od ywanie net n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Odżywanie & NET PowerPoint Presentation
Download Presentation
Odżywanie & NET

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 37

Odżywanie & NET - PowerPoint PPT Presentation


  • 113 Views
  • Uploaded on

Odżywanie & NET. A. Czepukojć CSK MSWiA Na podstawie opracowania: Kylie Scarfe Clinical Dietitian, Upper Gastrointestinal Surgery Royal North Shore Hospital , Australia. Czym są NET?. NET - Guzy neuroendokrynne

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Odżywanie & NET' - cachet


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
od ywanie net

Odżywanie & NET

A. Czepukojć

CSK MSWiA

Na podstawie opracowania:

Kylie Scarfe

Clinical Dietitian,

Upper Gastrointestinal Surgery

Royal North Shore Hospital, Australia

czym s net
Czym są NET?

NET -Guzy neuroendokrynne

  • Wolno rosnące guzy rozproszonego układu hormonalnego, które występują w przewodzie pokarmowym, j. cienkim, okrężnicy, odbytnicy lub żołądku, mogą mieć wpływ na trzustkę, wątrobę, drogi żółciowe, wyrostek robaczkowy, płuca, jajniki lub jądra
  • Wydzielające hormony lub inne substancje np.serotoninę - neuroprzekaźnik, który wpływa na nastrój i bradykininę, polipeptyd, który rozszerza naczynia krwionośne i obkurcza mięśnie gładkie lub niewydzielające hormonów, bez takich właściwości;
  • Guzy niewydzielające hormonów – objawy związane/zależne od rozmiaru i nacisku na sąsiednie tkanki
dlaczego od ywanie jest wa ne
Dlaczego odżywanie jest ważne?
  • Wysoki stopień zaangażowania przewodu pokarmowego: >70% wszystkich NET-ów: jelito cienkie, trzustka, wyrostek, jelito grube z odbytnicą, żołądek i dwunastnica;
  • Może mieć wpływ na objawy ogólne: biegunka, zaczerwienienie twarzy i górnej połowy ciała, bóle brzucha, różnego rodzaju od pobolewania po ostre bóle skurczowe, nudności, wzdęcia, zgaga nie poddająca się na standardowe leczenie, objawy sercowe (zajęcie prawego serca), utrata masy ciała, letarg i inne.
zespo y kliniczne w net
Zespoły kliniczne w NET
  • Zespół „rakowiaka”
    • zespół kliniczny przebiegający z określonymi charakterystycznymi objawami chorobowymi związany z guzem hormonalnie czynnym, których punktem wyjścia są guzy jelita cienkiego – (odcinek środkowy prajelita – midgut),
    • innym wariantem poza klasycznym z. rakowiaka może być tzw. atypowy z. rakowiaka, nieco inna charakterystyka zaczerwienienia twarzy,
    • najczęściej są to guzy, których pierwotnym miejscem wyjścia jest odcinek przedni prajelita czyli NET oskrzeli, grasicy, żołądka dwunastnicy etc;
  • Stymulacja do wystąpienia zespołu rakowiaka

Określone pokarmy (kiwi, banany, pomidory, orzechy, sery pleśniowe etc);

Określone napoje, i używki jak: soki z owoców cytrusowych, czerwone wino, kawa, kakao, etc;

Zwiększone spożycie pokarmów bogatych w białko, ograniczenie pokarmów z wysokim poziomem amin biogennych i innych produktów stymulujących wydzielanie np. histaminy (ostre przyprawy);

inne zespo y kliniczne w net
Inne zespoły kliniczne w NET
  • Nadprodukcja insuliny w guzach trzustki o typie „insulinoma”;
  • Z. „Zollingera-Ellisona” w przypadku guzów produkujących gastrynę, najczęściej guzy trzustki, dwunastnicy, ekstremalnie rzadko żołądka, może być w przebiegu zespołu genetycznego MEN1;
  • Z. Werrner-Morrisona (WDH) wodnista biegunka i achlorhydria, w przebiegu guzów wydzielających hormon VIP (VIP-oma);
  • Guzy wydzielające glukagon – glukagonoma (hormon przeciwstawny do insuliny);
  • Guzy ektopowo wydzielające (poza miejscem pierwotnej produkcji) inne hormony i aminy biogenne jak: ACTH-oma, grelinoma i inne;
objawy uboczne net uk pokarmowy
Objawy uboczne NET – ukł. pokarmowy
  • Relatywnie często spotykane:
    • Utrata apetytu;
    • Nietolerancja pokarmów;
    • Biegunka i niestrawności
    • Utrata wagi ciała;
  • Inne objawy uboczne:
    • Zmiana smaku;
    • Nadkwaśność;
    • Zaparcia;
    • Zmęczenie;
    • Depresja.
utrata wagi cia a u chorych net
Utrata wagi ciała u chorych NET

