leksioni iv
Download
Skip this Video
Download Presentation
LEKSIONI IV

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 181

LEKSIONI IV - PowerPoint PPT Presentation


  • 506 Views
  • Uploaded on

LEKSIONI IV. APARATI MUSKULAR. MUSKUJT. Janë organe active të lëvizjes , ata mund të jenë të vullnetshëm apo të pavullnetshëm .

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'LEKSIONI IV' - aideen


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
leksioni iv

LEKSIONI IV

APARATI MUSKULAR

muskujt
MUSKUJT
  • Janëorgane active tëlëvizjes, atamundtëjenëtëvullnetshëmapotëpavullnetshëm.
  • Nëmuskujt e pavullnetshëmbënpjesëmuskulatura e lëmuar e organevetëndryshëmsidhemuskulatura e strijuar e zemrës, tëcilëtkomandohendhevarenngasisteminervorvegjetativ.
  • Muskujte vullnetshëmkanëstrukturëstriale (tëvijëzuar) dhekomandohenngasisteminervor cerebrospinal.
muskujt1
MUSKUJT
  • Nëçdomuskuldallohendypjesë:
  • pjesaqëkontraktohetnëmënyrë active, barku me ngjyrëtëkuqedhe
  • pjesapassive me anën e sëcilësaifiksohetnëkocka, tendiniqëpërbëhetprejindilidhorkompakticili ka njëngjyrëtëshkëlqyeshmearitëndritshëmqëdallohetngangjyra e trupittëmuskulit.
  • Tendinetjanënëformëkordoneshaponëformëpllaketëgjerë (laminaaponeurosis).
muskujt2
MUSKUJT
  • Disagrupemuskujtëvullnetshëm, qëkanëlidhjedirekte me organetëaparatittretës, respirator, urogjenitalapo me organet e tëparitdhetëdëgjimit, përshkruhennëatopjesëtëanatomisëkupërshkruhenatosistemeapoorgane.
  • Përtëkryerlëvizjençdomuskulduhettëkapet me njëngaekstremitetet e tijqëquhetkoka e origjinës (caput) osepikafikse (punctumfixum), qëtëushtrojëndikimin e vet me ekstremitetin e kundërttëquajtur fund osendryshe, pika e lëvizshme (punctum mobile).
  • Porjorrallëndodhqëpikaqëzakonishtështëfiksetëshndërrohetnëpikëtëlëvizshmedheanasjelltas, osetëspostohenkohë pas kohenjërakundrejttjetrës.
muskujt3
MUSKUJT
  • Muskujtjanëpothuajsetëgjithësimetrikë.
  • Duke përfshirëtëgjithëmuskujtqëibashkëngjitenaparatitskeletikdhegjithëorganevetëndryshmepranohetsinumër total imuskujvetëvullnetshëmnjëshifërqërrotullohetrreth 500.000
  • Peshadhevëllimiipjesshëmsidheai total imuskujvevariojnënëmënyrëtëdukshmengamosha, seksidhekonstitucioni individual.
  • Atoquhennormalekurjanënëraporttëdrejtë me peshëndhekonstitucionin e organizmit.
muskujt4
MUSKUJT
  • Mundtëbëhendisaklasifikimetëmuskujve
  • Muskujtqëveshinskeletinngashumëautorëquhenmuskujskeletikë, ndërsaataqëvendosenmënësipërfaqequhenmuskujsipërfaqësorë.
  • Sipasformës – muskujtndahenmëtëgjerë, tësheshtë, tëgjatëdhetëshkurtër, gjëqëipërgjigjetkarakterittëzhvillimittëtyrenëdypërmasanëdrejtimtëgjatësisëdhegjerësisë.
muskujt e gjat
Muskujt e gjatë
  • Muskujt e gjatëigjendenpranëlevavetëgjatatëlëvizjes, pragjendenkryesishtnëanësitë.
  • Këtallojmuskujshjanëpak a shumënëformëboshtikupjesamishoreqëndronnëpjesën e mesmetëmuskulitdhenëskajetpërfundon me tendine.
  • Këtamuskujshkojnëngadisacentimetranëdisadecimetra.
  • Muskujte gjerëmarrinkëtëemërprejformëssëtyre, nëformëfletetëgjerëme pamjetrekëndore, katërkëndore me pjesën e tyremishoredheaponeurotike, tëcilëtgjendenmëshumënëtrung.
muskujt e shkurt r
Muskujt e shkurtër
  • Muskujt e shkurtërigjejmëmëtëpërhapurkudonëtrup, pormundtëtheksojmë se jorrallëekzistojnëedhe forma tëndërmjetmetëcilatështë e vështirëpërt’iklasifikuar.
  • Disamuskujparaqitensiunazatëbrëndshmepërrethhapjevesipërfaqësoretëtrupitdhequhenmuskujorbikularë (përrethgojës, orbitave) aposfinkterial (nëorganet).
muskujt5
Muskujt
  • Muskujtmundtëklasifikohenedhesipasnumrittëkokëve, barqeve, tendineveorigjinësapopërfundimittëtyrenëkockë, sipasnumritatomundtëjenëtëthjeshtëosetëshumënumërta, p.sh. kurfillimiështë me dykokë, muskuliquhet biceps, me tri kokë triceps, me katër quadriceps.
  • Muskujtqëkanëmëshumë se njëpërfundim, pramëshumë se njëtendinfiksuesquhetbi,triapoplurikaudat.
muskujt6
Muskujt
  • Kurmuskujt me origjinëngamiotonetëndryshmebashkohennënjëmuskul, atëherembetentendinendërmjetëseqëquhet intersections tendine.
  • Këtamuskujmundtëkenëdybarqe p.sh. muuskuli rectus abdominis.
  • Po kështumundtëkemindryshimeedhenënumrin e tendinevetëtyre.
  • Kështuflektorët e përbashkëtdheekstensorët e përbashkëttëgishtavetëduarvedhetëkëmbëvekanëdisatendine, derinëkatërnësajëtëtëcilavekontraktimiinjërit bark muskulorjepnjëefekt motor tëmenjëhershëmnëdisagishta.
muskujt7
Muskujt
  • Muskujtiklasifikojmëedhesipasdrejtimittëfijeve, gjëqëreflektonedhenëfunksionetëndryshmetëtyre.
  • Sipasdrejtimittëfijevemuskularedallojmëmuskuj me fijetëdrejtaparalele, me fijeoblike, me fijeqëshkojnënëformëfreskorejedhenë fund me fijecirkulare.
  • Kurfijetmuskularebashkohen me tendinet, nganjëraanëquhetunipenatusdhekurbashkohetnëtëdyanëtquhetbipenatus.
muskujt8
Muskujt
  • Nëdisaregjionekukalojnëvazadhenervamuskujtmarrinkontaktapoformojnë me pjesën e tyrefascialenjë hark fibrozqëngjitet, inserohet me pjesënskeletikenënjëmënyrëtëtillëqëformon me tënjëunazëosteofibrozenëpërtëcilënkalojnënervatdhevazat.
  • Ashtusipërçdosistemedhepërsisteminmuskulormundtëgjejmëvariacionetëllojevetëndryshmesi: ndryshimetëpozicionittëvendosjes, ndryshimetëformës, tëvëllimit, numrittëfascieve, tëorigjinës, tëinserimit, numrittëkokave, barqeveetj
muskujt9
Muskujt
  • Pjesamishore e muskulitështëfleksibile, elastikedherezistentegjatëlëvizjes pa u dëmtuarnëfunksionin e sajgjatëaktivitetit normal.
  • Tektëgjallëtnëmomentin e pushimit, fibratmuskulorenukjanëtëlëshuara, porkanënjëgjëndjetensioni special qëquhet tonus muscular.
  • Me vdekjenatongurtësohen, forcohen pa u zvogëluar duke dhënëatëqëquhetshtangiakufomore, rigiditetikadaverik, qëfillon me pushimin e qarkullimittëgjakut, porqëvihet re mëmirënëorët e mëpastajme, 5-6 orë pas vdekjes e qëarrinmaksimumin 1 deri 5 ditëmë pas, dhemë pas fillonputrifikimiikufomës.
muskujt10
Muskujt
  • Elementikryesorkubazohetpuna e muskujveështëkontraktiliteti, tkurrjadhelëshimiimuskullit.
  • Kurmuskulikontraktohetbëhetafrimiidypikave, asajfiksedhepikës mobile dhepërrrjedhojëbëhetlëvizjanënjëpjesëtëcaktuartëtrupit.
  • Kockatqëlëvizinnëartikulacionenënefektin e muskujvemundtëkrahasohen me levatnëaspektinmekanik.
  • Si mbështetjepërtërëtrupinshërbenkolonavertebroreqështrihetgjatëvijëssëmesittëtrupit.
muskujt11
Muskujt
  • Fillimiimuskujveqëkoincidon me njëpikëtëpalëvizshmeshtrihetmëafërplanit median tëtrupit, kursepëranësitëpikafiksendodhetmëafërtrungutnëkrahasim me pikën mobile.
  • Megjthatëvlentëpërmendet se punktumfiksumdhepunktum mobile mundtëndërrojnëvendet me njëritjetrin p.sh. nëmuskujt e barkut, tëshpinësapotëekstremiteteve.
  • Muskujtduke u fiksuarnëkockamundtëkalojnënjë, dyapodisaartikulacioneprejtëcilaveatomarrinemrin, muskujuni, bi apomultiartikular.
muskujt12
Muskujt
  • Lëvizjanëartikulacionkryhetnëdykahetëkundërt, fleksionekstension, adduksion – abduksion, prandajpërtëlëvizurpërrethnjëboshtiçfarëdoduhenjomëpak se dymuskuj.
  • Kështumuskujtqëkanëveprimetëkundërtaquhen antagonist, sitëtillëmundtëpërmendim, muskulifleksiordigitorium me muskulinekstensordigitorium.
