pulmoner rehab l tasyon l.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
PULMONER REHABİLİTASYON PowerPoint Presentation
Download Presentation
PULMONER REHABİLİTASYON

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 56

PULMONER REHABİLİTASYON - PowerPoint PPT Presentation


  • 1116 Views
  • Uploaded on

PULMONER REHABİLİTASYON. Dr.Yeşim Kurtaiş Aytür Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD. Epidemiyoloji. KOAH ölüm nedenleri arasında 4. sırada Uzun süreli özürlülük nedenleri arasında 2. sırada Yetişkin toplumda % 10-20 oranında. Hava akımının kısıtlanması .

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'PULMONER REHABİLİTASYON' - adeline


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
pulmoner rehab l tasyon

PULMONER REHABİLİTASYON

Dr.Yeşim Kurtaiş Aytür

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi

Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD

epidemiyoloji
Epidemiyoloji
  • KOAH ölüm nedenleri arasında 4. sırada
  • Uzun süreli özürlülük nedenleri arasında 2. sırada
  • Yetişkin toplumda % 10-20 oranında
slide3

Hava akımının kısıtlanması

Anksiyete

Korku

Yorgunluk

Solunum

güçlüğü

Öksürük

Balgam

Psikolojik gerginlik,

sinirlilik

Solunum kas

zayıflığı

Azalmış aktivite

Kondüsyonun

azalması

GYA’nde bağımlılık

15. Pratisyen Hekimlik Kongresi 27 -31 Ekim 2010, Antalya

YKA

pulmoner rehabilitasyon
Pulmoner rehabilitasyon

Semptomatik ve günlük yaşam aktiviteleri kısıtlanmış kronik solunum hastalığı olan bireylerde hastalığın sistemik bulgularını azaltmak veya stabilize etmek yoluyla, bireye özgü planlanan, medikal tedavi ile bütünleşmiş, kanıta dayalı, multidisipliner, kapsamlı bir girişimdir.

slide5

Klinik tablo

Riskli

Semptomatik

Atak

Solunum

yetmezliği

Girişimler

Sigarayı bırakma

Tedaviler

Rehabilitasyon

Diğer seçenekler

FEV1

Semptomlar

15. Pratisyen Hekimlik Kongresi 27 -31 Ekim 2010, Antalya

YKA

pr ile ili kili alanlar
PR ile ilişkili alanlar
  • Fiziksel tıp ve rehabilitasyon
  • İç hastalıkları
  • Göğüs hastalıkları
  • Aile hekimliği/Pratisyen hekimlik
slide7
KOAH
  • Astım
  • Broşiektazi
  • Kistik fibrozis
  • İnterstisiyel AH
  • Kısıtlayıcı göğüs duvarı

bozuklukları

  • Pulmoner HT
  • AC kanseri
  • Peri-post op. durumlar
  • Nöromüsküler hastalıklar

Dispne +

Egzersiz toleransı 

GYA’nde kısıtlı

FEV1 < %60 ref.

