atmosferin termodinamika elementl ri n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Atmosferin termodinamika elementləri PowerPoint Presentation
Download Presentation
Atmosferin termodinamika elementləri

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 50

Atmosferin termodinamika elementləri - PowerPoint PPT Presentation


  • 301 Views
  • Uploaded on

MİLLİ AVİASİYA AKADEMİYASI. Atmosferin termodinamika elementləri. Mühazirəçi: A .X. Hacıyev. Havanın şaquli hərəkətlərinin növləri və onların yaranma səbəbləri.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Atmosferin termodinamika elementləri' - nolan-bullock


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
atmosferin termodinamika elementl ri

MİLLİ AVİASİYA

AKADEMİYASI

Atmosferin termodinamika elementləri

Mühazirəçi: A.X. Hacıyev

slide3

Yaranma səbəblərindən asılı olaraq şaquli hərəkətlərin aşağıdakı növləri fərqləndirilir:-Konveksiya;-Qalxan sürüşmələr;-Dinamik turbulentli;-Dalğavari hərəkətlər. Кonveksiya – havanın şaquli istiqamətlənmiş qalxan və ya enən hərəkətləri. Konveksiya termik və ya məcburi ola bilir.

slide4

Termik konveksiya – yer səthinin qeuri bərabər qızması nəticəsində baş verir. Daha çox qızmış səth üzərində havatez qızaraq ətrafdakı havadan daha isti və yüngül olur və yuxarı qalxmağa başlayır. Qalxan axının yanında enən axın yaranır. Termik konveksiya həmçininsoyuq havanın isti səth üzərində hərəkəti zamanı yaranır. Termik konveksiya qarışıq hava axınları şəklində ola bilir və nizamlı qalxan və enən hava axınları şəklində təzahür edə bilir. Termik konveksiya maksimal qiyməti ilin isti dövrünə düşən yaxşı ifadə olunmuş sutkalıq və illik gedişə malikdir.

slide5

b)

a)

Şəkil 1. Termik konveksiya

a) qarışıq;

b) nizamlı.

slide6

SH

ТH

Məcburi konveksiya (şəkil 2, 3.) aşağıdakı hallarda yaranır:

a) Soyuq cəbhədə soyuq havanın isti havanın altına axması zamanı;

b) Isti havanın böyük dağ yamaclarına axması zamanı (oroqrafik konveksiya).

а)

Şəkil 2. Soyuq cabhələrdə məcburi konveksiya

slide8

Konveksiya bir neçə yüz metrdən bir neçə km-ə qədər yayıla bilir, bəzən isə bütün troposferi əhatə edə bilir. . Qalxan hava axınlarının sürəti 30...40 m/s və daha artıq, enən axınların sürəti isə 10...15 m/s-yə çata bilir. Həm termik, həm də məcburi konveksiya şaquli inkişaf buludlarının yaranmasına (topa, güclü-topa, topa-yağış) və uçuş zamanı güclü sirkələnməyə səbəb olur. Qalxan sürüşmə - böyük hava kütlələrinin maili hərəkəti:а) İsti cəbhələrdə isti havanın soyuq hava üzərinə axması zamanı (şəkil 4);

slide9

a)

İH

SH

Şəkil 4. İsti havanın soyuq hava üzərinə axması

slide10

b) İsti havanın dağ yamacları üzərinə axması (şəkil 5);

b)

İH

Şəki 5. İsti havanın dağ yamacları üzərinə axması

slide11

konveksiya

c) Soyuq cəbhədə soyuq havanın isti havanın altına yavaş axması zamanı

c)

