Download

WSPÓŁPRACA PAŃSTW UNII EUROPEJSKIEJ W SPRAWACH KARNYCH






Advertisement
/ 62 []
Download Presentation
Comments
river
From:
|  
(1101) |   (0) |   (0)
Views: 116 | Added:
Rate Presentation: 0 0
Description:
WSPÓŁPRACA PAŃSTW UNII EUROPEJSKIEJ W SPRAWACH KARNYCH. Dr Joanna B.Banach-Gutierrez LL.M (Uniwersytet Helsiński) Kierownik Centrum Dokumentacji Europejskiej Międzywydziałowego Instytutu Prawa i Administracji Uniwersytet Opolski. INSTRUMENTY PRAWNE - III FILAR UNII.
WSPÓŁPRACA PAŃSTW UNII EUROPEJSKIEJ W SPRAWACH KARNYCH

An Image/Link below is provided (as is) to

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use only and may not be sold or licensed nor shared on other sites. SlideServe reserves the right to change this policy at anytime. While downloading, If for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.











- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -




Slide 1

WSPÓŁPRACA PAŃSTW UNII EUROPEJSKIEJ W SPRAWACH KARNYCH

Dr Joanna B.Banach-Gutierrez

LL.M (Uniwersytet Helsiński)

Kierownik Centrum Dokumentacji Europejskiej

Międzywydziałowego Instytutu Prawa i Administracji

Uniwersytet Opolski

Slide 2

INSTRUMENTY PRAWNE - III FILAR UNII

Art. 34 TUE – Rada WSiSW z inicjatywy Komisji lub państwa członkowskiego

  • WSPÓLNE STANOWISKA - dla określenia sposobu postępowania Unii w danej sprawie/ brak mocy wiążącej

  • DECYZJE RAMOWE – w celu zbliżania przepisów ustawowych i wykonawczych. Wiążą państwa członkowskie co do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawiają organom krajowym swobodę wyboru formy i środków do ich implementacji/transformacji do ustawodawstwa wewnętrznego państw/ podobieństwo do dyrektywy/harmonizacja ustawodawstwa

Slide 3

  • DECYZJE – dla osiągnięcia jakichkolwiek innych rezultatów, zgodnych z celami wymienionymi w tytule VI TUE, z wyłączeniem zbliżania przepisów ustawowych i wykonawczych państw członkowskich. Decyzje te są wiążące.

  • KONWENCJE - których przyjęcie zaleca się państwom członkowskim. Jeśli nie stanowią inaczej, wchodzą one w życie po ich przyjęciu przez co najmniej połowę państw członkowskich

Slide 4

JURYSDYKCJA TRYBUNAŁU SPRAWIEDLIWOŚCI

SKŁAD TRYBUNAŁU :

  • 25 SĘDZIÓW

  • 8 RZECZNIKÓW GENERALNYCH

Slide 5

Rodzaje postępowania:

Jakiego rodzaju sprawy podlegają jurysdykcji w I filarze Unii?

Obszar prawny, w którym można wnosić:

  • skargę o niewykonanie zobowiązań wynikających z prawa wspólnotowego - Komisja v. państwo członkowskie [art.226 TWE]; państwo członkowskie v. inne państwo członkowskie [art.227 TWE]. Trybunał bada zarzuty i wydaje orzeczenie. Państwo uznane winnym naruszenia prawa wspólnotowego ma niezwłocznie przystąpić do naprawienia danej sytuacji

Slide 6

  • skargę o stwierdzenie nieważności aktu prawnego [art.230 TWE]. Jeśli państwo członkowskie, PE, Rada lub Komisja uzna, że dany akt prany UE jest sprzeczny z prawem, może wystąpić o jego unieważnienie. Jeśli skarga jest zasadna, Trybunał orzeka o nieważności danego aktu

  • skargę na bezczynność [ 232 TWE]. Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską nakłada na PE, Radę i Komisję obowiązek podejmowania pewnych decyzji. Jeśli instytucje te, z naruszeniem Traktatu zaniechają działania, wtedy państwa członkowskie i inne instytucje Wspólnoty mogą wnieść skargę do Trybunału w celu stwierdzenia tego naruszenia

  • pytania prejudycjalne tj., wnioski o wydanie orzeczenia wstępnego w oparciu o art. 234 TWE . Sprawy przekazywane przez sądy krajowe celem wydania orzeczeń wstępnych dla wyjaśnienia i sprecyzowania przepisów prawa wspólnotowego [postępowanie prejudycjalne]. Orzeczenia wstępne pozwalają ustalić stosunek przepisów prawa wspólnotowego do prawa krajowego. Określają pewne reguły w prawie wewnętrznym państw członkowskich dla interpretacji acquis Unii Europejskiej.

Slide 7

ART. 234 TWE

  • Na zasadzie art. 234 TWE każdy sąd krajowy może zwrócić się z zapytaniem w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni przepisów Traktatu oraz ważności i wykładni prawa wspólnotowego

  • Jeśli sąd krajowy ma wątpliwości co do interpretacji lub ważności prawa Unii Europejskiej powinien zwrócić się z zapytaniem do Trybunału o wydanie rozstrzygnięcia w formie orzeczenia wstępnego

  • W drodze orzecznictwa Trybunał Sprawiedliwości ustala ogólne zasady w systemie prawa wspólnotowego

Slide 8

Orzeczenia wstępne Trybunału :

  • wpływają w znaczny sposób na kształt prawa wspólnotowego

  • zmierzają do wzmocnienia skuteczności (efektywności) tego prawa w ustawodawstwie wewnętrznym państw członkowskich

Slide 9

JURYSDYKCJA TRYBUNAŁU SPRAWIEDLIWOŚCI - III FILAR UNII właściwość – art.35 TUE

  • wydawanie orzeczeń wstępnych

  • rozpatrywanie skarg o unieważnienie w przedmiocie aktów prawnych z III filara [kontrola legalności decyzji ramowych i decyzji – państwo członkowskie lub Komisja]

  • rozstrzyganie sporów między państwami członkowskimi co do wykładni i stosowania aktów z III filara ; oraz między państwami członkowskimi a Komisją w sprawie wykładni i stosowania przyjętych konwencji

Slide 10

POSTĘPOWANIE PREJUDYCJALNE

[orzeczenia wstępne- III filar Unii]

Trybunał jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym o ważności i wykładni decyzji ramowych oraz decyzji, a także wykładni konwencji sporządzonych na mocy tytułu VI TUE oraz ważności i wykładni środków wykonawczych do tych konwencji.

