podstawy pomocy psychologicznej l.
Download
Skip this Video
Download Presentation
Podstawy Pomocy Psychologicznej

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 20

Podstawy Pomocy Psychologicznej - PowerPoint PPT Presentation


  • 238 Views
  • Uploaded on

Podstawy Pomocy Psychologicznej. Interwencja wobec stresu. Stres - definicja pojęcia : obiektywne vs subiektywne podejścia do zjawiska stresu; stres a stresor, dystres a eustres, biologiczna koncepcja stresu wg Selye’ego, fazy reakcji stresowej.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Podstawy Pomocy Psychologicznej' - hija


Download Now An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
interwencja wobec stresu
Interwencja wobec stresu
  • Stres - definicja pojęcia: obiektywne vs subiektywne podejścia do zjawiska stresu; stres a stresor, dystres a eustres, biologiczna koncepcja stresu wg Selye’ego, fazy reakcji stresowej.
  • Transakcyjne koncepcje stresu: koncepcja Lazarusa; stres jako wynik interakcji pomiędzy wymaganiami otoczenia i możliwościami jednostki; ocena poznawcza; mechanizmy radzenia sobie ze stresem.
  • Konsekwencje stresu: trudności zawodowe, edukacyjne itp., zaburzenia emocjonalne i społeczne; wypalenie zawodowe; stres a zdrowie.
  • Patogenetyczne vs salutogenetyczne podejście do zagadnień stresu: czy stres pełni jednoznacznie negatywną rolę w życiu człowieka? dlaczego niektórzy ludzie pomimo stresu pozostają zdrowi? czynniki zapobiegające przekształceniu się napięcia w stres.
  • Problemy profilaktyki antystresowej: zasoby indywidualne; wsparcie społeczne jako modyfikator procesów stresowych; rola psychologa jako profesjonalisty przeciwdziałającego powstawaniu sytuacji przeciążenia.
koncepcja stresu h selye go
Koncepcja stresu H. Selye’go

Zgodnie z nią w organizmie, który został poddany wpływowi szkodliwych czynników pojawiają się zmiany fizjologiczne, których zadanie polega na przystosowaniu organizmu do zmienionych warunków. Selye wyróżnił dwojakiego rodzaju zmiany: (1) specyficzne - dostosowane do rodzaju stresora i pojawiające się w miejscu jego oddziaływania - określane jako lokalny zespół adaptacyjny (LAS); (2) niespecyficzne - podobne dla różnych stresorów i związane z ogólną mobilizacją organizmu - określane jako ogólny zespół adaptacyjny (GAS). Czynniki wywołujące zmiany określa się mianem stresorów, a same zmiany (niespecyficzne) stanem stresu. Reakcja stresowa przebiega w trzech etapach: (1) stadium reakcji alarmowej, w którym początkowo odporność organizmu obniża się i widoczne są objawy zaburzenia normalnych funkcji organizmu (faza szoku), a następnie notuje się podwyższenie odporności i reakcje obronne (faza przeciwdziałania szokowi); (2) stadium odporności - odporność organizmu stabilizuje się na podwyższonym poziomie i organizm względnie dobrze toleruje obecność stresora; (3) stadium wyczerpania, do której dochodzi wskutek przedłużonego działania stresora przy jednoczesnej niemożności opanowania go, co prowadzi do załamania odporności organizmu i wtórnego rozregulowania jego funkcji.

transakcyjne koncepcje stresu 1
Transakcyjne koncepcje stresu 1
  • „emocje są wynikiem lub reakcją na rzeczywiste, wyobrażone lub antycypowane transakcje z otoczeniem, w których pośredniczą procesy poznawcze” (Lazarus, 1986, str. 18).
  • Ocena pierwotna – ocena wtórna
  • Dwie podstawowe funkcje radzenia sobie:

- instrumentalna - skierowana na zmianę sytuacji, rozwiązanie problemu;

- regulująca przykre emocje, samouspokajająca.