Qalxan sürüşmə

SH

İH

Şəkil 6. Soyuq havanın isti havanın altına yavaş axması

slide12

Qalxan sürüşmənin sürəti 5...10 sm/s, üfüqi gərginliyiyüzlərlə bəzən minlərlə km olur. Qalxan sürüşmə laylı buludluğun yaranmasına səbəb olur. Qalxan sürüşmənin sürəti çox kiçik olduğuna görə belə şaquli hərəkətlər sahəsində təyyarələrin sirkələnməsi müşahidə olunmur. Dinamik turbulentlik – havanın üfüqi yerdəyişməsi və yer səthinə sürtünməsi nəticəsində yaranan nizamsız qalxan və enən burulğanlara deyilir (şəkil 7).

slide13

1…1,5km

Şəkil 7. Dinamik turbulentlik

slide14

Dinamik turbulentlik zamanı qalxan axınların sürəti saniyədə onlarla santimetrə çata bilir. Yer səthindən 1...1,5 km hündürlüyə qədər müşahidə olunur. Yayda termik konveksiya və turbulentlik eyni zamnada müşahidə olunur. Dinamik turbulentlik aşağı təbəqənin dalğavari buludlarının yaranmasına səbəb olur və qalxma və enmə etaplarında zəif, bəzən isə mülayim sirkələnməyə səbəb our.

slide15

Havanın dalğavari hərəkətləri inversiya və izotermiya təbəqələrində (onların yuxarı və aşağı sərhədlərində) havanın sıxlığı və hərəkət sürəti fərqləri nəticəsində yaranır. Dəniz səthində yaranan dalğalara uyğun olaraq inversiya təbəqəsinin sərhədləridə dalğavari səthə malikdir. Bu zamanı dalğaların zirvəsində qalxan hərəkətlər, çökək hissələrində isə enən hərəkətlər olur. Dalğaların təpə hissəsində kifayət qədər rütubət tutumu olduqda dalğavari buludlar formalaşır. Bu buludlarda uçuş zamanı təyyarənin tsikliksirkələnməsi müşahidə olunur.

slide17

Adiabatik proses.Adiabatik proses dedikdə, müəyyən hava həcmində ətraf mühitlə istilik mübadiləsi temperaturun dəyişməsi başa düşülür. Adiabatik proses zamanı havanın genişlənməsi onun soyuması, sıxılması isə qızması ilə müşayət olunur. Atmosferdə adiabatik proseslər havanın şaquli hərəkətləri zamanı müşahidə olunur. Qalxan axın zamanı hava daha sıx atmosfer təbəqəsindən daha az sıxlığa malik atmosfer təbəqəsinə düşdükdə genişlənir. Genişlənməyə daxili istilik enerjisi sərf olunduğuna görə qalxan hava soyuyur.Aşağıya hərəkət zamanı hava böyük təzyiq altında sıxılır. Bu zaman xarici qüvvələrin gördüyü iş istilik enerjisinə keçir, buna görə də enən hava qızır.

slide18

quru və rütubətli adiabatik proseslər fərqlənirilir. Quru adiabatik proseslər quru və ya doymamış rütubətli havada baş verirlər. Rütubətli adiabatik proseslər isədoymuş rütubətli havada baş verir. Adiabatik proses zamanı quru havanın temperaturunun dəyişməsinin ölçü vahidi quru adiabatik qradiyent olub,quru və ya döymamış rütubətli havanın hər 100 m-ə qalxması və ya enməsi zamnı temperaturun dəyişməsini ifadə edir. Hesablamalar göstərir ki, Havanın hər 100 m məsafədə yuxarıya qalxması zamanı onun temperaturu 1 °C azalır, 100 m məsafədə enməsi zamanı isə 1 °C artması baş verir.

slide19

Su buxarı ilə doymuş havanın yuxarı qalxması zamanı onun temperaturunun dəyişməsi başqa cür baş verir. Doymuş hava yuxarı qalxarsa genişlənmə hesabına temperaturun azalması zamanı su buxarı hissəciklərinin bir qismi kondensasiyaya uğrayır. Bunun nəticəsindəhavanın soyumasını azaldan gizli kondensasiya istiliyi (597 kal/q) ayrılır. Buna görə də, doymuş hava 100 m hündürlüyə qalxan zaman 1°Cdən az soyuyur. Bu kəmiyyət rütubətli adiabatik qradiyent adlanır.

