slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
ميكروسكوپ ( Microscope ) PowerPoint Presentation
Download Presentation
ميكروسكوپ ( Microscope )

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 135

ميكروسكوپ ( Microscope ) - PowerPoint PPT Presentation


  • 70 Views
  • Uploaded on

ميكروسكوپ ( Microscope )

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'ميكروسكوپ ( Microscope )' - bern


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide2

ميكروسكوپ (Microscope)

میکروسکوپ به معنی کپی یا ثبت ذره كوچك است و ریشه در زبان لاتین دارد میکروسکوپ دستگاهی است که برای دیدن اجسام خیلی کوچک بکار می‌رود و می‌توانتصویری بسیار بزرگتر و با جزئیات بیشتر از جسم مورد نظر ، بدست آورد. میکروسکوپ شامل دو دستگاه عدسی همگرا است که ممکن است هر کدام ترکیبی از چند عدسی باشد، ولی مانند یک عدسی همگرا عمل می‌کند، یکی عدسی شیئی یا ابژکتیو و دیگری عدسی چشمی یا اکولر نام دارد.

لیونهاک یکی از اولین مخترعینميكروسكوپ در قرن هفده ميلادي بود او مشاهدات خود را در زیر میکروسکوپ خود ثبت و یادداشتهای دقیقی تهیه نمود. در موزه میلدبرگ در هلند یکی از میکروسکوپ های اولیه نگاهداری می شود که احتمالا بوسیله این دانشمند ساخته شده است

slide3

اجزا يك ميكروسكوپ

1- بدنه

2- منبع نور

3- كندانسور

4- صفحه نمونه

5- ماكرومتر و ميكرومتر

6- عدسي شيي

7- عسي چشمي

slide4

موارد استفاده از میکروسکوپ

امروزه وجود ميكروسكپ در هر آزمايشگاه آموزشي و درماني ضروري است . در آزمايشگاه تشخيص طبي ميكروسكوپ جهت بررسي انواع ميكروب ها و انگل ها در مايعات بدن ، انواع سلولهاي خوني و غيره استفاده مي شود .

همچنين دربرخي از آزمايشهاي تخصصي و تحقيقاتي نياز به ميكروسكپ هاي تخصصي مانند:

ميكروسپ فلوروسنت (Fluorescent Microscope)،

ميكروسكپ الكتروني (Electron Microscopy) ،

ميكروسكپ زمينه سياه (Dark field)

ميكروسكپ اينورت (Inverted Microscope)و… است حتی جراحها از میکروسکوپ ویژه ای برای اعمال ظریف جراحی (جراحی گوش و چشم و ...) استفاده می کنند.

slide5

از میکروسکوپ در آزمایشگاهها درباره موضوعات گوناگون از گیاه شناسی گرفته تا فلزشناسی برای مطالعه استفاده می گردد.

بزرگنمايي ميكروسكوپ = بزرگنمايي عدسي شيي * بزرگنمايي عدسي چشمي

slide10
ميکروسکوپ

برای حفظ کيفيت عملکرد ميکروسکوپ آگاهی از نحوه صحيح نگهداری آن از اهميت ويژه ای برخوردار می باشد که در زير به نکاتی در اين مورد اشاره می شود:

1- هنگامی که از ميکروسکوپ استفاده نمی‌شود، لامپ آن خاموش و با روکش مناسب پوشانده شود.

2- بلافاصله پس از استفاده، روغن ايمرسيون از روی عدسی‌های شيئی پاک شود.

3- قبل و بعد از استفاده از ميکروسکوپ، قسمتهای نوری با دستمال مخصوص لنز ،کاغذهای جاذب يا پارچه نرم آغشته به محلولی متشکل از يک حجم اتر و يک حجم ايزوپروپيل الکل، پاک شود.

4- برای پاک کردن لنزها نبايد از گزيلل استفاده شود. لنزها نمی‌بايست در الکل خيسانده شوند.

slide11
5- در حال مشاهده لام ، برای وضوح تصوير ، هيچگاه عدسی‌های شيئی را خيلی پائين نبريد زيرا ممکن است منجر به خراشيدگی اسلايد و صدمه به لنز شود.

6- عدسی‌های شيئی نبايد از ميکروسکوپ جدا شوند.

7- در هوای گرم و مرطوب به منظور جلوگيری از رشد قارچ بر روی لنزها ، می‌توان ميکروسکوپ را هر عصر در محفظه‌ای که با يک يا دو لامپ 40 وات گرم شده و محيط خشکی فراهم آورده ، قرار داد. بايد توجه داشت دمای آن محفظه نمی‌بايست بيش از 5 درجه از دمای آزمايشگاه بالاتر باشد.

8- در هوای گرم و خشک که مشکل اصلی گرد و غبار است ، علاوه بر پوشاندن ميکروسکوپ در ساعات غير کاری، در پايان روز می‌بايست گرد و غبار لنزها را با دميدن هوا از وسيله‌ای مانند پوار يا با استفاده از برس مخصوص لنز يا قلم موی نقاشی و در صورت لزوم کاغذ مخصوص لنز(Lense paper) تميز نمود.

slide12

اسپكتروفتومتر(Spectrophotometer)

اسپكتروفتومتر ياطيف سنج يك دستگاه آزمايشگاهي اوليه است كه جهت خواندن نتايج آزمايش هایي كه واكنش آنها از نوع End point هستند بكارمي روداين دستگاه ميزان جذب يا عبور طول موجهاي مشخصي از انرژي تابشي (نور) از يك محلول را اندازه گيري مينمايد بيشترين كاربرد آن در آزمايشگاه در بخش بيوشيمي است.

اساس كار اسپكتروفتومتر همانند بسيار از دستگاههاي آزمايشگاهي، براندازه گيري ميزان نور جذب شده توسط يك محلول رنگي است كه طبق قانون بير-لامبرت (-Lambert LawBear)ميزان جذب نور(OD)متناسب با غلظت ماده حل شده در محلول است.

قانون بير-لامبرت زماني صادق است كه:

1- نور منتشر شده بر روي ماده مورد نظر تك رنگ باشد

2-غلظت ماده حل شده بايد در محدوده خطي باشد

slide13

3- جذب حلال در مقایسه با ماده حل شده ناچیز باشد.

4- واکنش شیمیایی دیگری بین ماده مورد نظر و سایر مواد موجود در محلول صورت نگیرد.

5- محدوده ای از طول موج انتخاب گردد که در آن بیشترین جذب حاصل شود.

slide14

اسپكتروفتومترهاي مرئي و فرابنفش رايجترين ، نوع آنها در مراكز تشخيصي و آزمايشگاهي است اسپكتروفتومترها بر اساس تعداد پرتوهاي نوري كه به آشكارساز دستگاه مي رسد به دو نوع تك پرتويي و دوپرتويي تقسيم ميشوند.

