Download

Mga Akdang Nakaimpluwensya sa Panitikan ng Pilipinas at ng Daigdig






Advertisement
/ 118 []
Download Presentation
Comments
Jimmy
From:
|  
(3895) |   (0) |   (0)
Views: 9669 | Added: 14-11-2011
Rate Presentation: 2 0
Description:
Mga Akdang Nakaimpluwensya sa Panitikan ng Pilipinas at ng Daigdig. Banal na Kasulatan/Bibliya (Aramaic, Latin, Griyego, Hebreo) Koran mula Arabia (Arabic) Iliad at Odyssey ni Homer (Griyego) Mahabharata ng India (Sanskrit) Canterbury Tales ni Chaucer (Old English)
Mga Akdang Nakaimpluwensya sa Panitikan ng Pilipinas at ng Daigdig

An Image/Link below is provided (as is) to

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use only and may not be sold or licensed nor shared on other sites. SlideServe reserves the right to change this policy at anytime. While downloading, If for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.











- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -




Slide 1

Mga Akdang Nakaimpluwensya sa Panitikan ng Pilipinas at ng Daigdig

  • Banal na Kasulatan/Bibliya

    (Aramaic, Latin, Griyego, Hebreo)

  • Koran mula Arabia

    (Arabic)

  • Iliad at Odyssey ni Homer (Griyego)

  • Mahabharata ng India (Sanskrit)

  • Canterbury Tales ni Chaucer (Old English)

  • Uncle Tom’s Cabin ni Harriet Beecher Stowe

    (Modern English)

  • Divina Comedia ni Dante Alighieri (vulgar Italian)

Slide 2

  • El Cid Compeador (Espanyol)

  • Isanlibo at Isang Gabi (Arabic at Persyano)

  • Aklat ng mga Araw ni Confucius (Intsik)

  • Aklat ng mga Patay ng Ehipto

  • Awit ni Rolando (Pranses)

Slide 3

Mga Akdang Nakaimpluwensya sa Panitikan ng Pilipinas at ng Daigdig

  • {Pinakamahabang epiko}

    Mahabharata

  • {Pag-uyam sa pag-uugali ng mga Ingles}

    Canterbury Tales

  • {Pananaw sa impyerno, langit at purgatoryo}

    Divina Comedia

  • {Pananampalatayang Kristyano}

    Banal na Kasulatan/Bibliya

Slide 4

Mga Akdang Nakaimpluwensya sa Panitikan ng Pilipinas at ng Daigdig

  • {Pang-aalipin sa mga Itim}

    Uncle Tom’s Cabin

  • {Islam}

    Koran

  • {Mitolohiya ng Gresya}

    Iliad at Odyssey

Slide 5

  • {Espanya}

    El Cid Compeador

  • {Arabo at Persyano}

    Isanlibo at Isang Gabi

  • {Intsik}

    Aklat ng mga Araw

  • {Ehipto}

    Aklat ng mga Patay

  • {Pranses}

    Awit ni Rolando

Slide 6

Ilang Kuru-kuro ukol sa mga akdang nakaimpluwensya sa panitikan ng Pilipinas

  • Karamihan ay nakasulat sa wikang HINDI INGLES

  • Karamihan ay mga akdang Europeo

  • Salamin ng kolonyal/kolonisadong pag-iisip ng mga Pilipino (utak-Kanluranin)

Slide 7

Ang Mga Panahon ng Panitikansa Pilipinas

(Historikal na Dulog/Approach)

Slide 8

Panahong Katutubo/Pre-Kolonyal/Bago Dumating ang mga Kastila

(BAGO mag-1521)

Slide 9

Panahong Katutubo/Pre-Kolonyal/Bago Dumating ang mga Kastila

Ang panitikan sa panahong ito ay…

  • Karaniwang pasalindila (oral)

  • Tumatalakay sa paraan ng pamumuhay (way of life) ng ating mga ninuno

  • Nagpapatunay na MAY SIBILISASYON/KABIHASNAN na ang mga katutubo sa Pilipinas bago pa dumating ang mga Kastila

  • Matatagpuan din sa mga palayok, banga, kawayang bumbong (isang species ng bamboo) atbp. kung nakasulat

Slide 10

Anyo ng Panitikan sa Panahong Katutubo

  • Alamat

  • Kwentong Bayan

  • Epiko

  • Awiting Bayan

  • Bugtong

  • Salawikain at Kasabihan

Slide 11

Iba’t Ibang Epiko

  • Bidasari (Moro)

  • Tatuang, Tulalang, Tuwaang (Bagobo)

  • Parang Sabir (Moro/Tausug)

  • Haraya (Bisaya)

  • Maragtas (Bisaya)

  • Kumintang (Tagalog)

  • Biag (Buhay) ni Lam-Ang (Ilokano)

  • Ibalon (Bicolano)

  • Bantugan (Muslim/Maranao)

Slide 12

Iba’t Ibang Epiko

  • Labaw Donggon (Ilongo)

  • Handiong (Bikol)

  • Hudhud (Ifugao)

  • Alim (Ifugao)

  • Hinilawod (Bisaya)

  • Indarapatra at Sulayman (Magindanaw)

Slide 13

Awiting Bayan

  • Oyayi/hele (pagpapatulog ng bata)

  • Kalusan (paggawa)

  • Kundiman (pag-ibig)

  • Diona (kasal)

  • Kumintang/tagumpay (pandigma)

  • Dalit/himno (pagsamba sa anito/panrelihiyon)

  • Dung-aw (pagdadalamhati/pagluluksa sa patay)

  • Soliranin (pagsasagwan)

  • Talindaw (pamamangka)

Slide 14

Mga Bugtong

  • Gintong binalot ng pilak/pilak na binalot ng balat.

