slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ PowerPoint Presentation
Download Presentation
ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 24

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ - PowerPoint PPT Presentation


  • 165 Views
  • Uploaded on

2. Öğrenme teorileri. EDİMSEL KOŞULLANMA (Burrhus Frederic Skinner). ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ. Nasrettin Hoca, eşeğine nasıl okuma öğretti?. ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1

2

Öğrenme teorileri

EDİMSEL KOŞULLANMA (Burrhus Frederic Skinner)

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide2

Nasrettin Hoca, eşeğine nasıl okuma öğretti?

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide3

Klasik koşullanma yoluyla öğrenmeyi sağlamak için, yapılan bir davranışa neden olan uyarıcının bilinmesi gerekir. Oysa insan davranışlarına neden olan uyarıcıları her zaman tahmin etmek mümkün değildir. İnsanlar çevrelerinde bulunan çeşitli nesnelerle etkileşim kurarak farklı davranışlarda bulunurlar.

Edimsel koşullanma, interaksiyon içinde bir öğrenmedir.

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide4

Skinner’e göre, tepkisel ve edimsel olmak üzere iki çeşit davranış vardır. Tepkisel davranışa neden olan uyarıcı her zaman bilinirken, edimsel davranışa neden olan uyarıcı çok belirgin değildir.

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide6

Tepkisel davranış: Bilinen bir uyarıcı tarafından oluşturulur. Örneğin; etin salya meydana getirmesi. Tüm refleksler tepkisel davranışa bir örnektir Karanlıkta göz bebeğinin büyümesi bir tepkisel davranıştır.

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide7

Edimsel davranış: Bilinen bir uyarıcı tarafından oluşturulmaz; organizma tarafından ortaya konur ve sonuçları tarafından kontrol edilir.

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide8

Klasik koşullanmada önce uyaran vardır ve organizma ona tepki gösterir.

(U-T)

Edimsel davranışta önce tepki yapılır sonra tepkinin doğurduğu uyarıcı gelir.

(T-U)

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide9

Skinner deneyinde, edimsel davranış olarak maniveleya basmayı kullanmıştır. Aç olan hayvan, manivelaya basarak yiyeceği elde eder, yiyeceği elde eden hayvan manivelaya basma davranışını sürdürür.

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide10

Burrhus Frederic (BF) Skinner (1904-1990

Skinner

box

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide11

Davranış sonucunda organizmanın hoşuna giden bir durum ortaya çıkar. Örneğin yeni aldığınız bir kazağı giydiğiniz zaman arkadaşlarınız “Kazağın çok güzel, sana çok yakışmış” derse, o kazağı giyme davranışınız devam eder.

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide12

Davranışın sonucunda organizmanın hoşuna gitmeyen bir durum ortaya çıkar. Yeni kazağınızı giydiğiniz gün değer verdiğiniz bir arkadaşınız size yakışmadığını söylerse, o kazağı giymek istemezsiniz.

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide13

Skinner’e göre bir davranışın sonucu, organizma için hoşa giden, olumlu bir durum yaratıyorsa, o davranışın tekrar ortaya çıkma olasılığı artar. Davranışın arkasındanolumlu uyarıcı verilerek yapılan koşullamaya edimsel koşullama denir.

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide14

Bu tür koşullamada, davranışı izleyen ve organizma üzerinde hoşa gidici bir etki yaratarak, davranışın (edimin) ortaya çıkma olasılığını artıran uyarıcılara pekiştireç denir. Diğer bir deyişle pekiştirilen davranış öğrenilir.

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide15

Bir davranışın arkasından gelen ve organizma için hoşa gitmeyen bir durum yaratan uyarıcılar ise cezadır. Ceza davranışı zayıflatır ya da belli bir süre için durdurur.

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide16

Pekiştireçler olumlu ve olumsuz olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Bir davranış, organizmanın hoşuna gidecek bir uyarıcının doğrudan verilmesi ile pekiştiriliyorsa, buna olumlu pekiştirme denir. Sınıfta bir soruyu doğru cevaplandıran öğrenciye yaşına göre, aferin denmesi, başının okşanması, (+)puan verilmesi, gülümsenerek onaylanması birer olumlu pekiştirmedir.

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide17

Organizma hoş olmayan bir durumdan kurtarılarak da davranış pekiştirilebilir. Bu tür pekiştirmeye olumsuz pekiştirme denir. Bir öğrenci evindeki aile kavgalarından, sorunlarından kaçmak için okula geliyorsa, okul bu öğrenci için olumsuz pekiştireçtir. Çünkü öğrenci okula gelerek kendisine acı veren sorunlardan kurtulmakta ve rahat etmektedir.

rahatsız edici yüksek sesler, elektrik şoku ,ütü vs..

