f ller erciyes niversitesi t rk e e itimi n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
FİİLLER Erciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi PowerPoint Presentation
Download Presentation
FİİLLER Erciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 40

FİİLLER Erciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi - PowerPoint PPT Presentation


  • 318 Views
  • Uploaded on

FİİLLER Erciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi. HAZIRLAYAN: Emine Merve KABAK 1090310317 Bilgisayar Dersi Uygulama Projesi. FİİLLER Erciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi. FİİL: Varlıkların yaptıkları işleri, eylemleri, zaman ve kişiye bağlayarak anlatan kelimelere fiil denir.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'FİİLLER Erciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi' - kynthia-rose


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
f ller erciyes niversitesi t rk e e itimi

FİİLLERErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

HAZIRLAYAN:

Emine Merve KABAK

1090310317

Bilgisayar Dersi Uygulama Projesi

f ller erciyes niversitesi t rk e e itimi1

FİİLLERErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

FİİL:

Varlıkların yaptıkları işleri, eylemleri, zaman ve kişiye bağlayarak anlatan kelimelere fiil denir.

Fiil olan sözcükte üç temel öğe vardır.

Eylem

Zaman

Kişi

f ller erciyes niversitesi t rk e e itimi2

FİİLLERErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

Yaklaşıyordum, durmuştur, söylüyor, buldu (yaklaş, dur, söyle, bul)

Bu kelimelerin fiil olup olmadıklarını anlamak için, en küçük anlamlı parçalarını (köklerini) buluruz.

Bulduğumuz bu köklere, mastar eki, "-mek, -mak" ekleriz. Eğer anlamlı kelimeler elde ediyorsak, bulduğumuz kelimeler fiil demektir.

f ller erciyes niversitesi t rk e e itimi3

FİİLLERErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

Örneğin;

"göz" sözcüğüne "-mek, -mak" mastarını eklediğimizde "gözmek, gözmak" gibi anlamsız kelimeler oluşuyor. Demek ki "göz" sözcüğü fiil değildir.

Kök:

Fiilerin sonlarındaki bütük ekler atıldıktan sonra kalan anlamlı kısmına kök denir.

bas t zamanli f ller erciyes niversitesi t rk e e itimi

BASİT ZAMANLI FİİLLERErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

Dilimizde tek zamanlı ek almış fiiller olduğu gibi birden çok zaman veya kip eki almış fiiller de vardır:

A-) Basit Zamanlı Fiiller:

Tek zaman eki almış fiillerdir. Türkçede geniş zamanla birlikte dört temel zaman bulunur.

bas t zamanli f ller erciyes niversitesi t rk e e itimi1

BASİT ZAMANLI FİİLLERErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

1-) Geçmiş Zaman:

İş veya oluşun daha önceden, geçmişte yapıldığını bildiren zamandır. İkiye Ayrılır. İkiye Ayrılır:

a. Belirli (-di'li) Geçmiş Zaman:

Eylemin sözün söylendiği andan, önceden yapıldığını, söyleyenin kesin inancıyla tam anlatrır: Fiillerde bulunan "-di, -du, -dü, -tu" ekleri -di'li geçmiş zamanı belirtirler.Öğretmenimiz sınıfa geldi. Bütün çocuklar bahçeye koştu ...

bas t zamanli f ller erciyes niversitesi t rk e e itimi2

BASİT ZAMANLI FİİLLERErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

b. Belirsiz (-miş'li) Geçmiş Zaman:

Eylemlerin sözden önce yapıldığını bildirir ancak, kesinlik yoktur. Söyleyen kendisi duyup görmemiş, işitmiştir. Bu kip masallara yakışır.

Fiillerde bulunan "-muş, -mış, -miş, -müş" ekleri -miş'li geçmiş zamanı belirtirler.Okul bahçesinde üç tur koşmuş. Havalar soğuyunca üşütmüş...

bas t zamanli f ller erciyes niversitesi t rk e e itimi3

BASİT ZAMANLI FİİLLERErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

2. Şimdiki Zaman:

Eylem ile anlatımın birlikte olduğunu bildiren zamandır.Ders çalışıyorum.