    (itlog)

  • Hindi hayop, hindi tao/walang gulong tumatakbo.

    (agos ng tubig)

  • Dahong pinagbungahan/bungang pinagdahunan.

    (pinya)

  • Bumili ako ng alipin/mataas pa sa akin.

    (sombrero)

  • Pinihit ko si kaibigan, bumukas ang daanan.

    (susi)

Slide 15

Mga Bugtong

  • Nang bata’y submarino, nang tumanda’y eroplano.

    (lamok)

  • Natuwa ang nawalan, nagalit ang nakakuha.

    (utot)

  • Prutas na kaysarap kainin, may itim na perlas kung hatiin.

    (papaya)

  • Isang pindot ng daliri, impormasyo’y sari-sari.

    (internet)

  • Tubig sa kaitaasan, ang ulo’y bilugan.

    (niyog/buko)

Slide 16

Salawikain at Kasabihan

  • Ang hipong palatulog, inaanod ng agos.

  • Kung may isinuksok, may madudukot.

  • Ang magtanim ng hangin, bagyo ang aanihin.

  • Kung may tiyaga, may nilaga.

  • Umiwas sa baga, sa apoy nasugba.

  • Ang maniwala sa sabi-sabi, walang bait sa sarili.

Slide 17

Panahon ng Kolonyalismong Espanyol

(1521?-1860s)

Slide 18

Panahon ng Kolonyalismong Espanyol

Ang panitikan sa panahong ito ay…

  • Karaniwang pasulat

  • Tumatalakay sa paksang panrelihiyon

  • Salamin ng kulturang Kanluranin (western)

  • Karaniwang nakasulat sa wikang Espanyol

Slide 19

Mga Unang Aklat na Nilimbag

  • Doctrina Cristiana (bilinggwal na katesismo; aklat ng mga panalangin atbp.)

    Hal. “Ylan po ang Dios?” “Isa po laman, datapuat may tatlon persona.”

  • Nuestra Señora del Rosario (novenario; aklat ng nobena/debosyon sa Mahal na Birhen)

Slide 20

Bersyon ng Pasyon

  • Padre Gaspar Aquino de Belen

  • Luis Guian

  • Padre Mariano Pilapil (pinakagamitin ang kanya)

  • Padre Aniceto dela Merced

Slide 21

Halimbawa ng mga saknong sa pasyon

Slide 22

Panitikang Didaktiko

  • Nangangaral

  • Nagbibigay ng mga tuntuning dapat sundin sa maayos na pamumuhay

  • Dalawang pangunahing halimbawa:

    “Pagsusulatan ng dalawang binibinbi na sina Urbana at Feliza” (Padre Modesto de Castro)

    “Tandang Basio Macunat”

Slide 23

Ang Awit at Korido

  • Hango sa mga akdang Europeo

  • Romantisista

  • Eskapista

  • Kasangkapan upang maipalaganap ang kolonyal na pag-iisip

  • Ginamit din ng mga Pilipino upang ilantad at tuligsain ang pagmamalabis ng gobyernong kolonyal

Slide 24

Duplo at Karagatan

  • Patulang pagtatalo na may halong malalim na pagpapatawa/humor/wit

  • Isinasagawa sa burol/lamay/wake at sa pasiyam, anibersaryo ng pagkamatay atbp.

  • Pang-aliw sa kamag-anak ng yumao

  • Pampalipas-oras sa mga gabi ng lamay

Slide 25

Karilyo

  • Puppet show (anino ng mga tau-tauhang gawa sa karton na nasa likod ng puting tabing na iniilawan ng gasera/lamp sa likuran nito)

Slide 26

Moro-moro/Komedya

  • Magarbong presentasyon

  • Isinasagawa sa tanghalan na itinayo sa lansangan

  • Ginamit na kasangkapan upang ipalaganap ang Kristyanismo

  • Romantisista

  • Kanluraning tagpuan/setting

Slide 27

Mga Dulang Panrelihiyon

  • Tibag (ukol sa paghahanap ni Emperatris Santa Elena sa krus ni Kristo)

  • Senakulo (ukol sa pagpapakasakit, pagkamatay at muling pagkabuhay ng Panginoong Hesukristo)

  • Panunuluyan (ukol sa paghahanap ng matutuluyan ng Banal na Mag-anak sa panahong kagampan/manganganak na ang Birheng Maria)

Slide 28

Ang unang “tula”

May bagyo ma’t may rilim

ang ola’y titigisin,

aco’y magpipilit din:

aking paglalakbayin

tuluyin kong hanapin

Diyos na ama namin.

Slide 29

Tulang bilinggwal

  • Nililikha ng mga LADINO (makatang bihasa sa Tagalog at Espanyol)

  • Karaniwang nakasingit lamang sa mga aklat sa gramatika o kaya’y katesismo

  • Mga LADINO: Fernando Bagongbant at Pedro Suarez Osorio

Slide 30

“Tunay na Tula”

  • Phelipe de Jesus ng San Miguel, Bulacan – ang “unang tunay na makata” sa Tagalog

    “Ybong camunti sa pugad A small bird in the nest

    sa inang inaalagad Nurtured by its mother

    ay dili macalipad is unable to fly

    hangan sa di magcapacpac until its wings develop.

    Loob ninyong masilacbo Your angry feelings

    parang ningas na alipato are like flying embers

    sa alapaap ang tongo that will go to the sky

    ay bago hamac na abo. and become lowly ash.