  • Sposoby radzenia sobie:

poszukiwanie informacji - wszechstronny przegląd sytuacji stresowej w celu zgromadzenia danych koniecznych dla podjęcia decyzji, przewartościowania sytuacji;

bezpośrednie działania - wszystkie te czynności pozapoznawcze, które służą uporaniu się z sytuacją stresową;

powstrzymanie się od działań - zaniechanie działań, które mogą przynieść szkody lub są sprzeczne z wyznawanymi zasadami;

intrapsychiczne metody zaradcze - procesy poznawcze służące regulowaniu emocji (Lazarus, 1986; także Folkmann, Lazarus, 1985, 1986).

transakcyjne koncepcje stresu 2
Transakcyjne koncepcje stresu 2

Moos (1986) wyróżnia pięć zestawów zadań adaptacyjnych pojawiających się w sytuacji kryzysu. Są to:

  • ustalenie znaczenia i zrozumienie subiektywnej istotności sytuacji;
  • konfrontacja z rzeczywistością i odpowiedź na wymagania sytuacji zewnętrznej;
  • podtrzymywanie relacji z członkami rodziny i przyjaciółmi, jak również innymi osobami, które mogą być pomocne w rozwiązaniu kryzysu i jego następstw;
  • utrzymywanie rozsądnej emocjonalnej równowagi przez panowanie nad dezorganizującymi emocjami;
  • zachowanie pozytywnego obrazu siebie i poczucia kompetencji.

Względna ważność powyższych zadań może się zmieniać w zależności od właściwości konkretnej osoby, sytuacji i otoczenia.

sposoby radzenia sobie wg moosa
Sposoby radzenia sobie wg Moosa
  • analiza logiczna - poznawcze próby zrozumienia i rozważenia możliwych działań i ich konsekwencji;
  • pozytywne przewartościowanie - poznawcza restrukturyzacja sytuacji oraz próba znalezienia w niej pozytywnych aspektów, z zachowaniem akceptacji jej realiów;
  • poszukiwanie wsparcia i informacji - behawioralne próby uzyskania pełniejszej informacji na temat sytuacji i możliwych działań oraz umiejętność znajdowania wsparcia społecznego;
  • działania rozwiązujące problem - behawioralne działania skierowane bezpośrednio na problem;
  • unikanie poznawcze - poznawcze próby skierowane na unikanie realistycznego rozważenia problemu i zaprzeczanie;
  • akceptacja - rezygnacja - poznawcze próby poradzenia sobie z problemem poprzez pogodzenie się z sytuacją;
  • poszukiwanie alternatywnych gratyfikacji - behawioralne działania mające na celu znalezienie zastępczych form aktywności i źródeł satysfakcji;
  • rozładowanie emocjonalne - próby behawioralnej redukcji napięcia poprzez ekspresję negatywnych uczuć.
oznaki stresu
Oznaki stresu
  • Biologia: bladość, pocenie się, przyspieszone bicie serca, napięcie mięśni, zmiany ciśnienia krwi, odpływ krwi do mięsni, suchość w ustach i gardle, częste oddawanie moczu, ból pleców, szyi i innych części ciała, zaburzenia menstruacji, niestrawność, bóle głowy, częste przeziębienia i inne pospolite dolegliwości, bezsenność
  • Sprawność poznawcza: luki w pamięci, zapominanie, niemożność skoncentrowania się, ogólny brak zainteresowań, obsesyjne trzymanie się pewnych pomysłów.
  • Emocje: lęk, rozdrażnienie, depresja, zamykanie się w sobie, nerwowość, złość, zakłopotanie.
  • Zachowania: trudności z mówieniem, impulsywność, drżenia, tiki nerwowe, wysoki i nerwowy śmiech, zgrzytanie zębami, częstsze uleganie wypadkom, intensywne palenie papierosów, picie alkoholu, zażywanie leków i narkotyków, zmiany w odżywianiu, pojawienie się nerwowych zachowań.
  • Filozofia życiowa: bezradność, kwestionowanie wartości, bezosobowe podejście do wykonywanych zadań, zobojętnienie.
skutki stresu 1
Skutki stresu 1

Zbyt wysoki poziom:

  • Ogólne fizyczne napięcie ciała - może objawiać się podwyższonym ciśnieniem krwi, niestrawnością, sensacjami żołądkowymi, suchością w ustach, wzmożonym poceniem się, dreszczami, uczuciem słabości.
  • Zaburzenia koordynacji wzrokowo-ruchowej.
  • Zwolniony refleks.
  • Lęk i zamęt w głowie.
  • Niemożność skoncentrowania się i normalnego myślenia.

