slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Sokrates maitia, bizitzaren une honetan – esan zuen Manitea atzerritarrak – PowerPoint Presentation
Download Presentation
Sokrates maitia, bizitzaren une honetan – esan zuen Manitea atzerritarrak –

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 41

Sokrates maitia, bizitzaren une honetan – esan zuen Manitea atzerritarrak – - PowerPoint PPT Presentation


  • 144 Views
  • Uploaded on

Platon Pentsamendua eta mitoak. Sokrates maitia, bizitzaren une honetan – esan zuen Manitea atzerritarrak – beste batean baino bailo haundiagoa du gizakiaren bitzitzeak: edertasuna bere horretan begiesten duelako unean. PLATON (K.a. 427-347). Bere filosofiaren asmoa eta helburua:

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Sokrates maitia, bizitzaren une honetan – esan zuen Manitea atzerritarrak –' - talon


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1

Platon

Pentsamendua eta mitoak

Sokrates maitia, bizitzaren une honetan

– esan zuen Manitea atzerritarrak –

beste batean baino bailo haundiagoa du gizakiaren bitzitzeak:

edertasuna bere horretan begiesten duelako unean.

slide2

PLATON (K.a. 427-347)

Bere filosofiaren asmoa eta helburua:

Estatu ideala eta justua diseinatzea

  • Atenas hiriko familia aristokratiko batekoa.
  • K.a. V-IV meendeetan bizi zen.
  • Sokratesen ikasle ospetsuena izan zen.
  • Atino-ren garaiko demokrazia Sokrates heriotz-zigorrera kondenatu zuten, kikuta edaneraziz
slide3

Sokratsen heriotzak eragina izan zuen Platonen pentsamenduan:

Demokraziak, bere ustez, oso gizakia justua eta jakintsua zen Sokrates kondenatu zuen. Hori dela eta, Platonen ustez, Demokrazia “ezjakintsuen gobernua” zen.

Hortik sortu zen bere egitasmo filosofikoa:

Estatu justu eta ideala diseinatzea.

slide4

Platonek lehenbiziko eskola filosofikoa fundatu zuen. Bederatzi mendeetan zehar zabalik iraundu zuena:

AKADEMIA izenekoa.

Sirakusa hirian, bere ideia politikoak erreal bihurtzeko aheleginek porrot eginez gero, filosofiari buru-belarri ekin zion.

slide5

Ideien teoria

  • Platonen teoria ospetsuena Ideien teoria dugu. Hiru irudi edo konparazioren bitartez azaldu zuen:
    • EGUZKIAREN IRUDIA ONGIAREN IDEIA
    • MARRAREN IRUDIA EZAGUTZAREN
    • GRADUAK
    • KOBAZULOAREN MITOA HEZIKETA
  • Mito horiek aztertu baino lehen Ideien teoria ikusiko dugu.
slide6

Platonen ustez, benetako mundu erreala IDEIEN EDO FORMEN MUNDUA da, betierekoa dena eta fisikoaez dena. Gizakiok mundu horretara irits gaitezke gure arimaren alde razionalaren bidez, horregatik Ideien mundua ADIMENEZKO MUNDUA da

Zer da ideia bat?

Ideia bat FORMA, MOLDELAN edo EREDUA da.

Bizi garen munduko gauzak ideia horien bidez eginak daude.

Mundu hori SENTIMENEZKO MUNDUA da

slide7

Platonen esanetan, gauzen mundua existitu baino lehen, masa mugikor eta kaotiko bat besterik ez zegoen.

Demiurgok edo artisauak, ona eta betierekoa denak, gauzen mundua modelatzea erabaki zuen, Ideiak eredutzat hartuz.

Hori dela eta, Ideia bakoitzari gauza asko dagozkio, Ideia horren antza dutenak edo Ideia horretan parte hartzen dutenak.

slide8

ZALDIAREN IDEIA

UNIBERTSALA

Partikularrak

ZALDI

ASKO

slide9

Gauzak ANITZAK, USTELKORRAK eta ALDAKORRAK dira

Ideiak BAKARRAK, BETIEREKOAK eta ALDAEZINAK dira

Arima

Ezagutzarekikomaitasuna, ideiekikoa,

ikastera eta hobetzera eramaten gaitu

Matematika

Parmenidesek IZATEA deskribatu zuen bezalakoak

Heraklitok esan zuen bezala

Mundu fisikoko gauzen ideiak: zaldia, gizakia, lorea,...

Ideia etikoak: Onbidea, zoriontasuna, zuzentasuna,...

Ongiaren ideia

Matematikako ideiak: Batasuna, Bitasuna, Hirutasuna,...

Estetikako ideiak: Edertasauna, Harmonia,...

slide10

Platonen mitoak

  • Eguzkiaren irudia.
  • Marraren irudia.
  • Kobazuloaren mitoa.
  • Gurdi hegaladunaren mitoa.
  • Androginoaren mitoa.
slide11

Platonen mitoak metaforak dira, eta horrek horien ulertzea errazten du.

