Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 79

KOOPERATİFÇİLİK NEDİR?, BAZI TANIMLAMALAR VE ORGANİZASYON YAPISI PowerPoint PPT Presentation


  • 151 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

KOOPERATİFÇİLİK NEDİR?, BAZI TANIMLAMALAR VE ORGANİZASYON YAPISI. Prof.Dr.Murat YERCAN E.Ü.Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü. Ders İçeriği. 1)Kooperatifçilik nedir? Kooperatifçiliği anlatan önemli bir tanım 2)Kooperatifçiliğin doğuşu ve gelişimi 3)Neden Kooperatifçilik?

Download Presentation

KOOPERATİFÇİLİK NEDİR?, BAZI TANIMLAMALAR VE ORGANİZASYON YAPISI

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

KOOPERATFLK NEDR?, BAZI TANIMLAMALAR VE ORGANZASYON YAPISI

Prof.Dr.Murat YERCAN

E..Ziraat Fakltesi

Tarm Ekonomisi Blm


Ders eri i

Ders erii

1)Kooperatifilik nedir? Kooperatifilii anlatan nemli bir tanm

2)Kooperatifiliin douu ve geliimi

3)Neden Kooperatifilik?

-Tarmn rgtlenmeyi gerektiren zellikleri

4)Bir kooperatifin amalar nelerdir?

5)Kooperatifin Organizasyon Yaps ve Temel zellikleri

6)Bir rgtlenmeyi kooperatif yapan ilkeler

7)Kooperatif ile kr amac gden bir irket arasndaki farklar

8)Tarmda grlen kooperatif tipleri

9)Trk Tarmnda rgt Modelleri

10)Trk Tarmnda Kooperatifler


1 kooperatif ilik nedir

1)Kooperatifilik nedir?

  • Kooperatifilik = birlii yapma

  • Kooperatifilikte ibirlii; devlet yardm olmakszn tarafsz ve adil ilkelerle retim, pazarlama, zararlardan korunma veya dier hizmetlerin salanmas iin kiilerin oluturduklar birlemelerdir. Burada nemli olan konular;

    *ahslarn gnll birlemesi,

    *zararlardan korunma,

    *devlet yardmnn mutlaka gerekli art olmamas,

    *tm faaliyetlerde tarafszlk ilkesinin n planda olmasdr.


Kooperatifin nemli bir tan m

Kooperatifin nemli bir tanm

  • Oluan faydalarn kullanm esasna gre paylald, ortan mlkiyetinde ve ortan kontrolnde olan bir iletmecilik trdr.

    Burada ne kan zellikler unlardr;

    *Ortaklar kooperatifin sahibidir.

    *Ortaklar onu kontrol eder ve ynetir

    *Kooperatifi kullanan ortaklar onun faydalarndan yararlanr.


2 kooperatif ili in do u u ve geli imi

2.Kooperatifiliin Douu ve Geliimi

  • lk kooperatifilik 1800 l yllarda ngilterede grlmtr. Rochdale kasabasnda kurulan bu kooperatif bugnk modern kooperatifiliin temelini oluturmutur. Bu kurulan ilk kooperatif ortaklarnn gda ve dier tketim mallar ihtiyacn karlayan bir TKETM kooperatifidir.

  • Ayn yllarda da Fransada st reticileri bir araya gelerek bir st retimi ve pazarlama kooperatifi kurmulardr.

  • Almanyada ise esnaf ve zanaatkarlar bir araya gelerek bir kredi kooperatifi kurmulardr.

  • Dolays ile bu tr organizasyonlar sanayii devrimi ve rnesans yaam olan bat avrupa lkelerinde ilk kez grlmeye balam ve daha sonra tm dnyaya yaylmtr.


3 tar m n kooperatif ili i gerektiren zellikleri

3.Tarmn Kooperatifilii gerektiren zellikleri

  • 1)Tarm reticisinin geliri genelde dier kesimlere gre olduka dktr.

  • 2)Tarm reticisi genelde kk parsellerde retim yapar ve ortalama arazi genilii bir aileyi geindirecek dzeyde deildir

  • 3)Tarm kesiminde aile nfusu fazladr ve tm aile fertleri tarm iletmesinde alr.

  • 4)Bir ok tarm reticisi bireysel davranlar ile zaten kendileri aleyhine olan Pazar koullarn daha da ekilmez hale sokarlar

  • 5)Gelimekte olan lkelerde tarmda sermaye birikimi dktr. Makineleme azdr. Bu da verimi olumsuz etkilemektedir.

  • 6)Gelimekte olan lkelerin tarmnda alt yap eksiklikleri tarmn hergeen gn daha kt ekonomik koullar iine srklenmesine neden olur.

  • 7)Tarm dndaki kesimlerde rgtlenme ve birlikte hareket daha iyi organize olmutur.

  • 8)Daha birok ekonomik nitelikli zellik, tarmda birlikte hareket etmeyi gerektirir(Doaya bamllk, arz-talep esnekliklerinin dkl, vs)


4 kooperatifin ama lar

4.Kooperatifin Amalar

  • Ekonomik Nitelikli Amalar

Sosyal Nitelikli Amalar

-Sermaye birikimi salamak

-Ortaklar iin en iyi fiyata ulamak

-Ortaklara en yksek geri demeyi

Yani risturn demesini salamak

-Piyasada istikrar ve piyasa barn

Salamak

-En yksek ciroya(sat geliri)

ulamak

-Sermayenin tabana yaylmasna

Katkda bulunmak

-Ortaklarna kendi-kendine ynetme

Yetenei(katlmclk) salamak

-gcne istihdam imkan yaratmak


5 kooperatifin organizasyon yap s ve temel zellikleri

5.Kooperatifin Organizasyon Yaps ve Temel zellikleri

Ortak letme

Kooperatif letme

Ortak letmede hedef maximum kr dr

Kooperatif iletmede ise maliyet fiyatna hizmettir.


Bu olu umun temel zellikleri unlard r

Bu oluumun temel zellikleri unlardr;

  • 1) Kiiler topluluudur ve ekonomik bir birimdir. Kesinlikle bir yardm kurumu deildir.

  • 2)Ortak-mteri zdelii ve patron-mteri zdelii sz konusudur.

