KIERUNKI ROZWOJU GOSPODARCZEGO
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 80

Dr Edyta Sidorczuk-Pietraszko Instytut Transferu Wiedzy i Innowacji sp. z o.o. w Białymstoku PowerPoint PPT Presentation


  • 102 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

KIERUNKI ROZWOJU GOSPODARCZEGO rejonu Puszczy Białowieskiej spotkanie w ramach projektu „Platforma współpracy na rzecz zrównoważonego rozwoju rejonu Puszczy Białowieskiej” 25 czerwca 2014 r., Zespół Szkół z DNJB w Hajnówce. Dr Edyta Sidorczuk-Pietraszko

Download Presentation

Dr Edyta Sidorczuk-Pietraszko Instytut Transferu Wiedzy i Innowacji sp. z o.o. w Białymstoku

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


KIERUNKI ROZWOJU GOSPODARCZEGO rejonu Puszczy Białowieskiejspotkanie w ramach projektu „Platforma współpracy na rzecz zrównoważonego rozwoju rejonu Puszczy Białowieskiej”25 czerwca 2014 r., Zespół Szkół z DNJB w Hajnówce

Dr Edyta Sidorczuk-Pietraszko

Instytut Transferu Wiedzy i Innowacji sp. z o.o. w Białymstoku

Facylitator: Dr Agata Gójska, Mediatorzy.pl


Plan spotkania (1)

Kierunki rozwoju rejonu Puszczy Białowieskiej – lokalne potencjały w kontekście globalnych trendów – 45 min.

  • zrównoważona gospodarka, gospodarka niskoemisyjna, zielona gospodarka, gospodarka oparta na wiedzy jako megatrendy

  • identyfikacja, analiza jakościowa i ilościowa wszystkich rodzajów aktualnej działalności gospodarczej w regionie Puszczy Białowieskiej


Plan spotkania (2)

  • identyfikacja i analiza barier rozwoju gospodarczego regionu Puszczy Białowieskiej w okresie 2004-2014 i 2015-2020,

  • identyfikacja i analiza kierunków rozwoju gospodarczego regionu Puszczy Białowieskiej w okresie 2015-2020, sprzyjających zrównoważonemu rozwojowi, w tym wykorzystanie kapitału naturalnego i usług środowiska Puszczy Białowieskiej,

  • analiza zasobów i potrzeb surowcowych i energetycznych w świetle kierunków rozwoju gospodarczego, sprzyjających zrównoważonemu rozwojowi regionu Puszczy Białowieskiej w okresie 2015-2020.


Plan spotkania (3)

2. Dyskusja – 2 godz.

Moderator: Dr Edyta Sidorczuk-Pietraszko, Instytut Transferu Wiedzy i Innowacji sp. z o.o.Facylitator: dr Agata Gójska, Mediatorzy.pl

3. Podsumowanie – 15 min.


Cel spotkania

  • Wypracowanie kierunków rozwoju gospodarczego (bez turystyki) w regionie Puszczy Białowieskiej

  • Wytyczna horyzontalna: zrównoważony rozwój, z uwzględnieniem wykorzystania kapitału naturalnego i usług Puszczy Białowieskiej


Zrównoważona gospodarka zielona gospodarka

  • raport Nasza wspólna przyszłość G.H. Bruntland dla Światowej Konferencji ds. Rozwoju Ekonomicznego (WCED) z 1987 r.:, Szczyt ONZ Środowisko i Rozwój, Rio de Janeiro 1992

  • Taki rozwój, w którym potrzeby teraźniejszych pokoleń nie są zaspakajane kosztem szans zaspokojenia potrzeb przez przyszłe pokolenia (sprawiedliwość międzygeneracyjna)

  • Społeczeństwo, gospodarka i środowisko przyrodnicze stanowią system, który musi być pojmowany i traktowany integralnie, wyeliminowanie któregoś z tych subsystemów uniemożliwia funkcjonowanie pozostałych


Minimalizacja strumieni materii i energii w gospodarce: wykorzystania zasobów, energochłonności, emisji, odpadów  podwójna (potrójna) dywidenda

  • Strategia zrównoważonego rozwoju UE – Goeteborg 2001, odnowienie - 2006

  • Strategia „Bezpieczeństwo energetyczne i środowisko”

  • Polityka ekologiczna państwa


Gospodarka niskoemisyjna

  • Wariant koncepcji ZR w kontekście polityki klimatycznej – skupienie na redukcji emisji gazów cieplarnianych, ale też innych zanieczyszczeń (powietrze, wody, odpady)

  • Plan działania prowadzący do przejścia na konkurencyjną gospodarkę niskoemisyjną do 2050 r. - Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów, KOM(2011) 112, Bruksela, 08.03.2011.