در نوع تك پرتويي يك جايگاه براي محلول و بلانگ وجود دارد در دستگاههاي دو پرتويي دو جايگاه منظور شده است .پرتوتابش شده بطور خودكار مجزا شده و ازمحلول بلانك و نمونه همزمان عبور مي كند اين دستگاهها بسيار حساس مي باشند.

slide15

قسمتهاي مختلف يك اسپكتروفتومتر شامل:

1ـ منبع نور(Light Source)

2ـ تك رنگ ساز(Monochromator)

3ـ شكاف عبور يا متمركز كننده پرتو(Focusing Device)

4ـ كووت يا محل قرار دادن نمونه (Cuvet)

5ـ دتكتوريا آشكار ساز (Detector)

6ـ صفحه نمايشگر (Display device)

slide17

منبع نور(Light Source)

معمولا“از لامپهاي تنگستني كه توليد نور با طول موج990-300 نانومتر مينمايند استفاده مي شود براي توليد پرتوهاي فرابنفش غالبا“ از از لامپ هاي هيدروژني يا دوتريومي (با طول موج 450-200نانومتر) استفاده مي شود لامپ هاي دوتريومي معمولا“ پايدارترند وطول عمر بيشتري دارند.

slide18

تك رنگ ساز(Monochromator)

اين قسمت دستگاه، نور مخلوط را به پرتوهاي تك رنگ تجزيه مي كند اين عمل در اسكپتوفتومتر معمولا“ توسط منشور يا سيستم گريتينگ(Grating) انجام مي گيرد

slide19

شكاف عبور يا متمركز كننده پرتو(Focusing Device)

تركيبي از عدسي ها،آئينه هاي كوچك مي باشد كه فقط به طيف رنگي با طول موج مورد نظر اجازه عبور مي دهند هر قدر عرض شكاف نور كمتر باشد كيفيت پرتوها بهتر خواهد بود. ميزان منوكروماتيك بودن نور تابيده شده به كووت بسيار مهم مي باشد كه با (Spectral Band Width) SBWپهناي باند طيف برحسب نانومتر مشخص مي شود هرچقدر عدد SBW كوچكتر باشد كيفيت دستگاه بهتر خواهد بود كه بستگي به نوع گريتينگ و پهناي شكاف عبور نور دارد. بهترين SBW براي اسپكتروفتومتر هاي آزمايشگاهي 8 نانومتر و براي دستگاههاي تحقيقاتي 4-8/1نانومتر مي باشد

slide20

كووت يا محل قرار دادن نمونه (Cuvet)

كووتها محفظه هاي شفافي هستند كه محلول موردآزمايش در آن ريخته شده و در جايگاه خاص خود كه در مسير نور تكرنگ تعبيه شده است قرار مي گيرد. كووتها با توجه به نوع مصرف جنس ، شكل و حجم متفاوتي دارند. براي محلولهاي اسيدي و قليايي از كووتهاي مخصوص شيشه اي و براي طول موجهاي زير 320نانومتر از لوله كوارتز يا پلاستيك استفاده مي شود

slide21

دتكتوريا آشكار ساز (Detector)

دتكتور يا آشكار ساز انرژي نوراني (عبور كرده از محلول را) به انرژي الكتريكي تبديل و آن را تقويت مي كند.

آشكار سازها معمولا“ به سه گروه تقسيم مي شوند.

1- فتوالكتريكي 2- فتوشيميايي 3- حرارتي

در اسپكتروفتومتر از آشكار سازهاي فتوالكتريكي استفاده مي شود . فتوسل و فتوتيوب از جمله آنهاست

slide22

صفحه نمايشگر (Display device)

داده هاي بدست آمده از يك آشكار ساز بوسيله يك دستگاه بازخواني مانند يك گالوانومتر يا اسلوسكپ نشان داده مي شود انواع مختلف نمايشگر در اشكال عقربه اي، ديجيتالي و كامپيوتري در اسپكتروفتومترها وجود دارد.

slide26

كار با اسپكتروفتومتر

1- پس اتصال به برق دستگاه را روشن مي كنيم حدود 10 دقيقه صبر مي كنيم تا به اصطلاح دستگاه گرم شود

2- طول موج مورد نظر را انتخاب مي كنيم

3- با استفاده بلانك دستگاه را صفر ميكنيم

4-استانداردآزمايش و نمونه به ترتيب به كووت منتقل نموده و OD آن را مي خوانيم 5- با يك محاسبه غلظت نمونه بدست مي آوريم

A=ODt/ODs X S

slide27

فتومتر (Photometer)

با توجه به اينكه اسپكتروفتومتر معمولا“ جهت خواندن جذب نوري در واكنش هاي End point كاربرددارد لذا امروز با توجه به افزايش تنوع تستها كاربرد آنها كم شده است و جاي خود را به فتومترها داده اند.

بيشتري كاربرد اين دستگاه نيز در بخش بيوشيمي آزمايشگاه است.

slide28

اساس كار فتومتر

اساس كار فتومترهمانند اسپكتروفتومتر است در فتومتر منوكروماتور، فيلترها ي شيشه اي رنگي هستند كه بخش اعظم نور را جذب كرده و فقط طول موجهاي محدودي را عبور مي دهند فتومترهاي پيشرفته در حدود 8 فيلتر رنگي دارند كه معمولا“ شامل طول موج هاي340،405،492،520،546،578،623استكه بسته به نوع آزمايشفيلتر مورد نظر را انتخاب مي كنند

slide29

منوكروماتور فتومترهایی با فيلترهاي تك رنگ كاملا“ استاندارد بوده و از طرفي بسياري از فتومترهاي نسل جديد تقريبا“ نيمه اتوماتيك مي باشند لذا قسمتي از واكنش در داخلدستگاه انجام ميگيرد و قابل برنامه ريزي جهت خوانش جذب نوري در زمانهاي برنامه ريزي شده مي باشند همچنين آنها داراي انكوباتور37 درجه مي باشند. لذا براي آزمايش هاي آنزيمي كه نياز به خوانش متوالي در زمانهاي معين و 37 درجه دارند(Kinetic) بسيار ضروري مي باشند. بسياري از فتومترها علاوه بر نمايشگرهاي ديجيتالي ، چاپگر نيز دارند.

موقع خريد اسپكتروفتومتر و فتومتر بايستي به دامنه طول موج و عدد پهناي باند طيف ها(SBW) آنها توجه شود

slide34
اسپكتروفتومتر و فتومتر

مهمترين مواردي که در اسپكتروفتومترها مورد ارزيابي قرار مي‌گيرند عبارتند از:

خطي بودن

صحت فتومتريک

صحت طول موج

رانش

نورهای ناخواسته

linearity
خطي بودن Linearity

هدف از اين آزمون تعيين محدوده اي است که در آن ارتباط خطي بين نور جذب شده و خوانش فتومتر وجود دارد. در اين آزمايش ميزان عدم صحت جذب نوري در هر رقت بررسي مي شود.

براي اين ارزيابي از محلولهاي مختلفي مي توان استفاده نمود كه مي بايست تا حد امكان پايدار باشند. بعلت تاثير متغيرهايي از قبيل خطاي رقت ، کاهش پايداري ، تغييراتpH و تاثيرات دما در محلولها، بايد در استفاده از اين روش ، عوامل ياد شده را تحت کنترل گرفت.

