tema br 10 fiskalen sistem i fiskalna politika na republika makedonija l.
Download
Skip this Video
Download Presentation
Tema br. 10 Fiskalen sistem i fiskalna politika na Republika Makedonija

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 13

Tema br. 10 Fiskalen sistem i fiskalna politika na Republika Makedonija - PowerPoint PPT Presentation


  • 627 Views
  • Uploaded on

Tema br. 10 Fiskalen sistem i fiskalna politika na Republika Makedonija . Primeneta ekonomika Praven fakultet - Skopje. Sodr`ina. I. Osnovni principi na fiskalniot sistem i fiskalnata politika na RM II . Sistem na javni prihodi Osnovni karakteristiki na sekoj dano~en s/m.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Tema br. 10 Fiskalen sistem i fiskalna politika na Republika Makedonija' - elmer


Download Now An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
tema br 10 fiskalen sistem i fiskalna politika na republika makedonija

Tema br. 10Fiskalen sistem i fiskalna politika na Republika Makedonija

Primeneta ekonomika

Praven fakultet - Skopje

sodr ina
Sodr`ina

I. Osnovni principi na fiskalniot sistem i fiskalnata politika na RM

II. Sistem na javni prihodi

  • Osnovni karakteristiki na sekoj dano~en s/m.
  • Vidovi danoci i drugi javni prihodi vo dano~niot sistem na RM

III. Javni rashodi i fiskalna politika

1. Op{ti napomeni za javnite rashodi

2. Sistem na finansirawe na javnite potrebi

3. Buxetot kako osnoven instrument na fisk. polit.

4. Problemot na deficitot i povrzanost na fiskalnata, monetarnata i deviznata politika

i osnovni principi na fiskalniot sistem i fiskalnata politika na rm
I. Osnovni principi na fiskalniot sistem i fiskalnata politika na RM
  • Fiskalniot sistem e potsistem na ekonomskiot sistem i go prati negoviot razvoj;
  • Pred 1990 g. Makedonija ima{e specifi~en sistem na op{testveno finansirawe, vo koj dominirale SIZ-ovite;
  • Vo 90-te Makedonija izgraduva sistem koj ne e specifi~en, so prifa}awe na standardni principi od EU:
      • Princip na alokativna neutralnost na instrumentite (danocite i buxetot)  nema selektivno poddr`uvawe, tuku re{avawe samo na pra{awa od naj{irok op{testven interes
      • Ukinuvawe na pogolem broj pridonesi i nivna zamena so danoci, a pridonesi samo za zdravstveno, penzisko i osiguruvawe nevrabotenost
      • Izmeni vo postojnite danoci  nova struktura
      • Voveduvawe na DDV  prefrluvawe na dano~noto optovaruvawe od direktnite kon indirektnite danoci
      • Reformi na penzisko i zdravstveno osiguruvawe
      • Dosledno po~ituvawe na principot na buxetska ramnote`a
      • Voveduvawe na trezorskiot sistem
ii sistem na javni prihodi danoci i drugi prihodi vo rm
II. Sistem na javni prihodi (danoci i drugi prihodi) vo RM
  • Fiskalniot sistem e sistem na javni prihodi i javni rashodi koi se primenuvaat vo edna ekonomija:
      • Javni prihodi se prihodite koi gi pribira dr`avata,odnosno tie se zbir na sopstvenite prihodi na dr`avata + prihodite koi taa gi sobira od gra|anite
      • Javni rashodi e upotrebata na sredstvata od javnite prihodi
  • Tradicionalno e pravoto na dr`avata, vrz osnova na avtoritetot na vlasta, da voveduva obvrska za gra|anite da pridonesuvaat za pokrivawe na javnite rashodi
  • Osnoven princip: sekoj gra|anin spored svojata finansiska mo}
  • Spored nositelot na obvrskata, javnite prihodi se delat
      • Prihodi od gra|anite
      • Prihodi od firmite (pretprijatija, institucii i tn).
  • Spored vidot: (1) prihodi od dr`avni (javni) pretprijatija i institucii; (2) danoci; (3) pridonesi; (4) carini; (5) taksi; (6) javni zaemi (emisija na obvrznisi); (7) podaroci i pomo{
  • Vo osnova, osven podarocite i javnite zaemi, site se sveduvaat na nekoj vid na danok
ii 1 osnovni karakteristiki na sekoj dano en sistem
II/1 Osnovni karakteristiki na sekoj dano~en sistem
  • Danocite se zadol`itelna dava~ka koja se voveduva so zakon, zad ~ija naplata stoi dr`avnata vlast i zakanata za naplata so prisila