Optymalny poziom:

  • Odprężenie fizyczne i jednoczesny przypływ energii.
  • Świadomość dobrej formy i właściwego funkcjonowania.
  • Wyostrzona uwaga, wiara w siebie.
  • Szybki refleks.
  • Zainteresowanie, zaangażowanie, łatwość realizacji zadań.

Zbyt niski poziom:

  • Poczucie znudzenia i bezużyteczności.
  • Brak zainteresowania i zaangażowania, odpływ energii.
  • Depresja.
  • Przekonanie, że wszystko jest bez sensu.
  • Urastanie prostych prac do ogromnych zadań.
skutki stresu 2
Skutki stresu 2

Choroby psychosomatyczne

  • zaburzenia układu trawiennego (owrzodzenia)
  • zaburzenia układu krążenia (nadciśnienie, arytmia, migreny - bóle głowy naczyniowe, zawał)
  • zaburzenia układu oddechowego (alergia, astma oskrzelowa)
  • zaburzenia układu mięśniowo-kostnego (bóle, skurcze, bóle głowy napięciowe)
  • zaburzenia układu odpornościowego
  • choroby skóry (trądzik, łuszczyca, pokrzywka, egzema)

Reakcje nerwicowe sytuacyjne - zaburzenia nerwicowe (moczenie nocne)

podsumowanie
Podsumowanie
  • Stres jest reakcją na pewien bodziec.
  • Reakcja ta ma charakter psychofizjologiczny.
  • Reakcja stresowa obejmuje szereg potencjalnych reakcji, które prowadzą do pobudzenia psychofizjologicznego. Może manifestować się zarówno stanem pobudzenia, jak również w ekstremalnych sytuacjach może dojść do całkowitego zatrzymania funkcji.
  • Stresor, czyli bodziec wywołujący reakcję staje się nim w efekcie interpretacji poznawczej, a więc uzależnione to jest od znaczenia jakie mu człowiek nadaje.
  • Chroniczne występowanie reakcji stresowej może doprowadzić do dysfunkcji lub uszkodzeń somatycznych.
  • Stres może posiadać zarówno aspekty negatywne jak i pozytywne.
  • Konieczne jest odróżnienie procesu pobudzenia psychofizjologicznego czyli stresu od możliwych konsekwencji w postaci wtórnych zaburzeń patologicznych
interwencja wobec stresu 1
Interwencja wobec stresu 1
  • Opracowywanie i realizacja strategii umożliwiających unikanie, minimalizowanie lub modyfikowanie narażenia na działanie stresorów
      • psychoedukacja
      • modyfikacja stylu życia
      • poradnictwo i psychoterapia
      • zmiany w diecie
  • Rozwijanie i wykorzystywanie umiejętności pozwalających na redukcję zbyt wysokiego natężenia psychofizjologicznego funkcjonowania i reagowania:
      • medytacja
      • relaksacja
      • sterowanie oddechem
      • biologiczne sprzężenie zwrotne
  • Kształtowanie i wprowadzanie w życie technik umożliwiających zdrowe wyrażanie reakcji stresowych.
      • ćwiczenia fizyczne
      • rozładowanie emocjonalne.