W przypadku znaczącej utraty wagi ciała w krótkim okresie czasu, przy rozpoznaniu wcześniejszym NET, należy ponownie weryfikować diagnozę:

  • określić stopień zróżnicowania komórek NET;
  • określić stadium zaawansowania na podstawie badań klinicznych, biochemicznych i obrazowych;
  • wykluczyć inną chorobę neo lub zapalno-infekcyjną.
przyczyny utraty wagi cia a
Przyczyny utraty wagi ciała
  • Brak podaży wystarczającej ilości kalorii;
  • Osłabiony apetyt;
  • Nietolerancja jedzenia (tłuszcze, cukry proste, laktoza);
  • Gazy i wzdęcia;
  • Szybkie uczucie sytości;
  • Wcześniejszy zabieg operacyjny (j. brzuszna);
  • Określony zespół kliniczny NET.
czy jest jaka dieta dla ludzi z net
Czy jest jakaś dieta dla ludzi z NET?

Krótka odpowiedź - NIE

Są natomiast:

Generalne zasady zdrowego żywienia

Specjalne strategie żywieniowe pomagające radzić sobie z symptomami

Odżywianie musi być zindywidualizowane, aby mogło być skuteczne.

Zaleca się modyfikację diety w oparciu o objawy.

Nie ma jednej diety dla wszystkich!

kontrola utraty wagi cia a
Kontrola utraty wagi ciała
  • Pokarmy kaloryczne, o wysokiej zawartości białka;
  • Jedzenie małych porcji, ale często - główne posiłki i drobne przekąski pomiędzy nimi (jedzenie cały czas);
  • Prowadzenie dokładnego zapisu przyjmowanych pokarmów oraz płynów: ilość i kaloryczność;
  • Kalkulator kalorii na stronie:

http://www.cancer.org/healthy/toolsandcalculators/calculators/app/calorie-counter-calculator

utrata apetytu przyczyny
Utrata apetytu - przyczyny

Efekt uboczny leczenia, (zabieg operacyjny, natura choroby NET, etc);

  • Nudności, wymioty, biegunka, zaparcia;
  • Zmiany biochemiczne związane z prowadzonym i/lub wcześniejszym leczeniem;
  • Ból;
  • Osłabienie i bezsenność;
  • Depresja.
utrata apetytu rozwi zania
Utrata apetytu - rozwiązania
  • Ustal harmonogram posiłków i przekąsek;
  • Wybierz najlepszą porę dnia na jedzenie;
  • Próbuj wykonać ćwiczenia fizyczne przed głównymi posiłkami (nasilić apetyt);
  • Spożywaj kilka posiłków w ciągu dnia (5 – 8);
  • Przygotuj małe porcje ale często;
  • Wybierz pokarmy wysokoenergetyczne i bogato białkowe;
  • Przedyskutuj nawyki żywieniowe ze swoim lekarzem prowadzącym.
stymulatory apetytu
Stymulatory apetytu
  • Nutridrinki;
  • Megace/Megace ES;
  • Merinol;
  • Protifar;
  • Remeron;

- Ostrożnie z użyciem przy klinicznym podejrzeniu zatorowości

płucnej lub obecnej nadpłytkowości oraz podwyższonym poziomie fibrynogenu i D-Dimerów.