  • Ndërsamuskujtqëkryejnëtënjëjtinveprimquhensinergjistë.
formacionet ndihm se t muskujve
Formacionetndihmësetëmuskujve
  • Këtufutenfasciet, tëcilatparaqitennëformëmembranashtëpërbëraprejindilidhorfibrilarkompakt.
  • Fascietndahennëfascietëvetëmuskulit (fascia propria) e cilae rrethonatë , sidhefascieqërrethijnënjëgrupmuskujshsinergjistë, praqëkryejnënjëfunksiontënjëjtëdhemundtëquhet fascia e thellë (profunda).
  • Fascietlëshojnëedhezgjatimetëshumtafascialeqëquhen septum intermuskularë.
  • Këtotëfunditvijnëngafascietdhendajnëmuskujtnganjëritjetri.
formacionet ndihm se t muskujve1
Formacionetndihmësetëmuskujve
  • Disaherëtendinet e muskujvekalojnënëkanaleosteofibrozeqëjanëtëveshuranëthellësi me njëmembranëtëhollëtëngjashme me atëtëmembranavesinovialetëartikulacionevetëcilatpasqyrojnëngabrëndanjëmbylljetëserozës duke veshursipërfaqen e tendinitosetëtendineve.
  • Kjomembranë e hollë, nëdyfundet e kanalitipërvishettendinit duke formuarpërrethtijkëllëfinsinovial.
slide26
Bursat e mukozajanëformacionetëtjeraqëbëjnëpjesënëaparatinndihmëstëmuskujve.
  • Atovendosenndënmuskujtdhetendinet, kryesishtafërfiksimittëtyredhenëafërsitëkavitetitartikulardisa bursa komunikojnë me të. Po kështunëaparatinndihmësbëjnëpjesëedhekockatsesamoide.
  • Atogjendennëtrashësinë e tendineve, nëvendin e fiksimittëtyre me kockat duke zmadhuarnëkëtëmënyrëkëndin e kapjessëmuskujvenëkockëdhenjëkohësishtzmadhojnëedheforcën e tyre.
muskujt e shpin s
Muskujt e shpinës
  • Ndahennëmuskujsipërfaqësordhetëthellë.Shtresae muskujvesipërfaqësorëpërbëhetvetëmnganjëpllakëmuskulo-aponeurotikeqëvendoset midis procesevespinozetëvertebravedhebrinjëve duke iupërgjigjurmuskujvetëquajturspinokostal.
  • Nëmuskujtsipërfaqësoretëshpinësbëjnëpjesë:
  • Muskulitrapez– ështëmuskulimësipërfaqësor, ështëigjerë, nëformëtrekëndore, zëpjesën e sipërmetëshpinësderinëqafë.
  • Muskujt e tëdyanëveformojnëfigurën e trapezitngaiciliai ka marrëemrin.
  • Funksioni: Kurkontraktohenfijet e sipërmengrejnëshpatullënlart, kurkontraktohenfijet e mesme e afrojnëatëteshtyllakurizore, kurtkurenfijet e poshtme e ulinshpatullënposhtë. Kurkontraktohennjëkohësishttëgjithafijetskapulatafrohen me njëratjetrënngaprapa.
muskujt e shpin s2
Muskujt e shpinës
  • Muskuliigjerëishpinës (latissimusdorsi). Ështënjëfletëmuskuloaponeurotiketriangulare, mëigjërindërmuskujt e shpinës, duke u shtrirëngapjesa e poshtme e shpinësderinësqetull.
  • Funksioni: tërheqkrahunprapadhengabrënda duke e afruaratërrethtrungut. Kurpikafikseështënëhumerusndihmonnëaktin e inspirimit duke ngriturbrinjëtlart.
muskujt e shpin s4
Muskujt e shpinës
  • Muskuliromboidimadhdheivogël.
  • Këtadymuskujformojnënëpjesën e sipërmetëpasmenjështresëmuskularenëformërombinëdukjeunike.
  • Funksioni – Tërheqshpatullënmedialishtdhe e ngrepakatë.
muskujt e shpin s5
Muskujt e shpinës
  • Muskulingritësiskapulës (muskuli le vantor scapulae), ështënëformëboshtigjatësor.
  • E merrorigjinënngatuberkulatposterioretëprocesevetransversaletëkatërvertebravetësipërmecervikale, pastajshkonposhtëdhelateralishtnëkëndin e sipërmtëskapulës.
  • Funksioni- ngreshpatullën duke idhënënjëfarërrotullimimedialishtdheposhtëpjesëstjetër.
  • Kurpikafikseështënëshpatullmundtëpërkulëkolonëndhekokënnëatëanë.
slide36
Muskuliidhëmbëzuaripasmëisipërm (muskuliseratus posterior superior).
  • Kymuskulvendosetposhtëmuskulit rhomboid. Kymuskulngrebrinjët, luanrolnëinspirim, praështëmuskulinspirator.
  • Muskuliidhëmbëzuaripasëmiposhtëm. Ka pamjerombipaktëzgjatur. Ka sifunksiontëulbrinjëtposhtë duke ndihmuarnëekspirim.
muskujt e shpin s6
Muskujt e shpinës
  • II.Muskujt e thellëtëshpinës – quhenmuskujtspino dorsal. Muskujt e thellëformojnënjështresëtëmadheqëndodhetnëulluqet e mëdhatëformuara midis procesevespinozedhetransversalenganjëraanëdhekëndevetëbrinjëvenëanëntjetër.
  • Këtondahennëdytraktetëmëdha, trakti medial ipërbërëngamuskujtëshkurtër, nëzonatmëtëthellaafërskeletitdhevertebravetëveçanta, dhetrakti lateral qëvendosetmënësipërfaqe e përbërëngamuskujtëgjatë.
  • Ndërsanëzonën e pasmetëqafëssipërdytrakteveshtrihetdhetraktiitretë, traktispinotransversaliciliparaqitet me muskujt splenius.
  • Funksioni – drejtojnëkolonën, e rrotullojnëatëdhebëjnëekstensionnëpjesëtëveçantatësaj. Këtamuskujmarrinpjesëedhenëlëvizjetrespiratore.
slide40
Fasciate shpinës – nëshpinëgjendendyfascie – fascia superficiale e cilambulon
  • muskulintrapezius,
  • muskulinlattissimusdorsidhevazhdonngasipërsi fascia nuchaedhe fascia e thellë e cilandahetnëdyfletë, një e sipërfaqshmedhe e thellë.
  • Fascia e thellëquhetshpesh fascia lumbo dorsal.
3 muskujt e kraharorit
3.Muskujt e kraharorit
  • Ndahennëdygrupe –
  • muskujte jashtëmekstrinsekëqë e kanëorigjinënngaskeletiitoraksitdhefiksohennëekstremitetin e sipërm, dhe
  • muskujte brendshëmapoinstrinsektëqë e kanëorigjinëndhepërfundojnënëtrung (sternum, brinjë, vertebra).
  • Këtufutetedhediafragma.
muskujt e grupit t par
Muskujte grupittëparë
  • Muskulipectoralis major. Ështëmuskuligjerë, idendur, me formëtrekëndoreqëzëgatigjysmën e gjoksit.
  • Ështëiformuarnga tri pjesë: - Pjesaklavikularefillonnë 2/3 medialetëbuzëssëpërparmetëklavikulës, - pjesasternokostalefillonngafaqja e përparme e manubrium corpus sterni, dhepjesakërcore e brinjëvedhesëfundi – pjesaabdominaleqëfillonngapjesa e përparme e vaginëssëmuskulittëdrejtëtëbarkut.
  • Funksioni: Afronkrahuntetrunku, e kthendherrotullonatëmedialisht.
  • Kurpikafikseështënëkrah, ngerbrinjëtlart duke ndihmuarnëinspirim, prabënpjesënëmuskujtinspiratorë.
muskujt e grupit t par1
Muskujt e grupittëparë
  • Muskuliivogëligjoksit (muskulipectoralis minor) ështëmuskulishtypurnëformëtrekëndëshi. Kymuskululposhtë, përparadhemedialishtshpatullën. Kurpikafikseështënëshpatullngrelartbrinjët. Ështëmuskulinspirator.
  • Muskulindërklavikular(muskulisubklavius) ështëmuskulivogël, gjysmëkonik. Kytërheqklavikulënposhtëdhemedialisht
  • Muskuliidhëmbëzuaripërparmë (muskuliseratus anterior), ështënjëmuskuligjerënëformëkatërkëndoretëçrregullticilimbulonfaqenanësoredhetëpasmetëtoraksit.
  • Funksioni – ngreshpatullënpërparadhejashtëdhe e rrotullonngajashtëkëndin e sajtëposhtëm. Sëbashku me muskulinromboideusfiksonshpatullënnëlëvizjet e krahut, ndërsa me fijet e tijtëposhtmengrebrinjët.
muskujt e kraharorit
Muskujt e kraharorit
  • Muskujt e grupitëdytëosemuskujt e vërtetëtëkraharorit
  • Muskujtlevatorescostarum – llogaritenrreth 12 muskujtëtillënëformëtrekëndore. Funksioni: ngrebrinjëtsiç e thotëvetëemri.
  • Muskujtinterkostalesexterni – mbushinhapësiratinterkostale. Nënivelin e hapësiravendërkërcoretëbrinjëvemuskujtzëvendësohen me pllakafibrozetëcilatkanëtënjëjtindrejtim me fijet e tyre.
  • Muskujtintercostalesinterni – këtokanëdrejtimtëkundërt me fijet e muskulit extern. Atofillojnëngabuza e sipërme e brinjëssëposhtmepërnëbuzën e poshtmetëbrinjëssëmësipërme.
muskujt e kraharorit1
Muskujt e kraharorit
  • Funksioni
  • – Muskujtintercostal externngrenëbrinjëtlart, zgjerojnëkafazin e kraharoritnëdrejtimantero-posterior dhe transversal, prandajjanëmuskujinspirator, nëinspirimtëthellëfutenedhemuskujt e tjerëtëkraharorit , ndërsa
  • - muskujtintercostal internulinbrinjëtposhtë , shërbejnësim.eksipratorë.