  • Każde z państw członkowskich może, w oświadczeniu złożonym w chwili podpisania Traktatu Amsterdamskiego lub w jakimkolwiek późniejszym terminie, uznać właściwość Trybunału Sprawiedliwości do orzekania w trybie prejudycjalnym

    Art.35 ust.3 - fakultatywny charakter procedury: państwa członkowskie muszą wyrazić zgodę na jurysdykcję ETS w ramach III filara. Jest to rozwiązanie charakterystyczne dla prawa międzynarodowego publicznego, całkiem odmienne od „ wspólnotowej” konstrukcji z art.234 TWE

    Polska – Sejm RP jeszcze nie uchwalił ustawy w sprawie wyrażenia zgody na złożenie oświadczenia o uznaniu jurysdykcji ETS na zasadzie art.35 TUE

Slide 11

PROCEDURA W SPRAWIE ORZECZEŃ WSTĘPNYCH

  • Sądy krajowe przedkładają Trybunałowi Sprawiedliwości pytania dotyczące wykładni albo ważności przepisu wspólnotowego/unijnego

  • Po zleceniu przetłumaczenia wniosku na wszystkie języki Wspólnoty/Unii sekretarz zawiadamia o nim uczestników, których dotyczy sprawa przed sądem krajowym, a także Państwa Członkowskie i instytucje. Publikuje on także w Dzienniku Urzędowym notę przedstawiającą, w szczególności uczestników, których sprawa dotyczy oraz treść pytań

  • Uczestnicy, Państwa Członkowskie i instytucje wspólnotowe mają dwa miesiące na przedłożenie Trybunałowi Sprawiedliwości swoich uwag na piśmie. Wszyscy ci, którzy mają prawo przedłożenia uwag na piśmie mogą też przedstawić swój punkt widzenia ustnie podczas rozprawy, jeżeli taka rozprawa ma miejsce

  • Po przedstawieniu opinii rzecznika generalnego, i po zakończeniu narady sędziowskiej, ma miejsce ogłoszenie wyroku na posiedzeniu jawnym. Następnie sekretarz przekazuje wyrok zainteresowanemu sądowi krajowemu oraz zainteresowanym Państwom Członkowskim i instytucjom.

Slide 12

  • W przypadku odesłań prejudycjalnych językiem postępowania jest język sądu, który kieruje pytanie do Trybunału

  • Trybunał udziela odpowiedzi w formie wyroku lub postanowienia z uzasadnieniem

  • Sąd krajowy, będący adresatem orzeczenia jest związany dokonaną w nim wykładnią. Wyrok Trybunału wiąże w ten sam sposób inne sądy krajowe, które zetkną się z identycznym problemem

  • Postanowienie z uzasadnieniem (procedura szczególna)

    – kiedy przedłożone pytanie jest identyczne z pytaniem co do którego Trybunał już się wypowiedział lub brak jest uzasadnionych wątpliwości lub można odpowiedź wywnioskować z orzecznictwa, Trybunał Sprawiedliwości może orzec w tym przypadku w drodze postanowienia z uzasadnieniem. Powołuje się wówczas na wydany już wyrok w przedmiocie tego pytanialub na wcześniejsze orzecznictwo

Slide 13

SCHEMAT PROCEDURY - TRYB PREJUDYCJALNY(Jak zorganizowana jest praca Trybunału?

Wyznaczenie sędziego sprawozdawcy i rzecznika generalnego

  • Postanowienie sądu krajowego w sprawie wniosku o wydanie orzeczenia wstępnego

  • Tłumaczenie na pozostałe języki urzędowe Unii

  • Zawiadomienie stron postępowania przed sądem krajowym, państw członkowskich, Instytucji Unii

  • Publikacja wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w Dz. Urz. UE (seria C)

  • Pisemneuwagi stron, państw, instytucji

    Zakończenie procedury pisemnej

Slide 14

Sędzia sprawozdawca - sporządza sprawozdanie wstępne

  • FAKULTATYWNIE ETAPY PROCEDURY :

    Opinia rzecznika generalnego, ewentualne przydzielenie sprawy izbie sądowej, postanowienia dowodowe, odstąpienie od procedury ustnej, odstąpienie od wniosków końcowych, rozprawa

  • NARADA SĘDZIOWSKA ( głosowanie większością głosów / podpisanie wyroku/obrady w języku francuskim)

  • OGŁOSZENIE WYROKU NA POSIEDZENIU JAWNYM

  • Opinia rzecznika generalnego nie ma mocy wiążącej- jest integralną częścią postępowania i podlega publikacji wraz z orzeczeniem Trybunału. Rzecznicy generalni nie biorą udziału w wydawaniu orzeczenia (narada sędziów) czy głosowaniu nad nim - wpływają na decyzję Trybunału poprzez swoją argumentację zawartą w przedłożonejopinii

Slide 15

PODSUMOWANIE

  • Pytanie prejudycjalne może dotyczyć wykładni i ważności instrumentów prawnych UE - o ile rozstrzygnięcie tych kwestii jest zdaniem sądu orzekającego niezbędne do wydania wyroku w danej sprawie

  • W zależności od tego, jakiego instrumentu prawnego UE dotyczy pytanie prejudycjalne podstawa prawna wystąpienia z pytaniem może być różna:

    Art. 234 TWE

    Art. 35 TUE

    Przepisy szczególne - zawarte konwencjach Unii dotyczących zarówno współpracy w sprawach cywilnych, jak i karnych

Slide 16

  • Zakres podmiotowy uprawnienia do wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym zależy od tego, na jakiej podstawie prawnej formułowany jest wniosek:

  • w przypadku art. 234 TWE: każdy sąd krajowy, z wyjątkiem spraw objętych art. 68 TWE tj. dotyczących problematyki wizowej, azylowej, migracji i innych polityk związanych ze swobodnym przepływem osób (w tym przypadku takie uprawnienie przysługuje tylko sądowi, którego orzeczenie w danej sprawie nie podlega zaskarżeniu na podstawie prawa krajowego)

  • w przypadku art. 35 TUE: w zależności od wyboru, jakiego dokona dane państwo członkowskie, może to być każdy sąd krajowy lub też każdy sąd, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego

  • w przypadku przepisów szczególnych zamieszczonych w konwencjach: stosownie do regulacji zawartych w danym instrumencie

Slide 17

Pytanie prejudycjalne :

  • kierować należy dopiero na takim etapie postępowania, w którym sprawa została już dostatecznie wyjaśniona pod względem faktycznym i prawnym

  • po przeprowadzeniu całego postępowania dowodowego

  • sformułować w języku polskim, w sposób krótki i zwięzły a jednocześnie jasny i zrozumiały.

  • uzasadnić, a uzasadnienie powinno zawierać zwięzły opis stanu faktycznego w sprawie, omówienie regulacji prawnych mogących mieć zastosowanie, przedstawienie motywów, które skłoniły sąd do zadania pytania, a w razie potrzeby także przytoczenie stanowisk stron

  • na gruncie polskiej procedury należy przyjąć, że pytanie prejudycjalne powinno przybrać formę postanowienia.

Slide 18

Skutki procesowe :

  • dopóki ETS nie udzieli odpowiedzi na zadane pytanie prejudycjalne nie może dojść do zakończenia postępowania przed sądem krajowym

  • możliwe jest zawieszenie postępowania karnego

  • po uzyskaniu odpowiedzi - orzeka sąd krajowy

Slide 19

Przesyłanie dokumentów :

  • sąd wnioskujący przesyła postanowienie o przedstawieniu ETS pytania prejudycjalnego oraz fakultatywnie wybrane według własnego uznania kopie najistotniejszych kart akt sprawy

  • postanowienie i pozostałe dokumenty przesyłane są wyłącznie w języku polskim

  • postanowienie wraz z fakultatywną dokumentacją podlega tłumaczeniu przez służby translatorskie Trybunału na pozostałe języki urzędowe Unii Europejskiej i podlega doręczeniu wszystkim państwom członkowskim

  • państwa członkowskie oraz organy UE mają prawo zajęcia stanowiska w przedmiocie pytań prawnych

  • Postanowienie wraz z w/w dokumentami, sąd przesyła obligatoryjnie listem poleconym bezpośrednio do Kancelarii ETS

Slide 20

Czas rozpoznania wniosków przez ETS:

  • ok.22 miesiące od daty wpływu pytania prejudycjalnego

  • orzeczenie sądu krajowego wydawane po przeprowadzeniu postępowania w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na pytanie prejudycjalne oraz wszelkie rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym przed sądami krajowymi należy doręczyć do wiadomości Kancelarii Trybunału podając sygnaturę akt sprawy Trybunału, w której udzielona została odpowiedź na pytania sądu krajowego

Slide 21

ZNACZENIE ORZECZEŃWSTĘPNYCH

  • MOC WIĄŻĄCA

  • STOSOWANE PRZEZ WSZYSTKIE SĄDY PAŃSTW CZŁONKOWSKICH UNII

    Sądy krajowe są związane wykładnią dokonaną przez Trybunał. Jest ona również wiążąca dla władz publicznych

    Trybunał w drodze orzeczeń wstępnych ustalił ogólne zasady prawa unijnego

    Interpretacja prawa krajowego w świetle prawa Unii Europejskiej

Slide 22

USTALENIE ZASAD PRAWA WSPÓLNOTOWEGO/UNIJNEGOJakie zasady ustalił Trybunał Sprawiedliwości?

  • Autonomiczność, nadrzędność prawa wspólnotowego (zasada pierwszeństwa), bezpośrednie stosowanie

    2. Ochrona praw podstawowych

    obywateli Unii

    3. Skutek bezpośredni dyrektywy w prawie krajowym / transformacja przepisów (implementacja)

    4.Skutek „pośredni” dyrektywy:

  • przepisy prawa krajowego tak dalece jak to możliwe należy interpretować w świetle postanowień dyrektywy

    5. Odpowiedzialność odszkodowawcza państwa

Slide 23

6. Skutek decyzji ramowej

Trybunał Sprawiedliwości przyjął, że

SĄD KRAJOWY MA OBOWIĄZEK WZIĘCIA POD UWAGĘ CAŁOSCI NORM PRAWA KRAJOWEGO I DOKONANIA ICH WYKŁADNI, NA ILE TO TYLKO MOŻLIWE,W ŚWIETLE BRZMIENIA ORAZ CELÓW DANEJ DECYZJI RAMOWEJ ( Wyrok Trybunału z 2005r., w sprawie M.Pupino C-105/03)

Podobieństwo do dyrektywy z art.249 TWE

Slide 24

ORZECZENIA WSTĘPNE

  • SKUTECZNOŚĆ / EFEKTYWNOŚĆ PRAWA UNIJNEGO W PRAWIE KRAJOWYM PAŃSTW

  • ZAPEWNIENIE JEDNOLITEGO STOSOWANIA PRAWA UNIJNEGO W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH

Slide 25

Wyrok Trybunału z 11 lutego 2003 - zasada ne bis in idem z art.54 Konwencji Schengen : C-187/01 i C-385/01 H. Gozutok & K. Brugge

Wykładnia art.54 Konwencji Schengen ( Stosowanie zasady ne bis in idem)