PR ADAYI

pulmoner rehabilitasyonun ama lar
Pulmoner Rehabilitasyonun Amaçları
  • Semptomları ve komplikasyonları 
  • GYA’de hastanın kapasitesini kullanmasını sağlamak
  • Egzersiz toleransını 
  • Kendine güven ve bağımsızlığı sağlamak
  • Psikososyal semptomları 
pulmoner rehabilitasyonun ama lar9
Pulmoner Rehabilitasyonun Amaçları
  • Hastaneye yatış sıklığını ve süresini 
  • Sağlık harcamalarını azaltmak
  • Mesleğe dönüşü sağlamak
  • Rekreasyonel aktivitelere katılımı 
  • Mortaliteyi azaltmak ?
pr program n n bile enleri
PR Programının Bileşenleri
  • Rehabilitasyon ekibi
  • Uygun hasta seçimi
  • Hasta eğitimi
  • Psikososyal yaklaşım
  • Fiziksel terapi yöntemleri
  • Egzersiz
hasta e itimi
Hasta eğitimi
  • Hastalık bilgisi
  • Tıbbi tedavi ve atak tedavisi
  • Solunum eğitimi ve enerji tüketimini azaltan yöntemler
  • Egzersizin önemi
  • Gevşeme eğitimi
  • Beslenme
  • Anksiyete ve depresyonla başa çıkma ve tedavisi
beslenme nerileri
Beslenme önerileri
  • Orta-ciddi KOAH olan bireylerin 1/3’ünde kilo kaybı ve kas kitlesi kaybı
  • Kilo kaybı  kötü prognoz
  • Kas kitlesi kaybı
  • Vücut kompozisyonu bozukluğu düzeltilmeli
  • Kalori alımının artırılması gereken durumlar
    • Vücut kütle indeksi (kg/m2) < 21
    • Son 6 ayda %10’dan fazla kilo kaybı
    • Son bir ayda %5’den fazla kilo kaybı
    • Egzersiz programına dahil edilen hastalar
sigara b rakma
Sigara bırakma
  • Tütün kullanımı tamamen bırakılana kadar kronik bir durum olarak kabul edilir.
  • Tütün bağımlılığı için etkili tedaviler mevcuttur ve tüm hastalara önerilmelidir.
  • Hekimler tütün kullanımını her hasta vizitinde sorgulamalıdır.
  • Tütün bağımlılığı tedavileri diğer tıbbi tedavilere ve önleyici tedavilere göre uygun maliyetlidir.
  • Kısa tütün bıraktırma girişimi etkilidir ve her hastaya önerilmelidir.
sigara b rakma14
Sigara bırakma
  • Kısa tütün bıraktırma girişimi “5 A”
    • Sor (Ask): her vizitte hastaya tütün kullanımını sor.
    • Öner (Advise): her hastaya uygun yaklaşımla tütünü bırakmasını kuvvetle öner.
    • Değerlendir (Assess): hastanın tütünü bırakma isteğini değerlendir.
    • Yardımcı ol (Assist): hastaya bırakma planı konusunda yardımcı ol, danışmanlık sağla, sosyal destek sağla, farmakoterapi öner.
    • Düzenle (Arrange): hastayı izleme al, yüzyüze veya telefonla görüşme düzenle.
psikososyal yakla m
Psikososyal yaklaşım
  • Orta-ciddi KOAH olan bireylerin yaklaşık %45’inde depresif semptomlar var.
  • Dispneyi tetikleyen aktivitelerin korkusu ile anksiyete
    • Sedanter yaşam biçim
  • Diğer psikolojik özellikler
    • Kızgınlık
    • Hayal kırıklığı
    • Yalnızlık-izolasyon hissi
    • Mutsuzlık
    • Huzursuzluk
    • Yaşama karşı negatif duygular taşıma

Mills TL.Soc Sci Med. 2001.

Lacasse Y, et al. J Cardiopulm Rehabil. 2001.

Dudley DL, et al. Chest. 1980.

oksijen deste i
Oksijen desteği
  • Hipoksemisi olan hastalarda uzun-dönem oksijen tedavisi standart uygulama, yaşam süresini uzatır.
  • Oksijen desteği
    • Arteryal oksijen basıncı (PaO2) < 55 mm Hg
    • Oksijen satürasyonu (SaO2) < %88
    • Pulmoner hipertansiyon, periferik ödem, polisitemi, konjestif kalp yetmezliği bulguları
  • Hedef
    • Bazal PaO2> 60 mm Hg
    • SaO2> %90
  • Günde 15 saat veya daha uzun
fiziksel terapi y ntemleri
Fiziksel terapi yöntemleri
  • Bronşiyal hijyen
    • Etkili öksürme
    • Bronşiyal drenaj
    • Postüral drenaj
  • Solunum teknikleri
  • Gevşeme teknikleri
solunum teknikleri
Solunum teknikleri
  • Büzülmüş dudak solunumu
  • Segmental solunum (Lateral kostal solunum)
  • Diafragmatik solunum (Abdominal solunum)
  • Yavaş ve derin solunum Hava çevirme tekniği (Air shifting)
  • Kurbağa solunumu (Glossofaringeal solunum)
  • Postüral teknikler (Trandelenburg ve öne eğilme ile soluma)
egzersiz
Egzersiz
  • Solunum kaslarının eğitimi
    • Kuvvet eğitimi
    • Dirence karşı inspiryum
    • Eşik inspiratuvar eğitim
  • Endurans eğitimi
    • Kontrollü hiperpne
    • İzokapnik hiperpne
  • Kondüsyon egzersizleri
  • Kas kuvvetini arttıran egzersizler
slide21