slide20

Adiabatik proses zamanı temperaturun dəyişməsini adiabat adlanan xəttin vasitəsilə qrafik olaraq təsvir etmək olar. Qalxan və ya enən quru havanın temperaturunun dəyişməsini göstərən xətt quru adiabat adlanır (şəkil 8). Qalxan doymuş havada temperaturun dəyişməsini xarakterizə edən xətt rütubətli adiabat adlanır (şəkil 9). Quru adiabatlardan fərqli olaraq rütubətli adiabatlar əyilmişdirlər, çünki, dəyişkən kəmiyyət olub doymuş havanın qalxması zamanı artaraq -ya yaxınlaşır.

slide21

Щ

Щ

а)

б)

Т

Т

Quru adiabatlar

Rütubətli adiabatlar

Şəkil 8;9. quru və rütubətli adiabatlar

slide23

Qalxan havada su buxarının doma halına çatdığı hündürlüyə kondensasiya səviyyəsinin hündürlüyü deyilir. Aydındır ki, kondensasiya səviyyəsində havanın temperaturu şeh nöqtəsinə bərabər olur, nisbi rütubətlik isə 100 %-ə bərabərləşir (t=td, f=100 %). Kondensasiya səviyyəsinin hündürlüyü hk yer səthində havanın temperaturu ilə düz, nisbi rütubətlə isə tərs mütənasibdir. Kondensasiya səviyyəsinin hündürlüyünü aeroloji diaqrama əsasən qrafik olaraq və ya aşağıdakı düsturla təyin etmək olar:hk=17(100-f0)м, hk=123(t-td0)мburada: f0, t0, td0- yer səthində nisbi rütubətlik, havanın tempraturu və şeh nöqtəsi

slide24

Kondensasiya səviyyəsini bilməklə temperatur və rütubətliyin istənilən qiymətlərində qalxan havada temperaturun adiabatik dəyişməsini qrafik olaraq təsvir etmək olar. Bu əyri hal əyrisi adlanır (şəkil 11). Hal əyrisi yer səthindən kondensasiya səviyyəsinə qədər quru adiabat üzrə, kondensasiya səviyyəsindən yuxarıda isə rütubətli adiabat üzrə dəyişir.

slide25

Щ

б

hk

а'

т

Şəkil 10. Hal əyrisi

slide26

Konveksi səviyyəsi – qalxan hava axınının yayıla bildiyi hündürlüyə deyilir. Konveksiya səviyyəsində qalxan havanın temperaturu ətraf havanın temperaturuna bərabər olur. Konveksiya səviyyəsinin hündürlüyü qalxan havanın başlanğıc temperaturu və ətraf havada şaquli temperatur qradiyenti ilə düz mütənasibdir. Konveksiya və kondensasiya səviyyələrinin qarşılıqlı yerləşməsi buludların əmələ gəlməsi prosesində əhəmiyyətli rola malikdir. Konveksiya səviyyəsi kondensasiya səviyyəsindən yuxarıda yerləşərsə bir qayda olaraq bu təbəqələr arasında buludlar yaranacaqdır (şəkil 11).

slide27

hkonv

hkonv.

f =100%

hkond

hkond

Konveksiya səviyyəsi kondensasiya səviyyəsindən aşağıda yerləşərsə qalxan axınlar bulud əmələ gətirmir. Konveksiya səviyyəsi həmçinin atmosferin dayanıqsız vəziyyətinin yaratdığı sirkələnmənin yuxarı sərhəddi hesab edilir.

