gemeenten in perspectief n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Gemeenten in perspectief PowerPoint Presentation
Download Presentation
Gemeenten in perspectief

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 79

Gemeenten in perspectief - PowerPoint PPT Presentation


  • 265 Views
  • Uploaded on

Gemeenten in perspectief. VNG-congres gemeentefinanciën 18 november 2013 Maarten Allers COELO, Rijksuniversiteit Groningen. Plaatsbepaling gemeenten. Werkgeversrol beslag op de arbeidsmarkt Rol gemeenten bij economische ontwikkeling effect gemeentelijke bestedingen op economische groei

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Gemeenten in perspectief' - thuy


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
gemeenten in perspectief

Gemeenten in perspectief

VNG-congres gemeentefinanciën 18 november 2013

Maarten Allers

COELO, Rijksuniversiteit Groningen

slide2

Plaatsbepaling gemeenten

  • Werkgeversrol
    • beslag op de arbeidsmarkt
  • Rol gemeenten bij economische ontwikkeling
    • effect gemeentelijke bestedingen op economische groei
  • Uitgaven gemeenten
    • vergeleken met andere overheden
    • aandeel in bbp
  • Beslag gemeenten op belastinginkomsten
    • lokale lasten vergeleken met die van andere overheden
slide3

Beeld en werkelijkheid

  • Beeld bij de burger
  • Uitgaven / belastingen gemeenten
    • vergeleken met andere overheden
  • Confrontatie beeld – werkelijkheid
  • Op welke terreinen onderschat of overschat de burger de rol van gemeenten?
slide4

Vooruitblik 2013 - 2017

  • Inkomsten gemeenten
  • Uitgaven gemeenten
  • Balans inkomsten – uitgaven
  • (En: hoe brengt u dit in evenwicht?)
slide5

Decentralisaties

  • Bedoeling: maatwerk
  • Gevolg: verschillen tussen gemeenten
  • In welke mate accepteren mensen dit?
slide6

Waardering voor gemeentelijke voorzieningen

  • Hoe waardeert de burger de gemeentelijke inspanningen?
  • Wat hebben mensen er voor over om in een gemeente te wonen?
slide8

Gemeenten als werkgever

Werknemers openbaar bestuur

Gemeenten: 168.000

slide9

Gemeenten als werkgever

Werknemers gehele economie

slide11

Gemeenten als werkgever

Aandeel boven 50 jaar

slide13

Gemeentelijke bestedingen en de economie

  • Discussie: bezuinigen we de economie kapot?
  • Veel economen pleiten voor stimulering
  • Hoeveel gewicht kunnen gemeenten in de schaal leggen?
slide14

Gemeentelijke bestedingen en de economie

  • Poging tot kwantificering
  • CPB: model Saffier II
  • Effect verhoging materiële overheidsbestedingen
  • Goederen en diensten die gemeenten kopen van bedrijven
    • Intermediair verbruik
    • investeringen
slide15

Gemeentelijke bestedingen en de economie

Effect verhoging materiële overheidsbestedingen met 1% bbp

slide16

Gemeentelijke bestedingen en de economie

  • Effect verhoging materiële overheidsbestedingen:
  • Toename van:
    • productie
    • werkgelegenheid
    • lonen
    • consumptie
    • winstgevendheid
    • bedrijfsinvesteringen
slide17

Gemeentelijke bestedingen en de economie

  • Effect verhoging materiële overheidsbestedingen:
  • Toename van:
    • productie
    • werkgelegenheid
    • lonen
    • consumptie
    • winstgevendheid
    • bedrijfsinvesteringen
  • Maar:
    • prijzen ↑
    • concurrentiepositie ↓
  • Lange termijn: positieve impuls van slechts 0,2%
slide18