Art.54 :

Osoba, wobec której zakończono postępowanie poprzez wydanie wyroku w państwie członkowskim nie może być już ścigana w innym państwie członkowskim za ten sam czyn pod warunkiem, że została nałożona i wykonana kara lub jest ona w trakcie wykonywania lub nie może być już wykonana na mocy przepisów obowiązujących w danym państwie orzekającym

Teza orzeczenia Trybunału:

Zasadę ne bis in idem z art.54 Konwencji Schengen stosuje się również do postępowania, które zostało umorzone przez prokuratora w państwie członkowskim, bez udziału sądu po tym jak oskarżony spełnił określone zobowiązania, a w szczególności zapłacił wskazaną przez prokuratora karę pieniężną ( kara grzywny). Osoba nie może być ścigana w państwie członkowskim za ten sam czyn, co do którego zapadło rozstrzygnięcie w innym państwie członkowskim.

Slide 26

Opinia rzecznika generalnego:

  • powołanie się na zasadę wzajemnego zaufania w uznawaniu decyzji sądowych państw członkowskich, ochronę fundamentalnych praw i wolności jednostki, przyjęty program wdrażania zasady wzajemnego uznawania decyzji sądowych w sprawach karnych

  • chociaż wymiar sprawiedliwości w państwach członkowskich jest zróżnicowany, celem jest osiągniecie bliższej współpracy w obszarze trzeciego filaru

  • Np. w fińskim prawie karnym prokurator może orzec karę grzywny bez odwoływania się do sądu ( decyzja ta ma moc res judicata). Podobnie w Szwecji w sprawach za wykroczenia

Slide 27

OD EKSTRADYCJI DO ENA

EKSTRADYCJA :

  • umożliwia państwom walkę z przestępczością

  • postawienie podejrzanego przed sądem lub wykonanie kary

  • polega na wydaniu osoby ściganej albo skazanego, na wniosek państwa obcego w celu przeprowadzenia przeciw niej postępowania karnego lub wykonania orzeczonej co do niej kary albo środka zabezpieczającego - art.602 k.p.k.

  • wprowadzenie definicji ekstradycji do kodeksu postępowania karnego ma istotne znaczenie z uwagi na odróżnienie tej instytucji od europejskiego nakazu aresztowania obowiązującego państwa Unii Europejskiej

Slide 28

EUROPEJSKI NAKAZ ARESZTOWANIA

  • zasada wzajemnego uznawania decyzji sądowych uznana za „kamień węgielny” współpracy sądowej państw UE na Posiedzeniu Rady Europejskiej pod przewodnictwem Finlandii, Tampere 1999r.

  • decyzja ramowa w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury przekazywania osób między państwami członkowskimi UE, 2002r. :

    - przestrzeganie podstawowych praw i zasad z art.6 TUE ( zasada wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności oraz państwa prawnego- odwołanie do EKPCz z 1950r.)

    - przestrzeganie zasad zawartych w Karcie Praw Podstawowych UE z 2000r. - włączona do tekstu Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, 2004

    - żadna osoba nie może zostać usunięta, wydalona lub przekazana do państwa, w którym istnieje poważne ryzyko, że zostanie ona skazana na karę śmierci, poddana torturom lub innemu nieludzkiemu bądź poniżającemu traktowaniu ( zakaz kary śmierci i poddania torturom lub innemu nieludzkiemu / poniżającemu traktowaniu potwierdzony w Karcie Praw Podstawowych – art.II. 62, art.II. – art.64)

    - stosunki z państwami trzecimi reguluje procedura ekstradycyjna – zob. też zastrzeżenia niektórych państw członkowskich

Slide 29

KARTA PRAW PODSTAWOWYCH –ROZDZIAŁ VI „WYMIAR SPRAWIEDLIWOŚCI”

Artykuł 47 [Art. II – 107]Prawo do skutecznego środka prawnego i do rzetelnego procesu sądowego

  • Każdy, którego prawa i wolności gwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka odwoławczego przed sądem z zastrzeżeniem warunków przewidzianych w tym artykule.

  • Każdy jest uprawniony do rzetelnego i publicznego procesu w rozsądnym terminie przed niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym wcześniej na mocy ustawy. Każdy ma możliwość uzyskania porady prawnej, obrony i reprezentacji prawnej.

  • Pomoc prawna jest przyznawana tym, którzy nie posiadają wystarczających środków, w stopniu, w jakim jest ona konieczna dla zapewnienia skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości.

    Artykuł 48 [ Art. II – 108]Domniemanie niewinności i prawo do obrony

  • 1. Każdy oskarżony jest uznawany za niewinnego dopóty, dopóki nie zostanie mu udowodniona, zgodnie z ustawą, wina.

  • 2. Każdemu oskarżonemu gwarantuje się respektowanie prawa do obrony.

Slide 30

Artykuł 49 [ Art. II - 109]Zasady legalności oraz proporcjonalności czynów zabronionych zagrożonych karą i kar

  • 1. Nikt nie może być uznany za winnego popełnienia czynu lub jego zaniechania, który - według prawa krajowego lub prawa międzynarodowego - nie stanowił przestępstwa w czasie, w którym został popełniony. Nie będzie też wymierzona kara surowsza od tej, którą można było wymierzyć w czasie, w którym został popełniony czyn zagrożony karą. W przypadku, gdy prawo obowiązujące po popełnieniu czynu zagrożonego karą przewiduje karę łagodniejszą aniżeli prawo dotychczasowe, stosuje się prawo późniejsze.

  • 2. Niniejszy artykuł nie stanowi przeszkody w sądzeniu i karaniu każdej osoby za jakiekolwiek działanie lub zaniechanie, które w czasie, gdy zostało popełnione stanowiło, zgodnie z ogólnymi zasadami uznawanymi przez wspólnotę narodów, czyn zagrożony karą.

  • 3. Surowość kar musi być proporcjonalna do wagi czynu zagrożonego karą.

