molekulyar kinetik nazariyaning asoslari n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
MOLEKULYAR-KINETIK NAZARIYANING ASOSLARI PowerPoint Presentation
Download Presentation
MOLEKULYAR-KINETIK NAZARIYANING ASOSLARI

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 16

MOLEKULYAR-KINETIK NAZARIYANING ASOSLARI - PowerPoint PPT Presentation


  • 753 Views
  • Uploaded on

MOLEKULYAR-KINETIK NAZARIYANING ASOSLARI. Reja : 1. Molekulyar-kinetik va termodinamik usul . 2. Sistema parametirlari . 3. Muvozanatli jarayonlar va ularni termodinamik diagrammada tasvirlash . 4. Molekulyar-kinetik nazariyaning asosiy tenglamasi .

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'MOLEKULYAR-KINETIK NAZARIYANING ASOSLARI' - kuame-howard


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
molekulyar kinetik nazariyaning asoslari

MOLEKULYAR-KINETIK NAZARIYANING ASOSLARI

Reja:

1. Molekulyar-kinetikvatermodinamikusul.

2. Sistemaparametirlari.

3. Muvozanatlijarayonlarvaularnitermodinamikdiagrammadatasvirlash.

4. Molekulyar-kinetiknazariyaningasosiytenglamasi.

5. Molekulalarningo`rtachakinetikenergiyasi.

6. Energiyanierkinlikdarajasibo`yichatekistaqsimlanishi.

slide2

Molekulyarfizikavatermodinamikajismlardagimikroskopikjarayonlarniya’nijismlartarkibidagiko`pmiqdordagiatomlarvamolekulalarbilanbog`liqbo`lganhodisalarnio`rganadi. Bu jarayonlarnio`rganishdaturlisifatli, lekinbir-birinio`zaroto`ldiradiganikkiusulqo`llaniladi.

1. Statistik(molekulyar-kinetik) usul.

2. Тermodinamikusul.

Moddatuzilishinivaunixossalarinimolekulyar-kinetiktasavvurlarasosida, ya’nimolekulalarhammavaqtbetartibharakatholatidabo`lishlarivamolekulalarorasidao`zarota’sirkuchlarimavjudligiasosidatushuntiruvchifizikaningbo`limigamolekulyarfizikadeyiladi.

slide3

Тizimnitashkiletuvchijudako`psonlizarralarningularningdinamiknuqtainazardanxarakterlovchifizikkattaliklaryordamidatizimhususiyatlarinio`rganishusulistatistikyokimolekulyarkinetikusuldir. Тizimningfizikhususiyatlarinitermodinamikusulbilano`rganadiganfizikaningbo`limitermodinamikadebataladi. Energiyanibir- turdanboshaturgao`tishivaenergiyahisobigaishbajarishbilanbog`liqbo`lgantexnikmuammolarningjudakattaqismitermodinamiknuqtainazardantekshiribhalqilinishimumkin.

Muvozanatlijarayonlarvaularnitermodinamikdiagrammadatasvirlash.Harqandaybirjinslijismningholatinixarakterlovchiparametrlarma’lumqonuniyatbo`yichao`zarobog`langanbo`ladi. Ulardanbiriningo`zgarishiboshqaparametirlarnio`zgarishgaolibkeladi. Masalananiqmassagaegabo`lgangazningmuvozanatliholati P bosim, V xajm, T haroratdaniboratparametrlarorqalito`laravishdaifodalanadi.

Yuqoridaqaydqilinganparametrlardanbittasio`zgarmasbo`lgandaqolganikkitasiorasidagibog`lanishniifodalaydiganjarayonlarizojarayonlar (izo-teng, birhil) deyiladi.

bular quyidagi qonunlarda o z aksini topgan
Bularquyidagiqonunlardao`zaksinitopgan.

1. Boyl- Mariottqonuni. Harorato`zgarmagandaberilgangazmassasiuchungazningbosimiuningxajmigateskariproporsionalravishdao`zgaradi, ya’ni Т=const, m= const bo`lsa PV= const (1)

Bu izotermikjarayonbo`lib, unidiagrammada (1-rasm) egrichiziq (giperbola) bilantasvirlashmumkin. Bu egrichiziqizotermadebataladi.