KAS

AKTİVİTESİ

O2-CO2

TAŞINMASI

SOLUNUM

VCO2

O2 akışı

CO2 oluşumu

Ekspirasyon

mitokondri

AKCİĞER

KALP

KAS

İnspirasyon

O2 tüketimi

CO2 akışı

VO2

O2 tüketimi 

CO2 oluşumu 

SV

KH 

Tidal V 

Solunum f 

15. Pratisyen Hekimlik Kongresi 27 -31 Ekim 2010, Antalya

YKA

egzersiz program na karar verme
Egzersiz programına karar verme
  • Hasta güvenli bir şekilde egzersiz yapabilir mi?
  • Egzersiz kapasitesi nasıl test edilmeli?
  • Ne tip egzersiz hasta için uygun?
  • İlerleme nasıl izlenmeli ve değerlendirilmeli?
kond syon egzersizini etkileyecek komorbid durumlar
Kondüsyon egzersizini etkileyecek komorbid durumlar
  • ASKH
  • Periferik damar hastalığı
  • Ciddi hipoksemi (?)
  • Ortopedik veya nörolojik hastalık
  • Anemi
  • Psikiyatrik bozukluk
  • Yetersiz motivasyon
  • Uyum sorunu
hastan n de erlendirimi
Hastanın değerlendirimi
  • Tanı
  • Solunum fonksiyon testleri
  • Difüzyon kapasitesi
  • Arteryal kan gazları
  • Hemoglobin
  • EKG
  • Ergospirometrik egzersiz testi
egzersiz testi s ras nda de erlendirilen parametreler
Egzersiz testi sırasında değerlendirilen parametreler
  • Semptomlar; dispne
  • Kalp hızı
  • Solunum hızı
  • O2 saturasyonu
  • EKG
  • Kan basıncı
egzersiz testi s ras nda de erlendirilen parametreler26
Egzersiz testi sırasında değerlendirilen parametreler

Tidal hacim (TV)

Dakika solunum hacmi (VE)

Alveolar solunum

Karbondioksit atılımı (VCO2)

Oksijen tüketimi (VO2)

Solunum kesri (RQ)

Solunum sonu alveolar CO2 (PET- CO2)

Anaerobik eşik (AE)

Arteryal kan gazları

HCO3

Laktat

Kalp kateteri

Pulmoner arter basıncı

Kardiyak debi

Mikst venöz oksijen basıncı ve satürasyonu

egzersiz testleri
Egzersiz testleri
  • Koşu bandı
  • Bisiklet
  • Koridor testleri (6 dk. yürüme testi)
  • Kol ergometresi
    • Kolaylık
    • Uygulanabilirlik
    • Doğru yorumlayabilme
slide29
Kişiye özgü egzersiz planlaması
  • Fizyolojik etkiyi elde etmek için minimum 18-20 seans (3/hf)
  • Yüksek yoğunlukta egzersiz
    • Semptomla sınırlı maksimum egzersizin en az %60’ı şiddetinde
    • Yapılamadığı durumda düşük yoğunlukta egzersiz
  • Daha semptomatik olan hastalarda aralıklı egzersiz
    • yüksek-düşük yoğunluk serileri
  • Hem üst hem alt ekstremite çalıştırılmalı
  • Hem kuvvetlendirme hem dayanıklılık (endurans) egzersizleri yaptırılmalı
  • Kuvvetlendirme egzersizleri belirgin kas atrofisi veya güçsüzlüğü olan hastalarda daha önemli
slide30
PR sonucu klinik olarak anlamlı ve hasta için önemli düzeyde ortaya çıkan değişiklikler:
    • Dispnede rahatlama
    • Egzersiz performansında artış
    • Fonksiyonel durumda iyileşme
    • Yaşam kalitesinde artış

Ries AL, et al. Ann Intern Med. 1995.