در صورت امکان، استفاده از فيلترهاي شيشه‌اي solid glass filter مانند ديدميوم، جايگزيني براي روش قبل ميباشد ( اين فيلترها از طريق شرکتهاي پشتيبان قابل دستيابي است)

1

slide36
بررسي خطي بودن با استفاده از محلول در طول موجهاي مختلف :

براي بررسي خطي بودن در طول موج 540 نانومتر از محلول HiCN ، در طول موج 405 نانومتر از محلول پارانيتروفنل 0/08ميلي مول در ليتر و در طول موج 340 نانومتر از محلول دي‌كرومات پتاسيم استفاده مي گردد.

slide37
جهت بررسي خطي بودن طول موج 540 نانومتر

مي بايست با مخلوط نمودن خون با درابکين ، ذخيره اي (Stock)از محلول سيان مت هموگلوبين با جذب نوري حدود 2 تهيه شود .( بطور مثال از اضافه کردن 100 ميكروليتر خون با هموگلوبينg/l 170 به 5 ميلي ليتر درابكين ، محلولي با جذب نوري حدود 09/2 بدست مي آيد .) اگر ميزان هموگلوبين نمونه كم باشدحجم بيشتري از خون ، مي بايست به درابكين اضافه شود. سپس از اين محلول ذخيره ، حداقل 4 رقت تهيه مي شود (بطور مثال 1/2، 1/4، 1/8 و1/16) و جذب نوري محلول ذخيره و رقتهاي تهيه شده‌ در طول موج ياد شده در مقابل بلانک درابکين، قرائت مي‌گردد تا 5 خوانده بدست آيد . جذبهاي نوري قرائت شده به عنوان مقدار مشاهده شده (Observed) در نظر گرفته مي‌شود .

slide38
براي محاسبه ميزان خطا در هر رقت ،جذب نوري(OD) رقتي از محلول که در حدود 0/4باشد به عنوان مبنا انتخاب و ميزان خطاي ساير رقتها با توجه به آن محاسبه مي شود تا جذب مورد انتظار بدست بيايد .

بطور مثال اگر جذب نوري نمونه با رقت 1/4، حدود 0/4باشد .جذب نوري مورد انتظار براي رقت 1/2بصورت زير محاسبه مي شود :

جذب نوری رقت

0/4 1/4

X 1/2

slide39
مقدار Xبدست آمده ، مقدار مورد انتظار (Expected ) جذب نوري نمونه در رقت 1/2مي باشد. بدين ترتيب پس از محاسبه جذب نوري مورد انتظار براي رقتهاي مختلف ، ميزان عدم صحت هر رقت با استفاده از فرمول Bias تعيين مي‌گردد .
slide40
مثال زير ، ميزان عدم صحت جذب نوري رقتهاي مختلف نمونه سيان مت هموگلوبين در يک دستگاه فتومتررا نشان مي دهد .
slide41
براي بررسي خطي بودن در طول موج 405 نانومتر

از محلول پارانيتروفنل 0/08ميلي مول در ليتر استفاده مي‌گردد .

طرز تهيه اين محلول:

وزن يک مول پارانيتروفنل = 139/11گرم

يک ميلي مول =0/13911گرم

براي تهيه پارانيتروفنل 0/08ميلي مول در ليتر ، با استفاده از محاسبه زير ، مي بايست 11/11288پارانيتروفنل ( بطور تقريبي 11/1ميلي گرم) در يک ليتر هيدروکسيد سديم (Na OH)0/01نرمال حل شود.

0.13911 × 0.08 = 0.0111288 = گرم 11.11288 ميلي‌گرم ~ 11.1 ميلي‌گرم

slide42
اين محلول، جذبي در حدود 2 خواهد داشت و با تهيه رقتهاي مختلف در سود(Na OH) 0/01نرمال مي‌توان خطي بودن در محدوده جذب 0.1 تا 2 را در طول موج 405نانومتر و در مقابل بلانک سود، بررسي نمود.

بطور مثال با تهيه محلولهايي با غلظت 0.06 ، 0.04 ، 0.02 ، 0.01 و 0.005 ميلي مول در ليتر نتايج زير بدست آمده و Bias محاسبه گرديده است.

همانطور که قبلا گفته شد جذب نوري حدود 0.4 را ملاک قرار داده و با تناسب مانند مثال زير جذب نوري مورد انتظار هر غلظت را محاسبه نماييد.

جذب نوري غلظت

0.463 0.02x 0.04

slide44
براي بررسي خطي بودن درطول موج 340نانومتر

از محلول دي‌کرومات پتاسيم استفاده مي‌شود.

برای تهيه محلول:

پودر دي‌کرومات پتاسيم را در oven با حرارت 110 درجه سانتي‌گراد به مدت يکساعت خشک کرده و 200ميلي‌گرم آن را با اسيد سولفوريک 0/01نرمال به حجم 1 ليتر برسانيد. اين محلول را بعنوان ذخيره در شيشه تيره نگهداري نمائيد. محلول ذخيره جذبي در حدود 2 خواهد داشت و با تهيه رقتهاي مختلف در اسيد سولفوريک 0/01نرمال، مي‌توان خطي بودن در محدوده جذب 0.1تا 2را در مقابل بلانک اسيد سولفوريک، درطول موج 340 نانومتر بررسي نمود. بطور مثال با تهيه محلولهايي با غلظت 200 ، 150 ، 100 ، 50 ، 25 و 10ميلي گرم در ليتر نتايج زير بدست آمده و Bias محاسبه گرديده است.

slide45
مشابه مثال قبل جذب نوري حدود 0.4 را ملاک قرار داده و با تناسب مانند مثال زير جذب نوري مورد انتظار هر غلظت را محاسبه نماييد.

جذب نوري غلظت

0.493 50x 25

slide46
نکته : بررسي صحت فتومتري با استفاده از روش گفته شده براي فتومتر امکانپذير نمي‌باشد(بعلت عدم دسترسي به طول موج 350 نانومتر ). اين بررسي مي‌بايست با استفاده از محلولها يا فيلترهاي مناسب و توسط شرکتهاي پشتيبان ، انجام گردد.
slide47
بررسي صحت فتومتري با استفاده از محلول دي کرومات پتاسيم :

بيش از 50 ميلي گرم از دي كرومات پتاسيم را به مدت يكساعت در درجه حرارت 110 درجه سانتي گراد قرارداده تا خوب خشك شود. سپس با ترازوي كاليبره، دقيقاً 50 ميلي گرم از ماده فوق برداشته و در يك ليتر اسيد سولفوريك 0/01نرمال حل ميگردد . سپس اسپكتروفوتومتر توسط بلانك اسيد سولفوريك 0/01 نرمال در طول موج350 نانومتر صفر شده و جذب نوري محلول دي كرومات پتاسيم در اسيد سولفوريك قرائت مي‌گردد . جذب نوري در محدوده 005 /0 ± 0/536 نشاندهنده صحت فتومتريك دستگاه مي‌باشد.

slide48
صحت طول موج

ارزيابي صحت طول موج به منظور ارزيابي ادعاي سيستم درتاباندن طول موجي است كه دستگاه براي آن تنظيم شده است .