  • Muskulitranversusthoracis- ështënjëmuskulnëformëkatërkëndoretëparregullt, ingjiturnëfaqen e brendëshmetëthoraxitanashsternumit.
  • Funksioni – ulbrinjëtdhendihmonnëekspirim.
muskujt e kraharorit2
Muskujt e kraharorit
  • Diafragma (muskuliphrenicus) ështëmuskuligjerë, tek, me drejtim transversal nëmënyrëtëtillëqëndankavitetintorakalngaai abdominal, me konveksitetngasipërdhekonkavitetngaposhtë. Diafragmaështë e përbërëngapjesëmuskularenëperiferidhetendinozenëqendër. Pjesaperiferikeqëështëpjesëmuskularesipasorigjinësndahetnëpjesalumbare, kostaledhesternale.
  • Funksioni – diafragma ka roltërëndësishëmnëfrymëmarrjesidomosnëinspiracion , sepsekurajokontraktohetsheshohetapouletkonveksitetiisajdheshtonkapacitetin e kavitetittëkraharoritnëdrejtimvertikal, luanroledhenëformimin e presësabdominale.
fasciet e kraharorit
Fasciete kraharorit
  • Fascia e përbashkëtqënjihetedhesi fascia pectoralisveshnëanënsipërfaqësoremuskulinpectoralis major, vazhdonpastajngasipërderinëbuzën e përparmetëklavikulës me tëcilënajongjitet, dhemëtej me fasciencervikalesuperfaciale.
  • Fascia aksilarembulongropënaksilaredhevazhdonnëmuskulinlatissimusdorsi duke u bashkuarnë fascia thoracolumbare.
  • Fascia endothoracicaveshanën e brendshmetëkraharorit duke mbuluarmuskulininterkostal interne, muskulinsubklaviusdhemuskulintranversusthoracis.
muskujt e barkut
Muskujt e barkut
  • . Muskujt e barkut
  • Këtondahennëgrupin e muskujvetëpërparmë, tëanshëmdhetëpasmë.
  • Nëgrupin e muskujvetëpërparmëbëjnëpjesë:
  • Muskuli rectus abdominis – ështënjëmuskul me drejtimvertikalgjatësor, me disandërprerjenështrirjen e vetëngadisa septa tendinozë. Kymuskulfillonngakërcet e brinjëve V-VII dheprocesiksifoiddheshkon e fiksohet me tendininndërmjetsimfizëspubikedhetuberkulumpubicum.
  • Muskulipyramidalis – ështënjëmuskulivogël me pamjetrekëndore, fillonngasimfizapubikedhefiksohetanashnëlinea alba.
grupi i muskujve t ansh m t barkut
Grupiimuskujvetëanshëmtëbarkut
  • Muskuliobliquusabdominisexernus
  • Kymuskulsëbashku me muskujt e tjerëtëkëtijgrupiformojnëmuretanësorëdhetëposhtëmtëbarkut. Ështëmuskuligjerëicili ka ardhur duke u zgjeruarsirezultatizhvillimittëanësivetrësipërmetëzgjerimittëkafazittëkraharoritteknjeriu.
  • Kymuskulfillon me tetedhëmbëmishorengatetëbrinjët e fundit.
  • Kymuskulnëpjesën e mesmetëtijformonnjëpllakëaponeurotiketëgjerë e cila duke u bashkuar me atëtëanëstjetërmerrpjesënëformimin e vaginëssëmuskulittëdrejtëtëbarkutdhetëlinea alba abdominis.
  • Poshtëmuskulifiksohetnëbuzën e jashtmetëkreshtësiliake, nëspinëniliake anterior superior dhetuberculumpubicumtëkockëspubike.
  • Buza e poshtme e aponeurozëssëkëtijmuskuliqëkalonngaspinailiake anterior superior derinëtuberculumpubicumbënkëtunjëkthimngabrënda, njëtrashje, qëmerremrinligamentum inguinal.
muskuli obliquus abdominis internus
Muskuliobliquusabdominisinternus
  • Muskuliobliquusabdominisinternus – shtrihetnënmuskulin e mësipërm.
  • Ka pamjen e njëfreskorejedhefillonngaprapanga fascia lumbodorsalis, ngalineaintermedia e kreshtësiliakedhe 2/3 lateraletëligamentit inguinal.
  • Ngapërparakymuskulbënnjëzgjerimaponeurotikdhe duke u bashkuar me atëtëanëstjetër, duke marrëpjesënëformimin e vaginëssëmuskulit rectus abdominis duke u ndarënëdyfletëdhe duke qëndruar me muskulinrektusnëpozicionetëndryshmesipërumbilikusitdheposhtëtij.
muskuli transverses abdominis
Muskuli transverses abdominis
  • Muskuli transverses abdominis– gjëndetposhtëdytëparëvedhemëihollë se ata.
  • Fillonngafaqja e brendshme e brinjëvetëposhtmegjashtëbrinjët e fundit, nga fascia lumbodorsale, buza e brendshme e kreshtësiliakedhe 2/3 lateraletëligamentit inguinal.
grupi i muskujve t pas m t barkut
Grupiimuskujvetëpasëmtëbarkut
  • Muskuli quadrates lumborum – ështëmuskul me pamjekatërkëndore, fillonnëbuzën e brendshmetëkreshtësiliakedhefiksohetnëbuzën e poshtmetëbrinjëssëfundit.
  • Funksioniimuskujvetëbarkut. Kontraktimiimuskujvetëbarkutndihmonnëkrijimin e presësabdominaletënevojshmenëaktin e defekimit, urinimitdhelindjestekgratë.
  • Kontraktimiinjëkohshëmikëtyremuskujvesëbashku me diafragmënndihmonnëaktin e frymëmarrjes, sidomosnëekspirim duke tërhequrbrinjëtposhtë, sepsenjëpjesë e këtyremuskujvekanëfiksimnëbrinjë.
  • Po kështukontraktimiikëtyremuskujvesidomosmuskuli rectus abdominisndihmonnëpërkuljenekolonësngapërpara.
  • Po kështumuskujt e presësabdominalenësajëtëtonusittëtyre, bëjnëqëorganet e kavitetit abdominal tëqëndrojnënëpozicionin e tyre normal.
vagina e muskulit rectus abdominis
Vagina e muskulit rectus abdominis
  • Vagina e muskulit rectus abdominis
  • Formohetngaaponeurozat e tremuskujvetëpjerrëtapoanësorëtëbarkut.
  • Porkjovaginëparaqitet e ndryshmenënivelinsipërkërthizësdheposhtësaj.
  • Ngaprapanënivelinposhtëkërthizësformohetnga fascia transversa.
  • Përkëtëarësyenëkëtënivelmuriipasëmështëmëidobëtdhemundtëshërbejë me kalimin e moshëssishkakpërshfaqjen e hernieve.
linea alba abdominis
Linea alba abdominis
  • Linea alba abdominis
  • Ështënjëshiritindritshëm me ngjyrësitëbardhëmbasiështë e varfër me enëgjaku, qëformohetngagërshetimiifijevetendinozetëaponeurozavetëtremuskujveanësorëtëbarkut.
  • Është e gjatërreth 38-40cm.fillon ngaprocesiksifoidderinësinfizënpubike. Nënivelin e umbilikusitfijettendinozerrallohendheformojnëunazën e kërthizës, icilinërast se dobësohetmëtej me kalimin e moshësmundtëshërbejësi vend idaljessëhernieveumbilikale.
kanalis inguinalis
Kanalisinguinalis
  • Kanalisinguinalis
  • Ështënjëkanalnëfundinanësortëbarkut me njëgjatësi 2-4 cm nëpërtëcilinkalontekmeshkujtfuniculusspermaticus, ndërsatekfemratligamentumteres uteri. Kykanalbëhetipërshkueshëmdhezmadhohetmëshumënërastet e hernieveinguinaletëlinduraapotëfituara. Kykanal ka dyhapje.
  • Hapja e jashtme, e cilaështënjëçarjenëformëtrekëndëshe e aponeurozëstëmuskulitoblikusabdominisexternus.
  • Hapja e brendshmeështë annulus preperitonealis.
  • Kanali inguinal – nëpërkanalin inguinal mundtëkalojnëhernietinguinaletëcilatjanëmëtëshpeshtatekmeshkujt, mbasitekatakanaliështëmëigjerëpërshkaktëformacioneveanatomikeqëpërmban.
muskujt e kok s
MUSKUJT E KOKËS
  • Muskujt e kokësndahennëmuskujspecialëtëlidhur me aparatindigjestivdhemuskujtëvërtetëtëkokës.
  • Muskujt e mimikës. Nëdallimngamuskujtskeletikëkanëvetëmnjëfiksimnëkockë, ndërsatjetrin e kanëtëlirënëlëkurë. Kjogjëlehtësongjatëkontraktimittëtyretëvënënëlëvizjelëkurën duke formuarnëkëtëmënyrëshprehjen e fytyrës.
  • Tëgjithëkëtamuskujinervohenngamuskuli facial, dëmtimiitëcilitjepparalizatfaciale. Këtamuskujvendosenrrethzgavravetëkokës, (sy, gojë, veshë, hundë).
  • Muskujtmbyllësaposfikterialshtrihennëformërrethorepërrethvrimavenatyrale.