Alışveriş yapıyorum.

3. Gelecek Zaman:

Eylem ile anlatımdan sonra yapılacağını bildiren zamandır.

Aynur tiyatroya gidecek.

Birlikte eğleneceğiz.

.

bas t zamanli f ller erciyes niversitesi t rk e e itimi4

BASİT ZAMANLI FİİLLERErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

4. Geniş Zaman:

Eylem her zaman yapılabileceğini bildiren zamandır

Akşamları trene binerim.

Her gece oyun oynarım.

f ller erciyes niversitesi t rk e e itimi4

FİİLLERErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

B. BİRLEŞİK ZAMANLI FİİLLER:

Birden çok zaman veya kip eki almışlardır.

1. Hikâye: Basit zamanlı bir fiile ek fiil olan "idim veya idi" getirilerek yapılır.bak (ı) + yor + idi __ bakıyordual + mış + idim __ almıştım

2. Rivayet: Basit zamanlı bir fiile ek fiil olan "imişim, imiş" getirilerek yapılır.bak (ı) + yor + imiş __ bakıyormuşal + acak + imiş __ alacakmış

f ller erciyes niversitesi t rk e e itimi5

FİİLLERErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

B. BİRLEŞİK ZAMANLI FİİLLER:

3. Şart:

Basit zamanlı bir fiile ek fiil olan "isem, ise" getirilerek yapılır.

bak (ı) + yor + isem __ bakıyorsamal + acak + ise __ alacaksa

b rle k zamanli f ller erciyes niversitesi t rk e e itimi

BİRLEŞİK ZAMANLI FİİLLERErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

B. Birleşik Zamanlı Fiiller:

3. Şart:

Basit zamanlı bir fiile ek fiil olan "isem, ise" getirilerek yapılır.

bak (ı) + yor + isem __ bakıyorsamal + acak + ise __ alacaksa

f llerde ahis erciyes niversitesi t rk e e itimi

FİİLLERDE ŞAHISErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

FİİLLERDE ŞAHIS:

Fiillerin belirttiği iş, oluş veya hareket bir şahsa bağlıdır. Bunu fiilin aldığı ekten ve fiile yönelttiğimiz sorudan anlarız.

Geldim

Kim geldi?__ Ben (I. tekil şahıs) gelfiil kökü - dizaman eki - mşahıs eki __ geldim

f llerde ahis erciyes niversitesi t rk e e itimi1

FİİLLERDE ŞAHISErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

Aşağıda "gelmek" fiilinin şahıslara göre çekimi yapılmıştır:

geldim, geldin, geldi, geldik, geldiniz, geldiler

(I. tekil şahıs) (II. tekil şahıs) (III. tekil şahıs)

(I. çoğul şahıs) (II. çoğul şahıs) (III. çoğul şahıs)

f l k pler erciyes niversitesi t rk e e itimi

FİİL KİPLERİErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

FİİL KİPLERİ:

Fiillerde zaman, şahıs veya dilek bildiren, ek almış biçimlerine kip denir. Dilimizde fiil kipleri ikiye ayrılır:

Haber Kipleri:

Haber kipleri işin, oluşun veya hareketin zaman ve şahsa bağlı olarak meydana geldiğini bildiren kiplerdir. Bunlara BİLDİRME KİPLERİ de denir.

f l k pler erciyes niversitesi t rk e e itimi1

FİİL KİPLERİErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

Belirli (-di'li) Geçmiş Zaman Kipi:

Eylemin sözün söylendiği andan, önceden yapıldığını, söyleyenin kesin inancıyla tam anlatrır: Fiillerde bulunan "-di, -du, -dü, -tu" ekleri -di'li geçmiş zamanı belirtirler.

Öğretmenimiz sınıfa geldi. Bütün çocuklar bahçeye koştu ...

f l k pler erciyes niversitesi t rk e e itimi2

FİİL KİPLERİErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

2. Belirsiz (-miş'li) Geçmiş Zaman Kipi:

Eylemlerin sözden önce yapıldığını bildirir ancak, kesinlik yoktur. Söyleyen kendisi duyup görmemiş, işitmiştir. Bu kip masallara yakışır.Fiillerde bulunan "-muş, -mış, -miş, -müş" ekleri -miş'li geçmiş zamanı belirtirler.

