interna 2014 rozpuszczalniki w glowodory n.
Download
Skip this Video
Download Presentation
INTERNA 2014 Rozpuszczalniki, węglowodory

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 71

INTERNA 2014 Rozpuszczalniki, węglowodory - PowerPoint PPT Presentation


  • 202 Views
  • Uploaded on

INTERNA 2014 Rozpuszczalniki, węglowodory. lek. med. Tomasz Kłopotowski. Rozpuszczalniki. substancje ciekłe stosowane do otrzymywania roztworów (mieszanina cieczy i ciał stałych): rozpuszczalniki jonizujące (woda) rozpuszczalniki niejonizujące – węglowodory. Węglowodory - określenie.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'INTERNA 2014 Rozpuszczalniki, węglowodory' - dylan-robertson


Download Now An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
interna 2014 rozpuszczalniki w glowodory

INTERNA 2014Rozpuszczalniki, węglowodory

lek. med. Tomasz Kłopotowski

rozpuszczalniki
Rozpuszczalniki
  • substancje ciekłe stosowane do otrzymywania roztworów (mieszanina cieczy i ciał stałych):
    • rozpuszczalniki jonizujące (woda)
    • rozpuszczalniki niejonizujące – węglowodory
w glowodory okre lenie
Węglowodory - określenie
  • związki organiczne zbudowane z atomów węgla i wodoru
  • zawierają alifatyczny łańcuch węglowy lub aromatyczny pierścień węglowy
  • szeroko rozpowszechnione – paliwa, znajdują się w gospodarstwie domowym i są używane w przemyśle
  • otrzymywane w wyniku destylacji ropy naftowej lub drewna
w glowodory podzia
Węglowodory – podział

węglowodory

łańcuchowe

(alifatyczne)

pierścieniowe

(cykliczne)

nasycone

nienasycone

alicykliczne

aromatyczne

(areny)

alkany

(parafiny)

alkeny

(olefiny)

alkiny

(acetyleny)