Slide 31

Panahon ng Kilusang Propaganda/Pagbabagong-Diwa/Pagbabagong-Isip

(1860s-1892)

Slide 32

Panahon ng Kilusang Propaganda/Pagbabagong-Diwa/Pagbabagong-Isip

Ang panitikan sa panahong ito ay karaniwang…

  • Tumutuligsa sa pang-aabuso ng gobyernong kolonyal

  • Nagkikintal ng pagkamakabayan

  • Humihingi ng reporma

  • Humuhubog ng sariling pagkakakilanlan ng mga Pilipino (pinauso ang pagtukoy sa mamamayan ng Pilipinas na Filipino; ikinarangal ang pagiging indio)

  • Nakasulat sa Espanyol (sapagkat nais nilang magbago ang mga Kastila; hindi PA nila nais na maging malaya ang Pilipinas)

Slide 33

Mga Repormang Hinihingi ng Kilusang Propaganda

  • Asimilasyon ng Pilipinas bilang lalawigan/probinsya ng Espanya

  • Iba’t ibang karapatan para sa mga Pilipino na tinatamasa ng mga Espanyol sa Espanya (malayang pamamahayag, pagpoprotesta, pagpupulong atbp.)

  • Pilipinisasyon ng mga parokya

  • Pagkakaroon ng kinatawang Pilipino sa Cortes (ang tawag sa parlamento/parliament ng Espanya)

Slide 34

Mga Nobela

  • La Loba Negra(Ang Babaeng Lobong Itim) ni Padre Jose Burgos – pinaniniwalaang nakaimpluwensya rin sa mga 2 obra maestra ni Rizal

  • Noli Me Tangere at El Filibusterismo ni Jose Rizal

  • Fray Botod (ayon sa ibang aklat ay maikling nobela ngunit sa aktwal ay maikling kwento)ni Graciano Lopez-Jaena – ukol sa masasamang katangian ng mga prayle sa Pilipinas noon

  • Ninay ni Pedro Paterno – diumano’y kauna-unahang “nobelang panlipunan”

Slide 35

Mga Sanaysay

  • Filipinas Dentro de Cien Años(Ang Pilipinas Pagkalipas ng 100 Taon) ni Jose Rizal – mga hula ni Rizal ukol sa kahihinatnan ng Pilipinas: binanggit niya na posibleng sakupin tayo ng Estados Unidos sa ating paglaya at totoo nga…

  • Sobre La Indolencia de los Filipinos (Hinggil sa Katamaran ng mga Pilipino) – sinagot (sinupalpal) ni Rizal ang mga buladas ng mga Kastila na diumano’y tamad ang mga Pilipino

Slide 36

Mga Sanaysay

  • Sa Mga Kababayang Dalaga sa Malolos (liham) ni Jose Rizal – isa sa mga akdang Tagalog ni Rizal na naging popular; nagbibigay-inspirasyon at -papuri sa mga kababaihan ng Malolos, Bulacan na nais magtayo ng paaralang pambabae sa kanilang bayan

Slide 37

Mga Sanaysay

  • La Frailocracia en Filipinas (Pangingibabaw ng mga Prayle sa Pilipinas) – tumutuligsa sa katiwalian at kawalang-katarungan at pangingibabaw sa Pilipinas ng mga prayle noon

Slide 38

Parodiya (Parody/Lampoon)

  • Dasalan at Tocsohan ni Marcelo H. del Pilar – koleksyon ng Katesismo at mga dasal na pinarodiya upang tuligsain ang mga prayle

Slide 39

Ilang bahagi ng “Dasalan at Tocsohan”

Aba ginoong barya, nakapupuno ka ng alkansya. Ang prayle ay sumasaiyo. Bukod ka niyang pinagpala’t pinahigit sa lahat. Pinagpala rin naman ang kaban mong mapasok. Santa barya, ina ng deretso, ipanalangin mo kaming huwag anitan at kami’y ipapatay. Siya nawa.

Slide 40

salin ng Aba Ginoong Barya

Hail oh coin, you fill up the piggy bank. The friars are with you. Blessed are you among all and further multiplied by the friars. And blessed also is the chest that you enter. Holy coin, mother of rights, pray for us so that we will not be scalped and be assassinated. Amen.

Slide 41

Mga Tula

  • Hibik ng Pilipinas sa Inang Espanya ni Hermenigildo Flores

  • Sagot ng Espanya sa Hibik ng Pilipinas ni Marcelo H. del Pilar

Slide 42

Mga Pahayagan

  • Diariong Tagalog (unang pahayagang Tagalog) – pinamatnugutan ni Marcelo H. Del Pilar

  • La Solidaridad (Espanyol ang wika) – opisyal na pahayagan ng Kilusang Propaganda; pinamatnugutan nina Graciano Lopez-Jaena at Del Pilar.

Slide 43

Tatlong Haligi ng Kilusang Propaganda

  • Jose Rizal (Laong-laan/Dimasalang)

  • Marcelo H. del Pilar (Dolores Manapat; Pupdoh; Piping Dilat; Plaridel)

  • Graciano Lopez-Jaena

Slide 44

Iba Pang Propagandista

  • Jose Maria Panganiban (Jomapa)

  • Mariano Ponce (Naning; Tikbalang; Kalipulako)

  • Isabelo de los Reyes

  • Antonio Luna

  • Pedro Paterno (bagamat malao’y 2 beses magtataksil sa Pilipinas)

  • Pascual Poblete

Slide 45

Panahon ng Himagsikan/Rebolusyon ng 1896 at ng Unang Republika

(1892-1899)

Slide 46

Panahon ng Himagsikan/Rebolusyon ng 1896

Ang panitikan sa panahong ito ay karaniwang…

  • Nananawagan ng himagsikan

  • Nakasulat sa bernakular (wikang katutubo)

  • Nagpapahayag ng marubdob na pagkamakabayan

Slide 47

Mga Tula

  • Katapusang Hibik ng Pilipinas ni Andres Bonifacio – tahasang nananawagan ng pagbaklas/paghiwalay ng Pilipinas sa “Inang Espanya”

  • Mi Ultimo Adios ni Jose Rizal

  • Pag-ibig sa Tinubuang Lupa ni Andres Bonifacio

  • Filipinas ni Jose Palma – pinagbatayan ng liriko/titik ng Pambansang awit

Slide 48

Bahagi ng “Pag-ibig sa Tinubuang Lupa”

Kung ang bayang ito’y mapapasa-panganib

at siya ay dapat na ipagtangkilik,

ang anak, asawa, magulang, kapatid,

isang tawag niya’y tatalikdang pilit.