P

Izoterma

0

V

1-rasm

slide5

2. Gey-Lyussakqonuni. 1). Bosimo`zgarmasbo`lgandaberilgangazmassasiningxajmiharoratigaqarabchiziqliravishdao`zgaradi, ya’ni, m= const, P= const bo`lsaV= V0(l+ t) (2)

Bundayuzberadiganjarayonizobarikjarayondebataladivadiagrammadato`g`richiziqbilantasvirlanadi (2-rasm). Bu to`g`richiziqizobaradebataladi.

V

Izobara

0

t0c

2-rasm

slide6

3). Хajmo`zgarmasbo`lgandaberilgangazmassasiningbosimiharoratgaqarabchiziqliravishdao`zgaradi, ya’ni m= const, V = const bo`lsa

P= P0(l+ t) (3)

Bundayholdayuzberadiganjarayonizoxorikjarayondebataladivadiagrammadato`g`richiziqbilantasvirlanadi (3-rasm). Bu to`g`richiziqizoxoradebataladi.

P

izoxora

0

t0c

3-rasm

slide7

AbsolyutharoratbilanSelsiyshkalasibo`yichahisoblanganharorato`rtasidaquyidagimunosabato`rinli.AbsolyutharoratbilanSelsiyshkalasibo`yichahisoblanganharorato`rtasidaquyidagimunosabato`rinli.

T=t0+l/= t0+273,15 bundat0=T- l/(4)

(2) va (3) tenglamalardaselsiyharoratidaabsolyutharoratgao`tamiz V=V0(l+t0)=V0 l+(T- l/)=V0T (5)

va P=P0(l+t0)=P0(l+(T- l/))=P0T (6)

Bu tenglamalardanquyidagilarkelibchiqadi.

V1/V2=T1/T2 (P=const) (7)

P1/P2=T1/T2 (V=const) (8)

(1), (7), (8) tenglamalargaaniqbo`ysunadigangaz ideal gazdebtaladi.

Gaznitashkiletuvchimolekulalarninghususiyxajmlarinie’tiborgaolmaslikvamolekulalarorasidagimasofadanqat’iynazarmolekulalaro`zaromutloqta’sirlashmaydidebhisoblanadigan ideal gazdebataladi.

Boyl-MoriatvaGey-Lyussaktenglamalarinibirlashtirib ideal gazholatinitenglamasinitopishmumkin.

PV= m RT/M (9) bundaM-gazningmolyarmassasi.

(9) ifoda m massali ideal gazningholattenglamasibo`libunioddatda

Mendeleev-Klapeyrontenglamasideb ham ataladi.

slide8

Ideal gazquyidagishartlargabo`ysunadi:

  • Gazelastikshartlargao`xshaganvatartibsizharakatlanuvchimolekulalardaniborat.
  • Molekulalarorasidagikuchlarfaqatularbir-birigaurilgandaginata’sirqiladi.
  • Molekulalarningo`lchamlarimolekulalarorasidagio`rtachamasofaganisbatannazargaolmasabo`ladigandarajadakichik.
slide10

Тartibsizharakatlanayotgangazmolekulalariidishdevorigama’lumkuchbilanuriladi. Birlikyuzagakeliburilganmolekulalarningta’sirkuchlariyig`indisibosimnihosilqiladi. Bu bosimniifodalovchitenglamagagazlarkinetiknazariyasiningasosiytenglamasideyiladi.

Bu tenglamanikeltiribchiqarishuchunqirralaribo`lgankubshaklidagiidishiolamiz. Uningichidabirhil m massali n tamolekulajoylashganbo`lsin. Molekulalarfaqato`zaroperpendikulyar 3 tayo`nalishdaharakatlanadidebfarazqilamiz. Idishningyuzalarivabosimhammayerdabirhilbo`lganiuchunyuzalargatomonyo`nalganmolekulalarningsonibirhilbo`lib n/gateng . Harqaysiqarama- qarshidevorlargatomonyo`nalganmolekulalarsoni n1=1/3 n. Molekulatezlikbilandevorgatikyo`nalganbo`lsa, devorgaurilgandanso`nguningimpulsinio`zgarishi

m-(- m)=2 m (10)

Ma’lumkiimpulsnio`zgarishikuchimpulsigateng. f t=2 m (11) bunda

f- molekulanidevorgata’sirkuchi.