  • 3)Gelitirme grevi vardr;

    ortaklarnn daha rasyonel retim ve tketim koullarnn iyiletirilmesi,


6 bir rg tlenmeyi kooperatif yapan ilkeler

6.Bir rgtlenmeyi Kooperatif yapan ilkeler

  • 1)Gnll ve ak yelik

  • 2)Demokratik ye kontrol

  • 3)yenin ekonomik katlm

  • 4)zerklik

  • 5)Eitim ve bilginin gelitirilmesi

  • 6)Toplumsal zellik

  • 7)Kooperatifler aras ibirlii-entegrasyon


7 bir kooperatif ile k r amac g den bir firma aras ndaki farkl l klar

7)Bir kooperatif ile kr amac gden bir firma arasndaki farkllklar

KOOPERATFLERDE

  • RKETLERDE

1)Sermaye birliidir, sermaye

nplandadr.

2)Temel ama max. Krdr

3)Kontrol eldeki hisse oranna

gredir. %50 den fazla hisseyi

Elinde tutan firmay ynetir.

4)Firmann kr dzeyi arttka

Ortaklarn ald krda artar

5)Ortaklk sermaye oranna gre

Krdan pay alnr

6)Bir kii birden fazla hisse alabilir

1)ahs birliidir. nsan unsuru

nplandadr.

2)Temel ama maliyet fiyatna

Hizmettir

3)yelik istisnalar dnda herkese

Aktr

4)Kontrol demokratiktir. Ynetim

Gc hisse ile ilgili deildir.

5)Ortak al-veri oranna gre kr

Dan pay alr.

6)Bir kii bir hisse alr. Fazla hisse

Genel kurul karar ile belirlenir.

Bunun zerine klmas ortaklar iin

Mantkl deildir.


8 tar mda g r len kooperatif tipleri

8. Tarmda grlen kooperatif tipleri

  • 1)Tarmsal Pazarlama Kooperatifleri; Ortandan rn alr, ya hi ilemeden ileyici bir firmaya satar yada kendisi ileyerek tketiciye ulatrr. Kendisi ilerse ortann kazanc daha ok olur.

  • 2)Tedarik Kooperatifleri; Ortann ihtiyac olan tarmsal girdileri onlara temin eden kooperatiflerdir. Bu girdileri ya retici-sanayiciden temin ederek ortana satar yada bunlar kendi iletmesinde reterek temin eder. Kendi retirse kooperatif orta daha ok kazanr.

  • 3)Tarmsal Hizmet Kooperatifleri;Tar reticisine sulama suyu temin eder, suni tohumlama hizmeti verir, arazi tesfiye, drenaj hizmeti verir, tarm sigortas yapar.

  • Bu hizmetlerin hepsini birden yapan ok amal kooperatiflerde vardr


T rk tariminda rg tlenmen n genel g r n m

TRK TARIMINDA RGTLENME DESEN

TRK TARIMINDA RGTLENMENN GENEL GRNM

Kamu rgtlenmesi

retici rgtlenmesi

Mesleki rgtlenme

Ekonomik rgtlenme

Ziraat Odas

Tarmsal Kooperatifler

Ky. Hiz.Gtrme

Bir. Ve Sulama

Birlikleri

ifti Birlik ve Dernekleri

Kalknma Vakflar

retici Birlikleri

Sendikalar


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

2.RETC RGTLENMESSunumda retici rgtlenmesi ve retici rgtlenmesi iinde de ekonomik rgtlenme ekilleri daha detayl bir ekilde ele alnarak, sonularnn karlatrlmas yoluna gidilmitir.

  • 2.1.Ekonomik rgtlenme

  • 2.2.1.Kooperatifler

  • lkemizde Ekonomik rgtlenmenin iinde en byk arl Kooperatifler ekmektedir. Bugn lkemizde tarm kesiminde hizmet veren kooperatifler 4(drt) farkl yasa ile kurulup, ynetilmektedir. Bunlar;

  • a)Tarm Sat Kooperatifleri ve Birlikleri

  • Bu kooperatifler lke tarmnda byk neme sahip kooperatiflerdir. ledikleri rnler lke ticaretinde son derece nemli rnlerdir. ou zamanda politikaclara hedef olmu kooperatiflerimizdir. u anda 333 birim tarm sat kooperatifi 17 kooperatif st birliinde rgtlenmilerdir. Birim kooperatiflere ye toplam 750 bin civarnda ifti mevcuttur. altklar rnleri itibariyle birou kendi sanayisini kurmulardr. Tarmsal Sanayinin gzel rneklerine sahiptirler. 2000 ylnda karlan 4572 sayl kanun ile zerkliklerine kavumulardr. Ayrca, bu kanun ile kendi irketlerini kurma serbestisi de getirilmitir. Bunlar ksaca; TAR, FSKOBRLK, UKOBRLK, KOZABRLK, ANTBRLK, MARMARABRLK, GLBRLK, TRAKYABRLK ve dierleri.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

b) Tarm Kredi Kooperatifleri;1581 sayl yasa ile kurulan tarm kredi kooperatifleri, gnmzde 2500 yaklaan birim kooperatif ve 1,5 milyon ifti orta ile nemli kooperatiflerimizdendir. Bu kooperatifler 9(dokuz) blge birlii ve merkez birlii eklinde st rgtlenmeye gitmilerdir. Yaklak 27 bin kyde rgtlenmilerdir. Kredi kaynaklarnn ok byk bir ksmn yabanc kaynaklar zerine oturtmu olan tarm kredi kooperatifleri, 2000 yl itibariyle plasmanlarnn sadece %12 sini kendi z kaynaklarndan karlamtr. Bu da, tarm kredi kooperatifilii iin bir sorundur.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

c) Genel Tarmsal KooperatiflerYukarda saydmz kooperatiflerin dnda kalan Pancar Kooperatifleri, Tarmsal kalknma Kooperatifleri, Sulama kooperatifleri, Su rnleri ve Ya meyve sebze kooperatiflerinin bulunduu kooperatiflerdir. Bu kooperatifler 1163 sayl Genel kooperatifler yasasna tabidirler. Bunlarla ilgili ayrntl bilgi aadaki tabloda verilmitir.

lkemizde tarmsal kalknma kooperatiflerinin 2, sulama kooperatiflerinin de 1

Merkez birlii mevcuttur.


T rk yede ft n n rg tlenme desen ve kooperat f di i rg tlenme modeller

TRKYEDE FTNN RGTLENME DESEN VE KOOPERATF DII RGTLENME MODELLER

Prof.Dr.Murat YERCAN


T rk ye tariminin rg tlenme desen

Kamu rgtlenmesi

retici rgtlenmesi

Tarm ve Ky l. Bak.

Mesleki rgtlenme

Ekonomik rgtlenme

San. Ve Tic. Bak.