If this country will be endangered

and if she needs protection,

children, wife, parent and brethren

shall be left to heed her call.

Slide 49

Bahagi ng “Katapusang Hibik…”

Ang lupa at bahay na tinatahanan,

bukid at tubigang kalawak-lawakan

at gayon din pati ng mga halaman

sa paring Kastila ay binubuwisan.

Paalam na, Ina, itong Pilipinas

Paalam na, Ina, itong nasa hirap,

Paalam, paalam, Inang walang habag.

Paalam na ngayon, katapusang tawag.

Slide 50

Mga Sanaysay

  • Ang Ningning at Ang Liwanag ni Emilio Jacinto – ukol sa masasamang dulot ng pag-ibig sa ningning ng kayamanan

  • Ang Dapat Mabatid ng Mga Tagalog ni Andres Bonifacio – panawagan sa mga Pilipino na tuklasin kung saan nagmula ang mga paghihirap na kanilang dinaranas (sa KOLONYALISMO/Pananakop at pangingibabaw ng mga dayuhan)

Slide 51

Mga Sanaysay

  • El Verdadero Decalogo (Ang Tunay na Sampung Utos) ni Apolinario Mabini – sampung utos na kahawig ng 10 Utos sa Bibliya; nagbibigay-diin sa pag-ibig sa bayan at kapwa

  • Kartilya ng Katipunan ni Emilio Jacinto – naglalaman ng mga tuntuning dapat sundin ng mga Katipunero

Slide 52

Mga Sanaysay

  • Ordenanzas dela Revolucion at Programa Constitucional dela Republica Filipina ni Apolinario Mabini – dokumentong nagpapahayag ng mga patakaran ng gobyernong rebolusyunaryo ng mga Pilipino (na malao’y magiging republikano); binanggit sa Ordenanzas… ang reporma sa lupa

Slide 53

Ilang bahagi ng “Ang Dapat Mabatid ng Mga Tagalog”

Itong Katagalugan (Pilipinas) na pinamahalaan ng unang panahon ng ating tunay na mga kababayan niyaong hindi pa tumutungtong sa mga lupaing ito ang mga Kastila ay nabubuhay sa lubos na kasaganaan at kaginhawahan….bata’t matanda at sampung (pati) mga babae ay marunong bumasa at sumulat ng talagang pagsulat nating mga Tagalog (ang alibata)…

Slide 54

Ilang bahagi ng “Ang Dapat Mabatid ng Mga Tagalog”

Itinuturo ng katwiran na huwag sayangin ang panahon sa pag-asa sa ipinangakong kaginhawahan na hindi darating at mangyayari. Itinuturo ng katwiran ang tayo’y umasa sa ating sarili at huwag antayin sa iba ang ating kabuhayan…

Slide 55

Mga Pahayagan

  • Kalayaan – opisyal na pahayagan ng Katipunan

  • Heraldo dela Revolucion [Tagapagbalita ng Himagsikan] – opisyal na pahayagan ng Republikang Pilipino

  • La Independencia [Ang Kalayaan] – pahayagang pinamatnugutan ni Heneral Antonio Luna

Slide 56

Panahon ng Kolonyalismong Amerikano

(1900s-1942)

Slide 57

Panahon ng Kolonyalismong Amerikano

Ang panitikan sa panahong ito ay karaniwang…

  • Nagpapakita ng dalawang pwersang nagtutunggalian

  • Nakasulat sa wikang Katutubo, Kastila at Ingles

  • Tumatalakay sa pagkamakabayan o kaya’y mga paksang romantisista

  • Nananawagan ng pagpapatuloy ng rebolusyon o pagpapailalim sa mga Amerikano

  • Nagsisikhay na mapanatili ang sariling identidad o nangongopya ng mga estilong Kanluranin

Slide 58

Bakit sa Espanyol pa rinnagsulat ang iba?

  • Protesta sa pananakop ng mga Amerikano na nagsasalita ng Ingles

  • Mas matulain at mas akma sa panitikan ang Kastila kaysa Ingles, ayon sa kanila

  • Bibihira pa ang sanay mag-Ingles sa mga unang taon ng pananakop ng Amerikano

  • Espanyol pa rin ang wika ng mga intelektwal noon

Slide 59

Mga Manunulat sa Kastila

  • Cecilio Apostol – sumulat ng mga tulang handog sa mga bayani at tumutuligsa sa mga Amerikano

  • Fernando Ma. Guerrero – naglabas ng antolohiya/koleksyon ng mga tula na pinamagatang Crisalidas (“Mga Higad”)

  • Jesus Balmori – may sagisag na Batikuling (isang uri ng puno); “poeta laureado” (poet laureate)

  • Manuel Bernabe – makatang liriko

  • Claro M. Recto – naglabas ng antolohiyang Bajo Los Cocoteros (“Sa Lilim/Shade ng Niyugan”)