Şəkil 11. konveksiya və kondensasiya səviyyələrinin qarşılıqlı

yerləşməsinin bulud əmələgəlmə prosesinə təsiri

slide28
Aeroloji diaqram, ondan atmosferin müxtəlif xüsusiyyətlərinin və uçuşların meteoroloji şəraitinin təyin olunmasında istifadə
slide29

Meteoroloji idarələrdə müxtəlif hava xəritələri ilə yanaşı aeroloji müşahidələrin nəticələrinə əsasən aeroloji diaqram (AD) adlanan xüsusi qrafiklər tərtib olunur. Müasir zamanda tətbiq olunan AD blankları çəpbucaqlı (АDÇ) və ya düzbucaqlı (АDD) koordinat sistemində qurulur. Bu zaman АDÇblanklarından biri ilin soyuq dövründə (ADÇS), digəri isə ilin isti dövründə (ADÇİ) tətbiq olunur. AD blanklarında aşağıdakı xətlər çəkilmişdir:

slide30

1. İzobarlar – hər 10 hPa-dan bir çəkilmiş qəhvəyi üfüqi xətlər (onların sol və sağ kənarlarında köməkçi şkala kimi hər 5 hPa-dan bir). 2. İzotermlər – ADD üzərində qəhvəyi şaquli xətlər, ADÇ üzərində isə qəhvəyi maili xətlər. Hər 1°C-dən bir çəkilmişdir.3. Quru adiabatlar – sola meyilli qəhvəyi xətlər. Onlar, qalxan quru havada temperaturun dəyişməsini xarakterizə edir.4. Rütubətli adiabatlar – yaşıl qırıq-qırıq xətlərlə, qalxan rütubətli havada temperaturun dəyişməsini xarakterizə edir.5. İzoqramma – yaşıl, demək olar ki düz xətlər olub, ADD-da sola meyilli,ADÇ-də sağa meyilli olurlar. Su buxarınn kütlə payının qiymətini (xüsusi rütubətlik) ifadə edən xətlər olub, verilmiş temperaturda havanın su buxarı ilə böhran doymasını xarakterizə edir.

slide31

Atmosferin radiozond məlumatlarına əsasənAD blanklarında aşağıdakılar çəkilir: stratifikasiya əyrisi, şeh nöqtəsi əyrisi və hal əyrisi.Stratifikasiya əyrisi – faktiki temperaturun hündürlük üzrə paylanma əyrisi. Əyri aşağıdakı qaydada qurulur: üfüqi ox üzərində qalxmanın başlanğıc nöqtəsinə uyğun gələn temperaturun qiyməti, şaquli ox üzərində isə həmin səviyyə üçün təzyiqin qiyməti müəyyən olunur, müvafiq izoterm və izobarın kəsişmə nöqtəsində nöqtə qeyd olunur. Nöqtənin yanında hündürlüyün qiyməti qeyd olunur (kmvə ya m), digər nöqtələr də analoji qaydada qurulur. Bütün nöqtələr qeyd olunduqdan sonra onlar qırmızı xətlə birləşdirilir (şəkil 12).Şeh nöqtəsi əyrisi (depeqramma) – hündürlük üzrə şeh nöqtəsinin paylanmasını ifadə edir. O, stratifikasiya əyrisi kimi qara qırıq-qırıq xətlə qurulur (şəkil 12). Depeqramma həmişə stratifikasiya əyrisindən solda yerləşir.

slide32

12

200

50

40

11

Уkonveksiya səviyyəsi

250

йконв.