  • Strategia Bezpieczeństwo energetyczne i środowisko

  • Narodowy Program Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej


Narodowy Program Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej

  • założenia przyjęte przez Radę Ministrów 16 sierpnia 2011 r., trwają prace nad dokumentem

  • zapewnienie korzyści ekonomicznych, społecznych i środowiskowych (zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju) w efekcie podejmowania działań zmniejszających emisje gazów cieplarnianych

  • wzrost innowacyjności i wdrożenie nowych technologii, zmniejszenie energochłonności, utworzenie nowych miejsc pracy, a w konsekwencji poprawa konkurencyjności gospodarki


Kierunki działań NPRGN

  • Rozwój niskoemisyjnych źródeł energii,

  • Poprawa efektywności energetycznej,

  • Poprawa efektywności gospodarowania surowcami i materiałami,

  • Rozwój i wykorzystanie technologii niskoemisyjnych,

  • Zapobieganie powstawaniu oraz poprawa efektywności gospodarowania odpadami,

  • Promocja nowych wzorców konsumpcji.


Gospodarka oparta na wiedzy społeczeństwo informacyjne

  • Kontekst teoretyczny - model, w którym wzrost jest determinowany nie oszczędnościami, lecz zależy w dużym stopniu od inwestycji w kapitał ludzki, wynalazki i innowacje,

  • Kontekst praktyczny - trend w gospodarce światowej, tendencja zmian w gospodarce, Tofflerowska trzecia fala.

  • Czynnikiem sprawczym innowacji i wynalazków jest wiedza.

  • informacja i wiedza stają się uniwersalnymi substytutami surowców, pracy i innych zasobów.

  • „Wraz z nadejściem społeczeństwa informacyjnego nasza gospodarka po raz pierwszy opiera się na bogactwie, które nie tylko jest odnawialne, ale i samo się wytwarza” - John Naisbitt


Zrównoważona gospodarka oparta na wiedzy

  • Czy zrównoważony rozwój musi być oparty na wiedzy?

  • Czy wiedza jest zasobem zapewniającym trwałość rozwoju?

  • Czy w gospodarce istnieją inne czynniki, które w sposób trwały mogą zapewnić wzrost produktywności wykorzystania zasobów i oddzielić wzrost dobrobytu od zużycia zasobów?

  • Czy gospodarka oparta na wiedzy jest ex definitione zrównoważona?

  • Czy „oparcie na wiedzy” jest raczej warunkiem koniecznym, ale niewystarczającym?


BARIERY WEWNĘTRZNE

POTENCJAŁY, ZASOBY

MEGATRENDY

BARIERY - OTOCZENIE


Działalność gospodarcza w regionie Puszczy Białowieskiej Identyfikacja, analiza jakościowa i ilościowa


Korzystna struktura zatrudnienia w sektorach ekonomicznych

  • Odsetek osób zatrudnionych w przemyśle i budownictwie jest drugim co do wysokości w województwie (wyższy w Suwałkach),

  • procent pracujących w rolnictwie jest najniższy ze wszystkich ziemskich powiatów Podlasia.


Przemysł maszynowy, elektromechaniczny

  • Pronar

  • Hamech

  • Narmet

  • Moderator

  • MJ&Company


Przetwórstwo drewna, meble

  • Fabryka Mebli Forte S.A. Oddział w Hajnówce,

  • Arino House - Hajnówka,

  • Kon-Stol - Hajnówka

  • ItaP - Hajnówka,

  • Drewexpol - Kleszczele

  • Nasycalnia Podkładów - Czeremcha,

  • Parkiety Olga – Hajnówka

  • Dryfskand

  • Stol-Jano

  • Tres-Pol

  • Was-Bel

  • Eastwood

  • Kenar 2

  • tartaki


Logistyka

  • Gmina Narewka:

    • Operator Logistyczny Paliw Płynnych Baza Paliw nr 15 Narewka, Terminal Integro, Terminal Planta, Naftan, Krex, Aida, Cyklon, Kryptan


Budownictwo, materiały budowlane

  • Ceramika Lewkowo

  • Elementy domów z drewna

  • Budomex – handel

  • „Dworek Polski”