Okul bahçesinde üç tur koşmuş.

Havalar soğuyunca üşütmüş...

f l k pler erciyes niversitesi t rk e e itimi3

FİİL KİPLERİErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

3. Şimdiki Zaman Kipi:

Eylem ile anlatımın birlikte olduğunu bildiren zamandır.

çalışıyorum. Alışveriş yapıyorum.

Şimdiki zaman kipinin eki "-yor" fiillere hiç değişikliğe uğramadan eklenir.

f l k pler erciyes niversitesi t rk e e itimi4

FİİL KİPLERİErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

4. Gelecek Zaman Kipi:

Eylem ile anlatımdan sonra yapılacağını bildiren zamandır.

Aynur tiyatroya gidecek.

Birlikte eğleneceğiz.

Gelecek zaman kipinin ses uyumuna göre "-ecek, -acak" tır

f l k pler erciyes niversitesi t rk e e itimi5

FİİL KİPLERİErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

5. Geniş Zaman Kipi:

Eylem her zaman yapılabileceğini bildiren zamandır

Akşamları trene binerim.

Her gece oyun oynarım.

Gelecek zaman kipinin ekleri "-ar, -er, -ır, -ir, -or, -ör, ur, -ür, -r" dir.

ek f ller erciyes niversitesi t rk e e itimi

EK FİİLLERErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

EK FİİLLER:

İsim soylu kelimelerin sonlarına eklenen ve onları çekimli hale getiren eklere, EK-FİİL EKİ denir.

ek f ller erciyes niversitesi t rk e e itimi1

EK FİİLLERErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

Ek fiilin dört çeşit zamanı vardır: 1. Olayların her zaman olabileceğini belirten geniş zaman anlamı: çocuğumçocuksunçocuktur (çocuk)çocuğuzçocuksunuzçocuklar

ek f ller erciyes niversitesi t rk e e itimi2

EK FİİLLERErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

2. Ek - fiilin hikâyesi geçmiş zaman anlamı verir:çocuktumçocuktunçocuktuçocuktukçocuktunuzçocuktular

ek f ller erciyes niversitesi t rk e e itimi3

EK FİİLLERErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

3. Ek - fiilin rivayeti başkasından duyulan şekildeki anlatımlar için kullanılır.

çocukmuşumçocukmuşsunçocukmuşçocukmuşuzçocukmuşsunuzçocukmuşlar

ek f ller erciyes niversitesi t rk e e itimi4

EK FİİLLERErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

4. Ek - fiilin şartı, şart anlamı verir:çocuksamçocuksançocuksaçocuksakçocuksanızçocuksalar

f llerde ati erciyes niversitesi t rk e e itimi

FİİLLERDE ÇATIErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

FİİLERDE ÇATI:

Fiillerin, özne ve nesnelerine göre almış oldukları durumlara, gösterdikleri özelliklere çatı denir.

f llerde ati erciyes niversitesi t rk e e itimi1

FİİLLERDE ÇATIErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

FİİL ÇATISI:

A.Nesnelerine GöreB.Öznelerine Göre

Geçişli Fiil 1.Etken Fiil

Geçişsiz Fiil 2.Edilgen Fiil

3.Dönüşlü Fiil

4.İşteş Fiil

f llerde ati erciyes niversitesi t rk e e itimi2

FİİLLERDE ÇATIErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

1.Geçişli Fiiller:

Kullanım sahasına çıktığında nesneye ihtiyaç duyan, nesne alabilen fiillere geçişli fiiller denir.

Kardeşikaleminikırmış.

Öznenesne yüklem

Kardeşi neyi kırmış?

Kalemini (nesne)

FİİL GEÇİŞLİDİR !

f llerde ati erciyes niversitesi t rk e e itimi3

FİİLLERDE ÇATIErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

Akşam güzel bir film seyrettik.Yüklem

Ne seyrettik ?Film(nesne)

FİİLGEÇİŞLİDİR !

f llerde ati erciyes niversitesi t rk e e itimi4

FİİLLERDE ÇATIErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

DİKKAT !