راحتترين و قابل دسترس ترين روش براي اسپكتروفتومترهايي كه با نور مرئي كار مي كنند، استفاده از محلول سيان‌مت‌هموگلوبين (20 ميكروليتر خون و 5 ميلي ليتر درابكين ) بوده که داراي حداكثر جذب نوري در طول موج 540 نانومتر است .

slide49

ابتدا با محلول درابكين به عنوان بلانك دستگاه را صفر كرده و سپس جذب نوري نمونه در طول موج 530 ، 535، 540 ، 545 و 550 نانومتر قرائت مي‌گردد.(لازم بذکر است پس از هر تغيير طول موج ، بايد جذب نوري دستگاه با محلول بلانك صفرگردد .) بر اساس طول موج و ميزان جذب ،يک منحني رسم مي‌گردد که در صورت وجود صحت طول موج ، حداکثر جذب نوري را در 540 نانومترنشان خواهد داد.

نکته : بررسي صحت طول موج با استفاده از روش گفته شده براي فتومتر امکانپذير نمي‌باشد. اين بررسي مي‌بايست با استفاده از محلولها يا فيلترهاي مناسب و توسط شرکتهاي پشتيبان ، انجام گردد.

drift
آزمون رانش فوتومتري (Drift)

يکي از منابع اصلي خطا در اسپكتروفتومتري ، که به علت فرسودگي شديد منبع نوري رخ مي‌دهد، عدم پايداري مقدار جذب خوانش شده درطول زمان مي‌باشد.

براي بررسي ، ابتدا دستگاه را با درابكين صفر نموده و پس از ريختن محلول سيان مت هموگلوبين در كووت و بستن درب آن با پارافيلم ، جذب نوري اين محلول هر5 تا 15 دقيقه يكبار (بمدت يكساعت) قرائت مي گردد.

حداكثر تغيير مجاز در جذبهاي نوري قرائت شده طي اين مدت 0.005 ± مي‌باشد . بعنوان مثال اگرجذب محلولی در ابتدا 1.259باشد در مدت يکساعت می‌تواند در محدوده 1.259±0.005تغيير نمايد.

stray light
نورهای ناخواسته (Stray light)‌

نورهاي ناخواسته ، نورهايی هستند كه غير از نور عبور داده شده از منوکروماتور، به نمونه تابيده مي شوند. براي اينكار محلولي كه نور را بطور کامل جذب مي‌کند (مثل استن يا نيتريت سديم در طول موجهاي خاص ) در مسير عبور نور قرار داده مي‌شود . در اين حالت می‌بايست ترانس‌ميتانس 0 % ( جذب بی‌نهايت و غير قابل خوانش) باشد زيرا نور از محلول عبور نکرده و به دتکتور نمی‌رسد.

براي بررسي انوار ناخواسته محلول آبي 50گرم در ليتر سديم نيتـريت تهيه و در مقابل بلانک آب مقطر در طول موج 300 تا 385 نانومتر خوانش مي شود. ترانس ميتانس ميبايد 0 %T= باشد.

slide52
توجه : آزمايشگاههايي که از فتومتر استفاده مي‌نمايند ، ازبين پارامترهاي گفته شده تنها مي‌توانند خطي بودن، رانش فتومتري و انوار ناخواسته را بررسي نمايند. ساير موارد ذکر شده و همچنين دماي محفظه بايد از طريق شرکت پشتيبان بررسي شود.
slide54

فتومتر نشر شعله اييافيلم فتومتر Flame photometer

دستگاهي است كه جهت اندازه گيري الكتروليت هاي مهم بدن از جمله كلسيم، سديم، پتاسيم ، ليتيم و باريوم بكار مي رود.

فليم فتومتر شبيه اسپكتروفتومتر و يا فتومتر ساده است با اين فرق كه در فتومتر، لامپ الكتريكي و در فيلم فتومتر نور حاصل از شعله بعنوان منبع نور محسوب مي شود همچنين فتومتر يا اسپكتروفتومتر ميزان نور جذب شده توسط محلول را اندازه گيري مي نمايد در حاليكه فليم فتومتر نور حاصل از سوختن فلز را مستقيما“ اندازه گيري مي كند.

slide55

اساس كار :

هنگامي كه نمك هاي فلزي(metallic salts) در داخل شعله گداختهمي شود انرژي گرمايي كه جذب اتم فلزمي شود سبب مي گردد تا يك يا تعداد بيشتري الكترون از اربتيال هاي خود خارج شوند زمانيكه الكترونهاي مذكور به سطح الكتروني خود برمي گردند نوري از خود ساطع مي نمايند كه مختص آن فلز استبعبارت ديگر طيف نشري هر فلز منحصر بفرد است.

slide56

در يك فليم فتومتر بطوركلي يك گاز اشتعال پذير (گاز طبيعي مايع) با يك عامل اكسيدكننده (هواي فشرده) مشتعل گرديده و توليد شعله مي نمايند نمونه رقيق شده از طريق هواي فشرده از انتهاي لوله موئينه بصورت پودري وارد شعله شده و گداخته مي شودنور حاصل از احتراق پس از عبور از فيلتر مخصوص خود به صورت يک تک رنگ از عدسي عبور کرده و به سلول فتوتيوب برخورد مي‌کند. سلول فتوتيوب نور را دريافت کرده و ولتاژي متناسب با شدت آن ايجاد مي كند كه اين ولتاژ توسط يک سيستم آنالوگ ديجيتال قابل اندازه‌گيري است . اساس اندازه‌گيري مقايسه‌اي بوده و عدد خوانده شده در مقياس با يک نمونهBlankکه مشخص کننده صفر است و يک نمونه استاندارد با غلظت معين، است.

slide57

اجزاء دستگاه

1-منبع نور (شعله) و نبولايزر، شامل بخش مكنده است كه نمونه مورد آزمايش بوسيله آن وارد شعله مي شود

2-فيلتر و عدسيها

3- دتكتور( فتوسل)

4-نمايشگر و چاپگر

5- كمپرسور هوا

6- منبع گاز

slide58

كاربري و نگهدار ي

  • نمونه بايد همگن و غليظ نباشد
  • كارايي دستگاه بايد با كاليبراتور و سرم كنترل چك شود كاليبراتورها و سرم ها را بايد با يك رقيق كننده رقيق نمود
  • مخزن گاز بايد روزانه بازديد گردد
  • تنظيم هواي كمپرسور بايد براساس دستور كارخانه انجام گيرد
  • بعد از كار روزانه بايد لوله و نبولايزر با آب مقطر شستشو شود
  • مخزن مواد زايد بايد روزانه تخليه شود
  • مشعل و فيلتر ها بايد با يك محلول تمييز كننده ومتانول تميز گردد

براي كسب نتايج بهتر شعله بايد تنظيم و پايدار باشد

slide59

Na

Bar

K

Li

Ca

slide63
دستگاههاي سل کانتر( سلول شمار) آناليزورهاي خونشناسي اتومات هستند که براي تشخيص هاي طبي Invitro در آزمايشگاههاي تشخيص طبي مورد استفاده قرار مي گيرند.
  • هدف از آناليز توسط اين دستگاهها جداسازي بيماران نرمال از بيماراني است که در يکسري از پارامترها ی رايج در خونشناسي نياز به بررسي و مطالعه بيشتر دارند .
slide65
مزاياي استفاده از دستگاه نسبت به روشهاي دستي