  • Muskujtrrethgojës me fjalën e artikuluar u zhvilluannëstadinmëtëlartënëkrahasim me muskujtrrethveshittëcilëtteknjeriu u shndëruannëmuskulinrudimentar.
muskujt p rreth syrit muskuli orbicularis oculi
Muskujtpërrethsyrit. Muskuliorbicularisoculi
  • Muskujtpërrethsyrit. Muskuliorbicularisoculi – shtrihetpërrethorbitëskockore. Muskuli corrugators supercili - kontraktimiikëtyredymuskujveshkaktonformimin e palavevertikale midis vetullave.
  • Funksionimiimuskulitorbicularisoculi. Kurkontraktohetpjesapalpebralebënmbylljen e rimaoculinëmënyrësistematike. Kontraktimiipjesësorbitalebënrrudhjen e syve. Kontraktimiipjesëslakrimalenëmënyrëritmike me mbylljen e palpebrave, realizonshtrydhjen e sacuslacrimalispërnjomjen e kornesë.
muskujt p rreth goj s dhe hund s
MUSKUJT PËRRETH GOJËS DHE HUNDËS
  • Muskulilevatorlabi superior alaquenasi. Kymuskulinfluenconnëngritjen e buzëssësipërme.
  • Muskulizygomaticus major. Kontraktimiikëtijmuskulibëntërheqjen e këndittëgojëslateralishtdhesipër duke idhënëfytyrëspamjetëqeshur.
  • Muskulirisorius. Fiksohetnëlëkurën e këndittëgojës. Gjatëkontraktimittërheqkëndin e gojëslateralisht. Quhetndryshemuskuliiqeshjesironike.
  • Muskuli depressor angulioris. Gjatëkontraktimitulposhtëkëndin e gojës duke idhënëfytyrëspamjetëdëshpëruar .
  • Muskulilevatorangulioris. E merrorigjinënnëfosakanina. Kontraktimiitijngrekëndin e gojëslart.
muskujt p rreth goj s dhe hund s1
MUSKUJT PËRRETH GOJËS DHE HUNDËS
  • Muskuli depressor labiinferioris. Kontraktimiitijbëntërheqjen e buzësposhtëdhepaklateralisht duke idhënëfytyrësnjëpamjeqëshprehneveri.
  • Muskulimentalis. Gjatëkontraktimitngrelëkurën e mjekrëssidheinfluencon me muskujtpërkatëspërngritjen e buzëssëposhtme.
  • Muskulibucinator. Kontraktimiikëtijmuskulitërheqkëndin e gojës duke hapurrinaorisnëdrejtim transversal. Ndihmonnëformimin e fishkëllimës.
  • Muskujtincisi. Këtamuskujndihmojnënëqëndrimindhembajtjen e buzësdrejt.
  • Muskuli depressor alaenasi. Kontraktimiitijbëntërheqjen e flegravetëhundëslart duke zgjeruarvrimat e hundës.
  • Muskuli depressor septinasi. Kontraktimiitijkomprimonfaqetanësoretëkërcevetëhundës, ngushtonvrimat e hundës.
muskujt p rreth goj s dhe hund s2
MUSKUJT PËRRETH GOJËS DHE HUNDËS
  • Muskujtpërrethveshit. Teknjerëzitkëtamuskuj e kanëhumburfunksionin. Kështuqëtërrallëjanëatanjerëzqëmundt’ilëvizinveshët.
  • Muskujt e përtypjes. Kanësikarakteristikëtëpërbashkëtnjëfiksimnënofullën e poshtmetëcilën e ngrenëgjatëaktittëpërtypjes, prandajmarrinkëtëemër, ndërsafiksimintjetër e kanënëkockat e kafkës.
  • Muskulimasseter. Ngremandibulën.
  • Muskulitemporalis. Ngredheçonprapamandibulën.
  • Muskulipterygoideusmedialis. Ngremandibulënlartdhe e çonatëlehtësishtpërpara.
  • Muskulipterygoideuslateralis. Çonmandibulënngapërparadhemedialisht, bëndhërrotullimtëpjesshëmtëmandibulësngabrëndapërpërtypjen e ushqimeve
muskujt e qaf s
MUSKUJT E QAFËS
  • Nëmuskujt e qafësbëjnëpjesëmuskujt e pasmëtëcilët u përshkruannëmuskujt e pasmëtëtrungutsidhemuskujtqështrihennëregjionin e qafës.
  • Këtajanëmuskujtësistemitdigjestiv, respirator sidhemuskujtëvërtetëtëqafës.
  • Muskujt e vërtetëtëqafësndahennë tri grupetëmëdha.
  • Muskujt e sipërfaqshëmtëqafës
  • Muskuliplatysma. Ështënjëmuskuligjerë, ihollë, nëformëkatërkëndëshi, ivendosurnënlëkurëgjëqëreflektohetnëmoshën e vjetërkurelasticitetiitijbie.
  • Formonrrudhat e lëkurësnëqafë. Gjatëkontraktimittërheqposhtëlëkurën e qafës, tëmjekrësapodhekëndin e gojës, gjëqë ka rëndësinëshprehjen e fytyrës.
muskujt e qaf s1
MUSKUJT E QAFËS
  • Muskulisternocleidomastoideus. Vendosetnëfaqenlateraletëqafës. Ka dykokë, njësternaledhenjëklavikulare.
  • Funksioni.Kontraktimiinjëritmuskulbënkthimin e kokësnëpoatëanë, ndërsafytyrakthehetnëdrejtimtëkundërttëkontraktimittëmuskulit.
  • Kurpikafikseështënëkokë, muskulindihmonpërtëngritursternumin, tekiciliai ka njëfiksim, praluannjërolnëzgjerimin e kafazittëkraharoritdhendihmonnëinspirim.
  • Kurkontraktohentëdymuskujtpërnjëherëkokazhvendosetmbrapa.
muskujt e qaf s2
MUSKUJT E QAFËS
  • Muskujt e kockëshyoide
  • Këtamuskujndahennëdygrupe: muskujtsuprahyoiddheinfrahyoid.
  • Funksionimi. Tëgjithëmuskujtsuprahyoidkanësifunksionngritjen e kockëshyoidekurpikafikseështënëmandibul. Nëtëkundërtulinnofullën e poshtme duke u bërëkështu antagonist me muskujt e përtypjes.
  • Po kështumuskulimylohyoideuskurkontraktohetmeqenëseformondyshemenë e gojësngrelartgjuhëndhendihmonnëpërcjelljen e ushqimitngagojanë faring.
  • Këtamuskujsëbashku me mandibulën, laringun, trakenëdhekockënhyoide, luajnërolnëtëfolurdhenëartikulimin e fjalëve.
muskujt e qaf s3
MUSKUJT E QAFËS
  • Muskujt e thellëtëqafës
  • Këtamuskujgjendënnëpjesënlateraledheanterioretëkolonësvertebrore. Këtamuskujndahennëdygrupe: muskujskalenëdhemuskujprevertebral.
  • Muskujtskalenëkanëfunksion: kurpikafikseështënëkolonënvertebroreveprojnësimuskujinspirator, ngrenëlartbrinjëtdhezgjerojnëkafazin e kraharorit. Kurpikafikseështënëbrinjëkontraktimiimuskujvenëtëdyanëtpërkulkolonënvertikalenëregjionin cervical përpara, ndërsakurkontraktohetvetëmnganjëraanë e flektonkëtë region nëanën e kontraktimit.
  • Muskujtprevertebralkanësifunksiongjatëkontraktimittëtyretëpërkulinpjesëncervikaletëkolonësvertebrale, tëkthejkokënnëanën e kontraktimit.
topografia e qaf s
Topografia e qafës
  • Qafaështëregionianatomikqëlidhkokën me trupindheekstremitetet e sipërme.
  • Ajoështëpjesamë e lëvizshme e trupit.
  • Nëqafëdallohetnjë region anterior dhenjë posterior.
  • Regioni posterior ose region nuchae u përshkruanëmuskulin e regionittëpasëmtëtrungut.
  • Regioni anterior ndahetngaai posterior ngabuza e përparme e muskulittrapesius.
  • Pjesa e përparmequhetedheqafa e vërtetë.
muskujt e an sis s sip rme
Muskujt e anësisësësipërme
  • Nëmuskujt e anësisësësipërmebëjnëpjesëmuskujt e supit, tëkrahut, tëparakrahutdhetëdorës.
  • Meqenësekyekstremitetparaqitetmëirëndësishëm se anësia e poshtme, nëdrejtimtëlëvizjeve fine tëpunësqërealizohen, nëtëgjëndetnjënumërshumëimadhmuskujsh me përbërjeshumë fine.
  • Këtugjendenmuskujshumëmëtëspecializuarpërkryerjen e veprimeveshumëtëndërlikuara.
muskujt e supit
MUSKUJT E SUPIT
  • Muskulideltoideus. Ështënjëmuskulifuqishëmnëformëtrekëndëshi.
  • Funksioni.Kurkontraktohenfijetqëzbusinparaprapa (pjesaqëfillonnë 1/3 lateraletëklavikulës), krahushkonpërpara, prabënantefleksio, kurkontraktohentufat e pasme, krahubënretrofleksio, dhekurkontraktohentufat e mesitsidhegjithëmuskuli, krahungrihetnëpozicion horizontal.
muskujt e supit1
MUSKUJT E SUPIT
  • Muskulisupraspinatus – mbushgropën me tënjëjtinemër. Funksioni. Kontraktimibënlargimin e krahutnjësoj me muskulindeltoideus.
  • Muskuliinfraspinatus – rrotullonkrahunngajashtë.
  • Muskuliteres minor – rrotullonkrahunngajashtë.
  • Muskuliteres major – lëvizkrahunposhtëdheprapa, e afronatërrethtrungut.
  • Muskulisubscapularis – kthenkrahunngabrëndasidhemundtëtërheqëkapsulënartikulare.
muskujt e krahut muskujt flektor
MUSKUJT E KRAHUT. MUSKUJT FLEKTORË
  • Muskuli biceps brachi. Ështënjëmuskulifuqishëm, vendosetnësipërfaqedheijepformën e jashtmekrahut.
