slide1 l.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Gott að vita um . . . bragfræði og myndmál útskýringar, dæmi og verkefni Svanhildur Kr. Sverrisdóttir PowerPoint Presentation
Download Presentation
Gott að vita um . . . bragfræði og myndmál útskýringar, dæmi og verkefni Svanhildur Kr. Sverrisdóttir

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 11

Gott að vita um . . . bragfræði og myndmál útskýringar, dæmi og verkefni Svanhildur Kr. Sverrisdóttir - PowerPoint PPT Presentation


  • 682 Views
  • Uploaded on

Gott að vita um . . . bragfræði og myndmál útskýringar, dæmi og verkefni Svanhildur Kr. Sverrisdóttir. Eitt helsta sérkenni íslenskrar ljóðagerðar er ljóðstafasetning. Ljóðstafasetning felst í því að endurtaka sama bókstaf þrisvar sinnum í tveimur ljóðlínum.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Gott að vita um . . . bragfræði og myndmál útskýringar, dæmi og verkefni Svanhildur Kr. Sverrisdóttir' - jacob


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1
Gott að vita um . . .

bragfræði og myndmál

útskýringar, dæmi og verkefni

Svanhildur Kr. Sverrisdóttir

bragfr i og myndm l lj stafasetning
Eitt helsta sérkenni íslenskrar ljóðagerðar er ljóðstafasetning.

Ljóðstafasetning felst í því að endurtaka sama bókstaf þrisvar sinnum í tveimur ljóðlínum.

Yfirleitt standa tveir saman í fyrri línu og nefnast stuðlar.

Höfuðstafur er einn fremst í þeirri næstu, á fyrsta áhersluatkvæði í línunni.

Stuðlar og höfuðstafir eru kallaðir einu nafni ljóðstafir.

Til eru nákvæmar reglur um notkun ljóðstafa. Þú getur kynnt þér þær í ýmsum bókum og á Netinu.

Ferskeytla

Fljúga hvítu fiðrildin

fyrir utan gluggann.

Þarna siglir einhver inn,

ofurlítil dugga.

(Sveinbjörn Egilsson)

Bragfræði og myndmálLjóðstafasetning

höfuðstafir

stuðlar

  • Sérhljóð stuðla hvert við annað.
bragfr i og myndm l lj stafasetning3
Verkefni 1

Finndu ljóðstafina í vísunni.

Víða til þess vott ég fann,

þótt venjist oftar hinu,

að guð á margan gimstein þann,

sem glóir í mannsorpinu.

(Bólu-Hjálmar)

Verkefni 2

Finndu ljóðstafina í vísunni.

Listræn mjög og lagin ertu,

leikur allt í höndum þér.

Þetta sýna sokkaplöggin

sem þú prjónar handa mér.

(Jónas Árnason)

Bragfræði og myndmálLjóðstafasetning
bragfr i og myndm l r m
Bragfræði og myndmálRím

Eitt af einkennum hefðbundinna ljóða er rím. Rím getur verið margs

konar og er það flokkað eftir einkennum:

  • Þegar rímorðin eru eitt atkvæði kallast rímið karlrím eða einrím.

Dæmi: hús – mús

  • Þegar rímorðin eru tvö atkvæði kallast rímið kvenrím eða tvírím.

Dæmi: kon•a – svon•a

  • Þegar rímorðin eru þrjú atkvæði kallast rímið þrírím.

Dæmi: verð•in•u – sverð•in•u

  • Þegar sérhljóð og samhljóð ríma saman nefnist rímið alrím.

Dæmi: langa – ganga

  • Þegar aðeins samhljóðarnir eru eins nefnist rímið hálfrím.

Dæmi: stund – land

bragfr i og myndm l r m5
Bragfræði og myndmálRím

Verkefni 3:

Rímið í þessu erindi er táknað með bókstöfum.

Getur þú útskýrt merkingu þeirra?

Frjálst er í fjallasal, a

fagurt í skógardal, a

heilnæmt er heiðloftið tæra. B

Hátt yfir hamrakór c

himinninn blár og stór c

lyftist með ljóshvolfið skæra. B

Steingrímur Thorsteinsson

bragfr i og myndm l r m6
Bragfræði og myndmálRím

Endarím getur bæði verið víxlrím og runurím.