ZiraatOdalar

Tarmsal Kooperatifler

*Sulama Birlikleri

*Damzlk Yet. Birlikleri

evre ve Orman Bak.

ifti Birlik ve

Dernekleri

Sendikalar

retici Birlikleri

TRKYE TARIMININ RGTLENME DESEN


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

1)TRKYEDE YETTRC BRLKLER

lkemizde u anda drt(4) alanda rgtlenmi damzlk yetitirici birlikleri mevcuttur.

Bunlar; Bykba, Kkba, Kanatllar ve Arclk alannda faaliyet gstermektedirler.

Bunlarda kendi aralarnda rgtlenerek, merkez birliklerini kurmulardr.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

Yetitirici birliklerinin amalar da ok yelerinin mesleki ihtiyalarna dnk

hizmetleri kapsamaktadr. Dernek zihniyeti ile kurulmu olduklarn sylemek

mmkndr. Ancak, ekonomik nitelikli bir ok konuda da faaliyet gstermeleri

asndan yasal bir kstlama sz konusu deildir. Bu amalar u ekilde

zetleyebiliriz;

  • yeleri arasnda dayanmay salamak,

  • yelerinin mesleki eitimlerini salamak,

  • Soy kt faaliyetlerini yrtmek,

  • yelerine hayvan sal ve suni tohumlama hizmeti vermek,

  • rnlerin sat iin her trl tesisi kurma, kiralama ve iletmek,

  • yelerine mesleki alanda sigorta faaliyeti sunmak,

  • yelerinin kredi ihtiyalarn gidermek iin kolaylklar salamak

    eklinde sralanabilir.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

  • 2)TRKYEDE RETC BRLKLER

    AB uyum yasalar dorultusunda Tarm Bakanlnn zorlamas ile kurulmu ve

    kurulmakta olan ifti rgtleridir. AB ortak tarm politikasnn uygulanmasnda

    Kullanlmas dnlen rgtlerdir. Devlet bu rgtleri kullanarak piyasa

    Mekanizmasna mdahale edecektir. iftilere denecek destekler bu rgtler

    araclyla yaplacaktr. Seilmi rn veya rn gruplar baznda ve asgari ile

    dzeyinde kurulmaktadrlar. Meyvecilik konusunda 7 rn grubunda, Sebzecilik

    Konusunda 3 rn grubunda, Tarla bitkileri konusunda 7 rn grubunda,

    Hayvanclk konusunda ise 7 rn grubunda ve Organik rn yetitiricileri birlii

    Olarak kurulabilirler.

    Bitkisel rn Birlikleri kurulacaklar yerin toplam retiminin en az %10 unu yeleri ile

    salamaldr.

    Hayvansal rn birlikleri ise; St iin en az yllk 3600 ton pazarlanabilir ste,

    Krmz et iin en az 320 ton ete, Yumurta iin 16 milyon adet pazarlanabilir rne

    Sahip olmas gerekir.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

retici Birliklerinin Amalar;

*lgili rnle ilgili olarak piyasa aratrmas yapmak,

*yelerinin rnlerine Pazar bulmak,

*yelerine teknik bilgi destei, yaym ve danmanlk yapmak,

*rnlerin tantm ile ilgili faaliyetlerde bulunmak,

*rn depolama konusunda yardmc olmak,

*rnlere ilikin ortak piyasa dzenlemelerini yrtmek,

*Szlemeli retim konusunda faaliyette bulunmak,

gibi daha ok rn ile ilgili yelerine pazarlama kolayl zerine younlam ve yine daha ok yelerinin mesleki eitimlerine ynelik hizmetler stlenmi bir yaps sz konusudur.


T rk tariminda ret c rg tlenmes

TRK TARIMINDA RETC RGTLENMES

Prof.Dr.Murat YERCAN

Ege niversitesi Ziraat Fakltesi

Tarm Ekonomisi Blm

Bornova-zmir

Murat.yercan@.ege.edu.tr


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

1.GR2.TRK TARIMINDA RGTLENME 2.1.Kamu rgtlenmesi 2.2.retici rgtlenmesi 2.2.1.Ekonomik rgtlenme 2.2.1.Mesleki rgtlenme 2.3.rgtlenme Sorunlar3.ABYE UYUM SRECNDE RGTLENMEYE LKN YAPILMASI GEREKL YLETRMELER 3.1.Kreselleme Sreci ve rgtlenme likileri 3.2.ABde rgtlenmenin Genel erevesi 3.3.Trk Tarmnda ve ABde rgtlenmenin Genel Hatlar le Karlatrlmas 3.4.Yaplmas Gerekli yiletirmeler4.ZET VE SONU


T rk tariminda rg tlenmen n genel g r n m1

TRK TARIMINDA RGTLENME DESEN

TRK TARIMINDA RGTLENMENN GENEL GRNM

Kamu rgtlenmesi

retici rgtlenmesi

Mesleki rgtlenme

Ekonomik rgtlenme

Ziraat Odas

Tarmsal Kooperatifler

Ky. Hiz.Gtrme

Bir. Ve Sulama

Birlikleri

ifti Birlik ve Dernekleri

Kalknma Vakflar

retici Birlikleri

Sendikalar


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

2.RETC RGTLENMESSunumda retici rgtlenmesi ve retici rgtlenmesi iinde de ekonomik rgtlenme ekilleri daha detayl bir ekilde ele alnarak, sonularnn karlatrlmas yoluna gidilmitir.

  • 2.1.Ekonomik rgtlenme

  • 2.2.1.Kooperatifler

  • lkemizde Ekonomik rgtlenmenin iinde en byk arl Kooperatifler ekmektedir. Bugn lkemizde tarm kesiminde hizmet veren kooperatifler 4(drt) farkl yasa ile kurulup, ynetilmektedir. Bunlar;

