y netimin evrensel geli imi n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Yönetimin Evrensel Gelişimi PowerPoint Presentation
Download Presentation
Yönetimin Evrensel Gelişimi

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 24

Yönetimin Evrensel Gelişimi - PowerPoint PPT Presentation


  • 298 Views
  • Uploaded on

Yönetimin Evrensel Gelişimi. Yrd. Doç. Dr. Özgür KÖKALAN. Yönetim ve Organizasyon Teorilerinin Gelişimi. Yönetim ve Organizasyon Teorileri 5 ana başlık altında incelenebilir: Klasik Yaklaşım Davranışsal Yaklaşım Modern Yaklaşım Değişim Adaptasyon Modern Sonrası ve Çağdaş Kavramlar.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Yönetimin Evrensel Gelişimi' - willow-terry


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
y netimin evrensel geli imi

Yönetimin Evrensel Gelişimi

Yrd. Doç. Dr. Özgür KÖKALAN

y netim ve organizasyon teorilerinin geli imi
Yönetim ve Organizasyon Teorilerinin Gelişimi
  • Yönetim ve Organizasyon Teorileri 5 ana başlık altında incelenebilir:
    • Klasik Yaklaşım
    • Davranışsal Yaklaşım
    • Modern Yaklaşım
    • Değişim Adaptasyon
    • Modern Sonrası ve Çağdaş Kavramlar
klasik y netim ve organizasyon teorisi
Klasik Yönetim ve Organizasyon Teorisi
  • Klasik Yönetim Teorisi; Farklı ülkelerde aynı zamanda ortaya atılan üç temel teorinin toplamından oluşmaktadır. Bunlar:
    • Frederic Taylor – Bilimsel Yönetim Yaklaşımı – ABD - 1911
    • HenriFayol – Yönetim Süreci Yaklaşımı - Fransa – 1916
    • MaxWeber – Bürokrasi Yaklaşımı – Almanya - 1926
slide4

Klasik teorinin özellikle vurguladığı iki ana görüşü olmuştur. Bunlar;

    • İşletmelerde (organize faaliyetlerde, organizasyonlarda) et­kinlik ve verimliliğin artırılması,
    • Bunu sağlayacak olan formal organizasyon yapısının ve bunun içindeki yönetim faaliyetlerinin düzen­lemesidir.
    • Bu görüşlerle ilgili olarak;
      • Taylor'unBilimselYönetimYaklaşımıçalışanlarınverimliliğininvçetkinliğininnasılartırılabileceğiüzerinde,
      • Fayol'unYönetimSüreciYaklaşımı, birişletmedeyönetimsüreciolarakadlandırılanbirdizibirbirinebağlıfaaliyetinnelerolduğu ve iyibir formal organizasyonunnasıloluşturulabileceğiüzerinde,
      • Weber ise, daha çok sosyolojik çerçevede ve Marksist görüşe kar­şı bir toplumda insanların birbirini neden ve nasıl etkiledikleri ve bunu nasıl meşrulaştırdıkları (legitimacy) konusunu incelerken açık­ladığı ve en etkin ve verimli çalışma düzeni olarak ifade ettiği bü­rokrasi üzerinde durmuştur.
slide5

"İlkelerYaklaşımı" olarak da adlandırılanbuteori, etkinlikve verimliliğinartırılması ve "en iyi" birorganizasyonyapısı ve yönetimuygulamasıiçinuyulmasıgerekenilkeleribelirlemeyeçalışmış, builkelereuyulduğutakdirdeetkinlik ve verimliliğinartacağını, builkelerin her yerdeve her organizasyoniçingeçerliolduğufikriniilerisürmüştür. Bu an­lamda, buyaklaşımınilkeleriüniversalbirniteliktaşımaktadır.