1. سرعت انجام آزمايش

2. حذف عامل خستگي چشم

3. افزايش دقت

slide66
اصول کلي کار با دستگاههاي سل کانتر:
  • امپدانس ( مقاومت الکتريکي )
  • بکارگيري مجموعه اي از قوانين فيزيک همچون فيزيک نور، پراکندگي نور ، فيزيک مايعات ( فلوسايتومتري) و سيتوشيمي ( استفاده از آنزيم هاي سيتوپلاسمي سلول به منظور شناسايي سلول)
slide67
بيشتر شمارش گرهاي موجود در ايران بر اساس امپدانس الکتريکي کار مي کند. در اين روش سلول هاي خوني به عنوان عايق بيولوژيک عمل مي کنند.
  • عملکرد دستگاههاي موجود در اين استان همچون دياترون، ميکروس، نيون کوهدن، سيسمکس بر اساس اصل امپدانس کار مي کند.
slide68
قسمت هاي مختلف دستگاه :
  • واحد اصلي main unit شامل :

1-Diluterبا اعمال زير:

- aspirating

- pipetting

- Diluting

- Mixing

- Lysing

- Sensing function

slide69
PNEUMATIC POWER SUPPLY SUB SYSTEM

توليد فشار هوا و خلاء دستگاه را برعهده دارد.

  • ELECTRONIC POWER SUPPLY

تامين و تنظيم ولتاژ مورد نياز دستگاه را انجام مي دهد.

slide70
چاپگر PRINTER
  • Uni-T-PAK

ظروف معرفها و فاضلاب که توسط شيلنگ هاي رابط به قسمت اصلي دستگاه متصل است.

slide71
معرفها :
  • معرف رقيق کننده ( ايزوتون )

کار ايزوتون : 1- حفظ اندازه سلول 2- هدايت جريان الکتريسيته

  • محلول پاک کننده (Cleaning)
  • محلول ليتيک

کار ليتيک : 1- ليز اريتروسيتها و آزاد کردنHb

2- کاهش اندازه سلولهاي باقيمانده به سطحي که در

شمارش WBC دخالت نکنند.

3- تبديل Hb به سيانيد پايدار حاوي پيگمان که جذب

نوري آن مستقيماً با رنج کيلنيکي Hb متناسب است.

slide72
مکانيسم اندازه گيري :
  • بر اساس ممانعت الکتريکي است بدينترتيب که سلولها در حين عبور از شکافي (aperture) که جريان الکتريکي در آن از طريق محلول ايزوتون برقرار است تغييراتي در مقاومت الکتريکي پديد مي آورند که بصورت ضربانهاي ولتاژ شمارش مي شوند. ( شکل روبرو)
  • عبور سلول از روزنه باعث کاهش جريان يا افزايش مقاومت مي شود.
slide73
اين تغيير ولتاژي با عبور هر سلول به صورت يک نبض ولتاژي در مي آيدکه دستگاه شمارشگر نه تنها قادر به شمارش اين نبض هاي الکتريکي است بلکه مي تواند بين اندازه و دامنه نبض و حجم سلولي ارتباط برقرار کند و از اين رو سلولهاي سفيد را بر اساس حجم طبقه بندي کند.
slide74
Aperture WBC: 75 µm length* 100 µm diameter
  • Aperture rBC: 60 µm length* 50 µm diameter
slide75
گلبولهاي قرمز و پلاکت پس از رقيق شدن با محلول ايزوتون در ظرف جداگانه شمارش از روزنه عبور کرده و به تناسب حجم، ايجاد نبض الکتريکي مي کند.
  • دستگاه شمارشگر تعداد نبض هاي الکتريکي يا عبور سلول از منطقه حساس شمارش در زمان مشخص Impulses/unit time را مورد ارزيابي قرار مي دهد.
slide76
شمارش WBC وRBC بر طبق اصولي که شرح آن رفت 3 بار تکرار شده و متوسط 3 ميزان اندازه گيري شده گزارش مي شود.

لذا بايد اين دستگاهها با نمونه هايي که شمارش سلولي آن مشخص است کاليبره شوند.

slide78
منابع خطا با شمارشگرهاي امپدانس :

1- خطاي عبور همزمان.

2- خطاي انتقال.

3- خطاي شمارش WBC بجاي RBC.

4- خطاي گزارش MCV در نمونه هاي فوق العاده هيپوکروم يا اسفروسيت.

slide79
دانستني هاي لازم در کار با شمارشگرهاي امپدانس :
  • چنانچه دستگاه WBC يا RBC را بصورت 9/99 گزارش کند بيانگر شمارش سلولي بالاي بيمار است و خارج از محدوده خطي است، در چنين حالتي شمارش به طريقه دستي بايد صورت گيرد و ساير پارامترها نيز فاقد اعتبار است.
  • چنانچه الکترود خارجي مربوط به شمارش WBC يا RBC از محلول ايزوتون خارج شود جواب شمارش مرتباً بصورت صفر خواهد بود.
slide80
دانستني هاي لازم در کار با شمارشگرهاي امپدانس . . . . . .
  • ماکزيمم شمارش زمينه قابل قبول براي هر دستگاه فرق مي کند و بايستي از کاتالوگ دستگاه استخراج گردد و معمولاً به شکل زير است:

WBC <= 0.4

RBC <= 0.04

PLT <= 3.0

slide82
دانستني هاي لازم در کار با شمارشگرهاي امپدانس . . . . . .
  • سيستم هاي شمارشگر امپدانس پارامترهاي WBC ،RBC،Hb،MCV و پلاکت را مستقيماً اندازه گيري مي کنند.
  • ساير پارامترها را به شکل زير محاسبه مي کنند:
  • Hct = MCV × RBC
  • MCH = Hb / RBC ×10
  • MCHC = Hb / Hct ×10
  • PCT = MPV ×Platelet count
slide83
دانستني هاي لازم در کار با شمارشگرهاي امپدانس . . . . . .
  • هنگاميکه سيتم شمارشگر ميزان Hb را به علت کدر شدن محلول درابکين بالا گزارش مي کند، ميزان MCH وMCHC نيز بطور باورنکردني بالا مي رود.
  • افزايشMCHC بصورت باليني تنها در اسفروسيتوز ارثي يا اسفروسيتوز ناشي از کم خوني اتوايميون رخ مي دهد لذا افزايش MCHC را بايد هشداري براي خطا در اندازه گيري Hb قلمدادکرد.
slide85
منابع خطا در اندازه گيريMCV
  • گلبولهاي قرمز بسيار هيپوکروم به علت سيگاري شکل شدن بيش از حد کاهشMCV

افزايش MCHC

  • ماندن خون در حرارت اتاقافزايشMCV
  • آگلوتينين هاي سردافزايشMCV

افزايش MCHC

افزايش MCH

  • بيماران مبتلا به ديابت،هيپرناترمي،اورميافزايشMCV
slide86
منابع خطا در اندازه گيريMCV . . .
  • ميکروسيتوز شديد و يا گلبول هاي قرمز شکسته افزايشMCV
  • عدم رعايت نسبت حجم خون و ضدانعقاد

( 1/5 ميلي گرم EDTA به ازاي هر سي سي خون)

خطا در سنجش تمامي پارامترها

slide88
اولين گام :
  • اطمينان از سالم بودن دستگاه توسط بررسي دقت زيرا تا زماني که يک آناليزور قابليت تکرار پذيري نتايج را نداشته باشد نمي تواند دقيقاً کاليبره شود.