cykloparafiny

cykloolefiny

cykloacetyleny

jednopierścieniowe

wielopierścieniowe

w glowodory toksyczno
Węglowodory – toksyczność
  • funkcją indywidualnych właściwości fizykochemicznych związku:
    • lepkość
    • lotność
    • napięcie powierzchniowe
    • chemiczna aktywność każdej części łańcucha (podstawniki)
w glowodory toksyczno1
Węglowodory - toksyczność
  • Dawka toksyczna
    • już kilka mililitrów może wywołać chemiczne zapalenie płuc
    • spożycie 10 - 20 ml niektórych, ogólnie działających związków (czterochlorek węgla) może być przyczyną śmiertelnego zatrucia
w glowodory objawy kliniczne
Węglowodoryobjawy kliniczne
  • Aspiracja do płuc:
    • objawy natychmiast – kaszel, odruchy wymiotne, chrząkanie
    • w ciągu kilku godzin – przyspieszenie oddechów, duszność, chemiczne zapalenie płuc
w glowodory patofizjologia uk ad oddechowy
Węglowodory patofizjologiaukład oddechowy
  • toksyczność wynika zwykle z aspiracji lub dyfuzji węglowodoru
  • słaba rozpuszczalność w wodzie, głęboka penetracja – skurcz oskrzeli, odczyn zapalny
w glowodory patofizjologia uk ad oddechowy1
Węglowodory – patofizjologiaukład oddechowy
  • w pęcherzykach płucnych – wypierają tlen, niszczą surfaktant – rozlane zmiany wysiękowe, krwotoczne w pęcherzykach płucnych – upośledzenie dyfuzji tlenu
  • dysfunkcja pęcherzyków prowadzi do nieprawidłowego stosunku wentylacji do perfuzji (V/Q) – niewydolność oddechowa
w glowodory patofizjologia uk ad pokarmowy
Węglowodory – patofizjologiaukład pokarmowy
  • bezpośrednie podrażnienie błony śluzowej, są szybko absorbowane przez śluzówkę;
  • niektóre wywołują oparzenia chemiczne;
  • objawy: piekący ból w jamie ustnej, gardle, bóle brzucha, nudności wymioty, krwotoczna biegunka;
  • wymioty zwiększają ryzyko aspiracji
w glowodory patofizjologia uk ad nerwowy
Węglowodory – patofizjologiaukład nerwowy
  • są lipofilne  powinowactwo do bogatolipidowej tkanki nerwowej;
  • ogólnoustrojowa absorpcja  ostre i przewlekłe toksyczne uszkodzenie ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego;
  • niektóre 6-węglowe alifatyczne WW (np. n-heksan, metylo-n-butyloketon)  metabolizm do związków zaburzających transport aksonalny  obwodowa polineuropatia demielinizacyjna
w glowodory patofizjologia uk ad nerwowy1
Węglowodory – patofizjologiaukład nerwowy
  • długotrwałe narażenie na WW w miejscu pracy lub nadużywanie lotnych WW  przewlekłe bóle głowy, ataksja móżdżkowa, upośledzenie funkcji poznawczych i innych wyższych czynności nerwowych
  • niektóre lotne WW (np. butan, benzen, toluen i ksylen)  działają depresyjnie na OUN, ale także  działanie euforyczne (podniecenie, drżenia, zawroty głowy)
w glowodory patofizjologia uk ad kr enia
Węglowodory – patofizjologiaukład krążenia
  • wysokie stężenia WW  uwrażliwienie mięśnia sercowego na działanie katecholamin  ryzyko wystąpienia u narażonych VT lub VF (tzw. „nagła śmierć wąchaczy” - może wystąpić, kiedy osoba nadużywająca zrobi nagle większy wysiłek fizyczny krótko po intoksykacji WW)
  • także – bloki przedsionkowo-komorowe i bradykardia
  • niektóre mogą obniżać kurczliwość mięśnia sercowego i zmniejszać obwodowy opór naczyniowy
w glowodory droga nara enia
Węglowodory droga narażenia
  • inhalacyjna
    • bezpośrednie wdychanie par substancji lotnych (”sniffing”)
    • inhalowanie par z materiału nasączonego lotną cieczą i umieszczonego na twarzy (”huffing”)
    • powtarzane wdychanie par z umieszczonego w plastikowej torbie węglowodoru (”bagging”)
  • pokarmowa
  • przezskórna
  • parenteralna
w glowodory przyczyny zatru
Węglowodory przyczyny zatruć
  • przypadkowe spożycie (najczęstsza przyczyna):
    • typowe u dzieci <5 rż., które mają dostęp do WW bez nadzoru rodzicielskiego
    • u dorosłych i starszych osób, kiedy WW są przechowywane w nieoznakowanych pojemnikach
  • zamierzone nadużycie (młodzież i młodzi dorośli)
  • przypadkowe narażenie w gospodarstwie domowym lub miejscu pracy
  • masywne spożycia doustne (próby samobójcze)
w glowodory alifatyczne
Węglowodory alifatyczne
  • różnią się długością łańcucha węglowego oraz obecnością oraz ilością wiązań;
  • łańcuch do C4 – gaz;
  • łańcuch od C5 do C18 – ciecz;
  • łańcuch powyżej C18 – ciała stałe – woski parafinowe

Największe ryzyko zatrucia – ciekłe, łatwo parujące węglowodory

w glowodory alifatyczne1
Węglowodory alifatyczne

n – Heksan – C6H14

  • produkt destylacji ropy naftowej
  • bezbarwna ciecz, nierozpuszczalna w wodzie, miesza się dobrze z innymi rozpuszczalnikami organicznymi
  • stosowany jako: odczynnik laboratoryjny, jest składnikiem rozpuszczalników farb i atramentów, w małej ilości w benzynie
  • wchłania się przez drogi oddechowe, w małym stopniu przez skórę
  • w organiźmie ulega utlenieniu do neurotoksycznego heksanodionu powodującego obwodowe neuropatie czuciowe uszkadzając osłonki mielinowe nerwów
w glowodory alifatyczne2
Węglowodory alifatyczne

n – Heksan - – C6H14

  • w dużym stężeniu wywiera działanie narkotyczne, pojawia się oczopląs, zawroty głowy, senność – ustępują po zakończeniu narażenia
  • po długotrwałym narażeniu – parestezje, neuropatia ruchowa rzadziej czuciowa – zwolnienie przewodnictwa ruchowego
  • objawy występują przy stężeniach powyżej 720mg/m3
  • działa drażniąco na skórę i błony śluzowe
w glowodory alifatyczne3
Węglowodory alifatyczne

benzyna

  • mieszanina ciekłych węglowodorów, skład zmienny w zależności od pochodzenia, sposobu otrzymania i stopnia rafinacji; może zawierać małe domieszki węglowodorów aromatycznych, substancji przeciwstukowych – tetraetylek ołowiu;
  • benzyna samochodowa,
  • benzyna lotnicza,
  • benzyna ekstrakcyjna – rozpuszczalnik,
  • benzyna lakowa – do produkcji lakierów, farb, past do podłóg
  • benzyna apteczna – nie zawiera węglowodorów aromatycznych i nienasyconych
w glowodory alifatyczne4
Węglowodory alifatyczne

benzyna

Zastosowanie:

  • paliwo płynne,
  • rozpuszczalnik,
  • do odtłuszczania,
  • do prania „na sucho”.