Handel

  • Arhelan

  • PSS Społem w Hajnówce


Rolnictwo, przetwórstwo rolno-spożywcze

  • RSP Rolmak w Makówce

  • RSP w Starym Korninie

  • Farmpasz

  • OSM Hajnówka

  • Runo


Rolnictwo – użytki rolne


Rolnictwo – gospodarstwa rolne


Struktura gospodarstw rolnych prowadzących działalność rolniczą w gminach powiatu hajnowskiego


Produkcja zwierzęca w gminach powiatu hajnowskiego na tle innych powiatów w województwie podlaskim


Pszczelarstwo

  • około 90 barci, z tego 60 jest zarejestrowanych w Stowarzyszeniu (1 barć - średnio 25-30 rodzin pszczelich (pni), największe - nawet 150-200 rodzin (pni).

  •  miód rzepakowy – ok. 50%, lipowy ok. 20%, gryczany ok. 20%; wielokwiatowy, mniszkowy, spadziowy i akacjowy łącznie ok. 10%.

  •  produkcja wosku (maks do 0,5 kg z rodziny/rocznie), pierzgi, pyłku pszczelego (do 1 kg z jednej rodzin/ rocznie) i propolisu.

  •  Sprzedaż w sposób bezpośredni; ok. 200 zł zysku netto z jednego ula

  •  Stabilny popyt krajowy od wielu lat; podobnie jak inne kraje UE, Polska ma nadwyżkę importu miodu nad eksportem


Bariery rozwoju gospodarczego regionu Puszczy Białowieskiej w okresie 2004-2014

  • Kapitał ludzki

    • Przykład: Pronar poszukuje około 400 pracowników - handlowców, robotników, jak i wysoko wykwalifikowanych inżynierów (Kwartalnik Pronar 1/2014)

    • Niedopasowanie strukturalne ofert pracy i poszukujących pracy

    • Kierunki kształcenia a potrzeby pracodawców


Specyfika zasobów pracy w regionie


Struktura wiekowa osób w wieku produkcyjnym


Infrastruktura

  • Tereny inwestycyjne

  • Brak gazyfikacji

  • Infrastruktura drogowa

  • Infrastruktura elektroenergetyczna

  • Infrastruktura telekomunikacyjna, w tym Internet szerokopasmowy


Wsparcie przedsiębiorczości

  • Obsługa inwestorów

  • Instytucje otoczenia biznesu (istnieją 2 – Centrum Wsparcia Biznesu PFRR, Cech Rzemiosł Różnych)

  • Potencjał do pozyskiwania środków UE, konkurencja innych podmiotów (preferencje wyłącznie dla gmin słabiej rozwiniętych – wskaźnik dochodu podatkowego na 1 mieszkańca Czeremcha/Kleszczele)

  • Niepewność związana z polityką rządu w stosunku do Puszczy Białowieskiej – niechęć do podejmowania działalności gospodarczej na obszarach przyrodniczo cennych


Wsparcie przedsiębiorczości

  • Instrumenty finansowe wspierające przedsiębiorczość – fundusze poręczeniowe, pożyczkowe, mechanizmy dotacyjne

  • Brak zachęt dla ludzi młodych do kształcenia z zamiarem powrotu do regionu (system stypendialny w porozumieniu z pracodawcami)


Bariery/uwarunkowania związane z otoczeniem polityczno-prawnym

  • Procedury związane z lokalizacją inwestycji na terenach przyrodniczo cennych

    • Niewielki odsetek powierzchni objętej mpzp

  • Udział niezwiązanych z regionem organizacji ekologicznych w procedurach administracyjnych

  • Polityka infrastrukturalna – skupienie na ośrodkach miejskich jako centrach wzrostu, środki UE na infrastrukturę drogową – w przypadku połączenia z T-ENT


Bariery (potencjalne) rozwoju gospodarczego regionu Puszczy Białowieskiej w okresie 2015-2020

  • Pogarszająca się struktura wiekowa społeczeństwa i dalszy odpływ ludzi młodych

  • Degradacja infrastruktury elektroenergetycznej i drogowej

  • Rosnąca presja turystyczna (w przypadku niewłaściwego ukierunkowania ruchu)  degradacja wartości przyrodniczych  dalsze ograniczenia w dostępie do Puszczy

  • Stosunki polsko-białoruskie i polsko-rosyjskie – wpływ na wymianę międzynarodową, zwłaszcza w sektorze rolno-spożywczym