Danocite se dava~ki bez neposreden nadomest za davatelite koi slu`at za finansirawe na op{tite i zaedni~kite potrebi na dr`avata

  • Razli~ni vidovi danoci:
      • (1) vo natura i vo pari;
      • (2) posredni (poznat dano~en obvrznik; progresivna dano~na stapka) i neposredni (dano~niot obvrznik ne e konkretno opredelen; site se ednakvi dano~ni obvrznici, a se primenuvaat op{ta i povlastena stapka; primeri DDV, carini taksi)
  • Osnovni funkcii na danocite:
      • Fiskalna (pribirawe prihodi za potrebite na dr`avata)
      • Stabilizaciona (suzbivawe na inflacijata)
      • Preraspredelba na nacionalniot dohod i jaknewe na akumulacijata
      • Ubla`uvawe na socijalnite razliki
ii 1 osnovni karakteristiki na sekoj dano en sistem6
II/1 Osnovni karakteristiki na sekoj dano~en sistem
  • Osnovni pra{awa za sekoj vid danok:
    • {to se odano~uva (predmet ili objekt na odano~uvawe)
    • koj e nositel na dano~nata obvrska (dano~en obvrznik, subjekt)
    • na koj iznos ili obem se pla}a danokot (dano~na osnova)
    • koja e visinata na dano~noto optovaruvawe (dano~na stapka)
  • Predmet na odano~uvawe  gi definira vidovite danoci
      • Prihodite
      • Potro{uva~kata (prometot)
      • Imotot
  • Dano~na osnova e objektot na odano~uvaweto, t.e. delot od predmetot na odano~uvawe vrz koj se presmetuva danok
  • Dano~en obvrznik e toj {to treba da plati danok
  • Dano~na stapka e delot, procentot {to treba da se plati kako danok od utvrdenata dano~na osnova
  • Dano~na odmerenost i tro{oci na pribiraweto danoci
ii 2 vidovi danoci i drugi javni prihodi vo dano niot sistem na rm
II/2 Vidovi danoci i drugi javni prihodi vo dano~niot sistem na RM
  • Danoci na dohod:
    • Danok na dobivka;
    • Personalen danok na dohod
  • Danoci na potro{uva~ka:
    • Danok na dodadena vrednost (DDV), akcizi, carini i drugi uvozni dava~ki
    • Danok na promet na nedvi`nosti i prava
  • Danoci na imot:
    • Danok na imot
    • Danok na nasledstvo i podarok
    • Danok na promet so nedvi`nosti i prava
ii 2 2 danoci na dohod
II/2.2 Danoci na dohod

1. Danok na dobivka (Voveden 1993 godina)

Obvrznik: do 2001 go pla}ale i pravnite i fizi~kite lica, a od 2001 samo pravnite lica (AD i DOO), doma{ni i stranski

Osnova = dobivkata na pretprijatijata (razlika me|u vkupnite prihodi i vkupnite rashodi; predvideni olesnuvawa (osloboduvawa)

Stapka = 15%

2. Personalen danok na dohod

Obvrznik: gra|anite, trgovec-poedinec, zemjodelci, znaet~ii i lica koi vr{at razni uslugi

Osnova: neto prihodite od site izvori minus pridonesi za penzisko i zdravstveno osiguruvawe

Stapki: do 360.000 den = 15%; nad 360.000 den = 18%; nad 600.000 den = 24%; predvideni se nekoi olesnuvawa;

ii 2 2 danoci na potro uva ka
II/2.2 Danoci na potro{uva~ka

1. Danok na dodadena vrednost (voveden 2000 godina)

Predmet na odano~uvawe = prometot na proizvodi i uslugi i uvozot

Osnova = dodadenata vrednost na proizvodite i uslugite, odnosno vkupniot iznos na nadomestokot {to e dobien (ili treba da se dobie), no bez vklu~uvawe na danokot koj e prethodno platen

Obvrznik = site pravni i fizi~ki lica

Stapki = osnovna 18% i povlastena 5%

Za efikasno sobirawe se voveduvaat fiskalnite kasi;