Zatrucia:

  • w przemyśle obuwniczym – stosowana jako rozpuszczalnik,
  • w pralniach,
  • przy czyszczeniu i naprawie świeżo opróżnionych zbiorników,
  • przypadkowe – doustne – wypadek w pracy.
w glowodory alifatyczne5
Węglowodory alifatyczne

benzyna

  • wchłania się drogą oddechową, w mniejszym stopniu drogą doustną, gromadzi się w tkance tłuszczowej, wykazuje powinowactwo do tkanki nerwowej, wydala się drogą oddechową
  • zatrucie ostre:

– pobudzenie psychoruchowe, wesołkowatość, zaczerwienienie twarzy, tachykardia – przypomina upojenie alkoholowe;

- zawroty i bóle głowy, nudności, wymioty, zaburzenia równowagi, senność, śpiączka;

- przy stężeniu powyżej 20000mg/m3 – szybka utrata przytomności, zgon

w glowodory alifatyczne6
Węglowodory alifatyczne

benzyna

  • zatrucie przewlekłe:

- zespół rzekomonerwicowy – bóle i zawroty głowy, nadmierna drażliwość, zaburzenia snu, drżenia rąk

- niewielka niedokrwistość może wynikać z domieszek benzenu

  • zachłyśnięcie:

- ogólne objawy toksyczne jak w zatruciu ostrym,

- odoskrzelowe zapalenie płuc z krwiopluciem, leukocytozą – ropień płuca

w glowodory alifatyczne7
Węglowodory alifatyczne

benzyna

Różnicowanie:

  • zatrucie ostre – upojenie alkoholowe lub zatrucie innym rozpuszczalnikiem organicznym – charakterystyczny zapach z ust (!)
  • zatrucie przewlekłe – trudne do rozpoznania – konieczne śledzenie dynamiki objawów i wiarygodna ocena narażenia – konieczność konsultacji neurologicznej, psychiatrycznej, psychologicznej
chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

Różnią się:

  • długością łańcucha węglowego,
  • obecnością i liczbą wiązań nienasyconych,
  • liczbą atomów chlorowca i miejscem ich połączenia.

Toksyczność wzrasta:

  • z długością łańcucha węglowego,
  • obecnością i liczbą wiązań nienasyconych,
  • liczbą atomów chlorowca .

Postać – gazy, łatwo parujące ciecze

chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych1
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

chlorek metylu – chlorometan – CH3Cl

- w temperaturze pokojowej – gaz

  • stosowany jako chłodziwo w lodówkach, chłodziarkach
  • narażenie przy naprawie urządzeń chłodniczych
  • wchłania się droga oddechową
  • wydala się drogą oddechową niezmieniony a częściowo utlenia się do kwasu mrówkowego – wydalany z moczem
chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych2
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

chlorek metylu – chlorometan – CH3Cl

Zatrucie ostre:

  • kilkunastogodzinny okres utajenia;
  • zawroty i bóle głowy, osłabienie ostrości wzroku, podwójne widzenie, chwiejny chód;
  • nudności, wymioty, bóle brzucha
  • dodatni objaw Romberga, upośledzenie koordynacji ruchów, zaburzenia czynności mięśni okoruchowych
  • w ciężkim zatruciu – niewydolność nerek, drgawki, śpiączka, zgon(!)
chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych3
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

chlorek metylu – chlorometan – CH3Cl

Zatrucie ostre:

  • potwierdzeniem narażenia – kwas mrówkowy w moczu;
  • próby wątrobowe,
  • BOM,
  • kreatynina, mocznik,
  • badanie neurologiczne

Leczenie - szpitalne

chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych4
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

chlorek metylenu – dichlorometan – CH2Cl2

  • w temperaturze pokojowej – ciecz o temp. wrzenia – 40 st.C.
  • Zastosowanie:

- rozpuszczalnik o wysokim stopniu lotności do usuwania niektórych farb

  • w kontakcie z płomieniem lub gorącym metalem – powstaje fosgen
  • wchłania się przez płuca – utlenia się do CO(!!!)
  • przy 6-cio godzinnym narażeniu -HbCO – do 40%
  • T1/2 CO – 13 godzin (!!!)
chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych5
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

chlorek metylenu – dichlorometan – CH2Cl2

  • kontakt ze skórą może powodować oparzenia chemiczne
  • narządem krytycznym jest OUN:

- bóle i zawroty głowy,

- drętwienie i mrowienie w kończynach,

- senność, utrata przytomności (CO),

- ma działanie hepatotoksyczne,

- zawał mięśnia sercowego,

- demencja

chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych6
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

czterochlorek węgla - CCl4 – tetrachlorometan – tetra

  • bezbarwna, łatwo parująca i niepalna ciecz o słodkawym zapachu;
  • stosowany w przemyśle chemicznym do chlorowania węglowodorów krótkołańcuchowych oraz w przemyśle gumowym, jest rozpuszczalnikiem do produkcji leków, pestycydów oraz substancji przeciwstukowych;
  • w przeszłości – do produkcji gaśnic, rozpuszczalnik do prania odzieży, wełny, do odtłuszczania metali i dezynsekcji;
  • w kontakcie z płomieniem, gorącym metalem – powstaje fosgen
chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych7
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

czterochlorek węgla - CCl4 – tetrachlorometan – tetra

  • w postaci pary wchłaniany jest drogą oddechową,
  • w postaci cieczy wchłania się przez skórę,
    • przyjęty doustnie wchłania się z przewodu pokarmowego – zatrucia przypadkowe, suicydalne; spożycie 5 ml może być śmiertelne ;
  • 50% CCl4 wydala się wolno w stanie niezmienionym przez drogi oddechowe,
  • wchłonięty CCl4 odkłada się w tkance tłuszczowej, wątrobie, szpiku, mózgu, nerkach
  • CCl4 ulega rozkładowi do chloru i wolnego rodnika trichlorometylowego, a następnie do chlorowodoru i chlorku karbonylu
chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych8
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

czterochlorek węgla - CCl4 – tetrachlorometan – tetra

  • zmiany narządowe dotyczą wątroby i nerek
  • wątroba – zwyrodnienie tłuszczowe, nekroza hepatocytów w wyniku peroksydacji lipidów i tworzenia wolnych rodników tlenowych;
  • nerki – uszkodzenie i martwica kanalików I rzędu, w dużych stężeniach – niedokrwienie całego nefronu – spadku przesączania kłębuszkowego
  • dowodem narażenia jest stwierdzenie tetrachlorometanu w powietrzu wydechowym i we krwi – do 2 tygodni po przebyciu narażenia
chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych9
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

czterochlorek węgla - CCl4 – tetrachlorometan – tetra

Zatrucie ostre:

I faza - podrażnienie spojówek, błon śluzowych nosa, gardła

- nudności, wymioty, zwężenie pola widzenia, diplopia

- objawy narkotyczne aż do śpiączki

II faza - pozorna poprawa

III faza - krwiste wymioty

- żółtaczka, hepatomegalia, skaza krwotoczna (protrombina)

- oliguria aż do niewydolności nerek

ZESPÓŁ WĄTROBOWO - NERKOWY

chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych10
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

czterochlorek węgla - CCl4 – tetrachlorometan – tetra

Zatrucie ostre:

  • ostry żółty zanik wątroby (!)
  • stopniowa poprawa po kilku tygodniach … kilku miesiącach
  • w nielicznych przypadkach rozwija się marskość wątroby
chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych11
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

czterochlorek węgla - CCl4 – tetrachlorometan – tetra

Zatrucie przewlekłe:

- rzadko, w wyniku długotrwałego, umiarkowanego narażenia,

- nie występuje faza narkotyczna,

- cechy zespołu wątrobowo – nerkowego o mniejszym stopniu nasilenia

- objawy ustępują po przerwaniu narażenia

- mogą wystąpić objawy uszkodzenia mózgu i móżdżku w wyniku procesów demielinizacyjnych

chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych12
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

czterochlorek węgla - CCl4 – tetrachlorometan – tetra

Badania pomocnicze:

  • tertrachlorometan w powietrzu wydechowym, we krwi,
  • pełny profil prób wątrobowych, ze wsk. protrombinowym, proteinogramem, badania w kierunku infekcji WZW,
  • próby nerkowe, BOM,
  • elektrolity,
  • usg jamy brzusznej.