Kierunki rozwoju gospodarczego regionu Puszczy Białowieskiej w okresie 2015-2020

  • sprzyjające zrównoważonemu rozwojowi

    • wykorzystanie kapitału naturalnego i usług środowiska Puszczy Białowieskiej (decyzja komitetu UNESCO)

    • wpisujące się w trendy ogólne – odmaterializowanie gospodarki, społeczeństwo informacyjne, starzenie się społeczeństw,

    • mobilizacja kapitału ludzkiego – w pierwszym etapie powstrzymanie odpływu, w drugim - powrót migrantów

  • Niszowe – innowacyjne


Gospodarka niskoemisyjna

  • Cele w zakresie efektywności energetycznej

  • Redukcja emisji CO2

    • spalanie biomasy, kolektory, małe elektrownie wiatrowe, energetyka prosumencka

  • Pozyskiwanie inwestorów z branż „niematerialnych”

  • Zrównoważony transport (transport publiczny, ułatwienia dla rowerzystów)


Wykorzystanie zasobów Puszczy Białowieskiej

  • Budowa wspólnej marki terytorialnej w oparciu o PB

  • Partnerstwo z przedsiębiorcami w zakresie rozwoju produktów i wykorzystania marki PB (produkty rolno-spożywcze, rzemiosło, inne..?)

  • Konieczne sukcesywne opracowywanie mpzp (planowane wsparcie z RPOWP)

  • Niszowe kierunki rozwoju przedsiębiorczości


Strategia rozwoju województwa podlaskiego – inteligentna specjalizacja

  • Sektor rolno-spożywczy – produkcja mleka i jego przetworów oraz wysokiej jakości żywności (w tym ekologicznej)

  • Produkty i usługi „ekologiczne i zielone” – oze, technologie przyjazne środowisku, nauki o życiu (life science),

  • srebrna gospodarka

  • zielone miejsca pracy

  • produkcja i usługi na rynki wschodnie


  • RPO WP, oś priorytetowa I: Wzmocnienie potencjału i konkurencyjności gospodarki regionu

    • w ramach Działania 1.6 priorytetowe traktowanie tworzenia miejsc pracy na obszarach cennych przyrodniczo.


Pytania podstawowe

  • Jakie branże?

  • W jaki sposób?

    • Przedsiębiorczość wewnętrzna

    • Inwestorzy zewnętrzni

    • Kierunki działań wspierających ww. opcje


Przetwórstwo rolno-spożywcze

  • Ugruntowana pozycja, tradycja, marka

  • Zaplecze surowcowe, w tym czyste środowisko

    • problem – warunki pozyskania runa z terenu Puszczy

  • Miejsce pochodzenia jako atut marketingowy - szansa kreowania marek regionu Puszczy Białowieskiej

  • Budowa łańcucha wartości na rynku lokalnym

  • Wykorzystanie wzmacniającego się trendu zdrowego stylu życia, świadomego żywienia, slow-food

  • Rynki wschodnie, komplementarne z turystyką


Przemysłmetalowy

  • Wiele zakładów działa na rynku międzynarodowym, a przynajmniej w skali ponadregionalnej

  • Produkty na potrzeby branż o ugruntowanej pozycji (na potrzeby rolnictwa) lub rosnących (kotły na biomasę) – raczej niskie ryzyko wahań koniunkturalnych

  • Dywersyfikacja działalności – technologie oze (?)


Srebrna gospodarka

  • Usługi kierowane do osób starszych

    • opiekuńcze, lecznicze, rehabilitacyjne itp.

  • Sektor wschodzący - dopiero tworzona jest oferta usług i produktów dla osób starszych

  • Odbiorcy krajowi i zagraniczni

  • Rozwojowy rynek – starzejące się społeczeństwo i rosnąca długość życia, wydłużanie wieku emerytalnego


Sektor usług medycznych

  • Ośrodki rehabilitacyjne, lecznicze, sanatoryjne, medycyna estetyczna

  • Relatywnie małe nasycenie tego typu placówkami w Płn-Wsch. Polsce

  • Rosnące zapotrzebowanie (rosnąca długość życia, wydłużony wiek emerytalny, zmiany stylu życia – wzrost nacisku na dobrą kondycję fizyczną)

