Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 42

GELECEĞİN DEĞERSİZLEŞTİRİLMESİNE EVRİMSEL PSİKOLOJİK YAKLAŞIM Seda CAN İzmir Ekonomi Üniversitesi PowerPoint PPT Presentation


  • 264 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

GELECEĞİN DEĞERSİZLEŞTİRİLMESİNE EVRİMSEL PSİKOLOJİK YAKLAŞIM Seda CAN İzmir Ekonomi Üniversitesi. Doç. Dr. Hakan ÇETİNKAYA “Deneysel Psikoloji" İzmir Ekonomi Üniversitesi. Alp Giray Kaya “Sosyal Psikoloji" Hacettepe Üniversitesi. Yrd. Doç. Dr. Seda DURAL “Psikometri" İzmir Üniversitesi.

Download Presentation

GELECEĞİN DEĞERSİZLEŞTİRİLMESİNE EVRİMSEL PSİKOLOJİK YAKLAŞIM Seda CAN İzmir Ekonomi Üniversitesi

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

GELECEĞİN DEĞERSİZLEŞTİRİLMESİNE EVRİMSEL PSİKOLOJİK YAKLAŞIMSeda CANİzmir Ekonomi Üniversitesi


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

Doç. Dr. Hakan ÇETİNKAYA

“Deneysel Psikoloji"

İzmir Ekonomi Üniversitesi

Alp Giray Kaya

“Sosyal Psikoloji"

Hacettepe Üniversitesi

Yrd. Doç. Dr. Seda DURAL

“Psikometri"

İzmir Üniversitesi


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

Prof. Dr. Yurdal TOPSEVER

“Deneysel Psikoloji"

İzmir Ekonomi Üniversitesi

Dr. Evrim GÜLBETEKİN

“Deneysel Psikoloji"

Muğla Üniversitesi

Nagihan BOZ, Nur İNNECİ, Hülya MUTLU, Selin TÜRKMEN ve Duygu YEŞİLKAYALI

İzmir Ekonomi Üniversitesi

Antoine Selim BİLGİN

“Klinik Psikoloji"

Amsterdam Üniversitesi


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

  • Geleceğin değersizleştirilmesi kavramının temelleri öğrenme alanındaki öz-denetim (self-control) kavramına dayanmaktadır.

  • Öz-denetim, hemen elde edilebilen küçük bir ödül yerine, daha geç elde edilebilen büyük bir ödülün seçilmesi olarak tanımlanabilir (Ainslie, 1974; Rachlin & Green, 1972).


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

  • Öz-denetim görüngüsünü, ilk defa Rachlin ve Green (1972) laboratuar ortamında güvercinlerle test etmişlerdir.

  • Klasik bir öz-denetim tarifesinde tepki verme, ya küçük bir parça yiyeceğe hemen ulaşma (alternatif A) ya da büyük bir parça yiyeceğe 4 saniye geç ulaşma (alternatif B) ile ödüllendirilmiştir.

  • Güvercinler seçim aşamasında, A ya da B anahtarlarını gagalayarak bu iki alternatif arasında seçim yapmışlardır.


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

A

B

Büyük

Ödül

Küçük

Ödül

Hemen

Gecikmeli

Güvercinin B alternatifini (daha geç ama daha büyük bir parça yiyecek) seçmesi Rachlin ve Green tarafından öz-denetim olarak adlandırılmıştır.


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

  • Öte yandan, yapılan araştırmalar şimdiki küçük bir ödülün, gelecekteki büyük ödüle tercih edilmesinin çok sık rastlanan bir durum olmadığına işaret etmiştir.

  • Hemen alınabilecek küçük bir ödülün tercihine ilişkin söz konusu eğilim, bu konunun geleceğin değersizleştirilmesi (future discounting) olarak ele alınmasına yol açmıştır.


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

  • Geleceği değersizleştirme, yakın zamanda elde edilebilecek göreli olarak küçük bir ödülü, gelecekteki daha büyük bir ödüle tercih etme eğilimi olarak tanımlanmaktadır (Wilson ve Daly,2003; Loevenstein, 1988; Mazur ve Logue, 1978).


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

  • Genel olarak bu eğilim işlevsiz olarak yorumlansa da (örn. Giancola, Mezzich, & Tarter, 1998; Seguin, Boulerice, Harden, Tremblay, & Pihl, 1999) evrimsel psikologlar tarafından yapılan çalışmalar öncekini sonrakine tercih etmenin adaptif olabileceğini göstermiştir (Daly & Wilson, 2001; Frederick, Loewenstein, & O’Donoghue, 2002; Laibson, 2001; Wilson & Daly, 1997).