  • Apolinario Mabini – “utak ng Himagsikan”; ipinatapon ng mga Amerikano sa Guam dahil popular sa taumbayan ang kanyang mga sinusulat

Slide 60

Mga Nagsulat sa Tagalog

  • Julian Cruz Balmaceda – sumulat ng “Bunganga ng Pating”

  • Lope K. Santos – nobelista at mambabalarila (grammarian); Ama ng Balarilang Tagalog

  • Jose Corazon de Jesus – “Huseng Batute”; “Makata ng Puso/Pag-ibig”

  • Pascual Poblete – sumulat ng pasyon na anti-prayle

Slide 61

Mga Nagsulat sa Tagalog

  • Florentino Collantes – batikang duplero; “Kuntil-Butil”

  • Amado V. Hernandez – “Makata ng mga Manggagawa”

  • Valeriano Hernandez-Peña – “Tandang Anong”; nobelista

  • Iñigo Ed Regalado – “Odalager”; kwentista, nobelista at peryodista

Slide 62

Mga Nagsulat sa Tagalog at Iba Pang Wikang Katutubo

  • Severino Reyes – “Ama ng Dulang Tagalog”

  • Aurelio Tolentino – “Ama ng Dulang Kapampangan”

  • Juan Crisostomo Sotto – “Ama ng Panitikang Kapampangan”

  • Hermogenes Ilagan – mandudula (playwright)

  • Patricio Mariano – kwentista

Slide 63

Mga Nagsulat sa Ingles

  • Jose Garcia Villa – makatang Pormalista (art for art’s sake); “Doveglion”

  • Zoilo Galang – nagsulat ng unang nobela sa Ingles

  • Zulueta de Costa – makata

  • N.V.M. (Nestor Vicente Madali) Gonzales – kwentista

  • Paz Marquez Benitez – kwentista

Slide 64

  • Maximo Kalaw – nobelista

  • Juan Laya – nobelista

  • Leon Arguilla – kwentista

  • Nick Joaquin – kwentista

Slide 66

Mga Sanaysay

  • El Desarrollo Caida Dela Republica Filipina (Ang Pagbagsak ng Republikang Pilipino) ni Apolinario Mabini – tumatalakay sa pagtataksil ng mga Pilipinong ilustrado sa Unang Republika ng Pilipinas

  • Aves de Rapiña (Mga Ibong Mandaragit-EDITORYAL; iba pa sa nobela ni AVH) – tumutuligsa sa Amerikanong ganid at tiwali; nilathala sa pahayagang “El Renacimiento”; ipinasara ang pahayagan at ipinakulong ang mga editor at ibinenta/isinubasta ang lahat ng ari-arian ng dyaryo

Slide 67

Isinaling sipi ng Aves…

Sa daigdig, ang ilang tao ay ipinanganak upang kumain o manila (to prey upon), at ang iba nama’y para kainin o silain (to become prey).

Inuutos niya sa pamamagitan ng mga lihim na ahente at m

Slide 68

Mga Tula

  • Al Yanqui ni Apostol – tumutuligsa sa pananakop ng mga Amerikano

  • Maria Clara ni Guerrero – nagpapahayag ng pagluluksa dahil sa inagaw na kalayaan

  • Pasyong Poblete – tumuligsa sa mga prayle sa pamamagitan ng tulang estilong pasyon

Slide 69

Mga Tula

  • Kahapon, Ngayon at Bukas (IBA PA SA DULA) ni Aurelio Tolentino – alegorikal at sarkastikong batikos sa huwad na kabaitan ng Estados Unidos

  • Sa Dakong Silangan (“modernong awit”) ni Jose Corazon de Jesus – alegorikal na pagtalakay sa kasaysayan ng Pilipinas mula pagdating ng mga Kastila hanggang sa pagdating ng mga bagong mananakop (Amerikano)

Slide 70

Mga Tula

  • Bayan Ko ni Jose Corazon de Jesus – tumutuligsa sa pananakop ng dayuhan at nagbibigay-pag-asa na balang araw, lalaya rin ang bayan (nilapatan ng musika ni Prop. Constancio de Guzman kaya naging awit)

  • Mahalin Ang Sariling Wika ni Joaquin Mañibo

Slide 71

Mga Tula

  • Kung Tuyo na ang Luha Mo, Aking Bayan ni Amado V. Hernandez

  • Ang Lumang Simbahan ni Florentino Collantes

Slide 72

Sipi mula sa “Kung Tuyo na ang Luha Mo, Aking Bayan”

Lumuha ka, aking bayan, buong lungkot mong iluha

ang kawawang kapalaran ng lupain mong kawawa:

ang bandilang sagisag mo’y lukob ng dayong bandila,

pati wikang minana mo’y busabos ng ibang wika…

(Weep, my country, with all sadness weep for

the miserable plight of your poor land:

the flag that symbolizes you is eclipsed by a foreign banner,

even your language of heritage is enslaved by another.)

Slide 73

Sipi mula sa “Kung Tuyo na ang Luha Mo, Aking Bayan”

Iluha mo ang sambuntong kasawiang nagtalakop

na sa iyo’y pampahirap, sa banyaga’y pampalusog:

ang lahat mong kayamana’y kamal-kamal na naubos,

ang lahat mong kalayaa’y sabay-sabay na natapos…

[Weep over a thousand and one tragedies that conspired

to heap burdens upon you, tonic for the foreigners:

all of your treasure chests have been totally emptied,

all of your liberties were simultaneously murdered.

Slide 74

Sipi sa tulang “Al yanqui”(Sa mga Yankee)ni Apostol

¡Yankee!

Si mis estrofas logra sobrevivirme,

sus palabras vibraran

en los siglos venideros el odio eterno

del eterno paria.