Griffiths TL, et al. Lancet. 2000.

Lacasse Y, et al. Cochrane Database Syst Rev. 2006.

Lacasse Y, et al. Lancet. 1996.

slide31
PR konusunda eğitim alan hasta grubunda
    • %17 oranında daha az atak
    • %27 oranında daha az hastaneye yatış
    • Hastanede yatış süresinde %80 oranında azalma
    • Yaşam kalitesinde artış

Bourbeau J, et al. Arch Intern Med. 2003.

California Pulmonary Rehabilitation Collaborative Group. J Cardiopulm Rehabil. 2004.

kan ta dayal t p a s ndan pr nerileri
Kanıta dayalı tıp açısından PR önerileri

Ries AL, et al. Pulmonary Rehabilitation: Joint ACCP/AACVPR Evidence-Based Clinical Practice Guidelines. Chest 2007.

  • KOAH olan bireylerde
    • Alt ekstremite kaslarının egzersiz eğitimi PR’nun zorunlu bir bileşenidir. 1A
    • PR dispneyi azaltır. 1A
    • PR yaşam kalitesini artırır. 1A
    • PR hastanede yatış süresini ve sağlık harcamalarını azaltır. 2B
kan ta dayal t p a s ndan pr nerileri33
Kanıta dayalı tıp açısından PR önerileri
  • KOAH olan bireylerde
    • 6-12 haftalık PR programı 12-18 aya kadar bazı sondurum parametrelerinde olumlu değişikliklere yol açar. 1A-1C
    • 12 haftadan uzun süreli programlar daha uzun süreli yarar sağlar. 2C
    • Kapsamlı programların psikososyal durum üzerine olumlu etkisi vardır. 2B
    • Yaşam süresi üzerine etki bilinmemektedir.
kan ta dayal t p a s ndan pr nerileri34
Kanıta dayalı tıp açısından PR önerileri
  • Yüksek yoğunluktaki egzersizle daha fazla olumlu fizyolojik değişiklik elde edilir. 1B
  • Hem düşük hem yüksek yoğunlukta egzersiz klinik fayda sağlar. 1A
  • PR programına kuvvetlendirme egzersizlerinin eklenmesi kas kuvvetini ve kitlesini artırarak fayda sağlar. 1A
  • Üst ekstremitelerin endurans eğitimi yararlıdır ve PR’na eklenmelidir. 1A
  • PR’da solunum kaslarının eğitimine mutlaka yer verilmesinin gerekliliği konusunda bilimsel kanıt yoktur. 1B
kan ta dayal t p a s ndan pr nerileri35
Kanıta dayalı tıp açısından PR önerileri
  • Başa çıkma ve atakların tedavisi konusunda hasta eğitimi mutlaka PR’da yer almalıdır. 1B
  • Psikososyal girişimlerin etkinliği konusunda yeterli kanıt yoktur. Ancak, uzman görüşü bu girişimlere yer verilmesini destekler. 2C
  • Egzersizle indüklenen ciddi hipoksemide oksijen destek tedavisi kullanılmalıdır. 1C
  • PR KOAH dışındaki kronik akciğer hastalıklarında da yararlıdır. 1B
slide36
Kardiyak ve pulmoner sorunu olan hastalarda anket çalışması
    • %36’sı sağlık personeli tarafından KPR konusunda bilgilendirilmiş
    • hastanede yattıkları süre içerisinde %35’ine çeşitli egzersizler ve solunum egzersizleri uygulanmış
    • %29’u KPR konusunda bilgisi olduğunu ifade etmiştir.

Kurtaiş Aytür Y, ve ark. KPR Çalışma Grubu, 2010

  • Kanada’da KOAH olan grubun sadece %2’sine PR programı uygulanabiliyor.