Everly, Rosenfeld

w wymiarze grupowym
W wymiarze grupowym
  • Programy profilaktyczne (np. „Jak żyć z ludźmi?”), nastawione na rozwijanie i umacnianie więzi społecznych, w tym rodzinnych, przeciwdziałanie uzależnieniom
  • Zajęcia grupowe poświęcone nabywaniu kompetencji społecznych, interpersonalnych.
  • Programy edukacyjne dla różnych grup np. rodziców dzieci.
w wymiarze instytucjonalnym
W wymiarze instytucjonalnym
  • Dostosowanie programów do możliwości uczniów, również aby umożliwić rozwój samodzielnych form zdobywania i stosowania zdobytej wiedzy.
  • Nacisk na zdobywanie wiedzy proceduralnej w odróżnieniu od encyklopedycznej.
  • Możliwość tworzenia indywidualnych ścieżek edukacyjnych.
  • Zwiększenie możliwości odwoływania się do własnej aktywności uczniów w programach nauczania.

(Ekspertyza Komitetu Nauk Psychologicznych PAN - 1988)

interwencja kryzysowa definicja 1
Interwencja kryzysowa – definicja 1

Interwencja kryzysowa, jako forma pomocy psychologicznej, polega na kontakcie terapeutycznym, skoncentrowanym na problemie wywołującym kryzys, czasowo ograniczonym, w którym dochodzi do konfrontacji osoby z kryzysem i do jego rozwiązania. Redukcja symptomów i przywrócenie równowagi psychicznej zapobiega dalszej dezorganizacji. (W. Badura – Madej, 1996)

interwencja kryzysowa definicja 2
Interwencja kryzysowa – definicja 2

Interwencja kryzysowajest to działanie doraźne, krótkoterminowe, zmierzające do udzielenia natychmiastowej pomocy osobom znajdującym się w sytuacji kryzysowej. Formy organizacyjne obejmują między innymi: telefony zaufania, zespoły interwencji kryzysowej, krótkotrwałą hospitalizację. Pomoc obejmuje krótkotrwałą psychoterapię, farmakoterapię, pomoc prawną, socjalną, materialną oraz ułatwianie kontaktów z innymi instytucjami (Encyklopedyczny Słownik Psychiatrii PZWL 1986).

Interwencja kryzysowato zespół interdyscyplinarnych, profesjonalnych, celowych i skoordynowanych oddziaływań, wykorzystujących zasoby klienta kryzysowego, jego naturalnego otoczenia społecznego oraz instytucji pomagających, których celem jest ułatwienie odzyskania przezeń równowagi wewnętrznej i poczucia sprawczości oraz rozwiązania problemu /problemów/ stanowiących podłoże doświadczenia kryzysowego. Odbiorcą tych działań mogą być zarówno jednostki jak i grupy oraz całe społeczności (W. Szlagura)

cechy interwencji kryzysowej
Cechy interwencji kryzysowej
  • Natychmiastowość podejmowanych działań
  • Intensywność kontaktu
  • Koncentracja na „tu i teraz”
  • Ograniczenie czasowe
  • Działanie strukturowane, dyrektywne
interwencja kryzysowa a psychoterapia
Interwencja kryzysowa a psychoterapia
  • Wymiar temporalny
  • Koncentracja na zasobach vs wgląd
  • Status quo vs zmiana
  • Poziom bezpieczeństwa
zasady interwencji kryzysowej
Zasady interwencji kryzysowej
  • Wskazane:
    • Być z osobą (aspekt matki)
    • „Wejść w jej buty”
    • Stwarzać szansę na uczenie się
    • Czasem decydować (aspekt ojca)
  • Unikać:
    • Tłumienia reakcji emocjonalnych
    • Wymuszania szybkich decyzji
    • Bagatelizowania ostrych objawów reakcji kryzysowych
    • Zbyt wczesnego stosowania leków
    • Pocieszania, rad, itp.
strategie oddzia ywa
Strategie oddziaływań

Style działania w interwencji kryzysowej:

  • Dyrektywny („podejście ja”)
  • Współpracujący („podejście my”)
  • Niedyrektywny („podejście ty”)

Gilliland, James (1993)

etapy interwencji kryzysowej
Etapy interwencji kryzysowej
  • zapewnienie bezpieczeństwa
  • dostarczenie wsparcia
  • ocena stanu klienta i rozmiaru kryzysu
  • określenie problemu kryzysowego
  • przegląd i analiza możliwości poradzenia sobie z kryzysem
  • sformułowanie planów
  • uzyskanie zobowiązania