  • a)Tarm Sat Kooperatifleri ve Birlikleri

  • Bu kooperatifler lke tarmnda byk neme sahip kooperatiflerdir. ledikleri rnler lke ticaretinde son derece nemli rnlerdir. ou zamanda politikaclara hedef olmu kooperatiflerimizdir. u anda 333 birim tarm sat kooperatifi 17 kooperatif st birliinde rgtlenmilerdir. Birim kooperatiflere ye toplam 750 bin civarnda ifti mevcuttur. altklar rnleri itibariyle birou kendi sanayisini kurmulardr. Tarmsal Sanayinin gzel rneklerine sahiptirler. 2000 ylnda karlan 4572 sayl kanun ile zerkliklerine kavumulardr. Ayrca, bu kanun ile kendi irketlerini kurma serbestisi de getirilmitir. Bunlar ksaca; TAR, FSKOBRLK, UKOBRLK, KOZABRLK, ANTBRLK, MARMARABRLK, GLBRLK, TRAKYABRLK ve dierleri.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

b) Tarm Kredi Kooperatifleri;1581 sayl yasa ile kurulan tarm kredi kooperatifleri, gnmzde 2500 yaklaan birim kooperatif ve 1,5 milyon ifti orta ile nemli kooperatiflerimizdendir. Bu kooperatifler 9(dokuz) blge birlii ve merkez birlii eklinde st rgtlenmeye gitmilerdir. Yaklak 27 bin kyde rgtlenmilerdir. Ortaklarn borlandrarak, nakdi ve ayni kredi vermektedir. Kredilerin ounu gereksinim duyulan girdiler baznda vermekte ve bu girdilerin bedeli kadar ortan borlandrmaktadr. Tarm alet ve makinalar, gbre, ila ve hatta bir ok tketim mallarn ortaklarna temin etmektedir.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

c) Genel Tarmsal KooperatiflerYukarda saydmz kooperatiflerin dnda kalan Pancar Kooperatifleri, Tarmsal kalknma Kooperatifleri, Sulama kooperatifleri, Su rnleri ve Ya meyve sebze kooperatiflerinin bulunduu kooperatiflerdir. Bu kooperatifler 1163 sayl Genel kooperatifler yasasna tabidirler. Bunlarla ilgili ayrntl bilgi aadaki tabloda verilmitir.

lkemizde tarmsal kalknma kooperatiflerinin 2, sulama kooperatiflerinin de 1

Merkez birlii mevcuttur.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

2.2.2.Kalknma Vakflarlkemizde Vakflar 903 sayl yasaya gre kurulur ve ynetilirler. lkemizde birok vakf olmasna ramen, bunlarn yaklak olarak on(10) kadar tarmsal kalknma vakflardr. Bunlardan en nemlileri unlardr;

  • Trkiye Kalknma Vakf; zellikle st inekilii, tavukuluk, arclk gibi projeler uygulamaktadr.

  • Anadolu Kalknma Vakf; vakf daha ziyade Van, Hakkari ve Erzurum illerinde faaliyet gstermektedir. Bu vakf hayvanclk, el sanatlar, meyve-sebze retim projeleri uygulamaktadr.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

2.2.3.Kylere Hizmet Gtrme Birlikleri - Sulama Birlikleri- Damzlk Sr Yetitirici BirlikleriBu organizasyonlarn kendine zg bir yasas yoktur. Yasal gcn mahalli idareler kanunu, ky kanunu gibi kanunlardan alrlar. Kylere hizmet gtrme birliklerinin temel amac krsal kesimdeki alt yap yetersizliklerini gidermek olmasna ramen, tarmsal retim ile ilgili bir ok alanda da faaliyette bulunmaktadrlar. Trakya blgesinde bunlarn gzel rneklerine rastlamak mmkndr.Sulama birlikleri de DS nin sulama hizmetlerini devrettii organizasyonlar olarak kurulmulardr. DS bugn sulama tesislerinin byk bir blmn bata sulama birlikleri olmak zere devretmitir. Sulama Birlikleri de yasal gcn mahalli idareler ve ky kanunlarndan almaktadr.Her iki organizasyon modelinin de kendine zg mstakil bir kanununun olmamas, farkl hukuksal sorunlarn zmn engellemektedir. Bu organizasyonlar, demokratik iti organizasyonlar deillerdir. Bu oluumlar tabann tercihlerini yanstmamaktadr.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

  • Damzlk Sr Yetitiricileri Birlikleri, Tarm Bakanl tarafndan karlm bir ynetmelik uyarnca kurulmaktadrlar.

  • Temel amalar, sr yetitiricilerinin kendi aralarnda rgtlenerek stn verimli hayvanlar yetitirmelerini salamaktr. Bunu yaparken; soy kt ve verim kaytlarnn tutulmas, hayvan sal hizmetlerinin yrtlmesi, sigorta ilemlerinin yaplmas, girdilerin salanmas dr.

  • Kylere hizmet gtrme ve sulama birliklerine nazaran nispeten daha demokratik ve bamsz bir yaplar vardr. AB lkelerindeki benzer organizasyonlarla e deer fonksiyonlara sahiptirler.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

2.2.4.retici Birlikleri2004 ylnn Haziran aynda karlan 5200 sayl kanun ve 2005 yl banda karlan ynetmelik ile Tarmsal retici Birliklerinin Kurulmasna izin verilmektedir. Bu birlikler rn veya rn grubu baznda ile dzeyinde kurulmas ngrlen rgt tipidir. u ana kadar kurulmu bir retici birlii mevcut deildir. Bu konuda ok byk skntlar mevcuttur. Bu tip bir rgtlenme modeli kooperatif-dernek aras bir rgtlenme modelini yaratmaktadr. Gerek kanunda ve gerekse de karlan yeni ynetmelikte bu birliklerin kurulmas ve almas ile ilgili ok fazla ak nokta ve yantlanmas gerekli konu bulunmaktadr.AB deki retici birlikleri dernek statsnde alrlar ve balca grevleri; lobi faaliyetleri yrtmek, yelerine danmanlk hizmeti vermek, ifti kayt sistemi ve veri tabannn hazrlanmas, teknik ve ekonomik konularda yelerine eitim hizmeti vermek olarak sralanabilir.Dernek statsnde alacak olan retici Birliklerinin dernekler kanunu gre ticaret yapmas mmkn deildir. Oysa AB retici rgtlerinin tannma kriterleri iinde; retici rgtnn rnlerin depolanmas, paketlenmesi ve pazarlanmas iin teknik aralar salamak zorunluluu aranmaktadr. Ticaret yapmas yasak olan bir organizasyonun btn bunlar nasl gerekletirecei soru iaretidir. lkemizdeki birliklere kooperatiflerin baz fonksiyonlar da yklenmitir. Kooperatifiliin nndeki engeller almadan ,retici Birliklerinin baarl olabileceini sanmyorum.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

lkemizdeki retici organizasyonlar AB Ortak Piyasa dzeni asndan incelendiinde baz rn ve rn gruplar hari bir ou iin retici organizasyonlar hazrdr. Bunlar iin yeni bir organizasyon modeli aramaya gerek yoktur.(TMO, TAR, UKOBRLK, TRAKYABRLK, MARMARABRLK, KOZABRLK, KARADENZBRLK, FSKOBRLK, Ttn Tarm sat Koop. Gibi).Ancak, dier rnler asndan(Pirin, Patates, Meyve-Sebze, Hayvansal rnler) yeni organizasyon modelleri arama yerine, hukuki alt yaps hazr olan kooperatif ve st birliklerinin kuruluunun tefik edilmesinden baka yaplacak bir ey olduunu sanmyorum. Bu alanlarda da kooperatiflerin kurulmalar ve yaygnlamas salanarak bu sorun zmlenir di.retici Birlikleri ile yeni bir model arayna girilmitir. En azndan, Bakanlk bundan sonraki srete yukarda saydm Birlikler kapsamna giren rnler itibariyle retici Birlii Kurulmasna izin vermemesi gerekir.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

