slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
YAPI BİLGİSİ PowerPoint Presentation
Download Presentation
YAPI BİLGİSİ

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 17

YAPI BİLGİSİ - PowerPoint PPT Presentation


  • 400 Views
  • Uploaded on

YAPI BİLGİSİ. TÜRKÇENİN KELİME YAPISI. KELİME=KÖK+YAPIM EKLERİ+ÇEKİM EKLERİ. Baş – ak - lar. Yağ – mur – lar - dan. kök. Yapım eki. Çekim eki. Yapım eki. Çekim eki. Çekim eki. kök. Türkçe'de sözcükler yapı bakımından kök ve eklerden oluşur:. KÖK. GÖVDE. EKLER. Ad çekim ekleri.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

YAPI BİLGİSİ


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
t rk en n kel me yapisi
TÜRKÇENİN KELİME YAPISI

KELİME=KÖK+YAPIM EKLERİ+ÇEKİM EKLERİ

Baş – ak - lar

Yağ – mur – lar - dan

kök

Yapım eki

Çekim eki

Yapım

eki

Çekim eki

Çekim eki

kök

t rk e de s zc kler yap bak m ndan k k ve eklerden olu ur
Türkçe'de sözcükler yapı bakımından kök ve eklerden oluşur:

KÖK

GÖVDE

EKLER

Ad çekim ekleri

Ad kökleri

Çekim ekleri

Ad gövdeleri

Eylem kökleri

Eylem çekim ekleri

Eylem gövdeleri

Yapım ekleri

Addan ad türeten ekler

Addan eylem türeten ekler

Eylemden eylem türeten ekler

Eylemden ad

i k k
I)KÖK

Anlamı ve görevi olan,yapısı bozulmayan bölünemeyen en küçük sözcüklere kök denir.Kök,sözcüğün anlamlı en küçük parçasıdır.

İki çeşit kök vardır:

a.)Ad Kökleri:Varlıkları ve karşılayan köklerdir.

taş, çirkin,çok,yaz,ben,yol,beş,kaç,ev

b.)Eylem Kökleri:İş,oluş,durum,hareket bildiren köklerdir.

Gül-,at-,oku-,yaz-,bil-,yol-,taş-,kaz-,kok-…

slide5
Uyarı:

a.)Ad ve Eylem köklerinin dışında bir de hem adlara hem de eylemlere kök olan sözcükler vardır.Bunlara “ortak kök” denir.

Bize güven duymadığını söylüyorum.

ad

Bugün mavi boya aldım.

isim

slide6
Uyarı:

b.)Bazı kökler,değişik cümlelerde farklı anlamlarda hem ad hem de eylem kökü özelliği taşır.Bunlara,”sesteş kök” denir.Bu sözcükler sadece okunuş ve yazılış olarak benzerlik taşır.

Yaz mevsimi,doğaya ve insanlara canlılık verir.

ad

Söylediklerimi mektubuna aynen yaz.

eylem

slide7
ÖRNEK:

Hangi kelimenin kökü,çeşidi yönünden diğerlerinden farklıdır?

A)Konak B)Uçurtma C)Yolcu D)Yetki

CEVAP:C

ii g vde
II)GÖVDE

Ad ve eylem kökleri aldıkları eklerle yeni sözcükler türetir.Sonuna ek alarak türeyen sözcüklere “gövde” denir.Gövde durumundaki sözcükler yeni anlamlar kazanır.

GÖVDE:KÖK(SÖZCÜK)+YAPIM EKİ=YENİ SÖZCÜK

SEV SEVGİ

GÖZ GÖZ-ET-LE

kök

gövde

gövde

kök

iii ekler
III)EKLER

Sözcüklerin kök ve gövdelerine eklenerek yeni sözcükler türeten veya sözcüklerin cümle içindeki görevini belirtmeye yarayan parçalara “ek” denir.Ekler tek başlarına anlam ifade etmez.

Ekler,eklendikleri sözcüklerin son hecesindeki ünlü ve ünsüz uyumuna uyar.

Ekler,görevlerine göre ikiye ayrılır:

a.)Çekim Ekleri

b.)Yapım Ekleri

a ek m ekler

A)ÇEKİM EKLERİ

Eklendikleri sözcüklerin türlerini ve anlamlarını değiştirmeyen,cümle içindeki görevlerini belirleyen eklere “çekim ekleri” denir.

Çekim ekleri olmadan cümle kurulamaz.

“Kitap sevilmedik bir ülke insan sürekli yanlış yap.”Kelimeleri bir cümle özelliği göstermezler.

“Kitabın sevilmediği bir ülkede insanlar sürekli yanlışlar yaparlar.”kelimeleri ancak çekim ekleri sayesinde bir cümle oluşturmuştur.

Çekim ekleri 2’ye ayrılır:

1)Ad Çekim Ekleri

2)Eylem Çekim Ekleri

1 ad ek m ekler

1)AD ÇEKİM EKLERİ

Yalnızca ad ve ad soylu sözcüklere gelir.Çekim ekleri,diğer adların adlarla ve diğer sözcüklerle ilişki kurarken aldıkları eklerdir.

a.)Ad durum ekleri

b.)İyelik ekleri

c.)Çokluk ekleri

d.)İlgi eki (tamlayan ekleri)

e.)Eşitlik eki

a ad durum ekleri

A)Ad Durum Ekleri

1.Yalın durumu:İsim durum eklerinden herhangi birini almamış adların durumudur.Yalın haldeki adlar çokluk,iyelik ve tamlama eklerini alabilir.

Dışarıda ne güzel bir ışık, ne ferahlatıcı bir esinti vardır.

Durum eki almamış sözcükler cümlede özne ve belirtisiz nesne görevindedir.

Zilin sesiyle çocuklar koşarak sınıftan çıktılar.

Bu bahar henüz kelebek görmedim.

özne

Belirtisiz nesne

2 belirtme durumu

2)Belirtme Durumu:

“Yükleme durumu “da denir.Yükleme durum eki,ad soylu sözcüklere eklenerek cümlede eylemden etkilenen varlığı (nesneyi)bildirir. Yükleme durumu ekini alan sözcükler yükleme sorulan “neyi,kimi?”sorularına yanıt olan “belirtili nesne” görevini üstlenir.

3 y nelme durumu

3)YÖNELME DURUMU

“Yaklaşma durumu” da denir.Yönelme durum eki,yapılan işin nereye,kime yöneldiğini bildirir. Yönelme durumu eki alan sözcükler,cümlede dolaylı tümleç ve zarf tümleci olur.Ayrıca edat durumu da oluşturulabilir.Yönelme durumu bazen de ikileme kurar.

ÖRNEK:Annem çocuklara kek ve süt verdi.

bulunma durumu

BULUNMA DURUMU

Eylemin nerede olduğunu gösterir.Bulunma durumu eki alan sözcükler,cümlede dolaylı tümleç ve zarf tümleci olur.Bu eki alan sözcükler kimi zaman da ikileme oluşturabilir.

ÖRNEK:Kıyıdaköşede ne kadar parası varsa verdi.

5 kma durumu

5)Çıkma durumu:

“Ayrılma durumu” da denir.çıkma durumu eki alan sözcükler,cümlede dolaylı tümleç,zarf tümleci olur edat grubu oluşturur.

Örnek:Senden başka böyle düşünen yok.