  • Üç yaklaşımın ortak özellikleri;
    • İnsan unsuru dışındaki faktörler üzerinde durmuştur, insan unsuru daima ikinci planda ele alınmıştır. (Ekonomik hayvan – economicanimal) – Mekanik Organizasyon yapılarını önermiştir.
    • Rasyonellik ve mekanik süreçler üç yaklaşımın hareket noktası olmuştur.
    • Kapalı sistem anlayışı ile organizasyonu ele almıştır.
slide6

Klasik yaklaşımda her işletme için tek bir organizasyon yapısı önerilmektedir. Klasik açıdan organizasyon dizaynı ve süreci şu safhaları içermektedir.

    • Amaçlarınbelirlenmesi,
    • Amaçlaraulaştıracakişlerin (görevlertopluluğu) belirlenmesi,
    • Uzmanlaşmayısağlamakiçinişlerinbölünmesi,
    • İşlerinbirarayatoplanarakmevki ve pozisyonlarınoluşturulması,
    • Departmanlaşmanınsağlanması,
    • Departmanların hiyerarşik bir yapı içinde koordinasyonunu sağla­mak üzere birleştirilmesi, dir.
bilimsel y netim yakla m scientific management approach
Bilimsel Yönetim Yaklaşımı (Scientific Management Approach)
  • 1900'lü yılların başlarında Frederick Winslow Taylor'un öncülüğünü yap­tığı bu yaklaşım, yönetim ve organizasyon alanında genel bir kabul gör­müş ve işletmelerde verimliliği artırma reçetesi olarak görülmüştür.
slide8

Kısaca "Taylorizm" olarakadlandırılanbilimselyönetimbakışaçısınınanailkeleriolarakşunlardır:

    • Gelişigüzel, herkesinkendibildiğinegöredeğil, bilimselolaraktanımlanmışbirçalışmadüzeni,
    • Çalışanınkendisinekalmışişyapma ve davranıştarzıdeğil, her yönüsistematizeedilmiş, ölçülmüş ve tanımlanmışişgörmedavranışları, |
    • Başıbozuk ve birbirindenkopukçalışmadüzenideğil, tarifedilmişahenkve koordina
    • Bireysellikdeğil, yardımlaşma
    • Düşükverimdeğil, maksimumçıktı (output)
    • Her işe en uygunişgöreninseçimiiçingereklitanımlarınyapılmasıve sisteminkurulması
    • Her çalışanınmümkünolan en yüksekverimlilikdüzeyineçıkarıla­bilmesiiçineğitilmesi
    • Standartlarıbelirlenmişüretimigerçekleştirenlerinekücretödeme­leriileteşvikedilmesi
slide9

Bu ilkelergenelolarakyönetimeolduğukadarfiiliüretimfaaliyetleri­ninyürütülmesine de ışıktutmuştur. Bu ilkeleriniş'e, dolayısıylaorgani­zasyonaaktarılmasışöyledir:

    • Her iş, buişioluşturanunsurlarına (görevlere, hangihareket ve davranışlardanoluştuğuna) ayrılmalı
    • Bu görevlerin her biribilimselaçıdanayrıntılıolarakincelenmeli
    • Bu incelemeyapılırkengörevlerinnasıldahakısasürede ve dahaetkinyapılabileceği (metot), bununiçinhangiaraç ve gereçlerinnasılkullanılmasıgerektiği (zaman ve hareket), göreviyapanınna­sıldavranması ve hangihareketlerinasılyapmasıgerektiğiaraştırıl­malı,
slide10

İşiyapankişideyorgunluğuartıran, zamankaybı ve israfolanha­reketlerbelirlenerekbunlarortadankaldırılmalı

  • Böylecegörev ve işlerin en iyiyapılmaşeklibulunduktansonra, bunlarzaman, metot ve davranışolarakstandartlaştırılmalı
  • Dahasonrastandartları belli olanbuişleriyapabilecek, fiziki ve zih­nikabiliyetiyeterliolankişilerseçilmeli
  • Bu kişileruygunbirşekildeeğitilerekişiöngörülenşekildeyapabi­lecek hale getirilmeli
  • Teşvikediciücretsistemigeliştirilerekişgörenlerinöngörülenşekil­deçalışmalarıfinansalolarakdesteklenmeli’
  • Yönetim bu sistemin işleyişini sürekli olarak denetlemeli, aksaklık­lar yine bilimsel olarak incelenmelidir.
slide11