  • Funksioni. Kymuskulflektonparakrahunnëartikulacionin e bërrylit, ndihmonnësupinacionin e parakrahutdhemeqenëse caput lougumimuskulit biceps kalonnëpërartikulacionin e humerusit, mundtëndihmojënëflektimin e lehtëtëkrahutkurpikafikseështënëparakrah (tuberositasradi).
  • Muskulibrachialis. Mbulonartikulacionin e bërrylitngapërparadhefiksohetnëtuberositasulnare.
  • Funksioni. Ështëmuskulflektoriparakrahut.
muskujt e krahut muskujt flektor1
MUSKUJT E KRAHUT. MUSKUJT FLEKTORË
  • Muskulicoracoburchialis. Fiksohetposhtënëhumerusnë 1/3 e mesmetëtij.
  • Funksioni.Flektonkrahun, e afrondhe e rrotullonnjëkohësishtatëngabrënda.
  • Muskujtekstensorë
  • Muskuli triceps brachi. Ështëmuskulqëijepformëkrahutngaprapa. Tëtrekokatbashkohennënjë bark tëfuqishëmdhezbresinposhtëdheprapaartikulacionittëbërrylitpërtufiksuarnëolecranontëkockësulnare.
  • Funksioni.Bënekstensiontëparakrahutnëartikulacionin e bërrylit.
muskujt e parakrahut
MUSKUJT E PARAKRAHUT
  • Muskujt e parakrahutsipasvendosjesdhefunksionittëtyrendahennëmuskujtëpërparmë (fleksor) , muskujtëpasmë (ekstensorë) dhemuskujanësorë.
  • Karakteristika e përgjithshmeështëqëgrupiimuskujvetëpërparmë e marrinorigjinënngaepikondilimrdialihumerusit, kursegrupiimuskujvetëpasmëdheanësorë e marrinorigjinënnëepikondilin lateral tëhumerusit.
muskujt e p rparm t parakrahut
MUSKUJT E PËRPARMË TË PARAKRAHUT
  • Muskulipronatorteres. Kymuskulflektonparakrahun, merrpjesëdhenëpronacion.
  • Muskuli flexor carpiradialis.Kryenfleksioninpalmartëdorësadduksiontësaj.
  • Muskulipalmarislongus. Ështënjëmuskulishkurtër, me pjesëtëgjatëtendinoze.
  • Funksioni. Tendosaponeurozënpalmaredhendihmonnëfleksioninpalmartëpëllëmbëssëdorës.
  • Muskuli flexor digitoriumsuperficialis. Kymuskulflektonfalangen e parëdhetëdytëdhendihmonnëpërkuljen e dorës.
  • Muskuli flexor pollicislongus
  • Muskuli flexor digitorumprofundus. Mëanëtëkëtijmuskuliformohetgrushtiiplotë.
  • Muskulipronator quadrates.Bënpronaciontëparakrahut.
muskujt an sor t parakrahut
MUSKUJT ANËSORË TË PARAKRAHUT
  • Muskulibrachioradialis.Ështëmuskulisipërfaqshëmivendosurlateralishtnëparakrah. Kymuskulbënfleksiontëparakrahutnëartikulacionin e bërrylitdhe e vendosparakrahunnëpozicion midis pronacionitdhesupinacionit.
  • Muskuli extensor carpiradialislongus. Bënfleksion dorsal tëdorës (prashtrirjen e saj) dheabduksionin e sajnëanënradiale.
  • Muskuliekstensorcarpiradialisbrevis. Shtrindorëndhe e largonatë.
muskujt e pasm t prakrahut
MUSKUJT E PASMË TË PRAKRAHUT
  • Muskuli extensor digitorumcommunis. Shtringishtatngaidytitekipesti, sidhebënnjëfleksion dorsal tëdorës.
muskujt e an sis s posht me
MUSKUJT E ANËSISË SË POSHTËME
  • Nëpërbërjetëtyrehyjnë, muskujt e pelvisit, muskujt e kofshës, muskujt e kërciritdhemuskujt e këmbës.
  • Muskujt e pelvisit
  • Quhenndryshedhemuskujt e regionitkokso femoral.
  • Këtomuskujshtrihennëtëgjithaanët e artikulacionitkokso-femoral dhendihmojnënëkryerjën e lëvizjevenëtë.
  • Sipasvendosjessëtyreatondahennëgrupin e përparmë, tëpasëmdhe medial.
muskujt e an sis s posht me1
MUSKUJT E ANËSISË SË POSHTËME
  • Grupiipërparmë
  • Muskulipsoas major. Ështënjëmuskuligjatëdheivëllimshëm. Fillonnga vertebra XIIthorakalederitek V lumbare.
  • Muskuliiliacus.Ështënjëmuskulisheshtë, me formëtrekëndëshi.
  • Fillonngaana e brendëshme e gropësiliake, poshtëbuzëssëbrëndshmetëkreshtësiliake, zbretposhtëdhelateralishtmuskulitpsoas major.
  • Funksioni. Flektonkofshën, e afronatëdhe e rrotullonngajashtë. Kurpikafikseështënë femur, ndihmonnëfleksionin e kolonësvertebroredhepelvisit.
  • Muskulipsoas minor. Kybënflektimin e kolonësnëregionin pelvic sidhetërheqfascienkuajoshpërndahet.
muskujt e an sis s posht me2
MUSKUJT E ANËSISË SË POSHTËME
  • Muskuli gluteus maximus. I jepformënregionitgluteal.
  • Funksioni. Shtrindherrotullonlehtësishtngajashtëkofshën.
  • Kurpikafikseështënëkofshë, shtrinpelvisindhe e vendostrupinnëpozicionindrejtqëndrim, nxjerrpelvisinngapërpara.
  • Arrinzhvillimin e plotëkurfëmijafillontëecënëkëmbë, ështëindryshëmkurfëmijaqëndronnëpozicion horizontal.
  • Muskuliobturatorius. Ështëipërbërëngadypjesë; intra dhe extra pelvike.
  • Muskuli quadrates femoris. Rrotullonkofshënngajashtë.
muskujt e kofsh s
Muskujt e kofshës
  • Muskujt e grupittëpërparmë
  • Muskulisartorius, aposhtrirësikërcirit. Ështënjëmuskuligjatëihollë, vendosetmbifaqen e përparmedhemedialetëkofshës.
  • Funksioni. Duke vepruarnëartikulacionin e gjuritflektonkërcirindhendihmonnëvendosjen e këmbësmbikëmbë, bënedhefleksionin e kofshësnëartikulacioninkokso femoral kurpikafikseështënëkërci.
  • Muskuli quadriceps femoris.Ështëmuskulifuqishëmqërrethontrupin e femoritngapërparapjesërishtlateralisht, iformuarngakatërmuskujtëveçantë.
  • Funksioni. Bënshtrirjen e kërciritnëartikulacionin e gjurit.
muskujt e kofsh s3
Muskujt e kofshës
  • Muskujt e grupittëpasmë
  • Muskuli biceps femoris. Ështëmuskuliipasëmikofshësivendosurlateralisht.
  • Funksioni. Përkulkërcirinnëgju, shtrinkofshëndherrotullonkëmbënngajashtë.
  • Muskulisemitendinosus. Ështëflektorikërciritdheshtrirësikofshës.
  • Muskulisemimembranosus. Ështëmuskulmjaftigjatëqëfillonnga tuber ischi. Kymuskulflektonkërcirindheshtrinkockën.
muskujt e kofsh s5
Muskujt e kofshës
  • Muskujt e grupit medial
  • Muskulipectineus. Afrondherrotullonngajashtëkofshën.
  • Muskuli adductor longus. Afronkofshëndhe e rrotullonatëngajashtë.
  • Muskuli adductor brevis. Afronkofshën.
  • Muskuli adductor magnus. Ështëmuskulifuqishëm, afruesikofshës
muskujt e k rcirit
Muskujt e kërcirit
  • Këtajanëmuskujtëfuqishëmmbasimbajnëtrupinnëpozicionvertikalsidhebënzhvendosjen e tij.
  • Muskujt e grupittëpërparmë
  • Muskuli tibias anterior. Ështëmuskulimë medial. Kymuskulflektonkëmbëndorsalisht, afrondherrotullonatëngaanamediale.
  • Muskuli extensor hallucislongus, e merrfilliminnëanënmedialetësipërmetëfibulësdhengamembranainterosea. Kymuskulbënekstensiontëgishtittëmadhtëkëmbës, dorsofleksiontëtij, afrondherrotullonngabrëndakëmbën.
  • Muskuli extensor digitorumlongus. Ështënjëmuskuligjatë, fillonngakondili lateral itibies, ngakoka e fibulësdhepjesalaterale e membranësinterosea. Kymuskulshtringishtat, largondherrotullonkëmbënngajashtë.
slide124
Muskujt e grupit lateral
  • Këtukemimuskulinperoneuslongusdhebrevis. Tëdybëjnëfleksion plantar tëkëmbës.
  • Muskujt e grupittëpasmë
  • Muskuli triceps surae.Bënfleksion plantar tëkëmbësdhesupimaciontësaj.
  • Muskulitibialis posterior. Dhekymuskulbënfleksion plantar tëkëmbës.
  • Topografia e anësisësëposhtme
  • Nëanësitë e poshtmesirezultativendosjessëmuskujvedhetendinevetëtyrenëpërkocka, sidheprejfascievengatëcilatatombështillen, formohenhapësira, kanale, brazdaetj. rëndësi ka kanali femoral icilibëhet real gjatëdaljessëhernievefemorale. Nëkëtorastë ka hapjen e brendshme e vendosurnëanën e brendshmetëabdomenitdhehapjen e jashtmeose hiatus saphenusngakalimiiv, safenamagna
fosa poplitea
Fosapoplitea.
  • Fosapoplitea. Ështënjëgropëprapaartikulacionittëgjurit.