Danok koj sodr`i mnogu prednosti: samokontrola na dano~nite obvrznici, efikasnost vo naplatata,

2. Akcizi

Poseben vid na dopolnitelen danok, koj se napla}a na nekoi proizvodi (alkohol, tutun, nafta i derivati, avtomobili)

Se dodava vrz utvrdenata cena na proizvod pred da se presmeta DDV

3. Carini

Carini se oblik na posreden danok, ~esto imaat samo fiskalna namena

Predmet na carinewe = uvozot na stoki; Osnova = vrednost na stokata

Obvrznici = site pravni i fizi~ki lica (so isklu~oci); stapki = po carinski tarifnik za sekoj vid stoka posebno

ii 2 2 danoci na imot i drugi javni prihodi
II/2.2 Danoci na imot i drugi javni prihodi

1. Danok na imot

Predmet na odano~uvawe = sopstvenosta vrz nedvi`en i nekoi vidovi podvi`en imot

Osnova = pazarnata vrednost na imotot

Obvrznik = sekoj gra|anin koj ima imot

Stapki = nedvi`en 0.10% i podvi`en 0.05%

Danok na imot se pla}a i na nasledstvo i po osnov na promet so nedvi`nosti

2. Taksi = nadomestok koj go naplatuvaat dr`avnite organi za uslugite koi gi davaat na pravnite i fizi~kite lica

Postoi direkten nadomest  taksa za usluga

3. Javni zaemi = emisija na dr`avni obvrznici so cel finansirawe na buxetski deficit i sl.

4. Pridonesi = dobrovolni dava~ki za socijalno osiguruvawe

iii javni rashodi i fiskalna politika
III. Javni rashodi i fiskalna politika
  • Javni rashodi se upotrebata na sredstvata sobrani od javnite prihodi za pokrivawe na javnite potrebi, koi pretstavuvaat ostvaruvawe na funkciite na dr`avata
  • Goleminata na javnite rashodi se iska`uva kako procent od BDP:
    • vo evropskite dr`avi se dvi`i od 30% do 50%, od {to polovinata za socijalni potrebi;
    • vo SAD i Japonija javnite rashodi se 20% od BDP
    • vo Makedonija bile 45%, a sega se pod 35%
  • Vo Makedonija re~isi sekoga{ se pojavuva razlika me|u javnite prihodi i rashodi (buxetski deficit), so nastoju-vawe (do sega uspe{no) deficitot da bide ispod 3% od BDP (eden od tnr. “Mastri{ki kriteriumi” na EU)
iii 1 sistem na javni rashodi i buxet
III/1. Sistem na javni rashodi i buxet
  • Sistemot na javni rashodi se menuval kako {to se menuval celiot ekonomski sistem na RM
  • Denes javnite rashodi se finansiraat preku buxetot i preku fondovi.
  • Buxet pretstavuva plan na prihodite i rashodite na edna dr`ava vo tekot na edna godina
    • od edna strana gi sodr`i site prihodi po oddelni izvori
    • od druga strana gi sodr`i site rashodi po oddelni korisnici
  • Vo dene{niot fiskalen sistem na RM doa|a do {irewe na ulogata na buxetot centralen buxet (finansirawe na rashodite na dr`avnata administracija) + socijala + javni investicii + vonbuxetsko finansirawe (premii)
  • Vo buxetot na RM vleguvaat i rashodi za sanacija na banki, otpremnini za ste~ajni rabotnici, staro devizno {tedewe, denacionalizacija
iii 2 buxetot kako instrument na politikata
III/2. Buxetot kako instrument na politikata
  • Buxetot ima strogo propi{ana forma i se donesuva vo zakonska forma po jasno propi{ana procedura
  • Buxetot go donesuva i menuva (rebalansira) Sobranieto
  • Funkcii na buxetot: razvojna, stabilizaciona, socijalna
  • Stabilizaciona: vlijaewe vrz inflacijata; buxetot opfa}a nad 1/3 od BDP, pa so nego mo`e silno da se vlijae vrz odr`uvaweto stabilnost
  • Razvojna: finansirawe na infrastrukturni proekti, poddr{ka na razvojot na nekoi biznisi i tn. (vo Makedonija do 10% od vkupniot buxet)
  • Socijalna: transferi kon naselenieto so ~isto socijalna priroda (vo Makedonija okolu 90%)