Bu yaklaşımverimlilikartışıiçin;

    • İşlerintanımlanması
    • İşioluşturan alt işlerin (görevlerin - tasks) incelenerektanımlanma
    • Bu görevleriyaparkenverimsiz, sonuçüretmeyen ve işiyapanıyo­ranhareket ve davranışlarınbelirlenerekelimineedilmesi
    • Buna görezaman ve davranışstandartlarıoluşturulması
    • Buna dayanaraküretimmiktarıstandartlarıoluşturulması
    • Bu üretimstandardınadayanarakücret ve teşvikstandartlarıoluş­turulması
    • İşgörenlerinbutanımlanmışsistemeuyabilmeleriiçinuygunbiriş- görenseçimsistemi ve eğitimsistemigeliştirilmesiniönermektedir.
y netim s reci yakla m
Yönetim Süreci Yaklaşımı
  • Klasik Teori'nin ikinci yaklaşımı, öncülüğünü HenriFayol'un yaptığı Yö­netim Süreci Yaklaşımı'dır (AdministrativeProcessTheory). Taylor ve izleyicilerinin daha çok iş dizaynı ve işlerin yapılma şekli ile ilgilenmeleri­ne karşılık, Fayol organizasyonun tamamını ele alarak iyi bir organizasyon dizaynı ve yönetiminin ilkelerini araştırmıştır.
  • Sadece organizasyonla değil yönetimin bütün alanları ile ilgili ilkeler geliştirmeye çalışmıştır.
slide13

Fayol'egörebirorganizasyondaki (işletmedeki) faaliyetlerbaşlıcaaltıgruptatoplanabilir.. Bunlar:

    • Teknik faaliyetler(üretimfaaliyetleri)
    • Ticarifaaliyetler (alım, satımvs)
    • Finansalfaaliyetler (para bulma ve kullanma)
    • Muhasebefaaliyetleri (kayıtların ve istatistiklerintutulması, hazır­lanması)
    • Güvenlikfaaliyetleri (işyeri ve işgörenlerinkorunması)
    • Yönetimfaaliyetleri
  • Yönetim faaliyetleri de bir süreç şeklinde oluşur. Bu sürecin başlıca safhaları planlama, organizasyon, emir-komuta (yürütme), koordinasyon ve kontrol'dür.
slide14

Fayol, yukarıda belirtilen 6 te­mel faaliyet içinde saydığı yönetim faaliyetlerine ilişkin olarak 14 ilke ile­ri sürmüştür. Bunlar:

    • İşbölümü (iştaksimi)
    • Yetki (amirlik)
    • Disiplin (inzibat)
    • Emir komutabirliği (kumandabirliği)
    • Amaçbirliği (yürütmebirliği)
    • Genel çıkarlarınbireyselçıkarlardanüstünolması (umumimenfa­atlerinhususimenfaatleretercihi)
    • Ücretleme - bedelödeme (işbedelininödenmesi)
    • Merkeziyet-merkezcillik (merkeziyet)
    • Hiyerarşikyapı (mertebesilsilesi, hiyerarşi)
    • Düzen(intizam
    • Hakkaniyet
    • Organizasyonilkeleridenildiğinde, anlatılmakistenen, birorganizasyonyapısıkurulurkendikkatealınacakilkelerdiri
    • İş güvenliğindedenge (memurlardaistikrar)
    • İnisiyatif(teşebbüsfikri)
    • Moral güç (memurlarbirliği)
organizasyon lkeleri
Organizasyon İlkeleri
  • Organizasyon ilkeleri denildiğinde, anlatılmak istenen, bir organizasyon yapışı kurulurken dikkate alınacak ilkelerdir.
  • Bu örneğiorganizasyonyapısınınkurulmasıişineuygularsak, organi­zasyonplancısınınşusorularacevapbulmasıgerekecektir:
    • Organizasyonuçevreleyenortamkoşullarınelerdir?
    • Organizasyonunamacınedir? Stratejisinedir?
    • Bu amacaulaştıracakişlernelerdir?
    • Bu koşullaraltındaetkinbirşekildeçalışacakyapılarnelerolabilir?
    • Bu işlerleilgilinasılbirdüzenlemeyapılabilir?
    • Bu düzenlemelerin (yapıların) maliyet ve etkinlikleri nasıl karşılaştı­rılabilir?
slide16