براي بررسي فوق يک نمونه خون را چندين بار پشت سر هم به دستگاه داده و ضريب تغييرات آن در مورد هر پارامتر ارزيابي مي شود.

slide89
در صورت اطمينان از دقت دستگاه اقدام به بررسي صحت دستگاه مي کنيم که معمولاً توسط نمونه اي با انديکس هاي از پيش تعيين شده انجام مي شود.اين نمونه شايد يک خون کنترل باشد که امکان تهيه آن به دلايل زير بسيار مشکل است :

1- عدم پايداري سلول ها بدليل داشتن فيکساتيو

2- عدم پايبندي شرکت هاي وارد کننده دستگاه به تعهدات خود در زمينه ارائه خدمات مربوطه

3- .....

slide90
يکي از روشهاي بررسي صحت، انجام نمونه هاي کنترل کيفي خارجي ارسالي از آزمايشگاه رفرانس کشور است و بدنبال آن مقايسه نتايج ارسالي از سوي آزمايشگاه رفرانس با نتايج اعلامي توسط آزمايشگاه است.
  • اين نوع بررسي صحت وبدنبال آن کاليبراسيون به عقيده من نوشدارو پس از مرگ سهراب . . .
slide91
از روشهاي ديگر بررسي صحت انجام آزمون هاي آماري همچون:

- آزمون آماري t (T.Britin)

- نمودار کيوسام (Cummulative Sum)

- نمودار کنترلي دوبل (dublicate test)

- آزمون آماري ميانگين متحرک (Moving Average)

- همبستگي نتايج (Correlation Check)

مي توان نام برد.

slide92
از ميان روشهاي ياد شده آزمون آماري t(T.Britin) روش ساده و کارآمدي است که به تفضيل توضيح داده مي شود.
t t britin
آزمون آماريt(T.Britin)
  • تعداد پنج نمونه يا ترجيحاً 10 نمونه خون که مقادير پارامترهاي آن در محدوده طبيعي است به دستگاه داده
  • يادداشت مقادير
  • قرار دادن نمونه ها در يخچال
  • انجام نمونه ها در روز بعد پس از خروج از يخچال و رسيدن به دماي اتاق
slide94
يادداشت مجدد مقادير
  • انجام آزمون آماري t و محاسبه tn
  • اگر بين دو جواب اختلاف معني داري وجود داشته باشد ، دستگاه از کاليبراسيون خارج است و ميبايد اقدام به کاليبراسيون کرد.
slide95
فرمول هاي مورد نياز جهت محاسبه tn

n: تعداد جفت هاي مورد آزمايش

: ميانگين اختلافات (روز به روز)

SD : انحراف معيار اختلاف

slide97
در مثال قبل ويا هر تست ديگري چنانچه مقدارt کمتر از 78/2 باشد دستگاه کاليبر و چنانچه بالاتر از عدد 78/2 باشد دستگاه از کاليبر خارج است.
  • رجوع به برنامه . . . . .
slide98
حال چنانچه به هر روشي تشخيص داده شد که دستگاه از کاليبر خارج است نياز است که دستگاه کاليبر شود.
  • استفاده از کاليبراتور هاي تجارتي بعلت داشتن فيکساتيو که باعث تغيير انعطاف پذيري سلولها مي شوند ، نمي توانند مانند يک گلبول تازه براي کاليبره کردن پارامترهايي مانند MCV عمل کنند.
  • روش هاي دستي کاليبراسيون هنوز جزء روش هاي مرجع براي کاليبراسيون دستگاه است.
slide99
روش ها:
  • استفاده از نمونه خون با مقادير CBC شناخته و دقيق.
  • استفاده از خون حاوي CPD فيکس و تعيين مقدار شده.
  • استفاده از روش کاليبراسيون مقايسه بين روش دستگاهي و دستي و محاسبه فاکتور تصحيح (Correction Factor)

در ادامه به توضيح روش مقايسه اي مي پردازيم

slide100
روش کار:
  • 5نمونه خون را هر کدام 3 بار با روش دستي مرجع و 3 بار با روش دستگاهي تعيين مقدار ميکنيم.
  • فاکتور تصحيح را براي هر نمونه با استفاده از فرمول زير محاسبه مي کنيم.

ميانگين حاصل از روش دستگاهي – ميانگين حاصل از روش دستي

فاکتور تصحيح=×100

ميانگين حاصل از روش دستگاهي

slide102
محاسبه فاکتور تصحيح براي هر نمونه طبق فرمول قبل.
  • محاسبه ميانگين فاکتور هاي تصحيح.
  • فاکتور تصحيح مثبت نشانه آن است که دستگاه CF% کمتر از روش مرجع دستي پاسخ مي دهد و برعکس.
slide103
براي اصلاح فاکتور مورد نظر يک نمونه خون اختياري به دستگاه داده مي شود، عدد خوانده شده توسط دستگاه را در فاکتور تصحيح بدست آمده ضرب مي کنيم و با عدد پايه جمع و پارامتر مربوطه را روي عدد جديد تنظيم مي کنيم .
slide105
سانتريفوژ

سانتريفوژ نمودن يکي از روشهاي جدا سازي است که در آن با استفاده از نيروي گريز از مرکز، قسمتهاي سبکتر يک محلول ، مخلوط ويا سوسپانسيون ، از قسمتهاي سنگينترآن جدا ميشود .

اساس عمل سانتريفوژ، حرکت دوراني حول يک محور ثابت است . نيروي سانتريفوژ يا Relative Centrifugal Force(RCF)بستگي به شعاع و سرعت دوران داشته ، با فرمول زير محاسبه و واحد آن نيز بر اساس ضريبي ازg (gravity ) بيان ميشود . ( بطور مثالg ×500(

slide106

RCF= 1.118 × 10-5 × r × (rpm) 2

1.118×10-5مقدارتجربي قراردادي

r = شعاع سانتريفوژ برحسب سانتيمتر

مقدارشعاع، از مرکز چرخش سانتريفوژ ( محور ) تا انتهاي لوله درون سانتريفوژاندازه گيري ميشود

rpm = سرعت چرخش برحسب دور در دقيقه

slide107
نيروي سانتريفوژ RCF را ميتوان به وسيله نموگرام نيز تعيين نمود:

در اين حالت با کشيدن خطي که از شعاع سانتريفوژ و g مورد انتظار عبور مي‌کند و ادامه آن، سرعت بدست مي‌آيد. بعنوان مثال در شکل فوق براي بدست آوردن قدرت 500g در سانتريفوژي که شعاع آن 75 ميلي‌متر است، لازم است سرعت روي 2500 دور در دقيقه تنظيم گردد.

slide108
انواع سانتريفوژ :

سانتريفوژ هاي شناور ((Horizontal- head /Swinging- bucket(لوله ها در حالت توقف وضعيت عمودي و در حال حرکت وضعيت افقي دارند. )

سانتريفوژ هاي زاويه ثابت: (لوله ها در همه حال داراي زاويه ثابت نسبت به محور سانتريفوژ مي‌باشند. سرعت اين نوع سانتريفوژ ، مي‌تواند نسبت به مورد قبلي بيشترباشد ولي در زمان چرخش بعلت مقاومت به هوا ، درون آن گرماي بيشتري ايجاد شده و دما بالا مي‌رود.