    Artykuł 50 [ Art. II – 110]Zakaz ponownego sądzenia lub karania w postępowaniu karnym za ten sam czyn zabroniony zagrożony karą

  • 1. Nikt nie może być ponownie sądzony lub ukarany w postępowaniu karnym za ten sam czyn zagrożony karą, od którego został uprzednio uniewinniony lub za który został uprzednio skazany na terenie Unii prawomocnym wyrokiem wydanym zgodnie z prawem.

    Karta Praw Podstawowych Unii ma charakter zalecenia skierowanego do państw członkowskich. Zgodnie z przyjętą polityką UE państwa mają przestrzegać zawartych w niej zasad

Slide 31

ENA – GŁÓWNE CELE

  • polityczny

    • tworzenie obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości

    • wolny przepływ decyzji sądowych w sprawach karnych

    • zasada wzajemnego uznawania decyzji sądowych w oparciu o wzajemne zaufanie do krajowych systemów prawnych/właściwych organów w państwach członkowskich

  • praktyczny

    • zastąpienie dotychczasowego systemu ekstradycji oraz uproszczenie i przyśpieszenie postępowania karnego

    • pominięcie mechanizmu politycznego i administracyjnego poprzez wprowadzenie bezpośredniej współpracy organów sądowych państw członkowskich Unii Europejskiej

    • sporządzony z zamiarem aresztowania lub przekazania przez inne państwo członkowskie danej osoby w celu prowadzenia postępowania karnego lub wykonania kary pozbawienia wolności bądź środka zabezpieczającego

    • ENA zastępuje obowiązujące do tej pory dokumenty mające zastosowanie w przypadku ekstradycji

Slide 32

ZBIEG ENA / WNIOSEK O EKSTRADYCJĘ?

  • należy rozważyć całokształt okoliczności

  • w razie wątpliwości oraz zbiegu z wnioskiem państwa trzeciego o ekstradycję można zwrócić się do Eurojustu

  • zgodnie z informacją o praktycznym wykonywaniu w RP postanowień państw członkowskich o ENA – sąd nie może podjąć decyzji o przekazaniu na podstawie ENA dopóki MS nie podejmie decyzji w przedmiocie wydania w oparciu o wniosek ekstradycyjny dotyczący tej samej osoby ( zbieg ENA i wniosku o ekstradycję)

Slide 33

Inne dokumenty UE w sprawie ekstradycji przyjęte w ramach III filaru to:

1.Konwencja w sprawie uproszczonej procedury ekstradycyjnej między państwami Unii Europejskiej, 1995

2. Konwencja o ekstradycji pomiędzy państwami Unii Europejskiej, 1996

3. Porozumienie w sprawie ekstradycji pomiędzy Unią Europejską i Stanami Zjednoczonymi Ameryki,2003

Slide 34

WYDAWANIE WŁASNYCH OBYWATELI

  • przekazanie obywatela polskiego na podstawie ENA jest nadal zagadnieniem dyskusyjnym – WYROK TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO z 27 kwietnia 2005: art.607par.1k.p.k.niezgodny z art.55 ust.1 Konstytucji RP – okres przejściowy 18 miesięcy

    IMPLEMENTACJA PRZEPISÓW W SPRAWIE STOSOWANIA ENA STANOWI TEŻ PROBLEM W USTAWODAWSTWIE INNYCH PAŃSTW UNII

Slide 35

POROZUMIENIE O EKSTRADYCJI MIĘDZY UNIĄ EUROPEJSKĄ A STANAMI ZJEDNOCZONYMI AMERYKI

Art.13 Kara śmierci

  • „W przypadku gdy przestępstwo, w odniesieniu do którego wnosi się o ekstradycję, jest zagrożone karą śmierci według prawa państwa wnioskującego i nie jest zagrożone karą śmierci według prawa państwa do którego się wnioskuje, państwo wezwane może wyrazić zgodę na ekstradycję pod warunkiem, że kara śmierci nie zostanie orzeczona w odniesieniu do poszukiwanej osoby, lub, jeżeli ze względów proceduralnych taki warunek nie może zostać spełniony przez państwo wzywające, pod warunkiem, że jeżeli kara śmierci zostanie orzeczona, nie zostanie wykonana. Jeżeli państwo wzywające akceptuje ekstradycję z zastrzeżeniem warunków na mocy niniejszego artykułu, spełnia te warunki. Jeżeli państwo wzywające nie akceptuje warunków, wniosek o ekstradycję może zostać odrzucony”.

Slide 36

UWAGI:

  • Decyzja ramowa z dnia 13 czerwca 2002 roku w sprawie ENA i procedury przekazywania osób między państwami członkowskimi przyjmuje za cel uproszczenie procedury ekstradycyjnej w stosunkach między państwami członkowskimi Unii Europejskiej

  • Obecny system procedury ekstradycyjnej pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej został/ma być zastąpiony systemem przekazywania osób między organami sądowymi państw na zasadzie ENA

Slide 37

  • Szczególną wagę przywiązuje się do przestrzegania gwarancji procesowych wynikających z EKPCz oraz z Karty Praw Podstawowych Unii

  • Teksty zastrzeżeń do decyzji ramowej w sprawie ENA powinny być dostępne w bazie danych Eurojustu – hasło dostępu przekazane za pośrednictwem MS osobom zajmującym się obrotem międzynarodowym

Slide 38

ZAMRAŻANIE I KONFISKATA ŚRODKÓW POCHODZĄCYCH Z PRZESTĘPSTWA

POSTĘPOWANIE KARNE XXI WIEKU

  • dodatkowa forma współpracy państw : przepadek środków pochodzących z przestępstwa

    ("zamrażanie" i konfiskata środków)

Slide 39

DOKUMENTY PRAWNE:

1.Konwencja w sprawie prania dochodów pochodzących z przestępstwa, ich ujawniania, zajmowania i konfiskaty ( 8.11.1990r. Rada Europy)