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide18

Olumsuz pekiştireçe örnekler:

* Bir öğretmen her dersin başında, geçen dersteki konu ile ilgili öğrencileri sözlü yoklamaktadır. Özellikle çalışmayan öğrencileri seçip soru sormaktadır. Öğrenciler bu sıkıcı durumdan kurtulmak için her derse çalışarak gelmektedirler.

* Otobüslerdeki hız kayıt ve kontrolü sağlayan cihaz 90 km hızı geçince ses çıkarmaya başlamaktadır. Aynı şekilde yeni arabalarda emniyet kemeri bağlanmadığı sürece giderek şiddeti artan bir ses sürücüyü rahatsız etmektedir. Sürücüler bu sesten kurtulmak için hız kontrolünü ve kemer bağlamayı öğrenmektedirler.

* Kaba davranan, çalışmayan çocuklara nazik davranma ve çalışma davranışlarını öğretmek için onları olumsuz ortamlarda çalışma ve bulunmaya zorlamak, istenilen davranışlar yapılınca ortamdan kurtarmak olumsuz pekiştireçtir.

* Sporcuların doping yapmalarını engellemek için, doping yaptığından kuşkulanılan sporcudan sürekli idrar alarak analiz etmek, sporcuyu caydıracaktır.

Sigaralı, pis kokulu, aşırı disiplinli, gürültülü, azar ve söylenmenin olduğu ortamlardan kurtulmak için istenilen davranışların yapılmasını istemek…

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide19

Unutmamak gerekir ki, hem olumlu hem de olumsuz pekiştirme organizmanın hoşuna giden bir etki yaratır ve davranışın tekrar ortaya çıkma olasılığını artırır. Pekiştireçler yoluylabirey istendik ve istenmedik davranışlar öğrenebilir. Bu nedenle pekiştireçler çok dikkatli kullanılmalı ve doğru davranışlar pekiştirilmelidir.

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide20

Yapılan bir davranışın sonucunda, organizma için olumsuz bir durum yaratan uyarıcılara ceza denir. Ceza da pekiştireç gibi iki türlüdür.

Birinci tip cezada davranışın arkasından olumsuz uyarıcı doğrudan doğruya verilir. Çocuğun yaptığı bir davranış nedeniyle dövülmesi, azarlanması... İkinci tür cezada ise ortamda bulunan olumlu bir uyarıcı ortamdan çekilirek, organizma için olumsuz bir durum yaratılır. Çocuktan sevgiyi esirgeme, teneffüse çıkmayı yasaklama, arkadaşlarından ayırma...

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide21

Pekiştireç davranışı güçlendirirken, ceza zayıflatır ya da belli bir süre için durdurur. Ceza davranışı kısa zamanda durdurduğu ve uygulaması kolay olduğu için öğretmenler ve ebeveynler tarafından sıkça kullanılmaktadır.

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide22

Ceza, istenmedik davranışların bastırılmasında etkili olabilir. Ancak davranış değişikliğine neden olmaz. Diğer bir deyişle istenmedik bir davranışı istendik yönde değiştirmez.

Cezanın diğer bir olumsuz yönü ise saldırgan davranışlara neden olmasıdır.

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide23

Olumsuz pekiştirme ile ceza, çoğu zaman karıştırılmakta birinin yerine kullanılmaktadır. Oysa, olumsuz pekiştirmede, olumsuz pekiştireçler ortamdan çıkartılırken, cezada olumsuz pekiştireçler ortama konur. Olumsuz pekiştirmede, davranışın tekrar edilme olasılığı artarken, ceza, davranışı durdurur.

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

slide24

Premack ilkesi: Büyükannenin Kuralları

Çok sık görülen (tercih edilen) davranış pekiştireç olarak kullanılarak, az gösterilen (tercih edilmeyen) davranış ortaya çıkarılmaya çalışılır. Örneğin, sebze yemeğini sevmeyen, ancak tatlıyı çok seven bir çocuğa, sebze yedirmek için “Sebze yemeğini bitirdikten sonra, tatlı yiyebilirsin” denebilir.

“Şu kadar yazı yazarsanız, teneffüse çıkabilirsiniz” şeklinde okulda da çok kullanılır.

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ

ÖĞRENME VE ÖĞRETMENİN KURAMSAL TEMELLERİ