Hisoblashlargazbosimiuchunquyidagiifodao`rinliekanliginiko`rsatadi.

(12)

bundaxajmbirligidagimolekulalarsoni

- molekulalarningo`rtachakinetikenergiyasi

(12) gazlarkinetiknazariyasiningasosiytenglamasidir. Demaktartibsizharakatdagigazmolekulalarningbosimixajmbirligidagimolekulaningsonigavauningo`rtachakinetikenergiyasigabog`liqekan.

slide11

Molekulyar-kinetiknazariyaningasosiytenglamasiniikkitomonigabir mol gazxajmi V0gako`paytiramiz u holda

ikkinchitomonidan, PV0=RTva n0V0=NA, bunda NA- avagadrosonibo`lib 1 mol gazdagimolekulalarsoninibildiradi NA=6,02 1023mol, u holda

bundanmolekulalarningo`rtachakinetikenergiyasi.

bunda, Bolsmandoimiysibo`libk=1, 38 10-23J/K u holda

Bu gazmolekulasiilgarilanmaharakatiningo`rtachakinetikenergiyasibo`lib u gazningabsolyutharoratigaginabog`liqekan. (11) gaasosan (10) niquyidagichayozamiz.

ya’nip=n0kT

slide12

Ma’lumkigazmolekulasiilgarilanmaharakatiningo`rtachakinetikenergiyasiMa’lumkigazmolekulasiilgarilanmaharakatiningo`rtachakinetikenergiyasi

vaformulalarorqaliifodalanadi.

Bulardan

U holda

Bundangazmolekulalariningo`rtachakvadratiktezligi

slide13

Ma’lumkigazmolekulalariningilgarilanmaharakatiningo`rtachakinetikenergiyasi Wk=3 kТ(13), k-Bolsmandoimiysi. Molekulalarningkinetikenergiyasi, umuman, ularningilgarilanmaharakatkinetikenergiyasi, molekulalarningaylanishvatebranishkinetikenergiyalarningyitsindisidaniborat. Molekulalarningbarchaturharakatlarigato`g`rikeladiganenergiyanihisoblashuchunerkinlikdarajasidegantushinchakiritiladi. Jismningfazodagivaziyatinianiqlashuchunzarurbo`lganerklikoordinatalarningsonigajismningerkinlikdarajasideyiladi. Moddiynuqtaningfazodagivaziyati, uchtakoordinatabilan (x,y,z,) aniqlanadi. Demakmoddiynuqtaningerkinlikdarajasiuchgateng. (13) ifodagaasosanmolekulalarninguchtaerkinlikdarajasigaegabo`lganilgarilanmaharakatigato`g`rikeladiganenergiya

slide14

Demakhisoblashlarshuniko`rsatadikibiratomlimolekulaningerkinlikdarajasi 3 gateng (x,y,z,), ikkiatomlimolekulaerkinlikdarajasi 5 ga (x, y, z,,) yoki 6 gateng (x, y, z,,, ,). N atomdantashkiltopganmolekulaningerkinlikdarajasi 6 dan 3 N gachaqiymatlargaegabo`lishimumkinabsolyutqattiqjismningerkinlikdarajasi 6 gateng (x, y, z,,,,). Molekulaningerkinlikdarajasiiniilgarilanma, aylanmavatebranmaxarakatlarerkinlikdarajalariningyig`indisidaniboratdebqarashmumkin.

Ilgarilanmaharakatdaerkinlikdarajasi 3 gatengekanliginie’tiborgaolib, ilgarilanmaharakatningharbirerkinlikdarajasiga kТ energiya to`g`rikeladideganxulosagakelamiz. Statistikfizikaningmuhimqonunlaridanbiri-energiyaningerkinligidarajasibo`yichabirxildataqsimlanishqonuniilgarilanma, aylanmavatebranmaharakatningharbirerkinlikdarajasigao`rtacha kТ kinetikenergiya to`g`rikelishiniko`rsatadi.

slide15

U holdaerkinlikdarajasiibo`lganmolekulaningto`liqenergiyasiUi= ikT/2= i (R/NA) T/2

1 mol gazningichkienergiyasi

U0=

Ixtiyoriy m massaligazichkienergiyasi

Demak, ideal gazningichkienergiyasishugaznitashkiletuvchimolekulalarningerkinlikdarajasigavagazningharoratigabog`liqekan.