  • Nëkëtëgropëgjendëtindlidhorishkrifët, nyjelimfatikesidheenëgjakudhenervaqëshkojnëngasipërfaqjanëthellësi, nervitibialis, vena dhearteriapoplitea.
  • Poshtëgropëspopliteagjendetkanalicruropopliteus.
  • Nëkëtëkanalkalojnënërvitibialis posterior dhenervitibialis.
literatura
Literatura
  • “Bazat e anatomisësënjeriut”,
  • . 119-187
leksioni 4
LEKSIONI 4
  • INDI EPITELIAL
indi epitelial
INDI EPITELIAL
  • Indi epitelialështënjëngakatërindetbazëtëorganizmittënjeriut.
  • Ështënjëngaindetmëtëpërhapuradheivetmiqëbienëkontakt me mjedisin e jashtëm. Indi epitelialveshsipërfaqen e jashtmetëtrupit me anëtëepidermëssëlëkurës, sipërfaqet e lira tëbrendëshmetëorganizmitsimukozën e aparatittretës, tëfrymëshkëmbimit, tësistemitnervor, tësistemiturinardheatij genital.
  • Ngaanatjetëraiveshgjithashtucipatseroze (perikardin, pleurindheperitoneumin), sidhemerrpjesënëndërtimin e syrit, tëveshitetj.
indi epitelial1
INDI EPITELIAL
  • Veçoritë e inditepitelial
  • Indi epitelial ka pozicionkufitar. Përbëhetngaqelizatëcilatvendosenshumëafërnjëratjetrës, nëformështresashsipllakat e njëparketi
  • Indi epitelialnukpërmbanenëgjaku. Poshtëinditepitelialvendosetgjithmonëindilidhor, qëështëindimëivaskularizuarnëorganizëmdheqëpërmbanenëgjakutëkalibrittëvogël.
  • Sipërfaqetbazale, lateraledheapikaletëqelizaveepitelialekanëdisaspecializimemorfologjikeqëjanë:
indi epitelial3
INDI EPITELIAL
  • Sipërfaqjabazale , ndërmjetepitelitdheinditlidhornëntëkufizohetnganjëstrukturëjoqelizoreqëquhetcipabazale.
  • Cipabazale – ndërtohetngamikrofibraretikularekolagjenesidhengalëndathemeloreqëbëncimentiminndërmjettyre. Trashësia e sajvaretngallojiiepitelit. Midis epitelitdhecipësbazalegjëndetlëndandërqelizore.
  • Cipabazalendërtohetnga lamina basalisdhe lamina reticularis. Cipabazaleluanrolmbështetësdhebarrierë (merrpjesënëfiltrim, difuziondheshkëmbim)
indi epitelial4
INDI EPITELIAL
  • Sipërfaqetanësore: ME ka treguarqëqelizatepitelialenukjanënëkontakttëdrejtëpërdrejtë me njëratjetrën. Atondahennëpërmjetnjëhapësireshumëtëvogëltërendit10 -30 nanometër.
  • Këtohapësirandërqelizorembushen me glikozaminoglikanedheglukoproteina. Nëhapësirënndërqelizoreqarkullojnëlëngjeintersticialeqëmundësojnëshkëmbimetmetabolikendërmjetqelizaveepitelialeqëjanëtëprivuarangaenët e gjakutdherrjetakapilare.këtoenëgjendennëindinlidhornënepitel.
  • shumica e qelizaveepitelialenëanëtlateraletëtyrekanëtëspecializuaramënyratëndryshmelidhjëshndërmjettyreqëquhenkomplekselidhëseosekompleksetëbashkimitndërqelizor. Këtokompleksesynojnënëformimin e njëindikompaktdhetëvazhdueshëm.
  • Ngaanatjetërkëtokompleksepengojnëkalimin e përmbajtjevelumenale, p.sh. tekepiteliizorrëspërnëhapësiratndërqelizore. Komplekset e bashkimitndërqelizorfillojnëmenjëherënënsipërfaqenlumenaletëepitelevenjështresoredhepërbëhenngakëtokomponentë:
indi epitelial5
INDI EPITELIAL
  • Zonëzambyllëse – quhetndryshetight junetion, lokalizohetmenjëherënësipërfaqenlumenaledhepërbëhetngazonatëvoglakushtresat e jashtme e tëmembranaveplazmatiketëqelizavefqinjebashkohen me njëratjetrën.
  • Bashkimindodhnëvendetëcaktuaradhejonëtërëgjatësinë e cipavetëqelizavefqinje.
  • Takohetnëformëtënjëshirititëplotërrethçdoqeliza duke vulosur e veçuarkështuhapësirënndërqelizorengalumeni.
indi epitelial6
INDI EPITELIAL
  • Zonëzangjitëseoseputhitëse – ëshëtlidhjandërqelizoreqëgjendetposhtëzonësoccludens.
  • Nëkëtëllojlidhjeshtresat e jashtmeproteiniketëdyqelizavefqinjendahennganjëratjetra me njëhapësirë 15-20 nanometër. Zonulaaderensmbushet me material fibrilarngjitësndërqelizor, natyra e tëcilitnuknjihetmirë.
  • Ndërsanëanëtcitoplazmatiketëmembranaveqelizoretëqelizavefqinje, takohetnjë material elektron dens nëtëcilinankorohenmikrofilamentëtëaktinës.
  • Ky tip lidhjeformonnjëshirittëplotërrethçdoqelize.
indi epitelial7
INDI EPITELIAL
  • Desmozomaosenjollangjitëse. Formonkomponentin e tretëtëkompleksevetëbashkimitndërqelizor, megjithësemundtëgjëndetdhe e veçuar.
  • Nëdesmozomatmembranatplazmatiketëdyqelizavefqinjeveçohennganjëratjetra me anëtënjëhapësirerreth 20 nanometër.
  • Hapësirambushet me njëlëndëamorfe. Nëqendërtësajndodhetnjëzonë e hollë, e errëtnëformëtënjëlaminegjatësore.
  • Nëanëtcitoplazmatiketëçdo membrane qelizorendodhet material elektrondens, kukonvergojnëelementefibrilaretëcitoskeletit. Kështudesmozomaështëstrukturëçifte.
indi epitelial8
INDI EPITELIAL
    • Hemidesmozoma– takohetatjekuqelizatmarrinkontakt me cipënbazale e jo me njëratjetrën. Kështu p.sh. lidhenqelizat e shtresësbazale me cipënthemeloretëepidermës.
    • Gapjunction (tipi komunikues) – përfaqësonnjë tip lidhjendërqelizorenëtëcilënqelizatfqinjebashkohen me njëratjetrënmëanëtëkanalevëtëvegjëltubularëqëformohenngaproteinatmembranore.
  • Sipërfaqjaapikale e disaqelizaveepitelizleparaqetmikrovile, ciliedhestereocile.
indi epitelial9
INDI EPITELIAL
  • Mikrovilet – nësipërfaqenapikaletëdisaqelizaveepitelialeshihen me mikroskop.
  • Këtoiformoncipaqelizorenëzonënapikaletësaj.
  • Numriimikrovilevendryshonsipasllojittëqelizave. Ai luhatetngadisadhjetëranëdisamijëra.
  • Numriityreështëmëimadhnëqelizatepitelialetëzorrëssëhollë, nëgypin e përdredhurtëafërttënefronitnëveshkë, nëqelizat e mëlçisë, nësipërfaqen e qelizaveendotelialetëenëvetëgjakut, nëqelizatmezotelialeetj.
  • Nëqelizatepitelialetëzorrëssëhollëmikroviletkanëpamjen e njëfurçe.
indi epitelial10
INDI EPITELIAL
  • Ciliet– vendosennëzonënapikaletëqelizës. Nëndryshimngamikrovilet, cilietjanëmëtëgjata, mëtëtrashadhekanëndërtimtëndërlikuar. Qelizaepiteliale me cilietakohennërrugët e frymëmarrjes (hundë, nasofaring, laring, trake, bronke, bronkiole), nëgypat e mitrës, nëmitëretj. Cilietlëvizinnëmënyrëritmikedhenjëdrejtimtëcaktuar.
  • Stereociliet–takohennëqelizatepitelialetëepididimit, nëqelizareceptorëtëkreshtaveampularetëkanalëzavegjysmërrethore, nënjollën e kacekut (ultriculus) dhetëqeskëzësnëveshin e brendshëm. Këtondryshojnëngacilietsepsenukkanëtrupëzabazale, janëmëtëgjatëdhenukbëjnëlëvizje.
slide145
Flagelat– takohennëqënietnjëqelizore. Nëorganizmin e njeriuttëvetmetqelizaqëpërmbajnëflagelajanëqelizatgjinoremashkullore (spermatozoidet)
  • Indi epitelial ka vetitëtheksuararigjeneruese
  • Indi epitelial ka vetitëdeskuamohet. Qelizat e shtresëssipërfaqësorembasimbarojnëfunksioninbien. Kytipariinditepitelialshfrytëzohetnëcitologjinëeksfoliative.
  • Nëdisallojeepiteleshqelizatkanëpolaritettëtheksuar
slide146
Indi epitelialndahetnë:
  • a.Indepitelialmbulues – qëveshlëkurëndhesipërfaqe e brendshmetëorganevesiaparatittretës, frymëshkëmbimitetj.
  • b.Epiteligjëndror –qëmerrpjesënëndërtimin e gjëndravetëorganizmit.
histologjia e indit epitelial
Histologjia e inditepitelial
  • Histologjia e inditepitelial
  • Indi epitelialbënlidhjen e organizmit me mjedisin e jashtëmdhe e mbronkëtëngaagjentët e ndryshëmmekanikë, fizikë, kimikë et. Epiteli me ciliekapdhelargongrimcat e pluhuritngarrugët e frymëmarrjes. Epiteliidisaorganevesi p.sh. aiistomakutprodhonmukusdhe e mbronatëngaveprimiiaciditklorhidrik.