(Yankee!

Should my lines outlive me,

their words will make known

to future ages the eternal outcast’s

eternal hatred.)

Slide 75

Sipi sa tulang “Maria Clara” ni Guerreroni Apostol

Lore sobre nosotros,

alma hermana,

Sobre esta tierra que te

quiere y te nombra…

¡Todavia no surge la mañana!

¡Todavia lloramos en la sombra!

{Weep over us, sister spirit

Weep for this land which

loves you and calls on you…

Morning still has not come!

We are still weeping in the shadows!}

Slide 76

Sipi sa tulang “Kahapon, Ngayon at Bukas” (iba pa sa dula)

(Nagsasalita ang Estados Unidos

At sasagot ang Pilipinas:)

Ang tunay kong nais kayo ay turuan

ng pamamahala nitong inyong bayan

saka pagkatapos sa inyo’y ibigay

ang pagsasarili ng malayang buhay.

Ani Kalayaan: Aking hinihiling

Itong aking baya’y iyong palayain

Pabayaan akong gumawa ng aming

Mga kautusang sukat kailanganin.

Slide 77

Sipi sa tulang “Kahapon, Ngayon at Bukas” (iba pa sa dula)

(patama sa Estados Unidos:)

Siya palibhasa ay MALAKING hari

Sa ibayong dagat MALAKI ang lahi

kaya MALALAKI lahat niyang gawi

at lalong MALAKI gugol na salapi.

Pawang MALALAKI ang ginawang bahay

at MALALAKI rin ang tulay at lansangan

at lalo pang MALALAKI naman

ang lahat ng buwis na pataw sa bayan

Slide 78

Sipi mula “Sa Dakong Silangan”

(Patama sa katangahan ng ilang Pilipinong maka-Amerikano)

Sa gayo’y pamuling lumamlam ang araw

nitong sawing lahi sa dakong silangan;

Mayroon bayan palang kahit sinasakal,

ay di mo makita ang bakas ng kamay.

(Patama sa edukasyong Kanluranin/Kano:)

At ang kabataang tila nabubulag

kay dami ng aklat ngunit walang aklat

libo-libong aral, laksa-laksang pilak

paglabas sa templo’y dayuhan ang utak.

Slide 79

Sipi mula “Sa Dakong Silangan”

(Tagubilin sa kabataan:)

Kayong kabataang pag-asa ng bukas

huwag mangawili sa masayang palad

habang ang bayan mo’y may kadena’t hirap

paglaya’y hanapin sa aklat o tabak.

{Oh young men and women, tomorrow’s hope,

do not be intoxicated with the good life

while your country’s enslaved and oppressed

seek out liberty in books or through force.}

Slide 80

Sipi mula “MahalinAng Sariling Wika”

Ang wikang sarili’y arteng mahiwaga

landasin ng bayan sa pagkatimawa

ngunit kapag ito’y hindi nakalaya

malulugami na sa pagdaralita

{A nation’s language is a mysterious art

the path of a country towards freedom

but if it fails to be liberated

the nation will miserably stay in poverty.}

Slide 81

Bayan Ko

Ang bayan kong Pilipinas,

Lupain ng ginto’t bulaklak

Pag-ibig ang sa kanyang palad

Nag-alay ng ganda’t dilag

At sa kanyang yumi at ganda

Dayuhan ay nahalina

Bayan ko, binihag ka

Nasadlak sa dusa.

Slide 82

Bayan Ko

Ibong mang may layang lumipad

Kulungin mo at umiiyak

Bayan pa kayang sakdal-dilag

ang di magnasang makaalpas

Pilipinas kong minumutya

Pugad ng luha ko’t dalita

Aking adhika

Makita kang sakdal-laya.

Slide 83

Mga Dula

  • Walang Sugat (sarswela) ni Severino Reyes – ukol sa pag-iibigan ng isang babae at ng Katipunero

  • Napun, Ngeni at Bukas [Kahapon, Ngayon at Bukas] sarswelani Aurelio Tolentino – tuligsa sa pananakop ng mga Amerikano; ipinaaresto si Tolentino at ang mga artistang gumanap; ni-raid ang mga pagpapalabas

  • Anac Ning Katipunan [Anak ng Katipunan] sarswela ni Juan Crisostomo Sotto

  • Tanikalang Ginto ni Juan Abad – dulang pag-ibig ang paimbabaw (superficial) na tema ngunit pagtuligsa sa imperyalismong Amerikano ang tunay na mensahe

Slide 84

Mga Dula

  • Pobres y Ricos [Mga Mahirap at Mga Mayaman] sarswela ni Isabelo delos Reyes – tumatalakay sa kaawa-awang kalagayan ng mga manggagawa sa Pilipinas

  • Bagong Cristo ni Aurelio Tolentino – tumatalakay sa minimithing pagkakaisa ng mga manggagawa upang makamit nila ang kanilang hinahangad na uri ng lipunan

Slide 85

Mga Nobela

  • Banaag at Sikat [Glimmer and Sunshine] ni Lope K. Santos – kauna-unahang nobelang tumalakay sa sosyalismo

  • Nena at Neneng ni Valeriano Hernandez Peña

  • Madaling Araw [Dawn] ni Iñigo Ed Regalado

  • Pinaglahuan ni Faustino Aguilar – nobelang nananawagan ng rebolusyon ng mga manggagawa

  • Mga Anak-Dalita ni Patricio Mariano

  • Mga Anak-Bukid ni Rosauro Almario

Slide 86

Mga Nobela

  • Bulalakaw ng Pag-asa ni Ismael A. Amado – tampok ang karakter na mala-Simoun

  • Pusong Walang Pag-ibig ni Roman Reyes

Slide 87

Sipi sa “Banaag at Sikat”

…Sa Estado Sosyalista, ang lahat ay mag-aaral, gagawa ng bagay-bagay ayon sa kanyang hilig at sa pangangailangan ng sambayanan. Wala nang matututong magnakaw, sapagkat wala namang pag-aari ng ibang nanakawin: ang lahat ay sa lahat na.