Bir fiilin geçişli ya da geçişsiz olduğunu öğrenmek için soru sorarken, önce özneyi bulmalıyız.Özneyi bulmadan nesneyi bulmaya çalışırsak yanılabiliriz.Çünkü bazı kullanımlarda özne ve nesne karışabilmektedir.

f llerde ati erciyes niversitesi t rk e e itimi5

FİİLLERDE ÇATIErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

Şakalaşırken eli çıkmıştı.Yüklem

Çıkan ne?Eli (Özne)

FİİL GEÇİŞSİZDİR !

f llerde ati erciyes niversitesi t rk e e itimi6

FİİLLERDE ÇATIErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

DİKKAT !

Bir fiilin geçişli olabilmesi için , önemli olan o fiilin “ne, neyi, kimi” sorularına cevap verebilmesidir.Bazen fiil geçişli olduğu halde cümlede nesne bulunmayabilir.

f llerde ati erciyes niversitesi t rk e e itimi7

FİİLLERDE ÇATIErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

Akşama kadar bekledim.Yüklem

Akşama kadar bekledim.Kimi bekledim?

Onu , kardeşimi.....(nesne)

f llerde ati erciyes niversitesi t rk e e itimi8

FİİLLERDE ÇATIErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

Geçişli fiiller ayrıca yapılışlarına göre de incelenir.

Bunlar oldurganlık ve ettirgenliktir.

A.Oldurgan Fiiller:

Geçişsiz fiillerin geçişli hale getirilmesine oldurgan fiil denir.

Oldurgan fiiller , geçişsiz fiillere getirilen “-r, -t, -tır, -dır...” ekleriyle yapılır.

f llerde ati erciyes niversitesi t rk e e itimi9

FİİLLERDE ÇATIErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

Çocuğu zor da olsa uyuttum.Yüklem

“Uyumak” Neyi uyumak?(Cevap yok)“Uyutmak” Neyi uyutmak?(Çocuğu)

FİİL OLDURGANDIR !

f llerde ati erciyes niversitesi t rk e e itimi10

FİİLLERDE ÇATIErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

Geçişsiz fiilGeçişli fiil

gülmek -dır- gül-dür-mek

Ağlamak -t- ağ-lat-mak

Pişmek -ir- piş-ir-mek

Çıkmak -r- çık-ar-mak

Oldurgan Fiil

f llerde ati erciyes niversitesi t rk e e itimi11

FİİLLERDE ÇATIErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

B.) Ettirgen Fiiller:

Geçişli fiillerin geçişlilik derecesinin arttırılmasına ettirgen fiil denir.

Ettirgen fiiller, oldurgan fiillerde olduğu gibi “-r, -t, -tır” ekleriyle yapılır.

Evin kapısını kırdırdı.yüklem

Neyi kırdırdı?Evin kapısını(nesne)kırdı - kırdırdı

f llerde ati erciyes niversitesi t rk e e itimi12

FİİLLERDE ÇATIErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

2. Geçişsiz Fiiler:

Nesne gerektirmeyen, nesne olmadan da kullanım sahasına çıkan fiillere geçişsiz fiil denir.

Bu söze sınıftakilerin hepsi gülmüştü.YüklemNe gülmüştü?Neyi gülmüştü?Kimi gülmüştü?

FİİL GEÇİŞSİZDİR !

f llerde ati erciyes niversitesi t rk e e itimi13

FİİLLERDE ÇATIErciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

Ağaçların yaprakları sarardı.Yüklem

Sararan ne?Ağaçların yaprakları(özne)Neyi sarardı?Kimi sarardı?

FİİLGEÇİŞSİZDİR !

son erciyes niversitesi t rk e e itimi

SON !Erciyes Üniversitesi Türkçe Eğitimi

HAZIRLAYAN:

Emine Merve KABAK

1090310317

Bilgisayar Dersi Uygulama Projesi