  • Víxlrím nefnist það þegar 1. og 3. lína ríma saman og 2. og 4. lína (abab).
  • Runurím nefnist það þegar t.d. 1. og 2. lína ríma saman og 3. og 4. lína (aabb).

Dæmi um runurím

Þegar hnígur húm að þorra, A

oft ég hygg til feðra vorra, A

og þá fyrst og fremst til Snorra A

sem framdi Háttatal. b

Hannes Hafstein

Dæmi um víxlrím

Er sumarið kom yfir sæinn A

og sólskinið ljómaði’ um bæinn A

og vafði sér heiminn að hjarta B

ég hitti þig, ástin mín bjarta. B

ók. höf.

bragfr i og myndm l r m7
Bragfræði og myndmálRím

Innrím birtist inni í braglínunum. Það er einnig algengt í málsháttum.

Innrím er líka kallað miðrím. Skoðaðu vel eftirfarandi dæmi.

Dó á fjöllum geislaglit,

glóir mjöll á dröngum.

Skógarhöll með haustsins lit

hló þar öll af söngvum.

Guðmundur Böðvarsson

Margur er knár þótt hann sé smár.

Morgunstund gefur gull í mund.

Ofan gefur snjó á snjó,

snjóum vefur flóa tó,

tóa grefur móa mjó,

mjóan hefur skó á kló.

Bólu-Hjálmar

Láttu smátt en hyggðu hátt,

heilsa kátt ef áttu bágt.

Leik ei grátt við minni mátt.

Mæltu fátt og hlæðu lágt.

Einar Benediktsson

bragfr i og myndm l l king
Bragfræði og myndmálLíking

Líking er samanburður tveggja ólíkra hluta eða fyrirbæra sem

tengdir eru saman með orðunum eins og, sem, líkt og o.fl.

Dæmi: Hárið á henni hvítt sem mjöll.

Það rigndi eins og hellt væri úr fötu.

Þegar líking er skoðuð þarf að hafa í huga:

  • Hverju er verið að lýsa?
  • Við hvað er því líkt?
  • Hvert er líkingin sótt?
bragfr i og myndm l myndhverfing
Bragfræði og myndmálMyndhverfing

Myndhverfing er ein tegund myndmáls. Hún felst í samanburði tveggja ólíkra hluta án þess að nota hjálparorðin sem, eins og, líkt o.fl.

Myndhverfing er algeng í daglegu tali. Hún getur verið eitt orð eða heil setning.

Dæmi:Sótsvartur, bálreiður, dúnmjúkur.

Augu þín eru stjörnurnar mínar.

Brosið þitt er sólskinið mitt.

bragfr i og myndm l pers nugerving
Bragfræði og myndmálPersónugerving

Persónugerving er ein tegund myndmáls. Hún er mjög algeng í málinu, ekki síst í ljóðagerð. Ýmis fyrirbæri náttúrunnar, hugmyndir og dauðir hlutir eru persónugerðir og fá mannlega eiginleika.

Dæmi:

  • dagarnir lyfta höfði
  • laufblöðin hlaupa undan vindinum
  • fjallið stingur höfðinu upp úr þykkninu
  • sólin skimar í kringum sig
  • steinninn er þungt hugsi
  • skipið læðist út fjörðinn
bragfr i og myndm l hugbl r
Bragfræði og myndmálHugblær

Hugblær ljóðs tengist þeim tilfinningum sem ljóðið vekur hjá

lesandanum.

  • Nokkrar leiðir til að finna hugblæ ljóðs:
    • Hvaða tilfinningu vekur ljóðið?
    • Hvað er það í ljóðinu sem vekur tilfinninguna; umfjöllunarefnið, orðavalið, einstök orð, útlit ljóðsins, hrynjandin, myndmálið eða eitthvað annað?
    • Hvaða orð eða orðasambönd í ljóðinu styrkja þessa tilfinningu?
    • Hvaða spurningar vakna við lestur ljóðsins?
    • Hvaða erindi á skáldið við lesandann?
    • Með hvernig raddblæ ætti að lesa ljóðið?