انتخاب سانتريفوژ در آزمايشگاه بايد با توجه به نوع مصرف ( مانند سرعت مورد نياز، حداکثر دمای قابل قبول و...) و نيز مختصات فني مندرج در کاتالوگ دستگاه صورت گيرد.

slide109
نکات مهم در استفاده از سانتريفوژ :

در کار روزانه نبايد سانتريفوژ را با درب باز به کار انداخت .

استفاده از لوله هاي مناسب و توصيه شده سازنده و رعايت توازن لوله‌ها و حجم نمونه‌ها هنگام استفاده از سانتريفوژ از نکات اساسي در استفاده صحيح سانتريفوژ ميباشد . بطور معمول وزن لوله هاي حاوي نمونه که مقابل هم قرار گرفته‌اند نبايد بيش از 1% متفاوت باشند. وزن مجموع لوله‌هاي حاوي نمونه نبايد از وزن تعيين شده سازنده براي سرعت خاص ، تجاوز نمايد .

لازم است درب لوله‌هاي حاوی خون قبل از سانتريفوژ بسته شود تا از پخش آئروسل در محيط جلوگيري گردد . از استفاده از اپليکاتورهاي چوبي جهت خارج کردن لخته قبل از عمل سانتريفوژ به علت افزايش احتمال هموليز بايد خودداري شود .

slide110
نگهداري و کنترل کيفيت سانتريفوژ :

تميز نگهداشتن سانتريفوژ در کاهش انتشار آلودگي ها بسيار مهم است و بايد در فواصل زماني مشخص انجام شود .

براي کنترل کيفيت سانتريفوژ لازم است موارد زير بررسي گردد:

1- سرعت

2- زمان

3- دما

slide111
سرعت سانتريفوژ :

ابزار سنجش سرعت سانتريفوژ، تاکومتر است .

سرعت سانتريفوژ بايد حداقل هر سه ماه يکبار بررسي شده

ميزان سرعت اندازه گيري شده نبايد بيش از 5% با سرعت مورد انتظار (سرعت انتخابي هنگام کار با سانتريفوژ ) متفاوت باشد .

slide112
براي بررسي سرعت سانتريفوژ با تاکومتر مراحل زير انجام ميشود :

1- قفل سانتريفوژ را در حالتي قرار ‌دهيد که در حال باز بودن درب ، چرخش انجام شود.

2- کاغذ مخصوص همراه تاکومتر را نزديک مرکز محور سانتريفوژ ( نه در روي مرکز محور) بچسبانيد. اين کار باعث مي‌شود در هر بار چرخش ، نور يکبار از کاغذ مخصوص به تاکومتر باز تابيده شود.

3- سانتريفوژ را با دور مورد نظر تنظيم نموده و روشن کنيد.

4- تاکومتر را در فاصله مناسب نسبت به کاغذ نشاندار نگهداشته و آنرا روشن کنيد.

5- هنگاميکه عدد نمايش داده شده روي تاکومتر ثابت ماند ، آن را يادداشت نموده با سرعت انتخاب شده اوليه مقايسه نمائيد .

slide113
زمان سنج سانتريفوژ:

بهتر است زمان سنج بصورت هفتگي در مقابل زمان سنج کاليبره مورد بررسي قرار گيرد.

براي اين امر زمان‌سنج را در زمانهاي مختلف تنظيم وبا کرونومتر مقايسه کنيد . اعداد حاصله نبايد بيش از 10% با زمان مورد انتظار متفاوت باشد.

slide114
کنترل دما :

برخي سانتريفوژ ها هنگام کار ايجاد حرارت زياد در محفظه داخل سانتريفوژ مينمايند و اين دما ميتواند بر کيفيت نمونه و غلظت کميت هاي آن تاثير گذار باشد.

لذا هنگامي که اندازه‌گيري کميتي مورد نظر است که به دما حساس ميباشد، بهتر است از سانتريفوژ يخچال دار استفاده شود .

روش کنترل دما: براي کنترل دما ،مي‌توان در لوله آزمايش ، آب مقطر ريخته و دماي آنرا تعيين نمود. سپس لوله در سانتريفوژ قرار گرفته و دستگاه با دور مشخص روشن مي‌شود . پس از مدت مقرر ، دماي آب داخل لوله مجددا اندازه گيري مي شود .

دماي سانتريفوژ‌‌هاي يخچال دار ميبايد هر ماه بررسي شده و ميزان دماي اندازه گيري شده نبايد بيش از 2 درجه سانتي گراد با دماي مورد انتظار متفاوت باشد .

slide115
بن ماري

براي انجام آزمايش در محيط مرطوب و دماي خاص از بن ماري استفاده مي‌شود. براي استفاده مناسب از بن‌ماري بايد به موارد زير توجه داشت.

سطح آب در بن ماري بايد بالاتر از سطح مايعات انکوبه شده باشد.

آب بن‌ماري بايد مرتبا تعويض گردد تا از رشد ميکروبها جلوگيري بعمل آيد.

براي جلوگيري از ايجاد رسوب بهتر است از آب مقطر براي پر کردن بن‌ماري استفاده شود. در صورت ايجاد رسوب مي توان از اسيد كلريدريك رقيق براي ازبين بردن رسوبها استفاده نمود.

slide116

براي اطمينان از دماي بن‌ماري مي‌بايست دماي آب، روزانه بوسيله دماسنجي غير از دماسنج درون بن‌ماري، کنترل گردد.

در مورد بن‌ماري هايي که فاقد سيرکولاتور آب مي‌باشند ، لازم است در چهار گوشه بن‌ماري دماسنجهاي دقيق قرار گرفته و نتايج آن با دماسنج درون بن‌ماري مقايسه گردد.

ميزان خطاي مجاز دما براي آزمايشهاي نقطه پاياني(end point)±0.5مي‌باشد.

slide117
يخچال

براي استفاده صحيح از يخچال بايد به موارد زير توجه داشت :

1- يخچالها بايد طوري قرار گيرند که هواي کافي از مبرد که عموما در پشت يخچال است ، عبور نمايد.

2- دماي يخچال بايد روزانه دو بار در ساعات مشخص، اندازه‌گيري و ثبت شود. با توجه به امکان وجود اختلاف دما، درجه حرارت بخشهاي مختلف يخچال بايد بررسي گردد.

3- محفظه يخ بايد هرماه بررسي و در صورت وجود يخ تميز شود.

4- غبار روي مبرد ماهانه پاک شود.

5- لاستيک دور در، مرتبا بررسي شود.

slide118
ترازو

عواملي مانند دما، رطوبت ، نيروي جاذبه و هوا مي‌توانند در اندازه‌گيري صحيح وزن مواد تداخل نمايند.

