet,

financiare dhe jofinanciare që u duhen drejtuesve për qëllime

të vendimmarrje . Ndaj sistemit informatik menaxherial

mund të mendohet si mbledhje e të gjitha burimeve të

informacionit ekspozeja të organizatës .

slide197

Secili nga elementet e sistemit informatik menaxherial prodhon

informacione të llojit të caktuar .

Për shembull, marketingu ofron informacione të lidhura

me studimin e marketingut, marrdhëniet me klientin, shitjet,

zhvillimin e produktit, reklamimin, shpërndarjen dhe

marrdhëniet me publikun . Burimet njerëzore ofrojnë

informacione të lidhura me rekrutimin përshkrimin e punës

sigurimin e punonjësve dhe trajnimin e zhvillimit e karrierës .

slide198

Një tjetër rol kyç i SIK – ut është të siguroj shkrime

financiare për student e tjera funksionale .

Shërbimet e sistemit informativ të kontabilitetit përfshijnë

mbajtjen e të dhënave financiare dhe tipa të ndryshëm

analizash financiare . Për shembull, SIK – u merr informacione

për shitjet zakonisht për sasin e shitjeve, nga marketingu

dhe regjistron sasin e shitjeve, mban llogaritë e klinetit,

fakturat e klientëve gjurmon lëvizjet e invetarit dhe siguron

raportet përkatëse, si moshën e llogarive, analizat e

marrjes në dorëzim dhe të shitjeve sipas produktit klientit

ose përfaqësuesit të shitjeve .

slide199

Elementet e kontabilitetit informatik menaxherial

Sistemiinformatik I marketingut

Sisteminformatik

I kontabilitetit

Sisteminformatik

I prodhimit

Sistemiinformatik I perpunimittetedhenave

Sistemi informatik

menaxherial

Sistemiinformatik

I burimevenjerzore

Sistemiinformatik I auditittebrendshem