10

30

20

З

300

9

9,2

50

350

8

10

ж

400

7

7,32

İzoqram

450

40

6

е

500

5,71

Изотерм

5

550

30

dayanıqsız

600

Д

10

4

650

3,09

2

3

700

750

20

2

800

850

в

1

900

148

Конденсасийа сявиййяси

950

30

б

а

10

1000

0

0

А

В

20

10

13 6

0

20

0 8

27 6

30

Şəkil 12. Stratifikasiya, şeh nöqtəsi və hal əyrisinin qurulması

slide33

Hal əyrisi qalxan havada temperaturun dəyişməsini xarakterizə edir. Qara xətlə çəkilir. Hal əyrisinin çəkilməsi kondensasiya səviyyəsinin təyini ilə başlayır (şəkil 13). Bunun üçün yer səthindəki təzyiqə uyğun gələn izobar P0 üzərində yer səthində müşahidə olunan temperatur t0 (A nöqtəsi) və şeh nöqtəsi td (В nöqtəsi) qeyd olunur. A nöqtəsində quru adiabat üzrə B nöqtəsindən keçən izoqram ilə kəsişənə qədər qalxırıq. Adiabatın izoqramla kəsişmə nöqtəsi (K nöqtəsi) kondensasiya səviyyəsi hk adlanır.

slide34

А

П0

Б

тд

т0

Изограмма

Изотерма

К

уровень конденсации

Сухая адиабата

Изобара

А

tk

Şəkil 13. Kondensasiya səviyyəsinin təyin olunması

(AK – quru adiabat, BK – izoqram)

slide35

Müsbət və mənfi dayanıqsızlıq sahəsinin təyini. Dayanıqsızlıq enerjisi – temperaturun hündürklükdən asılı olaraq paylanması ilə təyin olunan atmosferin potensial enerjisi. Atmosferin şaquli dayanıqlığının xarakteri dayanıqsızlıq enerjisinin mövcudluğu və qiymətindən asılıdır. Hava sərbəst olaraq yuxarı qalxa bilirsə (dayanıqsız tarazlıq) dayanıqsızlıq enerjisi müsbətdir. Hava yalnız xaricdən enerji hesabına (dayanıqlı tarazlıq) yuxarı qalxarsadayanıqsızlıq enerjisi mənfidir. Müsbət dayanıqsızlıq enerjisi havanın şaquli hərəkətlərinin kinetik enerjisinə keçir. Onun qiymətinə əsasən leysan yağıntılar, şimşək və dolu proqnozlaşdırılır.

slide36

Stratifikasiya və hal əyrisi qurulmuş aeroloji diaqramın köməyi ilə atmosferin tarazlıq halını müəyyən etmək olar. Hal əyrisi stratifikasiya əyrisindən sağda yerləşərsə dayanıqsızlıq enerjisi müsbətdir və atmosfer dayanıqsızdır. Hal əyrisi stratifikasiya əyrisindən solda yerləşərsədayanıqsızlıq enerjisi mənfi və atmosfer dayanıqlı olar (şəkil 14).

slide37

b)

a)

Şəkil 14. havanın dayanıqlı (a) və dayanıqsız (b) tarazlıq halı:

1 – stratifikasiya əyrisi

2 – hal əyrisi

slide38

Konveksiya səviyyəsinin təyini.Məlum olduğu ki, qalxan hava axının yayıla bildiyi hündürlüyə konveksiya səviyyəsi deyilir. AD-da stratifikasiya və hal əyrisinin kəsişmə nöqtəsi konveksiya səviyyəsinə uyğun gəlir (şəkil 13). Konvektiv buludluq, leysan, şimşək, sirkələnmə inkişaf şəraitinin təhlili və proqnozu.Məlumdur ki, güclü-topa və topa-yağış buludları uçuş uçun təhlükəli şərait yaradırlar. Hava kütləsi başlanğıc səviyyədən yuxarı hündürlüklərə qədər dayanıqsız stratifikasiya olunmuşdursa topa-yağış və ya şimşək buludlarının inkişafını gözləmək lazımdır. Bu zaman hava kütləsinin yuxarı hissəsi -25°C izotermindən yuxarıda yerləşməlidir.

slide39

bu buludların aşağı hissəsi kondensasiya səviyyəsi yaxınlığında, yuxarı sərhəddi isə konveksiya səviyyəsi hündürlüyündə yerləşir. Konveksiya səviyyəsinin hündürlüyü artdıqca buludun şaquli gərginliyi və topa-yağış buludlarının inkişaf ehtimalı artır. Dayanıqsızlıq enerjisi mənfi olarsavə boyük sahəni əhatə edərsə topa-yağış buludluğunun inkişafını gözlənilmir.