3.2.ifti Birlik ve DernekleriBu organizasyonlar dernekler yasasna gre kurulan organizasyonlardr. Blge ve rn baznda kurulduklar gibi meslek adlar ile de kurulmaktadrlar. Bunlardan en nemlilerini u ekilde sralayabiliriz; Manisa Baclar Dernei, Ege Blgesi St Hayvancl ve St reticileri Dernei, Ege iftiler Dernei, Adana iftiler Dernei, Muz reticileri Dernei(Muz-Der) gibi.Bu organizasyonlar daha ok teknik konularda yelerine bilgi aktarmnda bulunmak ve yeleri arasnda gr-alveriinde bulunmak ve meslein menfaatlerini korumak iin kamu oyu oluturma faaliyetlerinde bulunmak gibi grevler stlenmektedirler.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

3.3.Sendikalarlkemizde TRK- ve HAK-e bal tarm ve orman iileri sendikalar mevcuttur. Bunlar;TRK- HAK-Tarm-: 41046 ye z-Tarm Orman-: 75590 ye Tarm Orman Sen.: 18030 yeAyrca;Ege Blgesinde ifti dzeyinde Ttn-Sen ve zm-SenKaradeniz Blgesinde Fndk-Sen sendikalar da mevcuttur.Bu sendikalar daha ziyade szlemeli tarm da sanayiciye taraf oluturmada grev almak iin kurulmulardr.


Avrupa b rl nde kooperat f l k hareket n n de erlend r lmes

AVRUPA BRLNDE KOOPERATFLK HAREKETNN DEERLENDRLMES

Prof.Dr.Murat YERCAN

Ege niversitesi Ziraat Fakltesi

Tarm Ekonomisi Blm

Bornova-zmir

[email protected]


1 d nya da ve ab de kooperat fler n bazi neml ekonom k ba arilari

1.DNYADA VE ABDE KOOPERATFLERN BAZI NEML EKONOMK BAARILARI

  • Belikada eczane kooperatiflerinin ila piyasasndaki pay %19,5 dur.

  • Brazilyada kooperatifler lkenin toplam ulusal haslasnn %40 n retmektedirler. Tarm rnleri ihracatnn %6 sn gerekletirmektedir.

  • Kolombiyada salk kooperatifleri nfusun %16 sna salk hizmeti vermektedir. Kahve piyasasnn %34 kooperatiflerin elindedir.

  • Danimarkada tketici kooperatifleri perakende pazarnn %37 sine sahiptirler.

  • Finlandiyada kooperatifler et rnlerinin %74 nden, st rnlerinin %96 sndan, yumurta retiminin %50 sinden, ormanclk rnlerinin %34 nden ve bankaclk sektrndeki toplam mevduatn %34 nden sorumludurlar.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

  • Fransada toplam mevduatn %60 na kooperatifler hakimdir. Toplam perakendeci firmalarn %25i kooperatifitir.

  • Macaristanda, kooperatifler ulusal gda ve perakende satlarnn %14ne sahiptirler.

  • Kenyada, kooperatifler ulusal gelirin %45ini retmilerdir. Kahve piyasasnn %70ine, st piyasasnn %76 sna, pamuk piyasasnn %95 ine sahiptirler.

  • Kore balklk kooperatiflerinin Pazar pay %71 dir.

  • Yeni Zelanda da, kooperatifler ulusal gelirin %22 sini retmektedirler. Kooperatifler st piyasasnn ve ihracatnn %95 ine sahiptirler. Et piyasasnn %70 ine, kimyasal gbre piyasasnn %70 ine ve iftlik girdilerinin %50 sini temin etmektedirler.

  • ngilterede turizm sektrndeki seyahat irketlerinden en by bir kooperatiftir.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

  • stihdama Katk

  • Kooperatifler tm dnya apnda 100 milyondan fazla kiiye istihdam imkan salamaktadrlar,

  • Kolombiyada, kooperatifler 109 000 kiiye i imkan salamakta ve 379 000 iide ii retim kooperatiflerinde ii-patron olarak almaktadr. Kooperatifler salk sektrne %23, ulam sektrne %18, sanayi sektrne %13, finans sektrne %11, ve tarm sektrnede %9 orannda istihdam salamaktadrlar.

  • Fransada21 000 kooperatif 4 milyondan fazla i imkan salamaktadr.

  • Almanyada8106 kooperatif 440 000 kiiye istihdam salamaktadr.

  • Italyada70 400 kooperatif iletme 1 milyon kiiye istihdam salamaktadr.


Ab de tarimsal rg tlenmen n genel g r n m

ABDE TARIMSAL RGTLENMENN GENEL GRNM

COGECA

COPA

CEJA


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

COGECA (AB TARIMSAL KOOOPERATFLER GENEL KOMTES)AB bnyesinde kooperatiflerin st birliidir.ye lkelerden toplam 39 kooperatif st kuruluu yesi vardr. Bu organizasyon kendi zel konularn, Avrupa Komisyonunda, Bakanlar Konseyinde, Avrupa Parlementosunda, Ekonomik ve Sosyal Komitede ve Blgesel Komitede sunar ve tartlmasn salar.COGECA, Kooperatifler ve tarm ile ilgili topluluk politikalarnn gelitirilmesi ve hazrlanmasnda taraf tekil etmektedir.COGECA, Kooperatifler aras ilikilerin gelitirilmesi faaliyetlerinde bulunmaktadr. hracat ve ithalat yapan kooperatiflerin listesini hazrlamakta, 500 den fazla kooperatifin faaliyetlerinin istatistiklerini tutmakta, kooperatifilik ile ilgili almalar(vergilendirme, kooperatif hukuku, kooperatif eitimi) yapmakta ve sempozyumlar dzenlemektedir.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