  • potrzeba podejmowania skutecznych środków w walce z praniem brudnych pieniędzy (art.6 – obowiązek penalizacji)

  • reguluje tryb postępowania karnego w odniesieniu do współpracy międzynarodowej

  • stwarza możliwość zajęcia mienia, co do którego istnieje uzasadnione podejrzenie o jego przestępnym pochodzeniu

  • zajęcie mienia może nastąpić przez państwo udzielające pomocy prawnej na podstawie wyroku wydanego w innym państwie, jak i przez państwo, w którym toczy się postępowanie karne

Slide 40

2. Konwencja Rady Europy w sprawie prania, wykrywania, zajmowania i konfiskaty mienia pochodzącego z przestępstwa oraz finansowania terroryzmu ( 16.05.2005) podpisana przez Polskę, ale nie ratyfikowana

3.Wspólne Działanie z 3.12.1998r. w sprawie prania pieniędzy, identyfikacji, ujawniania, zamrażania, zajmowania i konfiskaty narzędzi oraz zysków pochodzących z przestępstwa

-ustanowienie bliższej współpracy oraz zobowiązanie państw Unii do przestrzegania zasad zawartych w Konwencji Rady Europy z 1990r. Taka współpraca może działać w oparciu o Europejską Sieć Sądowniczą [EJN], ustanawianie bezpośrednich kontaktów zainteresowanych stron, wspólne programy szkoleniowe

Slide 41

4.Decyzja Ramowa z 26 czerwca 2001 roku w sprawie prania pieniędzy, identyfikacji, ujawniania, zamrażania, zajmowania i konfiskaty narzędzi oraz zysków pochodzących z przestępstwa

  • zbliżanie prawa karnego materialnego i proceduralnego w sprawach o pranie pieniędzy, w szczególności chodzi o konfiskatę aktywów. Przepisy odwołują się do Konwencji Rady Europy z 1990r. i mają charakter uzupełniający

    5. Decyzja Ramowa z 22 lipca 2003 w sprawie wykonywania w obszarze Unii Europejskiej nakazów zamrażania majątku i dowodów

    - zasada wzajemnego uznawania decyzji sądowych w sprawach karnych, również w toku postępowania przygotowawczego

Slide 42

- prawa podstawowe i przestrzeganie zasad uznanych w art. 6 TUE oraz wyrażonych w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej

- „środki dowodowe” to przedmioty, dokumenty lub dane, które mogą być okazane jako dowody w postępowaniu karnym ( rodzaje przestępstw art.3 tej decyzji – rodzaje podobnie jak w przypadku ENA).

  • wzór zaświadczenia umożliwiającego wykonanie postanowień o zatrzymaniu/zabezpieczeniu dowodów przedstawiony jako załącznik do niniejszej decyzji ramowej

  • W Polsce : Ustawa z 7 lipca 2005r. ( Dz.U.143, poz.1203 )wprowadzająca zmiany w przepisach k.p.k. /Dwa nowe rozdziały : 62a i 62b

    6.Decyzja ramowa z 24 lutego 2005 w sprawie konfiskaty dochodów pochodzących z przestępstwa, narzędzi i mienia

  • ma zostać implementowana do 15 marca 2007

  • rozszerzone uprawnienia do konfiskaty/katalog przestępstw

Slide 43

POMOC PRAWNA W SPRAWACH KARNYCH

Bez współdziałania państw w ramach międzynarodowej pomocy prawnej nie byłoby możliwe skuteczne zwalczanie przestępczości transgranicznej

POSTAWOWE DOKUMENTY PRAWNE:

  • Konwencja Rady Europy, 1959

  • Protokół dodatkowy, 1978

  • Drugi Protokół dodatkowy, 2001

Slide 44

Europejska Konwencja o pomocy wzajemnej w sprawach karnych, 1959

Środki pomocy prawnej, które mogą być stosowane przez państwa-strony:

  • wnioski rekwizycyjne (art.3-6),

  • doręczanie pism i odpisów orzeczeń sądowych (art.7),

  • udział świadków, biegłych i osób ściganych (art.8-12),

  • wymiana wyciągów i informacji z rejestru skazanych (art.13 i 22).

Slide 45

Drugi protokół dodatkowy, 2001

Znacznie rozszerzył możliwość udzielania pomocy prawnej:

  • przesłuchanie w formie wideokonferencji-art.9

  • przesłuchanie w formie konferencji telefonicznej-art.10

  • przekazywanie informacji z własnej inicjatywy-art.11

  • tymczasowe przekazanie osoby pozbawionej wolności –art.13

  • obserwacja transgraniczna – art.17 (zob.teżSchengen II)

  • dostawa niejawnie nadzorowana- art.18

  • operacja pod przykryciem- art.19

  • wspólne zespoły dochodzeniowe- art.20

Slide 46

Dokumenty Unii Europejskiej :

  • Konwencja Schengen,1990

  • Konwencja o wzajemnej pomocy w sprawach karnych pomiędzy państwami Unii Europejskiej, 2000 wraz z protokołem dodatkowym z 2001

  • Porozumienie pomiędzy UE i Stanami Zjednoczonymi Ameryki, 2003

Slide 47

Konwencja o wzajemnej pomocy w sprawach karnych pomiędzy Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej, 2000r.