Oluşturulabilecek organizasyon yapılarını, mekanik ve organik olmak üzere iki grupta toplamak mümkündür. Bu ayrım, kapalı sistem ve açık sistem şeklinde de adlandırılabilir.

  • Mekanik organizasyon; bir yapıda iş -iş ve iş - insan ilişkileri, çalışanların fonksiyonları, yetki ve sorumlulukları açık bir şekilde tanımlanması, başka bir deyişle, kişinin neyi, nasıl yapacağı, kendisinin nelerden sorumlu olduğu ve nelerin kendi işi olmadı­ğı, hiçbir tereddüde yer bırakmayacak şekilde belirlenmiş, tanımlanmış ve açıklanmış olmasıdır.
  • Mekanik organizasyonlar «formal organizasyonların» doğmasına neden olmuştur. Formal organizasyonların bir takım ilkelere bağlı olması gerekir.
slide17

Bunlar;

    • İsbölümü; Etkinlik ve verimliliği artırmak için işler ve onları oluşturan görevler (tasks) uzmanlaşmaya imkân verecek şekilde bölünmelidir.
    • Departmanlara (bölümlere) ayırma: İşler belirlenip, iş bölü­mü ve uzmanlaşma kararlaştırıldıktan sonra, çeşitli kriterlere göre belirli işler bir araya getirilerek pozisyonlar (mevkiler), bunlar bir araya getirile­rek departman veya bölümlerin oluşturulması gerekecektir.
      • Fonksiyon esasına dayanan
      • Mal ve Hizmet esasına dayanan
      • Bölge esasına dayanan
slide18

Emir - KomutaBirliği; Emir - komuta birliği ilkesi, bir organizasyonda her astın sadece bir üstten emir almasını ve bir üste karşı sorumlu olmasını öngörmektedir.

  • Hiyerarşik Yapı; Bu ilke emir - komuta birliği ilkesi ile yakından ilgilidir. Bu ilkeye göre işler ve mevkiler hiyerarşik bir yapı şeklinde örgütlenmeli ve bu işleri yapanlar da emir - komuta birliği ilkesine göre kimden emir alacaklarını, kime karşı sorumlu olacaklarını bilmelidirler.
  • Kontrol Alanı (Span of Control); Bu ilkebirüstekaçsayıdaastbağlanabileceğiileilgilidir. Birüsteet­kinbirşekildedenetleyebileceğisayıdanfazla, üst'üboşbırakacaksayı­danazastbağlanmamalıdır.
slide19

Kontrol alanı belirlenirken;

    • Örgütkademesi
    • Yapılanişinniteliği
    • Standartlaşmaderecesi
    • Astlarınnitelik ve yetenekleri
    • Kurmayhizmetlerinvarlığı
    • Coğrafiyakınlık
    • İşlerinkarmaşıklığı
    • Kullanılanişyapma ve iletişimteknolojisi dikkate alınmalıdır.
slide20

Yetki ve SorumlulukDenkliği;Birorganizasyondapersonelinyetkisiilesorumluluğuarasındabirdengebulunmalıdır.