  • Epitelinëdisasektorëtëorganizmitluanrolmbështetës. Qelizaepitelialeqëluajnërolmbështetëstakohennëzonënnuhatoretëhundësdhetëlarintitciportëveshittëbrendshëm. Qelizatepitelialembështetësevendosen midis qelizavenervore.
  • Epiteliizorrëssëhollë ka aftësithithëse. Aftësitëtillëkanëedhedisagypëzatëveshkave.
  • epiteliigjëndrave ka aftësisekretuese. Këtoprodhojnëenzima, hormone etj.tëcilatkanërëndësitëmadhepërorganzmin.
  • Epiteliqëveshmurin e alveolavemerrpjesënëprocesin e frymëshkëmbimit.
klasifikimi i indit epitelial
Klasifikimiiinditepitelial
  • Bazohetnëprejardhjen, funksionindhendërtimin.
  • Klasifikimifilogjenetik- bazohetnëprejardhjen e epitelit.
  • Klasifikimifunksional– bazohetnërolinqëkryejnëqelizatepiteliale.
  • Klasifikimimorfologjik– bazohetnëformën e qelizaveqëmarrinpjesënëndërtimin e çdo tipi epiteli, sidhenënumrin e shtresaveqelizoreqëvendosetmbicipënthemelore.
  • Nëklasifikiminmorfologjikpërfshihenkëtollojepitelesh:
  • Epitelinjështresorqëpërmbannjështresëqelizore
  • Epitelishumështresorqëpërbëhetngashumështresaqelizash.
slide151
Epitelinjështresorisheshtë – ndërtohetnganjështresë e vetmeqelizashtësheshtaqëmbështetennëcipënbazale. Kyllojepitelitakohetnësipërfaqen e brendshmetëlabirintitciportëveshittëbrendshëm, nëcipënvertibulare, nëveshkë.
  • Epitelinjështresorkubik– takohetnëorganesi: nësipërfaqen e vezores, nëkapsulën e kristalinit, nëdisagypatëveshkës.
  • Epitelinjështresorcilindrik– takohetnëstomak, zorrë, nëmitër.
  • Epitelinjështresorcilindrik me cilie– gjendetnëmitër, nëbronket e vogla, nësinuset e fytyrësdhenëkanalinqendrortëpalcëskurrizore
slide153
Epitelishumështresor
  • Epitelishumështresorisheshtëipakeratizuar– gjëndetnëzgavrën e gojës, nëezofag, kornedhevaginë.
  • Epitelishumështresorikeratizuar– takohetnëlëkurë.
  • Epitelikalimtar– ndodhetnërrugëturinare, pelvis renalis, ureter, fshikzënurinare. Kyepitel e merrkëtëemërsepseqelizat e tijndryshojnëtrajtënnëbazëtëgjendjesfunksionaletëorganizmit. Kështup.sh.gjatëzbrazjessëfshikzësurianeshtohetnumriishtresave, kurfshikëzaështë plot muret e sajtendosennumriishtresavepakësohet.
epiteli gj ndror
Epiteligjëndror
  • Epiteligjëndror
  • Shumëqelizaepitelialejanëtëaftatësintetizojnë e tëçlirojnëlëndëtëndryshme.
  • Kurqelizatepitelialespecializohenqëtësekretojnëlëndëqëorganizmiipërvetonsipasnevojës, atëherethuhet se qelizatfitojnëvetinë e qelizavegjëndrore. Shpeshqelizatgjendrorefunksionojnësinjëqelizëepiteliale e vetme.
  • Gjëndratprodhojnëproteina, enzima, mukopolisahanide (mukus), lipidenëformëtënjësekrecioniicilikryenfunksionetërëndësishme.
epiteli gj ndror1
Epiteligjëndror
  • Shumëgjëndraparaqitennëformën e organevetëveçantasi: mëlçia, pankreasi, gjëndrattiroide, gjëndratparatiroide, etj; ndërsagjëndrat e tjeravendosennëmurin e disaorganevesip.sh.gjëndrat e faringut, tëstomakut, tëduodenitetj. Ka dhegjëndraqënukkanëprejardhjeepitelialesi p.sh. zonamedulare e gjendrësmbiveshkore, lobiipasëmihipofizës, qëzhvillohenprejinditnervoretj.
  • Gjëndratnëbazëtëfunksionitndahennë: gjëndra me sekretimtëbrendshëm (gjëndraendokrine), dhenëgjëndra me sekretimtëjashtëm, gjëndraekzokrine.
  • Gjëndratendokrine – Lënda e sintetizuarprejtyrekalonnëgjak. Limfëosenëlëngunndërqelizor. Lëndët e sintetizuaraprejtyrequhen hormone. Këtubëjnëpjesë: hipofiza, epifiza, gjëndratiroide, gjëndratparatiroide, gjëndratmbiveshkore.
slide157
Gjëndratekzokrine– Lëndët e sintetizuaraprejtyredalinnëmjedisin e jashtëm me anëtëgypavejashtëqitës p.sh. nëlëkurë, në faring, nëstomak, nëzorrë, nëprostatë, nëmitër.
  • Gjëndratekzokrinendryshojnëprejnjëratjetrësngavendosja, nganumriiqelizave, ngandërtimi, natyra e lëndëveqëprodhojnëdhemënyra e sekretimittëtyre.
  • Duke u bazuarnënatyrën e lëndëveqësekretojnëgjëndratekzokrinendahennë: gjëndraserozedhegjëndramikozeosegjëndratëpërziera.
  • Nganumriilëndëveqëprodhojnëgjëndratndahennë
  • gjëndrahomokrinekuratoprodhojnëvetëmnjëlëndë p.sh gjëndraparotis, dhe
  • gjëndraheterokrinekurprodhojnëmëshumë se njëlëndë, sikursejanëgjendratstomakut.
slide158
Gjëndratshumëqelizore– organizohennëdykomponentëstrukturorëbazë: ngaparenkimaepitelialedhe stoma prejindilidhor. Parenkima e gjëndraveështëepiteliale.
  • Ndërsa stoma ështëprejindilidhornëtëcilinbartenenët e gjakutdhenervat. Luan rolmbështetës. Gjëndratmbulohenngajashtë me anëtënjëkapsuleprejindilidhor . indilidhorkapsulardepërtondhenëbrendësitëgjëndrës duke marrëpjesënëndërtimin e septevegjëndrore, që e ndajnëgjëndrënfillimishtnë lobe.
  • Lobetngaana e tyrepërbëhennganjësimëtëvoglaqëquhen lobule. Këtondahennganjëritjetri me septet interlobulare.
slide159
Lobuletndërtohenngafijetretikulareqëmbështjellinpjesëtterminaletëgypaveekskretoredhenjësitëterminalegjëndrore. Enët e gjakutdhetëlimfëssidhenervatshpërndahennëgjëndër duke ndjekurrrugën e septeveprejindilidhortëvendosur midis lobuleve. Degëzimetterminaletëenëvetëgjakutdheenëvelimfatikeformojnërrjetapërrethpjesësterminaletëgypaveekskretoredhetëadenomerëvenëkontakttëngushtë me laminënbazale.
slide160
Literatura :
  • Histologjia” XheladinÇeka,
  • f. 52-68
leksioni 5
LEKSIONI 5
  • INDI LIDHOR
indi lidhor
INDI LIDHOR
  • Termiindlidhorpërmbledhnjëgrupheterogjenindesh me shumëfunksione.
  • Quhetkështupasilidhindet e ndryshmenëpërbërjetëorganevesidheorganetndërmjettyre. Histologjikishtindilidhorndërtohetngakëto element: a. qelizat b. fijet c. lëndabazale.
  • Varësishtngaraportetsasioretësecilitngakëtoelementestrukturorë, janëdhetipat e nëntipat e inditlidhor. Nëpërbërjetëinditlidhorgrupohenindeqërrjedhinngaindimezenkimalembrional.
  • Këtoindejanë: indilidhorembrional, indilidhorivërtetëdheindilidhormbështetës.
indi lidhor1
INDI LIDHOR
  • Histofiziologjia e inditlidhor
  • Funksionetkryesoretëinditlidhorjanë: funksionimbështetës, ushqyes (transportues), depozitues, mbrojtësdheriparues.
  • Funksionimbështetësiinditlidhor – realizohetveçanërishtngaelementëtfijorëtëkëtijindi, kudoqëgjëndetai.
  • Funksioniushqyes – ka njëbashkëshoqërimtëngushtëndërmjetkapilarëvetëgjakut, limfësdheinditlidhor. Këtoenë me përjashtimtëinditnervor, gjithmonëjanëtërrethuarangaindlidhor. Përpasojëindilidhortransportonlëndëtushqyesengaenët e gjakutpërnëindetëndryshmetëtrupitdhemundësonlëvizjen e produktevepërfundimtaretëmetabolizmitngaqelizatpërnëgjak.
indi lidhor2
INDI LIDHOR
  • Funksionidepozituesiinditlidhor ka tëbëjënëradhëtëparë me depozitimin e yndyrnavenëpërbërjetëinditlidhor, tërreth ½ sësasisësëproteinaveqarkulluese, tëujitdheelektrolitëvenëlëndënbazale, tëmediatorëvefarmalogjikishtaktivëtëçliruarngamastocitet.
  • Funksionimbrojtësiinditlidhor, lidhte me elementëtqelizorëfijorëdhelëndënbazale. Nëmekanizmatmbrojtëskompleksetëinditlidhorpërfshihetdheinflamacioni. Kyështënjë process qërealizohetngaleukocitetkokrrizoreqëbëjnëfagocitozënjo immune, monocitetpërplotësojnëfunksionet e tyresipërbërëstësistemit mononuclear fagocitues, ndërsaqelizat e serisëlimfocitare (Tdhe B) marrinpjesënëreaksionetmbrojtëseimunitarespecifike. Lëndabazaleshërbensibarrierë e rëndësishmepërmikroorganizmatpatogjenë.