slide40

Təyyarələrinmümkün buzbağlamasının təyini.Bunun üçün aşağıdakı şərtləri nəzərə almaqla buludlarda və yağıntılarda havanın temperaturunu təhlil etmək lazımdır:а) güclü buzbağlama 0⁰С…-10⁰С temperaturda müşahidə olunur;б) mülayim buzbağlama -11⁰С….-20⁰С temperaturda müşahidə olunur;в) zəif buzbağlama -21⁰С….-30⁰С temperaturda müşahidə olunu..

slide41

İnversiya və izotermiya təbəqələrinin təyini.Bu təbəqələr stratifikasiya əyrisinin əyilməsinə əsasən təyin olunurlar. Hündürlükdən asılı olaraq temperaturun artması müşahidə olunursa inversiya təbəqəsi qeyd olunur (γ˂0⁰С/100 m). Hündürlükdən asılı olaraq havanın temperaturu dəyişməz olaraq qalırsa izotermiya təbəqəsi qeyd olunur (γ=0⁰С/100m). İnversiya və izotermiya təbəqələri atmosferin saxlayıcı təbəqələri hesab edilir.onlar havanın şaquli hərəkətlərini söndürür və atmosferdə olan müxtəlif bərk və maye hissəciklərin daha yuxarı hündürlüklərə daşınmasına maneə olurlar.

slide42

Tropopauzanın və onun hündürlüyünün, temperaturunun və təzyiqinin təyini. Tropopauza stratifikasiya əyrisinin meyilliyinə görə təyin olunur. O, havanın ən mənfi temperaturu qeyd olunan hündürlükdə yerləşir. Temperatur, təzyiq və hündürlüyün qiyməti müvafiq izoterm və izobarlara əsasən hesablanır.Temperaturun SA-dan sapması hesabına tavanın və ya uçuşun maksimal mümkün hündürlüyünün dəyişməsinin hesablanması üçün köməkçi nomoqramın qurulması. Təyyarənin tavanının və ya uçuşun maksimal mümkün hündürlüyünün dəyişməsininhesablanma düsturu aşağıdakı şəkildədir: ΔHпд = -К(Т – Т ст) = -К Δ Т

slide43

burada: К – empirik əmsal (əksər təyyarələr üçün 50 m/1⁰С), havanın temperaturu 1°C dəyişdikdə maksimal mümkün uçuş hündürlüyünün neçə m dəyişməsini göstərir. Т və Т ст– havanın faktiki və standart temperaturu. hər təyyarə tipi üçün SA şəraitində müxtəlif uçuş çəkisi Gпол zamanı maksimal mümkün uçuş hündürlüyü Hпрuçuş ekspluatasiya təlimatlarında qeyd olunur (cədvəl 1).

slide44

Analitik üsulla yanaşı praktikada maksimal mümkün hündürlüyün dəyişməsinin qiymətləndirilməsi AD üzərində atmosferin qrafik olaraq stratifikasiyasını aparmaqla olar. Bu məqsədlə AD blankında koməkçi nomoqramın qurulması vacibdir. Nomoqramın qurulması aşağıdakı qaydada həyata keçirilir (şəkil 15) :а) SA-də temperaturun paylanma xətti üzərində AD-da standart atmosfer şəraitində uçuş çəkisindən biri üçün Нпр-ə uyğun gələn A nöqtəsi qeyd olunur;б) Δt-yə ixtiyari qiymət verməklə, məsələnр, Δt+ 10⁰С, Нпр-in müvafiq qiyməti təyin olunur və onlara əsasən daha iki nöqtə təyin olunur (B, C);