  • Dobre zaplecze kadrowe – UMB

  • Komplementarność z sektorem turystycznym


Badania

  • Nauki o życiu

  • Biotechnologie leśne

  • Nowe surowce


Zasoby i potrzeby surowcowe i energetyczne w świetle kierunków rozwoju gospodarczego, w okresie 2015-2020

  • Kontekst ścieżki zrównoważonego rozwoju regionu Puszczy Białowieskiej

  • Na podstawie badań przeprowadzonych przez ITWI


Drewno


Pozyskanie drewna

2009 – 102 tys. m3,

2010 - 83 tys. m3

2011 – ok. 48,5 tys. m3


Nadleśnictwo Białowieża


Nadleśnictwo Browsk


Nadleśnictwo Hajnówka


Zioła (RUNO)

  • mniszek korzeń - 20 ton/rocznie

  • pokrzywa liść – 20 ton/rocznie

  • mniszek liść – 10 ton/rocznie

  • wiązówka błotna – 10 ton/rocznie

  • nawłoć – 8 ton/rocznie

  • pięciornik kłącza – 4 tony/rocznie

  • kwiaty czarnego bzy

  • owoce czarnego bzu

  • kwiat lipy

  • skrzyp polny

  • 40-60% - siedliska naturalne


Badania respondentów


Surowce kopalne

  • Geologiczne zasoby bilansowe kruszyw naturalnych wg stanu na koniec 2012 roku w województwie podlaskim -1 284 604 tys. ton,

  • w powiecie hajnowskim natomiast - 5 633 tys. ton – ok. 0,5% zasobów w województwie.

  • Piaski i żwiry, surowce ilaste ceramiki budowlanej


Surowce kopalne – złoża eksploatowane


Złoża eksploatowane okresowo


Złoża o zasobach rozpoznanych szczegółowo


Torfy

  • Głównie okolice Orzeszkowa

  • Obszar Chronionego Krajobrazu Puszczy Białowieskiej, Puszcza Białowieska, część objęta ochroną rezerwatową

    • Rezerwat Michnówka, „Rezerwat Olszanka Myśliszcze”, zbiorowiska nieleśne w torfowej dolinie rzeki Leśnej Prawej, rezerwaty Wysokie Bagno, Głęboki Kąt, Siemianówka,

  • cenne walory przyrodnicze, nie podlegają wykorzystaniu gospodarczemu


Wody podziemne – punkty poborowe i badawcze

  • Większość nadaje się do bezpośredniego wykorzystania na cele gospodarcze, a po uzdatnieniu na cele konsumpcyjne

  • wartości elementów fizykochemicznych są podwyższone głównie w wyniku naturalnych procesów zachodzących w wodach podziemnych lub słabego wpływu działalności człowieka

  • zagrożone są zanieczyszczeniami z powierzchni ziemi. niezbędna jest ochrona obszarów, pod którymi znajdują się Główne Zbiorniki Wód Podziemnych.


Zbiornik Siemianówka

  • 24 gatunki ryb

  • użytkowe: amur biały (sporadycznie), boleń, jaź, jelec (sporadycznie), karaś pospolity, karaś srebrzysty, karp, kleń (sporadycznie), leszcz, lin, miętus (sporadycznie), okoń, płoć, sum, szczupak, wzdręga, węgorz

  • nieużytkowe: różanka, piskorz, ciernik, cierniczek, jazgarz, kiełb, krąp, słonecznica, ukleja

  • Piętnaście gatunków potencjalnie może stanowić przedmiot połowów rybackich i wędkarskich

  • Węgorz, boleń i karp są wprowadzone do zbiornika zgodnie z dawkami obowiązującego operatu rybackiego. Pozostałe gatunki są rybami autochtonicznymi.


Biomasa odpadowa – nieleśnaDrewno odpadowe z sadów


Potencjał drewna odpadowego z utrzymania dróg gminnych i powiatowych


Potencjał słomy jako odpadowego surowca energetycznego


Potencjał siana na cele energetyczne


Potencjał trzciny ze zbiornika Siemianówka na cele energetyczne


Potencjalna produkcja roślin energetycznych


Produkcja biogazu z odpadów w hodowli zwierząt


Surowce wtórne – ZZO w Poryjewie


Energia słoneczna do produkcji ciepła – potencjał techniczny kolektorów

  • powierzchnia kolektora na jedną osobę 1,5m2

  • kolektory rurowe- sprawność 60%

  • odsetek mieszkań nadających się do instalacji kolektorów – 80%


Energia spadku wody


  • MEW Siemianówka – 65 kW


  • Login