{…In the socialist state, everyone will study, will do things in accordance to what he wants and what the people needs. There would no longer be thieves, because private property that can be stolen no longer exists: everything belongs to everyone.}

Slide 88

Sipi sa “Pinaglahuan”

Sa ikapagtatagumpay ng alinmang layon, sa ikabibihis ng katauhang dinudusta, at sa ipagwawagi ng Katwiran laban sa Lakas ay kailangan ang luha’t ang apoy na panunog. Maggiba muna saka magbuo pagkatapos.

{To successfully attain any objective, to redeem the oppressed people, and for Right to overcome Might, tears and fire that burns are needed. Destroy first so as to create afterwards.}

Slide 89

Sipi mula sa“Bulalakaw ng Pag-asa”

(Pag-aalay ng may-akda sa “Bayan Ko”)

…Upang matubos nang ganap sa kuko ng mga kaaway mong lihim ay kinakailangang matanim sa puso at mabatid ng bawat Pilipino, na ang una at huling tungkulin niya sa iyo ay ang matutong gumiba, gumutay, tumupok, nang walang kapangi-pangimi, sa dapat igiba, gutayin at tupukin.

{…So as to totally redeem you from your disguised enemies, it should be inculcated in the hearts of and be known to every Filipino, that his first and last duty is to learn how to demolish, destroy and burn, without any restraint, things that should be demolished, destroyed and burned.}

Slide 90

Ang Balagtasan

  • Nagsimula noong unang bahagi ng 1900s

  • Pagtatangka ng mga makabayang makata na ikiling (to tilt) ang paksa ng mga patulang pagtatalo gaya ng sa duplo sa mga paksang pampulitika at panlipunan

  • Ang mga unang balagtasan ay tumalakay sa mga paksang gaya ng: wikang sarili, wikang Ingles o Kastila?; obrero o eskirol; kagyat (immediate) na kalayaan o awtonomiya?

  • Ipinangalan kay Francisco Balagtas; nagkaroon ng bersyon sa ibang wika gaya ng sa Kapampangan (Crisottan: parangal kay Juan Crisostomo Sotto) at sa Ilokano (Bukanegan: parangal kay Pedro Bukaneg)

Slide 91

Mga Pahayagan

  • El Nuevo Dia [Ang Bagong Araw]

  • El Grito del Pueblo [Ang Sigaw ng Bayan]

  • El Renacimiento [Ang Muling Pagsilang]

Slide 92

Mga Nobelang Ingles

  • A Child of Sorrow ni Zoilo Galang

  • The Filipino Rebel ni Maximo Kalaw

  • His Native Soil ni Juan Laya

  • His Dishonor the Mayor ni Leon Ma. Guerrero

Slide 93

Panahon ng Pananakop ng Hapon/Gintong Panahon ng Panitikang Tagalog

(1942-1944)

Slide 94

Panahon ng Pananakop ng Hapon

Ang panitikan sa panahong ito ay karaniwang…

  • Nakasulat sa wikang katutubo gaya ng Tagalog

  • May “katutubong kulay”

  • Tumatalakay sa buhay sa lalawigan/kanayunan (countryside), paghahangad ng kalayaan at pagkamakabayan

Slide 95

Mga Tula

  • Haiku (5-7-5)

    Hila mo’y tabak…

    Ang bulaklak: nanginig!

    Sa paglapit mo.

  • Tanaga (7-7-7-7)

    Palay siyang matino

    Nang humangi’y yumuko

    Ngunit muling tumayo

    Nagkabunga ng ginto

Slide 96

Maikling Kwento

  • Suyuan sa Tubigan ni Macario Pineda

  • Lupang Tinubuan ni Narciso Reyes

  • Uhaw ang Tigang na Lupa ni Liwayway Arceo

  • Lunsod, Nayon at Dagat-Dagatan ni NVM Gonzales

Slide 97

Dula

  • Sa Pula, Sa Puti ni Francisco “Soc” Rodrigo

Slide 98

Natatanging Kontribusyon ng mga Hapon sa Panitikan ng Pilipinas

  • Ipinagbawal ang paggamit ng Ingles (taktika upang maakit ang mga Pilipino sa republikang papet ng mga Hapon)

  • Hinikayat ang mga manunulat na magsulat sa Tagalog at iba pang wikang katutubo

  • Pinayagan ang pag-iral (existence/operation) ng mga magasin na gaya ng Liwayway na nagpalaganap sa sariling panitikan ng Pilipinas (bagamat nakapailalim ito sa sensura o censorship)

Slide 99

Panahon ng “Isinauling Kalayaan”/ “Malayang Republika”

(1946-1960)

Slide 100

Panahon ng “Isinauling Kalayaan”/ “Malayang Republika”

  • Ang panitikan sa panahong ito ay karaniwang…

  • Tumatalakay sa masasamang karanasan ng mga Pilipino sa ilalim ng mga Hapon

  • Isinasali/inilalahok sa mga patimpalak gaya ng Carlos Palanca Memorial Awards for Literature (ang pinakapopular na timpalak sa pagsulat sa Pilipinas)

  • Sosyal-realista (social realist: sumasalamin sa lipunan)