  • ułatwienie procedury udzielania pomocy prawnej pomiędzy państwami członkowskimi Unii

  • dokumenty dla osób zamieszkałych w innym państwie członkowskim mają być przesyłane bezpośrednio do tych osób. Pomoc instytucji państwa ojczystego tych osób jest przewidziana tylko w wyjątkowych sytuacjach np. nieznany adres zamieszkania, niemożność doręczenia dokumentów pocztą. Pismo musi być sporządzone w języku znanym adresatowi

  • formalne wnioski oraz tzw. spontaniczna wymiana informacji muszą być odnotowane w dokumentacji państwa wzywanego

  • wobec Polski weszła w życie 26 października 2005 – może być stosowana przed wejściem w życie przez państwa członkowskie, które ją ratyfikowały

  • twórcy uwzględnili zachodzące zmiany w życiu politycznym i społecznym, oraz aktualne przemiany technologiczne

Slide 48

  • szczególne formy współpracy państw:

  • zabezpieczenie i zwrot przedmiotów

    pochodzących z przestępstwa

  • przekazanie podejrzanego na potrzeby

    śledztwa

  • przesłuchanie w formie videokonferencji

  • dostawy kontrolowane

  • przesłuchanie świadków oraz biegłych za pośrednictwem konferencji telefonicznej

  • powołanie wspólnych zespołów śledczych

  • dochodzenie pod przykryciem

  • podsłuch telekomunikacyjny

Slide 49

Decyzja ramowa z 13 .06.2002r. w sprawie wspólnychzespołów śledczych

WSPÓLNE ZESPOŁY SLEDCZE:

  • nowa forma pomocy prawnej w sprawach karnych

    ( zob. też: art.13 Konwencji UE o wzajemnej pomocy w sprawach karnych, 2000 i art.20 Drugiego protokołu dodatkowego do Europejskiej konwencji o pomocy prawnej w sprawach karnych, 2001 (Rada Europy)

  • ściganie przestępstw związanych z handlem środkami odurzającymi, handlem ludźmi, jak również z terroryzmem. Państwa Członkowskie, które tworzą taki zespół, powinny zdecydować o jego składzie, celu i okresie działania

  • w obliczu konieczności zwalczania przestępstw popełnianych przez terrorystów, tworzenie takich zespołów uznano za zadanie priorytetowe

  • Zalecenie Rady z 8.05.2003 dotyczące wzoru porozumienia o powoływaniu wspólnych zespołów śledczych ( w załączeniu przedstawia się wzór takiego porozumienia)

Slide 50

  • Wzór ten uwzględnia następujące dane:

    1. Strony porozumienia, tworzące wspólny zespól śledczy

    2. Określenie celu porozumienia

    3. Czas trwania

    4. Państwa członkowskie, na których terytorium zespół ma dokonywać czynności śledczych. Podkreśla się też, że zespół ma działać zgodnie z prawem obowiązującym w danym państwie członkowskim, na którego terytorium określone czynności są wykonywane

    5.Wyznaczenie kierującego zespołem

    6. Wyznaczenie członków zespołu ( mogą to być przedstawicie organów wymiaru sprawiedliwości, służb policyjnych i przedstawiciele krajowi Eurojustu)

    7. Udział funkcjonariuszy Europolu/Eurojustu/ Komisji (OLAF) i innych organów powołanych na mocy TUE, a także funkcjonariusze państw trzecich

    8.Określenie ogólnych warunków porozumienia

    9. Specjalne zastrzeżenia do porozumienia

Slide 51

  • Tendencja do wprowadzania jednolitych zasad proceduralnych w obszarze prawnym Unii Europejskiej

  • Polskie przepisy dotyczące udzielania pomocy prawnej w stosunkach międzynarodowych są zgodne z wymogami Europejskiej Konwencji o pomocy prawnej w sprawach karnych,1959 wraz z Protokołami dodatkowymi. 1978 i 2001

  • Konsekwencją przystąpienia Polski do Unii Europejskiej jest stopniowe wprowadzanie przepisów unijnych do ustawodawstwa krajowego

  • Przykładem są :

  • przepisy w sprawie powoływania wspólnych zespołów śledczych [art.589b-589f]

  • wejście w życie wobec Polski Konwencji UE z 2000 wraz z Protokołem dodatkowym,2001

  • przepisy w sprawie zatrzymania dowodów lub zabezpieczenia mienia [rozdział 62a i 62b k.p.k.]

Slide 52

JEDNOSTKI POMOCNICZE:

Eurojust

  • wspomaganie walki z poważną przestępczością zorganizowaną

  • usprawnianie międzynarodowej wzajemnej pomocy w sprawach karnych

  • udzielanie pomocy w realizacji wniosków o ekstradycję /wykonywania ENA

    Europejska Sieć Sądownicza ds. karnych (European Judicial Network) -

  • poprawa efektywności współpracy prawnej państw Unii poprzez informację o prawie, ustanowienie punktów kontaktowych, wdrażanie „dobrej praktyki”

  • uczestnicy: prokuratorzy i sędziowie

  • punkty kontaktowe w sądach i prokuraturach

  • program szkoleń krajowej sieci

  • dostęp do bezpiecznego serwera www EJN, zawierającego informacje o obrocie prawnym z zagranicą

Slide 53

Europejskie Biuro ds. Przeciwdziałania Oszustwom (OLAF)

  • ochrona interesów finansowych Unii

  • harmonizacja działań i współpracy odpowiednich służb państw członkowskich

  • platforma wymiany informacji oraz podejmowanych działań

    Europol – Europejskie Biuro Policji

  • zapobieganie / zwalczanie poważnych form międzynarodowej przestępczości

Slide 54

Kierunki rozwoju współpracy państw Unii Europejskiej w sprawach karnych

  • PROCES ZBLIŻANIA SYSTEMÓW PRAWA KARNEGO PAŃSTW UNII

  • HARMONIZACJA / UJEDNOLICANIE OBSZARU PRAWNEGO

    - dotyczy prawa karnego materialnego, proceduralnego oraz wymiaru kary

  • WZMOCNIENIE POMOCY WZAJEMNEJ W SPRAWACH KARNYCH

  • ZASADA WZAJEMNEGO UZNAWANIA DECYZJI ORGANÓW WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI W OPARCIU O WZAJEMNEGO ZAUFANIE DO KRAJOWYCH SYSTEMÓW PRAWNYCH

  • WZROST REGULACJI PRAWNYCH Z III FILARU UNII – WSPÓŁPRACA POLICYJNA I SĄDOWA W SPRAWACH KARNYCH/ ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU SPRAWIEDLIWOŚCI