  • Baina, kontzeptu abstraktuak adieraztekoak dira, eta kontzeptu horiek zailak dira ulertzeko.
slide12

Eguzkiaren irudia

  • Errepublika izeneko liburuan, Sokrates eztabaidatzen ari da bere lagunekin justizia zer den argitu nahian, eta nola lor daiteken estatu justu bat, non bertako hiritarrak justuak diren. Liburu osoa Estatu idealari buruz ari da.
  • Eguzkiaren irudia Ongiaren Ideiaren gaineko azalpena da.
  • Sokratesek Ongiaren Ideia Eguzkia bezalakoa dela esaten dio Glaukoni.
slide13

Eguzkiaren irudia

Eguzkiaren irudian, nolakoa den eguzkia deskribatzen du. Gero deskribapen horretan agertzen diren elementuak Ongiaren Ideiarekin konparatzen ditu.

Ongiaren ideia

slide14

Eguzkia ezagutzaren kausa da.

Argia

Eguzkiaren argiari esker gauzak ezagutzen ditugu

Ikusmena

Iritzizko gauza

Ikusgarria dena

slide15

Eguzkia existentziaren kausa da.

Eguzkiaren argiari esker bizitza dago

Iritzizko gauza

Ikusgarria dena

slide17

Ongia ezagutzaren kausa da.

Ongiaren ideia

Ongiaren argiari esker ideiak ezagutzen ditugu

ADIMENA:

Arimaren alde razionala, ideiak ezagutzeko ahalmena dena

Adimenezko gauza

Adigarria dena

slide18

Ongia existentziaren kausa da (eta esentziarena ere).

Ongiaren ideia

Adimenezko gauza

Adigarria dena

slide19

Ongiaren ideia

ARGIARI ESKER IDEIAK EXISTITZEN DIRA, ETA ESENTZIAK DIRA

ONDORIOA: Ongia ideien ezagutza eta existentziaren kausa da

slide20

Marraren irudia

  • Irudi honetan ezagutzaren graduak azaltzen dira, izatearen graduei lotuak.
  • Filosofo-mutil, edo filosofo-neska (aprendiz) batek ezagutzaren lau graduetan zehar pasatu behar du errege-filosofo bihurtzeko.
slide21

Badira bi ezgutza mota:iritzia (doxa) eta zientzia (NOESIS). Iritzia sentimenezko munduaren gainekoa da, eta zientzia adimenezko munduaren gainekoa

GAUZEN MUNDUA

IDEIEN MUNDUA

  • Ezagutzaren gradua bakoitza ezagutzaren eduki jakin bati dagokio (izatearen gradu jakin bati) eta diziplina zientifiko jakin batez baliatzen da.
slide22

Irudiak (zeharkakoak) ikertzen ditu: itzalak, isladak.

  • Ez dago diziplina zientifikorik.

Neska

Ispilua

DOXA: EZAGUTZA HAUTEMANGARRIA

EZAGUTZAREN LEHEN GRADUA: IRUDIMENA (EIKASIA)

slide23

Gauzak (berezkoak zein artifitzialak) ikertzen ditu.

  • Diziplina zientifikoa: FISIKA.

20 urte

DOXA

EZAGUTZAREN BIGARREN GRADUA:

SINESTEA , USTEA (PISTIS)

slide24

Objektu matematikoak ikertzen ditu:bakoitia, bikoitia, figurak, angeluak, etabarrak.

  • Diziplina zientifikoa: MATEMATIKA.

30 Urte

EPISTEME

EZAGUTZAREN HIRUGARREN GRADUA: PENTSAMENDUA edo EZAGUTZA INTELEKTUALA(DIANOIA)

slide25

Filosofo-neska erregina-filosofo bihurtu da.

  • Ideiak ikertzen ditu
  • Diziplina zientifikoa: DIALEKTIKA.

Ongiaren ideia

50 Urte

EPISTEME

EZAGUTZAREN LAUGARREN GRADUA: EZAGUTZA ZIENTIFIKOA(NOESIS)

slide26

LAU EZAGUTZA-GRADU DAUDE:

  • IRUDIMENA (EIKASIA)
  • SINESTEA (PISTIS)
  • EZAGUTZA INTELEKTUALA (DIANOIA)
  • EZAGUTZA ZIENTIFIKOA (NOESIS)
slide27

Kobazuloaren mitoa

  • Mito ezagunena dugu hau. Honen bitartez, Sokratesek heziera eta hezigabetasunaren arteko diferentzia azaltzen du.
  • Gizakiak jaiotzetik kobazulo batean, lotuta eta mugitu ezinean, bizi diren esklabuak bezalakoak direla kontatzen du.
  • Ikusten duten bakarra beren aurrean pasatzen diren itzalak dira. Baita elkarrizketa batzuen oiartzunak entzuten dute ere.
slide28

TITIRITEROAK

ESKLABOAK

slide30

Esklaboek sinisten dute ikusten dituzten itzalak erreala den hori direla.