Slide 101

Mga Antolohiya/Koleksyon

  • Ako’y Isang Tinig – mga tula at sanaysay ni Genoveva Edroza-Matute

  • Parnasong Tagalog – mga piling tulang Tagalog

Slide 102

Mga Unang Nagwagi saTimpalak Palanca

Maikling Kuwento

  • Unang Gantimpala – “Kuwento ni Mabuti” ni Genoveva Edroza-Matute

  • Ikalawang Gantimpala – “Mabangis na Kamay…Maamong Kamay” ni Pedro S. Dandan

  • Ikatlong Gantimpala – “Planeta, Buwan at Mga Bituin”

Slide 103

Mga Unang Nagwagi saTimpalak Palanca

Dula

  • “Hulyo 4, 1954 A.D.” ni Dionisio Salazar

Slide 104

Mga Nobela

  • Maganda Pa Ang Daigdig ni Lazaro Francisco

  • Pagkamulat ni Magdalena nina Elpidio Kapulong at Alejandro G. Abadilla

  • Mga Ibong Mandaragit ni Amado V. Hernandez

  • Tundo Man Ay May Langit Din ni Andres Cristobal-Cruz

Slide 105

Mga Tula

  • Ako Ang Daigdig ni Alejandro G. Abadilla (AGA)

Slide 106

Panahon ng Aktibismo

(1960s-1970s)

Slide 107

Panahon ng Aktibismo

  • Ang panitikan sa panahong ito ay karaniwang…

  • Aktibista

  • Sosyal-realista (social realist: sumasalamin sa lipunan)

  • Tumatalakay sa mga suliraning panlipunan (kawalan ng lupa ng mga magsasaka, mababang sahod ng mga manggagawa, rebelyon sa kanayunan, katiwalian sa pamahalaan atbp.)

  • Mapanghimagsik

Slide 108

Mga Tula

  • Mga Duguang Plakard [mahabang tulang alay sa mga demonstrador na pinatay sa Mendiola]ni Rogelio Mangahas

  • Ang Burgis sa Kanyang Almusal [pagtuligsa sa kawalang-pakialam/insensitivity ng mga middle class sa karukhaan ng taumbayan]ni Rolando S. Tinio

Slide 109

Mga Tula

  • Tata Selo [iba pa sa maikling kwento] ni Romulo Sandoval

  • Ang Mga Kagila-gilalas na Pakikipagsapalaran ni Juan de la Cruz ni Jose “Pete” Lacaba

  • May Bango Ang Awit ng Rebolusyon ni P.T. Martin

  • Elehiya sa Isang Rebelde ni Virgilio Almario

Slide 110

Sipi sa “Kagila-gilalas…”

Nang wala nang malunok

si Juan de la Cruz

dala-dala’y gulok

gula-gulanit na ang damit

wala pa ring laman ang bulsa

umakyat

sa Arayat

ang namayat

na si Juan de la Cruz

Slide 111

Sipi mula sa “May Bango…”

Ang awit ng rebolusyon The song of revolution

ay awit ng isang baliw is the song of a lunatic

sa lipunang in a society where

kabaliwa’y kalayaan lunacy is freedom

para lumaya to be free

sa kabaliwan from the lunacy

ng pagiging alipin. of slavery.

Slide 112

Sipi mula sa “May Bango …”

Aling awit pa kaya What other song

ang magpapaligaya can give happiness

sa pusong inulila to a heart forsaken

ng pag-ibig at hustisya by love and justice

kundi awit ng rebolusyon. except the song of the revolution.

O kaysarap How sweet it is

masamyo,madama to savor, to feel

ang lagitik, ang sonata the creak, the sonata

ng bala’t pulbura of bullet and gunpowder

sa bayang pinuputa. in a prostituted country.

Slide 113

Sipi mula sa “Elehiya…”

Ngayon lalong luksa ang kalang malamig

Maging ang ulilang araro sa linang

Daga’y magpiging man sa banga’t kamalig

Wala nang sisinop sa ipang iiwan.

(Now the cold stove is more mournful

so is the plow forsaken in the field

Though the rats feast on pots and in the barn

no one will throw the hulls that are left.)

Slide 114

Sipi mula sa “Elehiya…”

Sapagkat nang ikaw’y bistayin ng punglo

Habang nagpupunla ng bagong pag-asa

Sa nayo’t bukirin, ang tumapong dugo’y

may katas at samyong sa lupa’y pamana.

(Because when you were smothered by bullets)

while you were sowing renewed hope

in the fields and the countryside, the blood spilled

had flavor and fragrance that is your legacy to the land

Slide 115

Mga Nobela

  • Daluyong ni Lazaro Francisco

  • Luha ng Buwaya ni Amado V. Hernandez

  • Dugo sa Bukang-Liwayway ni Rogelio Sicat

  • Sa Mga Kuko ng Liwanag ni Edgardo Reyes

Slide 116

Mga Maikling Kuwento

  • Banyaga ni Liwayway Arceo

  • Impeng Negro ni Rogelio Sicat

  • Tata Selo ni Rogelio Sicat

  • Ang Kamatayan ni Tiyo Samuel ni Efren Abueg

  • Servando Magdamag ni Ricky Lee

  • Isang Araw sa Buhay ni Lazaro ni Jose Rey Munsayac

Slide 117

Panahon ng Batas Militar/“Bagong Lipunan”/Diktadurang Marcos

Ang panitikan sa panahong ito ay karaniwang…

  • Tumatalakay pa rin sa mga suliraning panlipunan

  • Matimpi (subdued) at pailalim/indirekta (subtle) ang pagbatikos sa kawalan ng kalayaan

Slide 118

Mga Tula

  • Kung Ang Tula Ay Isa Lamang ni Jesus Manuel Santiago


Copyright © 2014 SlideServe. All rights reserved | Powered By DigitalOfficePro