nudno ci
Nudności
  • Leczenie farmakologiczne ustalone przez lekarza prowadzącego;
  • Częste jedzenie małych porcji i powoli;
  • Jedzenie pokarmów „łatwych w trawieniu dla żołądka”
  • Pokarmy ubogoresztkowe, np. białe pieczywo;
  • Produkty mięsne najlepiej przetarte (mielone),
biegunka przyczyny
Biegunka - przyczyny
  • Określony zespół kliniczny czynnego guza, zespół rakowiaka, typowy, atypowy, rak rdzeniasty tarczycy oraz genetyczne - gastrinoma;
  • Zabieg operacyjny ze skróceniem pętli jelitowej;
  • „Dumping syndrome” (żołądek, dwunastnica);
  • Nietolerancja tłuszczów – niedobór enzymów trzustkowych;
  • Deficyt laktazy;
  • Infekcje bakteryjne
  • Użycie leków (antybiotyki, leki z sorbitolem, leki na nadkwaśność z magnezem);
  • Suplementy fosforanów;
przewodnik po zdrowej diecie
Przewodnik po zdrowej diecie

Zawiera wiele różnych produktów spożywczych

Pieczywo i zboża: 4-12 porcji/dzień (½ odmiany pełnoziarniste)

Warzywa: określone nie powodujące wystąpienia z. rakowiaka - 5 porcji/dzień

Owoce:2 porcje/dzień

Mięso: 3-4 porcje/tydzień

Ryby: 2 porcje/tydzień

Nabiał: 3 porcje/dzień

„Szaleństwa” limitowane tak by utrzymać zdrową wagę

czym jest porcja
Czym jest porcja?

Pieczywo i zboża

  • 2 kromki chleba lub 1 średnia bułka
  • 1 filiżanka ugotowanego ryżu, makaronu
  • 1 i 1/3 filiżanki płatków śniadaniowych
  • ½ filiżanki prażonego muesli lub 1 filiżanka gotowanej kaszy

Warzywa

  • ½ filiżanki gotowanych warzyw
  • ½ filiżanki gotowanej fasoli, soczewicy
  • 1 filiżanka sałaty
  • 1 mały ziemniak
czym jest porcja1
Czym jest porcja?

Owoce:

  • 1 średni owoc (150g) np. jabłko, gruszka, banan
  • 2 małe owoce (150g) np. kiwi, mandarynki,
  • 1 filiżanka sałatki owocowej
  • 1 ½ łyżki stołowej suszonych

owoców

  • ½ filiżanki soku owocowego

Mięso i zamienniki:

  • ½ kotleta mielonego,
  • 2 plastry mięsa pieczonego, ½ piersi z kurczaka
  • 2 jajka
  • 1/3 filiżanki soczewicy, ciecierzycy, grochu, fasoli
czym jest porcja2
Czym jest porcja?

Ryby:

  • 150gm tłustych ryb np. tuńczyk, łosoś, makrela, pstrąg
  • Oleje, margaryna, orzechy włoskie, olej z orzechów włoskich
  • Żywność na bazie soi;
  • Zielone warzywa liściaste

Nabiał:

  • 250ml chudego mleka
  • 200gm chudego jogurtu, budyniu
  • 2 miarki chudej śmietany
  • 2 plastry (40gm) chudego sera
strategie od ywania przy net
Strategie odżywania przy NET

Badanie pacjentów z NET z 1999, powtórzone w 2005 wykazały podobne wyniki

Możliwe objawy jako konsekwencja złego odżywiania

  • Zmęczenie i osłabienie 60%
  • Biegunka 51%
  • Gazy i wzdęcia 51%
  • Wymioty 45%
  • Bóle brzucha 33%
  • Utrata wagi 21%
strategie od ywania przy net1
Strategie odżywania przy NET
  • Ważne, aby uzyskać poradę lekarza by sprawdzić co jest właściwą przyczyną objawów
  • Lekarz może skierować do dietetyka, który pomoże zwalczać objawy poprzez indywidualne porady dietetyczne
  • Dobre samopoczucie jest zawsze priorytetem w odżywianiu, więc dieta musi być różnorodna i bogata
  • Sama dieta praktycznie nigdy nie zlikwiduje objawów całkowicie , stosuje się ją jako uzupełnienie terapii medycznej
strategie od ywania przy net2
Strategie odżywania przy NET

Zmęczenie i osłabienie/utrata wagi

Przyczyna -niska masa ciała, mały apetyt, nudności jako efekt złych nawyków żywieniowych

  • Małe, ale częste posiłki
  • Wysokokaloryczne, wysoko tłuszczowe, z wysoką zawartością protein, jeśli dana osoba je toleruje
  • Wysokokaloryczne, bogate w proteiny płyny często są lepiej tolerowane niż właściwe posiłki
  • Wysokokaloryczne i bogate w proteiny suplementy diety (z przepisu lekarza, dietetyka, pielęgniarki)
strategie od ywania przy net3
Strategie odżywania przy NET