COPA (AB TARIMSAL ORGANZASYONLAR KOMTES)25 lkeden toplam 59 ifti rgt yesi mevcuttur. Bunlarn iinde ziraat odalar , sendikalar, ifti birlikleri ve hatta kooperatifler gibi bir ok ifti rgt vardr.COPA, ok fonksiyonlu ve srdrlebilir avrupa tarm modelinin gelitiricisi ve savunucusudur.COPA Avrupa komisyonunda temsil edilmektedir. COPA komisyon yeleri ile OTP ve piyasa dzenleri ve yllk rn fiyatlar konusunda tartmalarda bulunmak zere toplantlar yapar.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

CEJA (AVRUPA GEN FTLER KONSEY)Bnyesinde 22 ulusal organizasyon vardr. 1 milyona yakn gen iftiyi temsil etmektedir.CEJA Avrupa komisyonunun 24 tarmsal komitesine dzenli olarak katlmaktadr.CEJA; Avrupada krsal alan ve tarmn gelitirilmesinde etkili olmak, Gen iftilerin koullarn iyiletirmek, Gen iftiler aras iletiimi salamak, Gen iftilerin eitimi ile ilgili almak, Tarmn rol konusunda toplumu bilgilendirmek


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

AB bir btn olmasna ramen tek tip bir rgtlenme deseni bulmak mmkn deildir. ABde her lkenin kendine zg bir rgtlenme modeli mevcuttur. DANMARKA


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

  • Danimarkada ifti rgtlenmesinin geliimi drt nemli ifti kuruluunun incelenmesi ile aklanabilir.

  • 1)Danimarka ifti Birlikleri Federasyonu

  • lkemizdeki Ziraat Odalar ile e deer kurululardr. Amac; Danimarka tarmnn ekonomi iindeki nemini korumak ve teknik bilgi ve ynetimle tarmn gelimesine katkda bulunmaktr. Federasyon, dier tarmsal kurulularla birlikte parlementerlere tarm hakknda bilgi verir ve siyasi partilerle dzenli toplantlar yapmaktadrlar.

  • 2)Danimarka ifti Aileleri Birlikleri

  • Bu organizasyon da lkemizdeki Ziraat Odalarnn edeeri olan bir modeldir. Amac; iftilerin genel menfaatlerini savunmak ve yelerine ekonomik, sosyal, kltrel, teknik konularda yardmc olmaktr.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

3)Danimarka Kooperatifleri Federasyonu1899 ylnda kurulmu bir organizasyondur. Federasyon 25 ye kurulutan meydana gelmektedir. Bunlarn iinde Tarmsal ileme ve pazarlama kooperatifleri ile birlikte bankaclk, sigortaclk, balklk alanlarnda faaliyet gsteren bir ok irket de federasyona yedir. Amac; yelerinin her trl girdilerini temin etmek ve rnlerinin pazarlanmasn salamaktr. 4)Danimarka Tarm KonseyiBu konsey yukarda saylan organizasyonlarn stnde olan bir oluumdur. Danimarka tarmnda yatrmlar, pazarlama, teknik ve ekonomik ibirliinin salanmas ve yelerinin ortak karlarnn korunmas konularnda almaktadr. lke tarm politikasnn saptanmas ve uygulanmasnda konseyin byk etkinlii bulunmaktadr.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

FRANSAFransada ifti rgtlenmesi ok eitli ve geni kapsamldr. ifti rgtlenmesini genel olarak alt(6) ana grup altnda toplamak mmkndr.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

Ulusal ifti Birlikleri FederasyonuBirok ifti kuruluunun birlemesinden olumaktadr. lkemizde yeni kurulmas planlanan retici birlikleri niteliinde ve onlarn bir federatif rgtlenmesi niteliindedir. Bnyesinde rn baznda rgtlenmi Buday reticileri Birlii, Sr yetitiricileri birlii gibi organizasyonlar bulunmaktadr. Mesleki rgtlenme nitelii olan bir yaplanmadr.-Ziraat Odalar BirliiEn nemli grevi tarmn ve yelerinin karlarn hkmetle diyalog kurarak korumaktr. yelerinin mesleki sorunlarnn zm, iletmecilik konular, teknik girdilerin salanmas ve tarmla ilgili yasal dzenlemelerin yaplmas bu birliin balca alma alanlardr.-Ulusal Gen iftiler Federasyonu80 bin yesi mevcuttur. Federasyonun amalar; gen iftiler arasndaki ilikiyi gelitirmek, gen iftilerle ilgili tarm politikalarnda politikalar olumasn salamaktr.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

-Ulusal Tarmsal Kooperatifler FederasyonuBu federasyon, kooperatif ve kooperatif birliklerinin ok amal blgesel federasyonlarn, rn baznda uzmanlam ulusal federasyonlarn kapsamaktadr.-Ulusal Tarmsal Kredi FederasyonuBu federasyon blgesel mevduat bankalarndan olumaktadr.-Ulusal iftiler Karlkl Yardmlama FederasyonuBu federasyon da blgesel karlkl yardmlama ofislerinden olumaktadr.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

ALMANYAAlmanyada ifti rgt olarak iki byk organizasyon bulunmaktadr. Bunlar; Alman Raiffeisen Birlii ve Alman ifti Birliidir.

ALMAN RAIFFEISEN BRL

11 Blgesel Birlik

4 Federal Kooperatif

31 Blgese Kooperatif

4044 adet pazarlama, hizmet ve alm tedarik kooperatifi


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

Alman ifti BirliiBir ok ifti organizasyonundan olumutur. Bunlarn iinde kooperatif birlikleri de vardr. Bu organizasyonun oluum emas aada verilmitir.Birliin Amalar; tarm alannda kabul edilebilir bir ihracat politikas ve uygun bir i blmn desteklemek, iftilerin mesleki sorunlarn zmek ve yardm programlar hazrlamak, krsal yap zerinde kurulu tarmsal sistemin devamn garanti altna almak.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

  • AB lkelerinde Kooperatiflerin Satlarda Paylar(%)

  • Krmz Beyaz Yumurta St eker Tahllar Tm Tm

  • Et Et Pan. Meyve Sebze

  • Belika 53 30 75 85

  • Danimarka 66 52 94 60 70-80 70-80

  • Yunanistan 2 15 2 20 49 57 3

  • spanya 8 22 25 27 22 20 45 15

  • Fransa 30 30 25 47 16 68 40 25

  • Irlanda 15-20 20 99 57 14 18

  • talya 12 35 8 40 7 20 43 8

  • Luxemburg 38 81 79

  • Hollanda 16 9 14 83 63 65 76 73

  • Avusturya 25 70 90 100 60 18 28

  • Almanya 28 52 80 45-50 40 28

  • Finlandiya 65 83 54 97 48

  • sve 76 33 99 75 20 50

  • ngiltere 25 67 24 67 26

  • Kaynak:European Commission, Directorate for Agriculture


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

AB lkelerinde Tarmsal Kooperatiflertin Girdi Tedarikinde Paylar(%)