Różnicowanie:

- WZW,

- zespół sromotnikowy,

- inne zatrucia

chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych13
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

czterochlorek węgla - CCl4 – tetrachlorometan – tetra

Leczenie:

- hiperwentylacja – respiratoroterapia,

- wymienne przetoczenie krwi, iHD, CRRT,

- antyoksydanty (acetylocysteina),

- silibinina (Legalon),

- wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolitowych i RKZ,

- hiperbaria tlenowa (działanie hepatoprotekcyjne)

chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych14
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

czterochlorek węgla - CCl4 – tetrachlorometan – tetra

Rokowanie:

- niepewne – zależy od stopnia narażenia, nasilenia i przebiegu objawów;

- w ciężkich przypadkach zatrucie może zakończyć się zgonem;

- wyleczenie po długotrwałym leczeniu, rehabilitacji

chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych15
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

Trichloroetylen (Cl2C=CHCl) - TRI

  • bezbarwna ciecz o przyjemnym, aromatycznym zapachu, lotna;
  • zastosowanie przy odtłuszczaniu metali, rozpuszczalnik farb, emalii, smoły, gumy, do produkcji atramentów i materiałów przylepnych;
  • dawniej szeroko stosowany w pralniach chemicznych do czyszczenia na sucho;
  • z uwagi na działanie odurzające stosowany przez wąchaczy
chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych16
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

Trichloroetylen (Cl2C=CHCl) – TRI

  • wchłania się głównie przez drogi oddechowe oraz przez skórę;
  • większość wydala się w stanie niezmienionym przez płuca;
  • w organiźmie utlenia się w wątrobie do chloralhydratu, który ulega redukcji do trichloroetanolu (TCE) lub utlenieniu do kwasu trichlorooctowego (TCA). Trójchloroetanol jest utleniany do TCA lub po połączeniu z kwasem glukuronowym wydalany jest z moczem;
  • biomarkerami narażenia na TRI są: TCE i TCA;
  • TCE jest wczesnym biomarkerem – wydala się w pierwszych godzinach
  • TCA wydala się po kilkunastu godzinach, szczyt – 2 – 3 doba
chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych17
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

Trichloroetylen (Cl2C=CHCl) – TRI

Zatrucie ostre:

- działanie drażniące na skórę i spojówki oka, może spowodować uszkodzenie rogówki,

- zawroty głowy, uczucie upojenia, bóle głowy, nudności, zaburzenia widzenia i koordynacji ruchowej, splątanie, utrata przytomności,

- zaburzenia rytmu serca – VES, FV – zgon,

- zaburzenia przewodnictwa w nn obwodowych i n.VII – może utrzymywać się kilkanaście miesięcy,

- słabe działanie hepato- i nefrotoksyczne

chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych18
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

Trichloroetylen (Cl2C=CHCl) – TRI

Zatrucie przewlekłe:

- uogólnione osłabienie, senność, brak łaknienia, zaburzenia węchu, apatia, zaburzenia koncentracji uwagi, osłabienie pamięci,

- objawy polineuropatii, zwolnienie przewodnictwa w nerwach obwodowych , zmiany w zapisie EEG,

- uznany jest za kancerogen – rak wątroby i chłoniak złośliwy

chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych19
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

Trichloroetylen (Cl2C=CHCl) – TRI

Badania pomocnicze:

- TCE – narażenie bieżące

- TCA – odzwierciedla okres wcześniejszy – DSB – 20mg/l,

- próby wątrobowe,

- BOM, próby nerkowe,

- EKG,

- przewodnictwo nerwowe, EEG,

- konsultacje: neurologiczna, psychologiczna, psychiatryczna

chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych20
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

Trichloroetylen (Cl2C=CHCl) – TRI

Różnicowanie zatrucia ostrego:

- upojenie alkoholowe,

- zatrucie innymi rozpuszczalnikami,

- zatrucie CO.