Biegunka

Przyczyna -wzmożone wydzielanie serotoniny z guza, chemioterapia, w odpowiedzi na niektóre leki

To bardzo indywidualna sprawa – każdy na każdy produkt spożywczy może reagować inaczej

  • Małe, ale częste posiłki
  • Ograniczenie produktów bogatych w błonnik
  • Zmniejszenie spożycia laktozy
  • Niskotłuszczowe posiłki
  • Redukcja alkoholu, ostrych przypraw, napoi kofeinowych
  • Można zastosować gałkę muszkatołową – 3 łyżeczki dziennie
nietolerancja laktozy
Nietolerancja laktozy

Jeśli po spożyciu produktu zawierającego laktozę, po ok. 30 minutach do 2 godzin wystąpią nudności, skurcze, wzdęcia oraz biegunka, to prawdopodobnie mamy do czynienia z nietolerancją laktozy. Intensywność objawów może być różna u wielu osób i zależy od ilości skonsumowanej laktozy. Pierwotna nietolerancja laktozy wymaga rezygnacji z mleka słodkiego i jego przetworów. Dobrze tolerowane jest mleko fermentowane w postaci kefirów lub jogurtów. Należy zmniejszyć spożycie: kremów, panierowanego mięsa, płatków błyskawicznych, zup, ciastek, budyni, lodów, karmelu, sosów pieczeniowych i kawy instant przez 3 tygodnie i obserwować objawy.

strategie od ywania przy net4
Strategie odżywania przy NET

Gazy i wzdęcia/bóle brzucha

  • Bardzo indywidualna sprawa
  • Małe, ale częste porcje
  • Redukcja produktów powodujących gazy jak brokuły, kalafior, kapusta, cebula
  • Redukcja alkoholu, ostrych przypraw, kofeiny, tłustych potraw
  • Eliminacja napojów gazowanych
strategie od ywania przy net5
Strategie odżywania przy NET

Niektórzy ludzie nie mają żadnych objawów aż do późnej progresji rakowiaka, podczas gdy inni cierpią ze względu na hormony i inne substancje chemiczne, które wydzielają nowotwory. 

Niektórzy pacjenci mają tzw. zespół rakowiaka - częste biegunki, zaczerwienienie twarzy i świszczący oddech. Atakom mogą towarzyszyć gwałtowne zmiany ciśnienia krwi, co może powodować omdlenia. Spożywanie czekolady i alkoholu może przynieść epizody uderzeń gorąca.

Dieta może pomóc złagodzić niektóre z tych objawów, które obejmują: ból brzucha, wrzody żołądka, biegunki, ból i krwawienie z odbytu, bóle w klatce piersiowej, trudności w oddychaniu.

strategie od ywania przy net6
Strategie odżywania przy NET
  • Zaleca się zwiększenie spożycia białka o 50-100%
  • 100g stek = 20-25g, 2 jajka = 7g, 1 szklanka mleka – 10g
  • Starać się włączać białko do wszystkich dań, chyba że zalecenia inne związane np. z niewydolnością nerek, wskazana równoczasowa konsultacja nefrologiczna;
  • Jedz więcej białka -zwiększa ilość niacyny a w dalszej kolejności produkcję tak potrzebnego kwasu nikotynowego
multiwitaminy
Multiwitaminy

Tylko dla pacjentów z jednym lub więcej objawów „zespołu rakowiaka” – uderzenia gorąca, biegunka, utrata masy ciała, złe przyjmowanie pokarmów

Suplementy nie są zwykle potrzebne jeśli stosujesz bogatą, zróżnicowaną dietę

Należy je stosować wyłącznie, gdy ma się dobry powód, gdyż

mogą być one zarówno przydatne dla zdrowia jak też szkodliwe.

n iacyna
Niacyna

Komórki nowotworowe rakowiaka mają tendencję do

przekazywania tryptofanu - prekursora niacyny do produkcji

hormonu serotoniny, zaleca się małe dawki niacyny w

suplementach. Brak niacyny może spowodować problemy

trawienne, zaczerwienienie skóry, depresję oraz pelagrę.