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

  • Nesnelerin “şimdiki değeri” sonraki değerinden daha yüksektir çünkü…

  • Elde etmek için bekleme süresi arttıkça bunları tümüyle kaybetme olasılığı daha yüksek olacaktır (Iwasa, Suzuki ve Matsuda, 1984; Houston ve McNamara 1986) ve

  • Her şey eşit tutulduğunda, doğal seçilim “hemen” üremeyi destekleyecektir çünkü üremeyi ertelemek maliyetli olacaktır (Dasgupta & Maskin, 2002).


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

Geleceğin değersizleştirilmesi konusunda yapılan çalışmalar genel olarak parasal tercihlere ilişkin karar verme süreçleri üzerine odaklanmışlardır.


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

  • Hiperbolik Eşitlik (Hyperbolic Equation) (Mazur, 1987)

  • Parametre Tahminleme Prosedürü (Parameter Estimation Procedure) (Kirby ve Marakovic, 1996)


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

Eksponansiyel Değersizleştirme

Hiperbolik Değersizleştirme


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

Uzak teklifin miktarı

Yakın teklifin miktarı

Erteleme Süresi

k değeri


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

50 TL 80 TL

YARIN 70 GÜN SONRA


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

  • İlk tercihi seçme örüntüsünden ikinci tercihi seçme örüntüsüne geçildiği durumdaki, ilk tercihin seçildiği son teklif çiftinin k değeri ile ikinci tercihin seçildiği ilk teklif çiftinin k değeri arasındaki geometrik orta nokta katılımcının k değeridir.


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

  • Her bir sıradaki teklif çiftleri miktar farklılıkları ve erteleme süreleri bakımından birbirlerine benzerdir.

  • Sıra arttıkça ikinci teklif için verilen süre kısalırken iki teklifin miktarı arasındaki fark artmaktadır.


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

  • Geleceğin değersizleştirilmesinde sunulan tercih çiftlerinin k değerleri göz önünde bulundurularak tepki hızlarının farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir.


Y ntem

Yöntem

Katılımcılar:

  • Çalışmada yaşları 18 ile 25 arasında değişen 49 kadın 55 erkek üniversite öğrencisi katılımcı olarak yer almıştır.


Bulgular

Bulgular

  • k değerlerine göre 3’e ayrılmış (yüksek, orta, düşük) teklif çiftlerine verilen tepkilerin süreleri anlamlı olarak farklılaşmıştır, F (1.71, 176.43) = 41.56, p = .00,η2= .29.


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

  • Katılımcılar düşük sıradaki/mertebedeki teklif çiftlerine ilişkin seçimlerini en kısa sürede yaparken en çok zamanı yüksek sıradan gelen teklif çiftlerinde harcamışlardır.

  • Bu farklılık, gelecekteki ödülün seçiminde daha üst düzey bilişsel süreçlerin aktive olduğuna ilişkin bir gösterge olabilir.

    (Mc Clure ve ark., 2004; Tanaka ve ark., 2004) ile tutarlı


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

  • Geleceğin değersizleştirilmesi kavramı ekonomik disiplinlerden alınmış olsa da, kullanımı ve anlamı kolaylıkla “parasal geçici tercihlerin” ilişkilerinin ötesine geçmiştir (örn., Madden, Petry, Badger ve Bickel, 1997; Ditto, Pizzarro, Epstein, Jacobson ve MacDonald, 2006; Daly ve Wilson, 2001).

  • Yani, bir anlamda, geleceğin değersizleştirilmesi yakın bir üreme getirisinin gelecekte olan daha olası bir cinsel birleşme pahasına tercih edilmesidir.


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

  • Geleceğin cinsel değersizleştirilmesinde, cinsel uyarılma ve dolayısıyla artmış testosteron düzeyi aracı bir değişken olabilir.

  • Evrimsel psikologlar tarafından daha önce yapılan çalışmalarda karşı cinsten biriyle olan etkileşim (kısa bile olsa) erkeklerde artan testosteron yoluyla değersizleştirmeyle sonuçlanabilmektedir (örn., Daly & Wilson, 2005; Takahashi, Sakaguchi, Oki, & Hasegawa, 2008; Van den Bergh & Dewitte, 2006; Wilson & Daly, 2003).