%

Belika 40(Tm Girdiler)

Danimarka 87(Yem), 64(Gbre)

Almanya 50(Tm Girdiler)

Finlandiya 41(Tm Girdiler)

Fransa 45(Yem)

rlanda 65(Yem)

Hollanda 54(Tm Girdiler)

Portekiz 66(Kredi)

spanya 70(Tm Girdiler)

sve 40(Tm Girdiler)

ngiltere 30(Gbre)


T rkiye de kooperatiflerin pazar paylar

Trkiyede Kooperatiflerin Pazar Paylar

Tarm Sat Kooperatifleri

Pamuk Kuru zm Ayiei Zeytinya ZeytinSoya ncirFndk

%14-22 %20-30 %31 %12-20 %10-20 %40 %28 %36

Tarmsal Kalknma Kooperatifleri

StlkZeytinyaHayvan yemi

%2.9 %6.8 %9.5


K reselle me s rec ve kooperat fle me l k s

KRESELLEME SREC VE KOOPERATFLEME LKS

Esas anlamyla Kreselleme; ticaret, finansal akmlar, teknolojik deiim ile bilgi, igc ve sermayenin mobilitesi yoluyla dnya ekonomilerinin birbirleriyle entegrasyonu olarak tanmlanabilir.

Kreselleme srecini hazrlayan ve hzlandran DT, yaplan ticaret anlamalar

le dnya ticaretini ynlendirmektedir. Trkiyede DT nn bir paras olduuna

gre bu anlamalardan etkilenmemesi mmkn deildir.

DT, tarmsal retimde ticaretin piyasa mekanizmasnn ynlendirmesine

braklmasn istemekte ve faaliyetlerini bu ekilde ynlendirmektedir. Bu nedenle;

1)hracat sbvansiyonlarnn azaltlmasn,

2)Gmrk Vergilerinin aa ekilmesini,

3) desteklerin azaltlmasn ngrmekte ve lkeler ile yapt anlamalarda

bunlar salamaktadr.

Bu nedenle d piyasalarda bir ok rnmz iin rekabet ansmzn bulunmamaktadr.

Bu konu bir ok rnde verimliliin son derece dk ve rgtsz bir tarm sektrnn

varlndan kaynaklanmaktadr. Trkiye tarma verecei kaynaklarnn tamamn verimin

ykseltilmesi iin tarmsal yapnn iyiletirilmesi ve retici rgtlerinin etkin hale

gelmesi iin harcamaldr


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

TRKYE N ULUSAL TARIM KONSEYNN KURULMASIiftilerin mesleki rgtlenmesi ile ekonomik amal rgtlenmesi birbirinden kopuk olmas, iftilerin bask grubu olarak lobi faaliyetlerinin etkinliini olumsuz etkilemektedir. Bu amala, lkemizde bir tarm konseyine gereksinim vardr.

TARIM KONSEY

Tarm Kooperatifleri

Federasyonu

Tarm Sendikalar

Ve Mh.-Tekn.Od.

TZOB

TKB ve lgili

Resmi Kur.

Dier retici rg.


Tar m d kooperatifler

Tarm D Kooperatifler


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

Tarm d kooperatifler ortaklarnn ihtiyalarn karlamak ve dayanmay salamak amacyla kurulan kooperatiflerdir. Bu kooperatifler ortaklarnn kk tasarruflar ve devletten alnan kredi olanaklaryla onlarn ihtiyalarn kolay yoldan ve daha ucuza karlamaya alr.

Bu gruba giren kooperatifler unlardr:


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

  • Tketim Kooperatifleri

  • Konut Kooperatifleri

  • Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri

  • Tarm D Hizmet Kooperatifleri

    • Tama Kooperatifleri

    • Kk Sanat Kooperatifleri

    • Ecza Kooperatifleri

    • Yeri Yap Kooperatifleri

    • Turizm Kooperatifleri

    • i Kooperatifleri


1 t ketim kooperatifleri

1) Tketim Kooperatifleri:

Tketim kooperatiflerinin temel amac ortaklarnn tketim ihtiyalarn, araclar ortadan kaldrarak veya onlarn kr dzeylerini en dk seviyeye indirerek daha ucuza karlamaktadr.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

Konusu ile ilgili iletmeler kurarak ortaklarnn ihtiyalar iin retim faaliyetlerinde bulunur, bu konuda kurulmu teebbslere katlr.

Kooperatif tarafndan temini ve datm mmkn olmayan zorunlu ihtiya maddeleri iin ortaklarna kredi verir.

Ortaklarnn sigorta ihtiyalarna arac olur.

Gerektiinde ortaklar ve personel iin yardm fonlar oluturma konusu ile ilgili eitim, yayn, aratrma ve benzeri faaliyetlerde bulunur.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

Tketim kooperatifi, bir yardmlama dernei deildir.Tketiciler, kendilerine bir ekonomik yarar salamak iin bir tketim kooperatifi kurmaktadrlar.Bu yarar kooperatife yatrm olduklar sermayeye fazla kr alarak deil, gereksinim duyduklar tketim maddelerini kooperatifleri araclyla daha ucuza almak suretiyle salarlar.

rnein ortaklarnn ihtiyac olan ekeri uval olarak toptancdan satn alarak, ortaklarnn eker ihtiyalarn market fiyatnn altnda bir fiyatla

karlar.


2 konut kooperatifleri

2) Konut Kooperatifleri:

nsanlarn zorunlu ihtiyalar arasnda yer alan barnma ihtiyacnn karlanmas amacyla kurulan bu tr kooperatifler, zelliklede dar ve orta gelirli ailelerin konut sahibi olmasnda aktif rol oynar. Bu tr kooperatifler sayesinde kiilerin kk birikimleri bir araya getirilip, gerekli durumlarda banka kredilerinden de yararlanlarak, yelerin konut ihtiyalar karlanr. lkemizde bu tr kooperatiflere yaygn olarak rastlanmaktadr.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

Trkiye'de konut kooperatifilii balca model evresinde gelimektedir. Bunlar, tek tek arsalarda retim yapan kooperatifler, kentsel bir blgede mevzii imar plan yaparak yksek sayda konut birimi reten kooperatifler ve bir blge temelinde kooperatifleri rgtleme yaklamnda olan kooperatif almalardr.