Gemeentelijke bestedingen en de economie

  • Effect verhoging materiële overheidsbestedingen:
  • Toename van:
    • productie
    • werkgelegenheid
    • lonen
    • consumptie
    • winstgevendheid
    • bedrijfsinvesteringen
  • Maar:
    • prijzen ↑
    • concurrentiepositie ↓
  • Lange termijn: positieve impuls van slechts 0,2%
  • CPB-model houdt geen rekening met de “zogenoemde programma-effecten van overheidsbestedingen”!
slide19

Gemeentelijke bestedingen en de economie

  • Effect verhoging materiële overheidsbestedingen nu hoger?
  • Saffier II gebaseerd op betere tijden
  • Krappe arbeidsmarkt
slide20

Gemeentelijke bestedingen en de economie

  • Effect verhoging materiële overheidsbestedingen nu hoger?
  • Saffier II gebaseerd op betere tijden
  • Krappe arbeidsmarkt
  • Maar in situatie van onderbesteding / werkloosheid:
  • lonen stijgen niet of weinig
  • prijsstijgingen gering
  • verzwakking concurrentiepositie idem
  • positiever effect
  • Hoe positief?
  • meningen zeer sterk verdeeld
slide21

Gemeentelijke bestedingen en de economie

Hoeveel gewicht leggen gemeenten in de schaal?

Gemeenten investeren relatief veel

Bedragen in miljarden euro’s; 2011

slide22

Gemeentelijke bestedingen en de economie

Effect materiële overheidsbestedingen gemeenten (3,4% bbp)

slide24

Aandeel gemeenten in uitgaven overheid

  • Overzicht niet beschikbaar!
  • Waarom niet?
  • Verschillende administraties
    • Decentrale overheden: baten-lasten
    • Rijk: kas – verplichtingen
slide25

Aandeel gemeenten in uitgaven overheid

  • Overzicht niet beschikbaar!
  • Waarom niet?
  • Verschillende administraties
    • Decentrale overheden: baten-lasten
    • Rijk: kas – verplichtingen
  • Dubbeltellingen
    • Bijstandsuitgaven op begroting Rijk, maar ook op begroting gemeenten
    • Overheidseuro wordt meer dan eens uitgegeven
slide26

Aandeel gemeenten in uitgaven overheid

  • Overzicht niet beschikbaar!
  • Zelf maken → hoe pakken we dit aan?
  • Verschillende administraties
    • CBS zet op basis van IV3-gegevens gemeentelijke cijfers om naar kas – transactiebasis cijfers
    • Nationale Rekeningen
      • Helaas: niet op gemeenteniveau gepubliceerd
      • Wel op aanvraag beschikbaar
slide27

Aandeel gemeenten in uitgaven overheid

  • Overzicht niet beschikbaar!
  • Zelf maken → hoe pakken we dit aan?
  • Dubbeltellingen
    • Verschillende uitgangspunten mogelijk
      • Wij gaan uit van de overheid die het geld uiteindelijk uitgeeft
      • Dus : uitkeringen van Rijk aan gemeenten van de rijksbegroting aftrekken
slide28

Aandeel gemeenten in uitgaven overheid

  • Wat verstaan we onder de overheid?
  • Dit valt er buiten:
  • Verzelfstandigde lokale overheidsdiensten
    • bureaus voor arbeidsbemiddeling
    • regionale politiekorpsen
  • Privaatrechtelijke lokale instellingen op het gebied van arbeid, maatschappelijke werk, cultuur en onderwijs, zoals:
    • Centra voor asielzoekers
    • Musea, bibliotheken (privaatrechtelijk)
    • Verzelfstandigde onderwijsinstellingen en studiebegeleidingsdiensten
slide33

Aandeel gemeenten in uitgaven overheid

  • Wat is het beeld hiervan bij burgers?
  • Vragen uitgezet via CentERpanel
  • Steekproef van meer dan 2000 huishoudens
  • Representatief
  • Respons 77%
slide35