Slide 55

PRAWO KARNE UNII EUROPEJSKIEJ

  • jako odrębny zbiór norm w formie skodyfikowanej – projekt corpus juris

    ( przepisy karne w celu ochrony interesów finansowychUnii)

  • jako zbliżone lub identyczne przepisy w prawie wewnętrznym państw Unii – stąd zmiany w polskim prawie karnym

Slide 56

PROJEKT UTWORZENIA PROKURATURY EUROPEJSKIEJ

  • Generalny Prokurator Europejski

  • Delegowani Prokuratorzy Europejscy

    przestępstwa przeciwko interesom finansowym Unii/ inne kategorie przestępstw, określone prawem unijnym

  • Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy [Art. III-274] stanowi, że Prokuratura Europejska miałaby prowadzić sprawy o przestępstwa przeciwko interesom finansowym UE. Uprawnienia Prokuratury Europejskiej mogą ulec rozszerzeniu na inne rodzaje poważnych przestępstw transgranicznych.

Slide 57

PRZESTRZEGANIE GWARANCJI PROCESOWYCH /PRAWA PODSTAWOWE OBYWATELI UNII

  • Decyzja Ramowa z 2001r. o pozycji ofiar w postępowaniu karnym

    (2) Zielona Księga w sprawie kompensacji dla ofiar przestępstw z 2001r.

    (3) Dyrektywa w sprawie kompensacji dla ofiar przestępstw z 2004r.

    (4) Projekt decyzji ramowej w sprawie określonych gwarancji procesowych w postępowaniu karnym w obszarze Unii Europejskiej wspólnych, 2004 :

  • ustalenie wspólnych zasad w sprawie gwarancji procesowych

  • przestrzeganie zasad z EKPCz ( art. 5 i 6 Konwencji)) oraz Karty Praw Podstawowych Unii

  • katalog praw: prawo do obrońcy, bezpłatnych tłumaczeń, prawo do specjalnej troski ( osoby, które z uwagi na swój wiek, warunki umysłowe, fizyczne czy emocjonalne nie są w stanie rozpoznać swojej sytuacji w toku procesu), prawo do komunikowania się, obowiązek powiadomienia podejrzanego o jego prawach ( wzór pisemnego powiadomienia załączony w formie aneksu), możliwość przesłuchania za pomocą techniki video

Slide 58

DALSZY PROCES UJEDNOLICANIA PRAWA KARNEGO W OBSZARZE UNII

Projekt Decyzji Ramowej w sprawie europejskiego nakazu dowodowego - European Evidence Warrant, 2003r.

  • otrzymywanie przedmiotów, dokumentów i danych dla ich wykorzystania w postępowaniu karnym

  • ma zastąpić tradycyjną formę współpracy z Europejskiej Konwencji o pomocy wzajemnej,1959

  • nie może być wykonywany z pogwałceniem zasady ne bis in idem

  • ma wpłynąć na skuteczność i szybkość współpracy

  • dotychczasowe procedury w zakresie pomocy prawnej o wykonywanie wniosków dotyczących zajmowania i przeszukiwania mają być zastąpione END w oparciu o zasadę wzajemnego uznawania decyzji

  • bezpośrednie przekazywanie wniosków między właściwymi organami państw członkowskich , przy użyciu jednolitej formy ( aneks: wzór formularza)

Slide 59

Projekt Decyzji Ramowej w sprawie stosowania zasady wzajemnego uznawania nakazów konfiskaty, 2004

  • ułatwienie współpracy w sprawie nakazów konfiskaty w oparciu o zasadę wzajemnego uznawania decyzji sądowych w sprawach karnych

  • uzupełnienie decyzji ramowej z 22.07. 2003 o uznawaniu nakazów zabezpieczenia mienia i środków dowodowych

    Inicjatywa w sprawie przyjęcia Decyzji ramowej dotyczącej stosowania zasady "ne bis in idem" ,2003

  • Protokół VII do EKPCz – art.4

  • Karta Praw Podstawowych Unii: art. II – 110 TKE (Zakaz ponownego sądzenia lub karania w postępowaniu karnym za ten sam czyn zabroniony, zagrożony karą)

  • art.54 – 57 Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen, 1990

  • program wdrażania zasady wzajemnego uznawania decyzji w sprawach karnych, 2001

  • Orzeczenia ETS : H.Gozutok&K.Brugge, C-187/01 i C-385/01

    M.Miragli, C-469/03

Slide 60

WNIOSKI KOŃCOWE:

  • PROCES „EUROPEIZACJI” PRAWA KARNEGO W OBSZARZE UNII EUROPEJSKIEJ POPRZEZ PRZYJĘCIE/ IMPLEMENTACJE REGULACJI UNIJNYCH DO USTAWODAWSTWA KRAJOWEGO PAŃSTW

  • ZASADA NADRZĘDNOŚCI PRAWA UNIJNEGO NAWET W OBSZARZE WSPÓŁPRACY POLICYJNEJ I SĄDOWEJ W SPRAWACH KARNYCH ( M. Pupino C-105/03)

Slide 62

  • ZASTĘPOWANIE „POMOCY WZAJEMNEJ” PAŃSTW PRZEZ „WZAJEMNE UZNAWANIE” DECYZJI SĄDOWYCH W OPARCIU O „WZAJEMNE ZAUFANIE„ DO KRAJOWYCH SYSTEMÓW PRAWNYCH

  • ZASADA ZAUFANIA:

  • PAŃSTWA UNII POWINNY NA ZASADZIE WZAJEMNOŚCI UFAĆ SWOIM SYSTEMOM PRAWNYM

  • KAŻDE Z PAŃSTW CZŁONKOWSKICH MA UZNAWAĆ PRZEPISY KARNE W INNYM PAŃSTWIE (Gozutok & Brugge, C-187/01 i C-385/01)


Copyright © 2014 SlideServe. All rights reserved | Powered By DigitalOfficePro