3 esnaf ve sanatkarlar kredi ve kefalet kooperatifleri

3) Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri:

Kk esnaf ve sanatkarlar, maddi gvence verememeleri nedeniyle, ticaret bankalarndan dorudan kredi alamazlar.Esnaf ve sanatkarlar kredi ve kefalet kooperatifinin amac, esnaf ve sanatkarlarn gereksinim duyduklar ve tek balarna salayamadklar kredileri, bankaya kefil olmak suretiyle, esnaf ve sanatkarlara salamaktr.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

Konusu ile ilgili olarak; yatrm faaliyetlerinde bulunabilir, gerekli tesisleri kurabilir, bu tesisleri iletebilir, veya kiraya verebilir, ilgili kurum ve kurulularla ibirlii yapabilir, ve kurulmu ortaklklara itirak edebilir.

Gerektiinde kooperatif ortaklar ve personeli iin yardm kurulular, mesleki ve sosyal tesisler meydana getirmek ve bunlar iletmek iin yardm fonlar oluturur; konusu ile ilgili eitim, yayn aratrma ve benzeri faaliyetlerde bulunur.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

Trkiyede ilk esnaf ve kefalet kooperatifi Trkiye Halk Bankasnn da tevikiyle 1951 ylnda Ankarada kurulmu olup, saylar her geen gn hzla artmaktadr. lkemizde esnaf ve sanatkarlara kredi ve kefalet kooperatifleri yoluyla kredi veren tek banka Trkiye Halk Bankasdr.


Tar m d hizmet kooperatifleri

Tarm D Hizmet Kooperatifleri:

Tarm d alanda kurulan ve alma konusu hizmet retimi olan kooperatiflerin genel ad Tarm D Hizmet Kooperatifleri olup bu grupta aadaki kooperatif trleri yer alr.


1 ta ma kooperatifleri

1) Tama Kooperatifleri:

Tama sektrnde faaliyet gsteren kiilerin kurduklar kooperatiflerdir. Bu kooperatifler; ortaklarna i bulma, szleme yapma, yk bulma sorununu zme, ykleme istasyonlar kurma, yakt, lastik, yedek para alma, bakm onarm gibi konularda kolaylk salamaktadr. lkemizde bu alanda zelliklede motorlu tayclar ad altnda ok sayda kooperatif bulunmaktadr.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

Ulatrma Kooperatifleri ad da verilen bu kooperatifler deiik tiplerde olabilir.

  • Kendilerini tama gereksinimi duyan kiiler tarafndan kurulan kooperatifler.rnein, ocuklarn okula tanmas iin ana babalar tarafndan kurulan kooperatifler.

  • ofrler tarafndan halk tamak iin kurulan hizmet retim kooperatifleridir.

  • Bamsz tayclarn (kamyoncularn) ilerinin etkinliini arttrmak amacyla kurduklar kooperatiflerdir.


2 k k sanat kooperatifleri

2) Kk Sanat Kooperatifleri:

Kk sanatkarlarn mesleki faaliyetlerini srdrmeleri iin ihtiya duyduklar her trl ham maddenin salanmas ve ayn zamanda rnlerinin satnn yaplmas amacyla kurulur.

Trkiyede marangozluk, ayakkab imalat, leblebicilik, lle ta iletmecilii,dokumaclk, kilimcilik, halclk, deri imalat, battaniyecilik, av tfei imalat, tabaklk,frnclk vb. alanlarda faaliyet gsteren kk sanatkarlarn kurduklar kooperatifler mevcut olup bu tr kooperatifler Sanayi ve Ticaret Bakanl tarafndan desteklenmektedir.

Bu kooperatiflerden d satma ynelik olanlarna ise Trkiye Halk Bankas araclyla tesis ve iletme kredisi verilmektedir.


3 ecza kooperatifleri

3) Ecza Kooperatifleri:

Eczaclk alannda faaliyet gsteren ortaklarnn ila gereksinimlerini karlamak, ilalarn temin, datm ve gerektiinde retim almalarn dzenlemek, eczane ve ila sektrnn salkl oluumuna katkda bulunmak ve ortaklar eczaclarn hak ve karlarn korumaktr.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

1970li yllarda ila deposu iletmelerinin keyfi bir uygulama sonucu istedikleri eczanelere ila verip istediklerine vermemesi birok eczanenin kapanma tehlikesi ile kar karya kalmasna yol am ve bu durum eczaclar kooperatif kurmaya yneltmitir.


4 yeri yap kooperatifleri

4) Yeri Yap Kooperatifleri:

Ortaklar olan kk zanaatkar ve kk sanayicilerin, gnn teknik koullarna uygun birer iyeri edinmelerini salamak amacyla kurulan kooperatiflerdir.

Bir dier amalar da iyeri tesisi topluluunun genel hizmetlerini karlayacak tesislerin yaplmasdr.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

lkemizde yap kooperatifiliinde en byk sorun, esnaf ve zanaatkar olmayan kiilerin de bu kooperatiflere ortak olabilmeleridir.Bazen, speklasyon amacyla bir ortan birden fazla iyerine sahip olduu grlmektedir.Bu da haksz speklatif kazanlara neden olduundan kooperatifi amacndan saptrmaktadr.


5 turizm kooperatifleri

5) Turizm Kooperatifleri:

Turizm alannda faaliyet gsteren iletme sahiplerinin bir araya gelerek kurduklar kooperatiflerdir.Turistik yerlerde faaliyet gsteren otel sahipleri kendilerini i ve d pazarda en iyi biimde tantmak amacyla turizm kooperatifleri kurarak hizmetlerini en iyi biimde pazarlar. Trkiyede 1980den beri turizm alannda kooperatifler kurulmaya balanmtr.


Kooperat f l k ned r bazi tanimlamalar ve organ zasyon yapisi

Lokantaclar, gereksinim duyduklar malzemeleri toptan ve ucuz salamak iin kooperatif kurabilir.

Seyahat acentalar, rehber yetitirmek veya d lkelerde toplu reklam iin kooperatif kurabilirler.


6 i kooperatifleri

6) i Kooperatifleri

alanlarn ortak olduklar sanayi tesislerini kooperatif olarak iletmeleridir.Bu nedenle kooperatiflere ii retim kooperatifleri veya sanayi kooperatifleri de denilmektedir.


  • Login