  • Baina ikusten dituzten itzalak titiriteroek daramatzaten figurenak dira, su batek argiten baititu.
  • Ze gertatuko litzateke, esklabu horietatik bat askatuko balute, eta ordura arte berak ikusia zuen hori guztia gezurra dela esango baliote?
slide31

ONGIAREN IDEIA

IDEIEN MUNDUA

NOESIS

DIANOIA

GAUZEN MUNDUA

IRTEERA:

arima adigarri den horretara abiatzen da

ESKLABUAK ERREALA DEN HORI EZAGUTZEN DU

PISTIS

EIKASIA

slide32

Hasiera batean, zaila izango zaio sinestea esklabuari, eta argirantz edo eguzkitarantz begiratzen badu begietan mina izango du. Egokitu beharko du.

  • Lehenik, itzalak ikusiko ditu (IRUDIMENA-EIKASIA), geroago uretan islatzen diren titiriteroak bere gauzekin (SINESTEA-PISTIS). Segidan, kobazulotik aterako da eta gaua eta izarrak behatuko ditu (EZAGUTZA INTELEKTUALA-DIANOIA).
slide33

Azken batean, eguzkirantz (ongirantz) zuzen-zuzenean begiratzeko gai izango da. EZAGUTZA ZIENTIFIKOA – NOESIS.

  • Horrela ulertuko du lehenago oker zegoela eta kobazuloan dauden bere lagunak askatzera itzuliko da, eta kontuz ibili beharko du, agian ez baitute sinistuko eta hil egin nahi izango baitute.
slide34

KONLUSIOA:

  • KOBAZULOAK GAUZEN MUNDUA IRUDIKATZEN DU ETA KANPOKO ALDEAK IDEIEN MUNDUA.
  • ESKLABUAK IDEIAN MUNDUA EZAGUTUKO DU, ETA IDIEN ARTEAN IDEIA GORENA: ONGIAREN IDEIA.
  • ESTATU IDEAL BAT SORTZEKO, BEHARREZKOA DA HIRITARRAK ONGI HEZITZEA.
slide35

Gurdi hegaladunaren mitoa

  • Mito honen bidez, nolakoa den giza-arima azaltzen du Platonek.
  • Mitoak esaten du jainkoen arimak hegalak dituela eta zeruetan ibiltzen da. Giza-arima bere atzetik doa. Giza-arima bi zaldi eta hegalak dituen gurdi bat gidatzen duen auriga da.
  • Zaldi bat ona eta obedientea da, bestea gaiztoa eta bihurria da.
slide36

ARIMAK HIRU ALDERDI DITU

IRRITSEZKO ALDERDIA

(sabelekoa)

ALDERDI RAZIONALA

(garunekoa)

SUMINEZKO ALDERDIA

(bularrekoa)

Aurigak gurdiaren kontrola galtzen badu, ezin du esentziak edo ideiak ongi behatu ortzian zehar egiten ari den bidaian, eta lurrerantz eroriko da, gorputz batean sartzen.

slide37

RAZIONALA

IRRITSEZKOA

SUMINEZKOA

Pertsona bat justua da bere arimaren alderdi bakoitzak bere eginkizuna ongi betetzen duenean

slide38

Gero eta denbora gehiagoz aurigak ongi gidatzen badu, gero eta hobeki behatuko ditu ideiak. Eta horren arabera izango da bere lurreko existentzia.

1º Jakintsua.

2º Errege justua, gerlaria eta boteretsua.

3º Politikaria, merkataria

4º Atleta edo medikua

5º Aztia edo igarlea

6º Poeta edo artista

7º Langilea edo nekazaria

8º Sofista edo demagogoa

9º Tiranoa.

slide39

Gorputza hiltzen denean, arima mailaz pasatuko da, gorantz edo beherantz, bizitzan nola jokatu duenaren arabera.

  • Arima berraragiztatuko da 10.000 urteetan zehar bere jatorrizko bizilekura itzuli arte, ideien zerura itzuli arte.
  • Salbuespena: arima filosofikoa. Hiru bizitzan zehar, bata bestearen atzetik, arima filosofikoa izaten bada, lehenago itzuliko da ideien mundura.
slide40

KONKLUSIOA:

  • Arimak ideiak ezagut ditzake oroitzen dituelako, ezagutuak baizituen gorputzarekin bat egin baino lehen.
  • Oroitze-prozesu horri ANAMNESIS (REMINISZENTZIA) deitzen dio Platonek
slide41

EGILEA:

Concepción Pérez García (2007)

ITZULTZAILEA:

Fermin J. Gorraiz Areopagita (2012)