Aandeel gemeenten in uitgaven overheid

Onderschatting (-) en overschatting (+) door burger

slide39

Beeld burger van gemeenten

  • Aandeel gemeenten in uitgaven op meeste beleidsterreinen onderschat
  • Aandeel gemeenten in belastingen overschat
  • Is dit beeld bij te stellen?
    • moet je dat willen?
slide41

Prognose netto uitgaven gemeenten

  • Uitgangspunt: 2013
  • Gemeentelijke begrotingen
  • Netto uitgaven per hoofdfunctie
  • Totaal: 23 miljard euro
slide42

Prognose netto uitgaven gemeenten

  • Volumestijging 2013 - 2017
  • Vooronderstelling: verdeling gemeentefonds adequaat
  • Netto uitgaven stijgen met verdeelmaatstaven
  • Kostendragers ontleend aan verdeling gemeentefonds
  • Algemene uitkering: Septembercirculaire
    • prognose verdeelmaatstaven algemene uitkering
    • relatief belang verdeelmaatstaven
slide43

Prognose netto uitgaven gemeenten

  • Volumestijging 2013 - 2017
  • WMO: geen prognoses verdeelmaatstaven beschikbaar
  • Onze vooronderstelling:
    • 50% uitgaven gerelateerd aan 65+
    • 25% aan inwoners
    • 25% aan lage inkomens
  • Grote decentralisatie-uitkeringen: via verdeelformules
  • Centra Jeugd & Gezin
  • Maatschappelijke opvang
  • Vrouwenopvang
  • Kleine uitkeringen: 50% inwoners, 50% woonruimten
slide44

Prognose netto uitgaven gemeenten

  • Prijsstijging 2013 - 2017
  • Conform CPB
  • Prijsontwikkeling bbp
  • Uit septembercirculaire
slide45

Prognose netto uitgaven gemeenten

Netto uitgaven (miljard euro)

slide46

Prognose inkomsten gemeenten

Uitgangspunt: begrotingen 2013

Algemene middelen (miljard euro)

slide47

Prognose inkomsten gemeenten

Algemene middelen (miljard euro)

slide48

Confrontatie inkomsten- en uitgavenverloop

  • Inkomsten & uitgaven (miljard euro)
  • Dit is bij ongewijzigd beleid
  • Exclusief decentralisaties
slide49

Financiële effect decentralisaties

Kortingen bij decentralisaties (miljard euro)

Deze bedragen staan nog allerminst vast…

?

slide50

Totaalbeeld

Financiële vooruitblik 2013-2017

Hoe vang je dit op?

slide51

Bezuinigen of lasten verhogen?

  • Burgerpanel:
  • Accepteert u bezuinigingen op voorzieningen?
  • Of trekt u liever uw portemonnee?
slide54

Bezuinigen of lasten verhogen?

  • Burger:
  • Bezuinigen op sommige terreinen OK
    • helaas is hier financieel niet zoveel te halen…
  • Maar niet bezuinigen op sociaal domein
    • en daar zit het grote geld
slide55

Bezuinigen of lasten verhogen?

  • Burger:
  • Bezuinigen op sommige terreinen OK
    • helaas is hier financieel niet zoveel te halen…
  • Maar niet bezuinigen op sociaal domein
    • en daar zit het grote geld
  • Gevaar: sociaal domein als koekoeksjong
  • Drukt traditionele gemeentetaken weg
    • hoever moet je daar als gemeente in meegaan?
slide56

Bezuinigen of lasten verhogen?

  • Burger:
  • Bezuinigen op sommige terreinen OK
    • helaas is hier financieel niet zoveel te halen…
  • Maar niet bezuinigen op sociaal domein
    • en daar zit het grote geld
  • Gevaar: sociaal domein als koekoeksjong
  • Drukt traditionele gemeentetaken weg
    • hoever moet je daar als gemeente in meegaan?
  • Of mag een gemeente via eigen beleid de kosten binnen de perken proberen te houden?
slide57

Decentralisaties:

accepteert burger gemeentelijke beleidsvrijheid?

slide58

Burger en decentralisatie sociaal domein

Achterliggende gedachte: gemeente staat dichter bij burger en kan maatwerk leveren

Gevolg: verschillen tussen gemeenten

Wat vinden burgers hiervan?

slide59

Wie kan het best bepalen of mensen hulp krijgen?