  • Funksioniriparues – nëprocesin e riparimittëindevetëdëmtuaramarrinpjesëfibroblastettëcilatsekretojnë material jashtëqelizor, ndërtëcilëtdhefijetkolagjene, qëmbushindefektet e krijuara.
indi lidhor embrional
Indi lidhorembrional
  • Mezenkima – ështëformë e inditlidhorembrional, ngarrjedhintërëtipat e inditlidhor (përfshidheatëtëskeletit). Ndërtohetngaqelizatmezenkimaleembrionale, tëaftatëdiferencohennëtërëtipat e qelizavetëinditlidhor.
  • Qelizatmezenkimaleembrionalejanëqelizat primitive tëinditlidhorembrional, ngarrjedhintërëtipat e qelizavetëinditlidhor, sidhedisaqelizatëtjera. Këtojanëqelizanëformëtëçrregulltsiyll.
  • Ngatrupiityrenisenzgjatimetëshkurtracitoplazmikeqëvijnënëkontakt me atotëqelizavemezenkimalefqinje, duke çuarnëformimin e strukturaverrjetësore.
indi lidhor embrional1
Indi lidhorembrional
  • Bërthama ka formëvezake me kromatinëtëshpërndarë e bërthamëztëdallueshmemirë. Ndërsalëndajashtëqelizore e mezenkimëspërbëhetkryesishtngalëndabazale. Fijet e pjekurajanëtëpakta.
  • Nëorganizmin e rriturgjëndetnjëpopullatëqelizashqëruajnëmultipontecialitetin e qelizavemezenkimaleembrionale. Këtojanëqelizatadventicialetëkapilarëvetëgjakut. Indi mukozështënjë variant iinditlidhorembrional.
  • Karakterizohetngambizotërimiilëndësbazale. Ai ështënjëind me konsistencësixhel, qëperveçlëndësbazaleqë e ka me shumicë, ka fare pakfijeelastikeoseretikularesidhepakqeliza. Gjëndetnëkordonin umbilical tëfetusitkunjihetsilëndaxhelatinoze e Wartonetj.
indi lidhor fije shkrif t
Indi lidhorfijeshkrifët
  • Kykarakterizohetnganjënumërrelativishtimadhqelizashautoktonekundrejtelementevefijorë. Ka përhapjetëgjerënëtërëorganizmin e njeriut.
  • Gjëndetnëindinsubkutan, nëlëndën e mirëfilltëdhesubmukozën e aparatittretës e respirator, nëpleurë, perikard, nëstromën e shumëorganeveetj.
  • Takohetgjithashtupërrethenëvetëgjakut, nervave, muskujve, nëfascietanatomikeetj. ka enëzimdhenervëzimtëshprehur, gjëqëlehtësonfurnizimin e vetëinditlidhorapotëindit epithelial, nervor e muskulorngjitur me të.
indi lidhor fije shkrif t1
Indi lidhorfijeshkrifët
  • Qelizat e inditlidhortëshkrifët
  • Qelizatautoktone – qelizatmezenkimale, fibroblastet, adipocitet, mastocitet, histocitetdheplazmocitet.
  • Qelizat e migruarangagjakupërnëindinlidhor, neutrofilet, eozinofilet, limfocitetdhemonocitet
  • Fibroblastet – vendosenpranëfijevekolagjene.
  • Fibrocitet – janëmëtëvogla se fibroblastet.
  • Ngaanafunksionalefibroblastetjanëqelizapërgjegjësepërsintezën e elementevestrukturorëjashtëqelizortëinditlidhor. Këtosintetizojnëdhesekretojnëprekursorët e kolagjenit, elastinës e retikulinës.
  • Ndërsafibrocitettashmë e kanërealizuarkëtëfunksion. Pornëkushtëstimulimitëpërshtatshëm, fibrocitetmundtëshndërohennëfibroblasteqërimarrinvetitësintetizuese.
slide171
Adipocitet (qelizatdhjamore)janëndërqelizatfiksetëinditlidhorfijeshkrifët. Janëspecializuarpërsintezëndhedepozitimin e yndyrës. Këtoqelizanjihen me emrinadipocite. Janëpërbërës normal tëinditlidhorqëmundtëgjendenosesiqelizatëveçantatëshpërndaragjatëinditlidhorosetëgrupuarapërrethenëvetëvoglatëgjakut.
  • Morfologjikishtkëtoqelizakanëtëveçantëakumulimin e yndyrësnëcitoplazëmnëformëtërruzullitëvetëm, aqsayndyra e okuponpothuajsetërësishtatë. Kjobënqëbërthama e ktyreqelizavetëjetë e sheshtëdhetëvendosetnënjërënanëtëqelizëz, ndërsacitoplazmatëjetëqa e pakët sat ë zërëvetëmnjëzonëfarëtëhollërrethrruzullityndyror. Forma e tyreështë e rrumbullakët.
slide172
Mastocitet– janëqelizatërrumbullaktaosevezaketëinditlidhor me diametër 20-30mm. Citoplazmën e kanëtëmbushur me granulabazofilike. Bërthamën e kanëtëvogël, nëformësfere, dhetëvendosurnëpozicionqendror, porshpeshherëtëmaskuarngagranulat.
  • Veçoriakarakteristike e këtyreqelizaveështëprania e granulavetëmëdhanëcitoplazëm. Sipërfaqja e mastocitevepërmbanreceptorëspecifikëpërnjë fragment tëmolekulëssëimunoglobulinës E.
  • Granulat e mastocitevepërmbajnëgjthashtudhedisalëndëtëtjerasi, histaminë, proteaza neutral dhefaktorëtëanafilaksisë.
slide174
Histiocitet (makrofagët)- janëqelizafagocituesejetëgjatatëinditlidhortëshpërndaranëtërëtrupin. Kanë madhësi10-30mm.
  • Nëcitoplazëmkanëshumëlizozomedhevakuolaendocitoze. Kanëgjithashtumitokondre, mikrotubula. Janëjetëgjatadhemundtëjetojnë me muajnëindinlidhor.
  • Kanëorigjinëdhevetibiologjiketëngjashme me monocitet. Nëindinlidhorkëtomaturohendheshndërohennëmakrofagë.
  • Funksionetkryesoretëmakrofagëvejanëatofagocituese, imunologjikedhesekretore.
plazmocitet
Plazmocitet
  • Plazmocitetnëindinlidhorjantëtërralla, pornëindinlidhortësistemittretës, tëfrymëshkëmbimit, nëindinlimfoid, sidhenëinflamacionetkronike, numriityreshtohetnëmënyrëtëndjeshme.
  • Bërthamazakonishtështë e rrumbullakëtdhevendosetjashtëqëndrëssëqelizës. Kromatinabërthamoreorganizohetnëmënyrëtëtillëqëblloqet e heterokromatinësalternohen me atotëeukromatinës. Veçoriastrukturore e tyreështëcitoplazma e bollshme.
  • Citoplazmapranëbërthamësështëacidofile. Plazmocitetjanëqelizapërgjegjësepërsintezëndhesekretimin e sasivetëkonsiderueshmetëantikorpeve.
  • Antikorpetjanëglobulinaspecifike.
slide178
Elementëtfijorëtëinditlidhorfijeshkrifëtjanëtretipesh: - fijekolagjene – fijeelastike – fijet e ndërtuarangaglukoproteinastrukturore.
  • Fijetkolagjenejanëtëpranishmenëtërëtipat e inditlidhor me ndryshimesasiorenëvarësitëtipittëinditlidhor. Këtojanëfijetmëkarakteristikedhemëtëshprehuara. Secilafijepërbëhetngafijëzatëhollaqëquhenfibrile me drejtimparalelmefijen. Fibridetndërtohenngamolekulatkolagjene.
  • Fijetretikulare – janënjëfamilje e fijevekolagjene, porjanëshumëtëholladhekanëprirjetëformojnërrjeta. Këtojanëmarrësillojiveçantëfijeshproteinike.
  • Fijetelastike – përmbajtja e këtyrefijevenëoganetëmdryshmenukështë e njëjtë. Atogjenden me shumicënëmushkëri, lëkurë, nëfshikzën e tëmthit, nëdisaenëgjakutëmëdhasi aorta.
slide179
Fijet e ndërtuarangaglukoproteinatstrukturore. – Formohennganjëgrupmolekulashfijeformuesetëpërbërakryesishtngavargjeproteiniketëlidhura me vargjesaharideshtëdegëzuara.
  • Nëpërbërjetëkëtyreglukoproteinaveështëdhechondronectinaqëgjendettekkërcidhendërmjetësonadezionin e kondrocitevemëfijetkolagjenetëtipittëdytë.
slide180
Lëndabazale (ndërqelizore)
  • Lëndabazalepërbëhetnga 2 klasakomponentësh: glukozaminoglikanedheglukoproteinastrukturore. Vetitëmekaniketëlëndësbazalesigurohenngaglukoproteinatstrukturore, fibrilaretëinditjashtëqelizor me tëcilatlidhenkomponentëtamorfëtëlëndësbazale .
  • Nëpërbërjetëlëndësbazalegjendetgjithashtudhenjësasimjaft e vogëlfluidi, e ngjashme me plazmën e gjakut e pasur me jonedhelëndëtëdifuzueshme.
  • Kylëng indoor permbangjithashtunjëpërqindjetëvogëlproteinashplazmatike me peshëmolekularetëvogël, qëkanëmundurtëkalojnëmuret e kapilarëvesipasojë e presionithidrostatiktëgjakut. Përshkaktënatyrëssësajfizike, lëndabazalefunksiononsinjëbarierë e rëndësishmeqëpengonpërhapjen e mikro-organizmave.
slide181
Literatura
  • Histologjia
  • f 69-79