Można zwiększyć dawkę niacyny (Wit.B3) gdy jest podwyższony

poziom serotoniny, są uderzenia gorąca, utrata masy ciała, brak

apetytu.

  • Zwiększyć spożycie: białka (1-1.5g/kg) - mięso, drób, ryby, pełnoziarniste płatki, jaja, nabiał, rośliny strączkowe, soja
  • 25-50mg dziennie x 2 dawkiWit B3 (więcej może pogorszyć objawy)
  • Unikać picia gorących napoi i alkoholu.
suplementy z niacyn
Suplementy z niacyną

Witamina BComplex(100mg niacyny) ½ - 1 tabletka 2 razy dziennie

Multivitamin (18mgniacyny) 1 tabletka 2 razy dziennie = 36mg

Witamina BComplex (50mg niacin) ½ - 1 tabletka 2 razy dziennie

produkty bogate w aminy
Produkty bogate w aminy

Aminy biogenne (w tym histamina) występują w wielu

artykułach żywnościowych, przede wszystkim wytwarzanych i

dojrzewających przy udziale procesów fermentacyjnych, także

nieświeżych.

Żywność zawierająca aminy:

  • solone lub marynowane ryby lub mięsa, napoje kofeinowe, czekolada, sery pleśniowe, sos sojowy, drożdże
  • tłuste pokarmy,
  • alkohol
  • surowe warzywa i owoce
  • ostre potrawy z pieprzem cayenne, musztardą (cynamon i gałka muszkatołowa wydają się w porządku)
  • duże, treściwe posiłki.
ywno bogata w serotonin
Żywność bogata w serotoninę

Czasami można mieć fałszywie dodatni wynik testu. Dzieje

się tak, kiedy pacjent spożywa pokarmy bogate w serotoninę,

wtedy pozom 5-HIAA w moczu jest podwyższony. 

Zaleca się, aby unikać spożywania następujących produktów na

24 godziny przed wykonaniem badania:

banany, orzechy włoskie i laskowe, figi, ananasy, kiwi, migdały

awokado, śliwki, pomidory, bakłażany, brązowy ryż, soja.

Wiele leków, na przykład, na kaszel i przeziębienie, również może zmienić poziom 5-HIAA

zapami taj
Zapamiętaj!
  • Jedz małe częste posiłki (co 1-2 godziny przez całą dobę).
  • Jedz żywność (w tym przekąski), która jest kaloryczna, z dużą zawartością białek.
  • Zastąp czerwone mięso przez drób, ryby, jaja i ser.
  • Unikaj płynów do posiłków aby zmniejszyć problem wczesnej sytości.
  • Czas posiłków dostosuj z okresem w ciągu dnia, kiedy najlepiej się czujesz
  • Nasilenie objawów wywołują duże posiłki, wysoka zawartość amin w żywności, duża zawartość tłuszczu, alkoholu, intensywne i ostre przyprawy
slide36

Testuj różne dostępne na rynku odżywcze suplementy i puddingi. Dodanie soku ze świeżo wyciśniętej cytryny może pomóc zmniejszyć gorzki posmak.

  • Pobudzaj apetyt poprzez lekkie ćwiczenia (np. chodzenie)
  • Przygotuj zróżnicowane posiłki, wypróbuj nowe przepisy, jedz z przyjaciółmi
  • Eksperymentuj z recepturami, aromatami, przyprawami i ziołami. Jest to ważne, ponieważ preferencje pokarmowe mogą się zmienić z dnia na dzień.
  • Podawaj posiłki w temperaturze pokojowej, a nie gorące.
  • Wypłucz usta przed jedzeniem.
  • Zrezygnuj z alkoholu, napojów gazowanych i kofeinowych, oraz gumy do żucia.
slide37
Jaka jest najważniejsza rada dla pacjentów z rakowiakiem?

Dowiedz się o zdrowym odżywianiu, uprawiaj aktywność fizyczną,

słuchaj lekarza, a przede wszystkim,

CIESZ SIĘ ŻYCIEM.

Więcej informacji:

Stowarzyszenie Pacjentów i Osób Wspierających

Chorych na Guzy Neuroendokrynne

www.rakowiak.pl

The Carcinoid Cancer Foundation (USA)

http://www.carcinoid.org/

UK & Ireland Neuroendocrine Society (UK)

http://www.ukinets.org.uk/