Gemeente of rijksoverheid?

13 stellingen waarin verschillende aspecten van de drie decentralisaties worden voorgelegd

1 = helemaal eens, 5 = helemaal oneens

Gemiddelde scores bepaald

slide61

Burger en decentralisatie sociaal domein

Gemiddelde score 3,5

Meerderheid ermee eens dat gemeenten beter maatwerk kunnen leveren dan Rijk

slide62

Burger en decentralisatie sociaal domein

  • Gemiddelde score 3,5
  • Meerderheid ermee eens dat gemeenten beter maatwerk kunnen leveren dan Rijk
  • Maar: wat vindt men van verschillen tussen gemeenten?
  • 5 stellingen
  • voorbeeld: De voorwaarden om een uitkering te ontvangen moeten in iedere gemeente hetzelfde zijn
slide64

Acceptatie verschillen tussen gemeenten

Gemiddelde score 1,8

Slechts een minderheid accepteert verschillen

slide65

Acceptatie verschillen tussen gemeenten

  • Gemiddelde score 1,8
  • Slechts een minderheid accepteert verschillen
  • Kan het rijk dan toch beter de zorg uitvoeren?
  • 3 stellingen
  • voorbeeld: om grote verschillen tussen gemeenten te voorkomen moet de rijksoverheid de regie hebben bij de jeugdzorg
slide67

Sociaal domein liever bij Rijk laten?

Gemiddelde score 3,5

Meerderheid wil toch liever dat het rijk deze taken uitvoert om grote verschillen tussen gemeenten te voorkomen

slide68

Taak liever bij Rijk laten?

Antwoorden niet afhankelijk van: leeftijd

slide69

Taak liever bij Rijk laten?

Antwoorden niet afhankelijk van: stedelijkheid

slide70

Taak liever bij Rijk laten?

Antwoorden niet afhankelijk van: opleiding

slide71

Taak liever bij Rijk laten?

Antwoorden niet afhankelijk van: inkomen

slide72

Decentralisaties

Conclusie: uitkomst breed gedragen

slide73

Decentralisaties

Paradox:

Burger vindt dat de gemeente wel beter kan beoordelen wat inwoners nodig hebben, maar accepteert geen verschillen tussen gemeenten

Bezuinigen op zorgaanbod wordt moeilijk

slide76

Waardering gemeentelijke voorzieningen

  • Onderzoek lastig
  • Enquêtes?
    • Mensen kunnen waardering moeilijk kwantificeren
  • “Hedonische” methode
    • Kijk wat mensen ergens in de praktijk voor over hebben
    • Voorbeeld: huizen rond Schiphol minder waard? → schatting omvang geluidshinder
  • “Put your money whereyourmouth is”
slide77

Waardering gemeentelijke voorzieningen

  • Onderzoek COELO en CPB:
  • Hogere algemene uitkering → hogere woningprijzen!
    • want betere voorzieningen of lagere lasten
slide78

Waardering gemeentelijke voorzieningen

  • Onderzoek COELO en CPB:
  • Hogere algemene uitkering → hogere woningprijzen!
    • want betere voorzieningen of lagere lasten
  • Door gemeenten besteed geld maakt plaats aantrekkelijker
  • Er willen meer mensen wonen
  • Dit drijft huizenprijzen op
slide79

Conclusie: gemeentegeld is goed besteed!

  • Huizenkopers hebben er harde euro’s voor over
  • Plafond lokale belasting onverstandig
  • Weg met die macronorm!