براي نگهداري و براي استفاده صحيح از ترازو بايد به موارد زير توجه داشت :

1- ترازو بايد در محلي دور از جريان هوا ، دقيقا در وضعيت افقي و در مکاني ثابت و بدون ارتعاش قرار گيرد .

2- ترازو بايد پيش از هر اندازه‌گيري صفر شود.

3- ظرفی که براي توزين استفاده شود بايد تا حد امکان کوچک باشد ( با توجه به حجم ماده مورد توزين ). از بکار بردن ظروف پلاستيکي بايد خودداري شود.

4- ظرف و ماده مورد توزين بايد قبل از توزين به حرارت اتاق رسانده شوند.

slide119

5- دست را نبايد وارد محفظه توزين نمود زيرا باعث گرم شدن محفظه مي‌شود. بهتر است از پنس استفاده شود.

6- ماده مورد توزين را بايد وسط کفه قرار داد.

7- ترازو بايد تميز نگه داشته شود. در صورت ريختن مواد شيميايي بايد سريعا محل را تميز نمود . براي پاکسازي عوامل بيولوژيک از الکل 70 درصد استفاده مي‌شود.

8- براي اطمينان از صحت اندازه‌گيري لازم است علاوه برکاليبراسيون داخلي ، در فواصل زماني مشخص با استفاده از وزنه‌هاي کاليبره با وزن معين، صحت عملکرد را بررسي کرد يا از طريق مراجع کاليبراسيون معتبر ، اقدام به کاليبراسيون دستگاه نمود.

auto analyzer
اتوآنالايزر (Auto analyzer)
  • اتوماسيون آزمايشگاهي از سال 1950 با افزايش تقاضاي تستهاي متنوع آزمايشگاهي شروع شد و آزمايشگاهها را قادر به انجام حجم كاري زيادتر (Work load) و متنوع تر در زمان كوتاهتر و بدون نياز به افزايش پرسنل ساخت. از جمله اين تجهيزات اتوآنالايزرهاي بيوشيمي مي باشند.
  • اتوآنالايزر بيوشيمي دستگاهي است كه جهت اندازه گيري غلظت متابوليت ها، الكتروليت ، پروتئين ها و داروهاي موجود در سرم،‌پلاسما، ادرار، مايع مغزي نخاعي (CSF) و ساير مايعات بدن با دقت و صحت زياد بكارمي رود
slide121

كاربرد اين دستگاه مزاياي آزمايشگاه دارد از جمله اينكه:‌

1ـ افزايش سرعت كار آزمايشگاه

2ـ كاهش خطاهاي انساني

3ـ افزايش دقت و صحت نتايج

4ـ صرفه جويي در مصرف نمونه و مواد مصرفي

5ـ كاهش هزينه هاي پرسنلي

slide122

اساس كار اين دستگاه همانند بسياري از تجهيزات آزمايشگاهي مبتني بر ميزان جذب نوري مواد آزمايش شده استوار است البته اين دستگاهها داراي برنامه هاي كامل جهت انجام تمام مراحل آزمايش بصورت اتوماتيك مي باشد. حتي برخي از آنها داراي يخجال براي نگهداري محلول ها و كيت هاي آزمايش مي باشند.

slide123

سيستم هاي اتوآناليزور همانند دستگاههایی مثل فتومتر و كمي لوميسناس در دو حالت وجود دارد:‌

1ـ سيستم هاي open

2ـ سيستم هاي closed

در سيستم open اپراتور قادر است پارامترهاي تست را تغيير داده و از كيت هاي متنوع موجود در بازار استفاده نمايد. در حاليكه در سيستم هاي closed پارامترهاي آزمايش توسط كارخانه سازنده براي كيت هاي خاصي برنامه ريزي شده و قابل تغيير نمي باشند لذا بايستي فقط از كيت هاي مورد نظر شركت سازنده دستگاه استفاده شود.

با توجه به اينكه اكثر دستگاهها و كيت هاي آزمايشگاهي در كشورما، وارداتي هستند لذا بهتر است هنگام خريد از دستگاههاي با سيستم باز خريداري شود.

elisa reader
اليزاريدر ELISA Reader
  • دستگاهي است كه براي اندازه گيري ميزان جذب نوري در آزمايش هايايمنولوژيكي كه به روش ELISA انجام مي گيرد بكار مي رود
  • اليزا يك روش آزمايشي است كه ما ده نشاندار در آن يك آنزيم متصل شونده مي باشد.
  • از آزمايشهاي كه به روش اليزا انجام ميگرد مي توان آزمايشهاي مربوط به سنجش آنتي باديهاي TORCHListeria-Ab, ANA, Anti- DNA, HIV-Ab, ، تستهاي هورموني از قبيل LA, FSH, BHCG پرولاكتين ، TSH, T4,T3,
  • آنتي بادي و آنتي ژنهاي هپاتيتي مانند HBc –Ab, HCV Ab, HAV Ab: Hbe-Ab, Hbe-Ag, HBs-Ab, HBs-Ag اشاره نمود.
slide127

دلايل متعددي سبب گرديد تا آنزيمها بعنوان ماده نشاندادر آزمايش هاي ايمني جاي مواد راديواكتيو را بگيرند كه از جمله مي توان به موارد زير اشاره كرد:‌

1ـ عدم خطر راديواكتيوي آنزيم ها

2ـ نيم عمر طولاني فعاليت آنزيم ها

3ـ ارزان بودن تجهيزات دستگاههاي اليزا نسبت به RIA

4ـآماده سازي آسان و حذف ضايعات آزمايش اليزا

بديهي است هر روشي از نقاط ضعف و قوت خاص خود برخوردار است و ايرادهايي به سيستم آنزيمي وارد است كه مهمترين آنها مربوط به شرايط نگهداري كيت ها مي باشد.

electrophoresis
الكتروفورز (Electrophoresis)
  • الكتروفورز از روشهايي آزمايشگاهي است كه به طور گسترده در زمينه تحقيق و تشخيص بكار مي رود. اين روش معمولا برا ي جداكردن مولكولهاي باردار در يك ميدان الكتريكي به منظور تجزيه و تحليل آنها بكار مي رود. از جمله كاربرد اين روش جداسازي پروتئين هاي خون، ‌جداكردن اسيدهاي نوكلئيك ،‌ جداكردن ايمنوگلوبولين هاي سرم،‌ جداكردن ايزوآنزيم هاي يك آنزيم مثل CPK، جداكردن هموگلوبين هاي خون
slide132

مثلا در مورد پروتئن هاي خون كه مولكوهاي چنديوني هستند كهبسته به pH محيط مي توانند بار مثبت ، منفي يا خنثي داشته باشند وقتي اينها در يك محيط با pH معين قرار داده شوند و ميدان الكتريكي برقرار مي شود مواد براساس بارالكتريكي و جرم مولكولي در ميدان اكلتريكي به طرف يكي از قطب هاي آند يا كاتد حركت مي نمايند كه پس از رنگ آميزي قابل تشخيص مي شود امروز نرم افزارهاي كامپيوتري براي خوانش اسلايدهاي الكلتروفورز و رسم هيستوگرام آنها وجود دارد كه نتايج را بصورت درصد و كاملا واضع بيان مي نمايند.