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

  • Bu çalışmada etkisi gözlenebileceği düşünülen bir diğer değişken 2D:4D parmak oranıdır.

  • Düşük parmak oranına sahip olanlar testosterona daha hassas olduklarından (Manning ve ark., 2003)ve daha yüksek serum testosteron düzeyine sahip olduklarından (Manning ve ark., 1998), cinsel uyarılma özellikle düşük parmak oranına sahip erkekleri etkileyebilir.


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

  • Düşük 2D:4D oranına sahip erkekler “değersizleştirenler” değilseler de (Van den Bergh ve Dewitte, 2006; Burnham, 2003), söz konusu erkekler cinsel olarak uyarıldıklarında, geleceği değersizleştirme eğilimleri artabilir (Roney ve ark., 2003; Wilson ve Daly, 2004).

  • Bu nedenle, çalışmada erkeklerdeki cinsel değersizleştirmenin 2D:4D oranıyla ilişkili olabileceği düşünülmektedir.


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

  • Bu çalışmada, erkeğin tasarladığı eşleşme türünün de geleceğin cinsel değersizleştirmesini etkileyen bir faktör olabileceği düşünülmüştür.

  • Kısa-süreli ilişki tasarlayan erkeklerle uzun-süreli ilişki tasarlayan erkeklerin değersizleştirme oranlarının farklılaşacağı düşünülmektedir.


Y ntem1

Yöntem

Katılımcılar:

  • Çalışmada yaşları 18 ile 26 arasında değişen ve kendini heteroseksüel olarak rapor eden 78 erkek üniversite öğrencisi katılımcı olarak yer almıştır.


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

Senaryo

+

Kısa-süreli ya da Uzun-süreli eş tercihi için Yönerge

Kısa-süreli/ uzun-süreli bir ilişki için bir kadına teklifte bulunacağınızı varsayın.

Resmini göreceğiniz kadına ilişkin teklifte bulunmak için tercihinizi 1-7 arasında belirtiniz.


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

Deney Grubu

Kontrol Grubu

20 foto:

Her biri 9 sn

20 foto:

Her biri 9 sn

Manzara

fotoğrafları

Çok

Çekici

Çok

Güzel

Çekici

Değil

Güzel

Değil


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

Kabul olasılıkları


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

Sağ el 2D:4D oranları

hesaplandı

Değerlendiriciler arası korelasyon katsayısı = 0.91


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

F(1,70 )= 7.15, p<0.01, η2=0.093

  • Cinsel uyarılma koşulundaki katılımcıların değersizleştirme oranları daha yüksek bulunmuştur.

  • Kısa-süreli ilişki koşulundaki katılımcılar geleceği daha çok değersizleştirmişlerdir.

Etkileşim anlamsız

F(1,70 )= 9.99, p<0.01, η2=0.125


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

F(1,70 )= 7.09, p<0.05, η2=0.092

2D:4D Oranı

  • Cinsel uyarılma koşulundaki düşük 2D:4D oranına sahip katılımcıların değersizleştirme oranları daha yüksek bulunmuştur.

Etkileşim

Anlamlı

F(1,70 )= 4.31, p<0.05, η2=0.058


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

F(1,70 )= 7.09, p<0.05, η2=0.092

2D:4D Oranı

  • Kısa-süreli ilişki koşulundaki katılımcılar ve

    -Düşük 2D:4D oranına sahip katılımcılar geleceği daha çok değersizleştirmişlerdir.

Etkileşim anlamsız

F(1,70 )= 7.15, p<0.01, η2=0.093


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

Erkekler kısa-süreli bir ilişki tasarladıklarında (%36.1) uzun-süreli ilişki (% 21.3) durumuna göre daha çok geleceklerini değersizleştirmişlerdir.

Gray, Kahlenberg, Barrett, Lipson, & Ellison, (2002) ile tutarlı

Erkekler cinsel olarak uyarıldıklarında geleceği daha çok değersizleştirmişlerdir (% 31.5).

McIntyre, Gangestad, Gray, Chapman, Burnham, O’Reurke ve Thornhill, (2006) ile tutarlı

Düşük 2D:4D oranına sahip erkekler cinsel olarak uyarıldıklarında geleceklerini daha çok değersizleştirmişlerdir (%41.5).


Gelece n de ers zle t r lmes ne evr msel ps koloj k yakla im seda can zmir ekonomi niversitesi

Life is Uncertain

Eat Dessert First

Margo Wilson’a…


  • Login