slide45

c) alınmış üç nöqtəyə əsasən (А, В, С) verilmiş uçuş çəkisi üçün temperaturun dəyişməsindən asılı olaraq Нпр-in dəyişməsini ifadə edən xətt qurulur;ç) qurulmuş xəttə paralel olaraq SA-da Нпр nöqtəsindən digər uçuş çəkiləri üçün paralel xətlər çəkilir.Nomoqram atmosferin radizondlama məlumatlarına görə AD üzərində qurulmuş istənilən stratifikasiya əyrisinə əsasən Нпр-i hesablamağa imkan verir

slide46

СА-81

-80⁰

-70⁰

-60⁰

-50⁰

-40⁰

-30⁰

14

150

Кривая

Изобара

Стратификации в СА

13

Изотерма

12

200

В

G=38 т

11

G=39т

С

А

Δt=-10⁰

Δt=+10⁰

250

G=42т

G=45т

10

300

Şəkil 15. Maksimal mümkün uçuş hündürlüyünün

hesablanması üçün nomoqramma

slide47

İL-62

TU-154

TU-134

Cədvəl 1. təyyarənin maksimal mümkün uçuş

hündürlüyünün uçuş çəkisindən asılılığı

bilikl rin yoxlan lmas zr suallar

Biliklərin yoxlanılması üzrə suallar

Konveksiya nəyə deyilir?

Hansı proseslər konveksiyaya səbəb olur?

Konveksiya zamanı hansı sürətli şaquli axınlar müşahidə olunur?

Havanın konveksiya cərəyanları hansı hündürlüyə qədər inkişaf edir?

Qalxan sürüşmə nəyə deyilir?

Qalxan sürüşmələr nəyin hesabına yaranır?

Qalxan sürüşmə zamanı şaquli hərəkətlərin sürəti nə qədər olur?

slide49

8.Dinamik turbulentlik nəyə deyilir?9. Dinamik turbulentlik hansı hündürlüyə qədər müşahidə olunur?10. Dalğavari hərəkətlərin nəyin hesabına yaranır?11. Adiabatik proses nəyə deyilir?12. Qalxan (enən) quru (doymuş) havada temperatur necə dəyişir??13. Quru adiabatik (rütubətli adiabatik) proses nəyə deyilir və nəyə bərabər olur?14. Quru (rütubətli) adiabat nəyə deyilir?15. Rütubətli adiabatik qradiyentin quru adiabatik qradiyentdən az olma səbəbi?16. Konveksiya (kondensasiya) səviyyəsi nəyə deyilir və onun hündürlüyü hansı faktorlardan asılıdır?17. Hal əyrisi nəyə deyilir?18. Yer səthində təzyiq 1 hPa dəyişdikdə havanın temperaturu necə dəyişir?

slide50

19. Rütubətli adiabatik qradiyentin qiymətinin temperatur və təzyiqdən asılılığını izah etmək. 20. Buludlarının yaranma şəraitinin koveksiya və kondensasiya səviyyələrinin qarşılıqlı yerləşməsindən asılılığı?21. Atmosferin dayanıqsızlıq (dayanıqlılıq, neytral) vəziyyətini xarakterizə etmək.22. İnversiya və izotermiya təbəqələri havanın qalxan hjərəkətlərinə necə təsir edir?23. Müasir dövrdə AD-ın hansı növlərindən istifadə olunur?24. AD blanklarında hansı izoxətlər çəkilmişdir?25. Ak-da Kondensasiya (konveksiya) səviyyələri necə təyin olunur?26. Konvektiv buludluğun atəhlil və proqnozu nədən ibarətdir?27. AD-da dayanıqsızlıq enerjisini necə təyin etmək olar?28. Buludluğun aşağı və yuxarı sərhədlərini necə təyin etmək olar?29. Havanın temperaturunun dəyişməsindən asılı olaraq təyyarənin maksimal mümkün uçuş hündürlüyünü necə təyin etmək olar?