Różnicowanie zatrucia przewlekłego:

- zespół rzekomonerwicowy,

- polineuropatie np. cukrzycowa, alkoholowa

chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych21
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

Trichloroetylen (Cl2C=CHCl) – TRI

Zatrucie ostre

najczęściej jest odwracalne i nie pozostawia trwałych nastepstw

Zatrucie przewlekłe:

może być odwracalne w okresie wczesnym,

objawy uszkodzenia układu nerwowego – polineuropatie mogą utrzymywać się stale

w glowodory aromatyczne
Węglowodory aromatyczne
  • zawierają w cząsteczce sześcioczłonowy pierścień aromatyczny lub układ kilku skondensowanych pierścieni do których podłączone były podstawniki alkilowe lub arylowe;
  • najprostszym węglowodorem aromatycznym jest benzen – C6H6;
  • otrzymuje się z ropy naftowej, smoły pogazowej i gazu ziemnego
  • znajdują za w wielu dziedzinach przemysłu, stanowią składnik paliw, używane są jako rozpuszczalniki;
  • w technologiach przemysłowych występują jako mieszaniny
w glowodory aromatyczne1
Węglowodory aromatyczne

benzen – C6H6

  • lotna, bezbarwna, palna ciecz otrzymywana z destylacji ropy naftowej
  • w przeszłości używany jako rozpuszczalnik farb, lakierów, klejów, w przemyśle gumowym i skórzanym
  • obecnie zastępowany jest mniej toksycznymi rozpuszczalnikami
  • w benzynie może stanowić maksymalnie 1%
  • ma zastosowanie w przemyśle chemicznym do syntezy barwników, leków, detergentów, materiałów wybuchowych, fenoli, styrenu
w glowodory aromatyczne2
Węglowodory aromatyczne

benzen – C6H6

  • w postaci pary wchłania się przez drogi oddechowe,
  • w postaci cieczy wchłania się przez nieuszkodzoną skórę,
    • śmiertelna dawka doustna  100 ml
  • 50% benzenu wydala się niezmienione przez płuca,
  • 50% benzenu przechodzi do wątroby, szpiku kostnego, tkanki tłuszczowej,
  • w wątrobie pod wpływem oksydazy cytochromu P-450 ulega utlenieniu do fenolu, katecholu i kwinolu;
  • fenol po sprzężeniu z kwasem glukuronowym lub siarczanami wydalany jest z moczem lub po rozerwaniu pierścienia węglowego wydalany jest z moczem jako kwas mukonowy.
w glowodory aromatyczne3
Węglowodory aromatyczne

benzen – C6H6

Zatrucie ostre:

- występują rzadko, w sytuacjach awaryjnych;

- bóle i zawroty głowy, nudności, odczucie zmęczenia, utrata przytomności ,

- zaburzenia rytmu serca,

- następstwem mogą być trwałe uszkodzenia układu nerwowego, zespół rzekomonerwicowy.

w glowodory aromatyczne4
Węglowodory aromatyczne

benzen – C6H6

Zatrucie przewlekłe:

  • zmiany w krwiotwórczym:

- początkowy okres - wzrost erytrocytów, leukocytów,

- okres depresji - mierna leukopenia,

- spadek PLT – wydłużenie czasu krwawienia,

upośledzenie kurczliwości skrzepu,

- leukopenia, względna limfocytoza,

- spadek erytrocytów, hemoglobina w normie

w glowodory aromatyczne5
Węglowodory aromatyczne

benzen – C6H6

Zatrucie przewlekłe:

- krwawienia z dziąseł , nosa, wynaczynienia po niewielkich urazach, wydłużenie menstruacji;

- szpik ubogogrudkowy - zmniejszenie układu białokrwinkowego, zahamowanie na etapie mielocytów,

- zahamowanie układu płytkowego,

- upośledzenie układu erytrocytarnego

- niedokrwistość aplastyczna;

w glowodory aromatyczne6
Węglowodory aromatyczne

benzen – C6H6

Zatrucie przewlekłe:

  • uszkodzenie układu nerwowego – zaburzenia behawioralne, psychomotoryczne, uszkodzenie błędnika, nerwu przedsionkowego i słuchowego;
  • działanie genotoksyczne, aberracje chromosomalne;
  • białaczka – ostra białaczka mieloblastyczna, erytroleukemia, białaczka przewlekła – rzadziej – występują po kilku, kilkunastu latach od przerwania narażenia;

- benzen jest uznanym przez IARC kancerogenem.

w glowodory aromatyczne7
Węglowodory aromatyczne

benzen – C6H6

Badania pomocnicze:

- fenol w moczu – podstawowy biomarker narażenia

powinien być pobierany w drugiej połowie dniówki

- kwas fenylomerkapturowy i mukonowy czulszy biomarker

Fenol w moczu:

- do 10mg/l – fizjologiczne stężenie,

- do 20mg/l – DSB,

- powyżej 25mg/l – narażenie niewielkie,

- około 50mg/l odpowiada narażeniu około 32mg/m3 przez 8 godzin;

- około 100mg/l odpowiada narażeniu około 80mg/m3 przez 8 godzin

w glowodory aromatyczne8
Węglowodory aromatyczne

benzen – C6H6

Badania pomocnicze:

- morfologia krwi z rozmazem,

- PLT,

- retikulocyty,

- biopsja szpiku,

- badania koagulologiczne,

- EKG,

- konsultacja neurologiczna

w glowodory aromatyczne9
Węglowodory aromatyczne

benzen – C6H6

Różnicowanie zatrucia ostrego:

- upojenie alkoholowe,

- diagnostyka zaburzeń świadomości,

Różnicowanie zatrucia przewlekłego:

- pancytopenie o innej etiologii i idiopatyczne,

- inne białaczki

- polineuropatie

w glowodory aromatyczne10
Węglowodory aromatyczne

benzen – C6H6

Rokowanie:

- pancytopenie przy przerwaniu narażenia są odwracalne;

- zaawansowana niedokrwistość aplastczna – rokowanie złe,

- białaczka – rokowanie jak w białaczkach niezależnie od narażenia.

w glowodory aromatyczne11
Węglowodory aromatyczne

toluen – metylobenzen – C6H5CH3

- bezbarwna, palna, lotna ciecz o zapachu podobnym do benzenu;

- otrzymywany z ropy naftowej;

- używany jako rozpuszczalnik farb, lakierów, żywic, gumy, smoły, asfaltu, celulozy,

- do produkcji trójnitrotoulenu – TNT, chloraminy, diizocyjanianu toulenu, sacharyny.

w glowodory aromatyczne12
Węglowodory aromatyczne

toluen – metylobenzen – C6H5CH3

- wchłania się przez układ oddechowy, ciekły w małej ilości przez skórę;

- 20% - wydala się przez płuca;

- 40 – 60% ulega utlenieniu do kwasu benzoesowego, który po połączeniu z glicyna daje kwas hipurowy wydalany z moczem (w ciągu 24godzin);

- DSB toulenu we krwi – 300ug/l

w glowodory aromatyczne13
Węglowodory aromatyczne

toluen – metylobenzen – C6H5CH3

Ostre zatrucie:

- bóle i zawroty głowy, podrażnienie spojówek, podrażnienie błon śluzowych nosa, gardła, parestezje, niezborność ruchów, zaburzenia świadomości, śpiączka;

- zaburzenia rytmu serca, blok AV, VES, FV, ostra niewydolność lewokomorowa, zgon;

Przewlekłe zatrucie:

- osłabienie mięśniowe, bóle brzucha, zaburzenia móżdżkowe, uszkodzenie n. II, neuropatia obwodowa, zaburzenia zachowania;

- uszkodzenie wątroby,

- uszkodzenia szpiku wynikają z domieszek benzenu.

w glowodory aromatyczne14
Węglowodory aromatyczne

toluen – metylobenzen – C6H5CH3

Badania pomocnicze:

- biomarker narażenia – kwas hipurowy w moczu lub kwas orto-krezolowy w moczu,

DSB kwasu hipurowego w moczu – do 1500mg/l

DSB kwasu ortokrezolowego w moczu – 0,5mg/l

- morfologia z rozmazem, PLT,

- konsultacja neurologiczna i psychologiczna.

Rokowanie:

dobre przy przerwaniu narażenia

w glowodory aromatyczne15
Węglowodory aromatyczne

ksylen – dimetylobenzen – C6H4(CH3)2

trzy formy izomeryczne – orto, meta, para

- bezbarwna, lotna, palna ciecz otrzymywana przez destylację ropy naftowej;

- rozpuszczalnik farb, lakierów, klejów

- w przemyśle jako surowiec do produkcji żywic, kwasu benzoesowego i ftalowego,

- w pracowniach histopatologicznych

w glowodory aromatyczne16
Węglowodory aromatyczne

ksylen – dimetylobenzen – C6H4(CH3)2

- w postaci par wchłania się poprzez drogi oddechowe,

- ciekły – wchłania się przez skórę,

- gromadzi się w narządach bogatych w tłuszcze;

- metabolizuje do kwasu metylobenzoesowego, który łączy się z glicyną – kwas metylohipurowy wydalany z moczem,