Brooks D, et al. Canada: national survey. Can Resp J, 1999.

slide37
Birinci basamak rehabilitasyon ekibinin bir bileşeni
    • Farkındalık
    • Eğitim
    • Hastanın farkındalığını artırma
    • Temel rehabilitasyon bileşenleri konusunda sorgulama
      • Sigara
      • İlaç tedavisine uyum
      • Beslenme
      • Psikolojik durumun sorgulanması
      • Aktivite düzeyi
    • PR hizmeti veren merkezlere yönlendirme
olgu 1
Olgu 1
  • BY, E, 31 Y, memur
  • İAH, 4 yıl
  • Yorgunluk
  • Düz zeminde yorulmadan yürüyebiliyor
  • Solunum sıkıntısı nedeni ile dinlenmeden

2 kat merdiven çıkabiliyor

  • Öksürük, balgam, hemoptizisi yok
  • Azatioprin 150 mg/gün
  • Yaygın ince raller
de erlendirme
Değerlendirme
  • TAM KAN:
    • BK 9100 /mm3
    • Hemoglobin 14.2
    • Hematokrit 41%
  • AKG :
    • pH 7,45 PaCO2 32 PaO2 65 HCO3 21
  • SFT:
    • FVC 2,4 (% 49)
    • FEV1 2,1 (% 51)
    • FEV1/FVC % 86
    • MVV 108
    • VC 2,4 (% 47)
    • RV 1,2 (% 118)
    • TLC 3,9 (% 74)
    • DLCO 11,5 (% 38)
olgu 2
Olgu 2
  • MA, K, 47 Y, ev hanımı
  • KOAH, 10 yıl
  • Yorgunluk, nefes darlığı
  • Sık hastaneye yatış
  • β2 blokör, mini doz inhaler
  • Gerektiğinde 2 L/dk. O2 tedavisi
  • Düz zeminde kısa mesafe yürüyor
  • Dinlenmeden 1 kat çıkabiliyor
  • Ev işlerini kendisi yapamıyor
de erlendirme45
Değerlendirme
  • TAM KAN:
    • BK 9300 /mm3
    • Hemoglobin 13,2
    • Hematokrit 41%
  • AKG :
    • pH 7,42 PaCO2 44 PaO2 67 HCO3 29
  • SFT:
    • FVC 0,86 (% 37)
    • FEV1 0,64 (% 33)
    • FEV1/FVC % 74
    • MVV 24
    • VC 0,97 (% 41)
    • DLCO 6,6 (% 30)
pulmoner rehabilitasyonun sonu lar
Pulmoner rehabilitasyonun sonuçları
  • Hastaneye başvuru ve yatış sıklığında 
  • Solunumla ilgili semptomlarda 
  • Psikososyal semptomlarda 
  • Yaşam kalitesinde 
  • Egzersiz toleransında 
  • GYA gerçekleştirme kapasitesinde 
  • İşe dönüş
  • Yaşam süresinde  (?)
pr ile d zeltilebilecek durumlar
PR ile düzeltilebilecek durumlar
  •  Aktivite düzeyi
    • Hastaneye sık yatış
    • Mortalite ile yakından ilişkili
  • Sedanter yaşam biçimi nedeni ile  fiziksel fitnes
  • Periferik kas fizyolojisinde bozukluklar; oksidatif enzimler, kas lifleri, kas tipleri vb.
  • Periferik kas kitlesinde 
pr ile d zeltilebilecek durumlar51
PR ile düzeltilebilecek durumlar
  • Egzersiz sırasında uyumsuz adımlama
  • Aktiviteler sırasında dispne korkusu
  • Fiziksel aktiviteler sırasında kendine güven kaybı
  • Hastalıkla başetme becerilerinde yetersizlik
sigara b rakma56
Sigara bırakma
  • Tütün bağımlılığı için etkili ilk beş farmakoterapötik ajan:
    • Bupropion (Zyban)
    • Nikotin sakızları
    • Nikotin inhaler
    • Nikotin nazal sprey
    • Nikotin bantları