  • Organizasyondayetkikonusutartışılırkengenellikleüçayrıtüryetkidensözedilir:
    • Emir - komutayetkisi (line authority)
    • Kurmayyetki (staff authority) ve
    • Fonksiyonelyetki
  • Amaç Birliği; Organizasyonunve ilgilibirimlerinamaçlanaçık ve seçikbelirlenmeli ve bunlarbirbiriileuyumiçindeolmalıdır.
  • Yetki Devri (Yetki Göçermesi); Organizasyondagerekliölçüdeyetkidevriolmalıdır. Ancakyetkisinidevredenbirüst, sorumluluğunudevredemez.
b rokrasi yakla m
Bürokrasi Yaklaşımı
  • Yönetim ve organizasyon alanında, bürokrasi belirli özellikleri taşıyan, etkin bir organizasyon yapısı olarak ele alınır.
  • Bürokrasi yaklaşımı Alman Sosyolog MaxWeber tarafından ele alınmıştır.
  • Weber, toplumdainsanlarıetkilemektekullanılanotoriteninkaynağını ve şekilleriniincelemiş ve genellikleüçtürotorite (yetki) üzerindedurmuştur. Bunlar; |
      • Karizmatikyetki,
      • Gelenekselyetki
      • Bürokratik yetki
slide22

Karizmatikyetkitoplumiçindebazıkişilerin, liderlerin, karizmatiközelliklerinedeniylebaşkalarını belli davranışlarayönlendirebilmesihalin­desözkonusuolur.

  • Gelenekselyetkitoplumsalgelenekleredayanarakveyaailedengelennedenlerlebazıkişilerindiğerlerinibelirlidavranışlarasevkedebilmesiha­lindesözkonusudur.
  • Bürokratikyetkiiserasyonel-yasal (meşru) te­meliolan, tanımlanmış ve belli kurallarabağlanmışbirşekildebaşkaları­nındavranışlarınıetkileyebilmedurumunuifadeeder.
  • Weber’e göre bürokratik yetkinin olduğu meşrulaştırılmış(legitimate) ilişkide her şey net, açık, açıklanmıştır, belirsizlikyoktur, kimin ne yapacağıbellidir, ilişkileriş\bazındadır ve işinyapılmasıkişiyegöredeğişmez. Yanigayrişahsilik (im­personal) esastır. Dolayısıylabuşekildekurulanbirorganizasyon, biran­lamda tam ayarlıbirmakinegibiçalışacaktır.
slide23

Bürokratik organizasyon yapısının başlıca özellikleri şunlardır:

    • Fonksiyoneluzmanlaşmayadayananişbölümü
    • Açık ve seçikbirşekildebelirlenmişhiyerarşikbiryapı; böylece her kademebirüstkademetarafındankontroledilecektir
    • İlke ve yöntemler; her kademedeişlerinnasılyapılacağıileilgiliola­rakayrıntılı ve somutilkeler ve yöntemlergeliştirilecektir.
    • Gayrişahsi(impersonal) ilişkiler; Weber'egörebirpersonelinsade­cebulunduğukademelerinilkeleridoğrultusundarasyonelolarakherhangibirkızgınlıkveyaaşırıarzu (passion) göstermeden, hissiiherhangibirbağgeliştirmeden, davranmasıgerekir.
    • Teknikyetenekesasınadayananbirpersonelseçim ve terfisistemi; personelişingerektirdiğiteknikbilgi ve yeteneğiölçensınavsonuçlarınagöreseçilecek ve terfiettirilecek, buyeteneklerinikoruduğusürece o mevkidekalacak, butürkararlardahiçbirdışbaskıroloynamayacaktır.
    • Yasalyetkinin (legitimate authority) uygulanması; organizasyonbi­rimleriyasalyetkiilebirbirinebağlanacaktır.
slide24

Parkinson Kanun; Bürokratik personelin sayısı ile yapılacak iş sayısı ters orantılıdır, yapılacak iş azaldıkça personel sayısı artar.

  • Peter Principle; bürokratik yapılarda kişiler gerekli yeteneklere sahip olmadıkları halde yükselirler.

Örnek Sınav Sorusu

«Ne bulursanız onunla yetinmek zorundasınız», denen bir organizasyonda Klasik Teorinin ilkeleri uygulanabilir mi?