- niewielka część wydala się w postaci niezmienionej z powietrzem wydechowym

w glowodory aromatyczne17
Węglowodory aromatyczne

ksylen – dimetylobenzen – C6H4(CH3)2

Ostre zatrucie:

- ból i zawroty głowy, nudności, wymioty, senność, splątanie, utrata przytomności,

- toksyczne uszkodzenie wątroby i nerek,

- wybroczyny w OUN

Przewlekłe zatrucie:

- uszkodzenie OUN – zespół psychoorganiczny – bóle i zawroty głowy, drażliwość, zmęczenie, zaburzenia koordynacii ruchowej, osłabienie pamięci,

- polineuropatie z zaburzeniami przewodnictwa w nn. obwodowych

w glowodory aromatyczne18
Węglowodory aromatyczne

ksylen – dimetylobenzen – C6H4(CH3)2

Badania pomocnicze:

- biomarkerem narażenia jest kwas metylohipurowy;

- DSB kwasu metylhipurowego w moczu – do 1400mg/l,

- DSB kwasu hipurowego w moczu – do 1500mg/l

- morfologia z rozmazem, PLT,

- badanie przewodnictwa w nn.,

- konsultacja neurologiczna

w glowodory leczenie uwagi og lne
Węglowodoryleczenie uwagi ogólne
  • leczenie zatrucia WW jest podtrzymujące  brak jest specyficznych odtrutek!!!
  • obserwuj pacjentów bezobjawowych w poszukiwaniu oznak zatrucia
  • obserwuj wszystkich pacjentów przez minimum 6 h po ekspozycji w poszukiwaniu objawów zatrucia
w glowodory leczenie zapalenie p uc
Węglowodory – leczeniezapalenie płuc
  • tlenoterapia, intubacja, mechaniczna wentylacja
  • antybiotyki wskazane tylko w przypadku obecności infekcji
  • sterydy – nie dowiedziono skuteczności we wczesnej fazie zapalenia płuc wywołanego WW
w glowodory leczenie zapalenie p uc1
Węglowodory – leczeniezapalenie płuc
  • metoda pozaustrojowego utlenowania

(ECMO - extracorporeal membrane oxygenation) – wykazano jego skuteczność u dzieci

  • wentylacja wysokimi częstotliwościami

(HFJV – high frequency jet ventilation) –

zapewnia właściwe utlenowanie przy mniejszych szczytowych ciśnieniach wdechowych

w glowodory leczenie zapobieganie wch anianiu
Węglowodory – leczeniezapobieganie wchłanianiu
  • Prowokowanie wymiotów – przeciwwskazane
  • Płukanie żołądka – tylko po zabezpieczeniu dróg oddechowych przez intubację dotchawiczą!!!
w glowodory leczenie zapobieganie wch anianiu1
Węglowodory – leczeniezapobieganie wchłanianiu
  • Aspiracja treści żołądkowej:
    • po intubacji dotchawiczej u pacjentów podsypiających lub zamroczonych, a wymagających dekontaminacji przewodu pokarmowego,
    • po spożyciu znacznej ilości toksycznych WW (np. próba samobójcza),
    • gdy nie wystąpiły spontaniczne wymioty,
    • spożycie WW wysoce toksycznych (np. WW halogenowe, CCl4) lub zawierających bardzo toksyczne dodatki (np. metale ciężkie, pestycydy),
    • skuteczna przy wykonaniu do 1 h od spożycia.
w glowodory leczenie zapobieganie wch anianiu2
Węglowodory – leczeniezapobieganie wchłanianiu
  • Węgiel aktywowany
    • absorbował naftę, terpentynę i benzen in vitro i na modelach zwierzęcych,
    • może sprowokować wymioty (ryzyko aspiracji u pacjentów po spożyciu WW);
  • wskazania:
    • spożycie silnie toksycznych WW,
    • spożycie WW zawierających bardzo toksyczne domieszki (np. metale ciężkie, pestycydy),
    • zatrucia mieszane z udziałem WW i innych absorbowalnych trucizn.
w glowodory leczenie zapobieganie wch anianiu3
Węglowodory – leczeniezapobieganie wchłanianiu

W przypadku spożycia WW

konieczne podanie parafiny płynnej – 150 – 200ml p.o.

Bezwzględnie przeciwwskazane podanie:

mleka, tłuszczów i alkoholu

przyśpieszają wchłanianie WW