slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
دستگاه گوارش PowerPoint Presentation
Download Presentation
دستگاه گوارش

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 363

دستگاه گوارش - PowerPoint PPT Presentation


  • 312 Views
  • Uploaded on

دستگاه گوارش. به نام حضرت حق. مرکز آموزشی درمانی نمازی. ارائه دهندگان: لیلا آبرومند(کارشناس ارشد تغذیه) شیوا دشتی(کارشناس تغذیه). بیماری های دستگاه گوارش. مقدمه. مجرای گوارشی یکی از بخش های عمده بدن است که در هضم،جذب،سوخت و ساز غذا دخالت دارد.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'دستگاه گوارش' - jillian-adriano


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1
دستگاه گوارش

به نام حضرت حق

مرکز آموزشی درمانی نمازی

ارائه دهندگان:

لیلا آبرومند(کارشناس ارشد تغذیه)

شیوا دشتی(کارشناس تغذیه)

slide4
مقدمه

مجرای گوارشی یکی از بخش های عمده بدن است که در هضم،جذب،سوخت و ساز غذا دخالت دارد.

مجرای گوارشی در مجموعه ای که حاوی شیره معدی،ترشح هورمون های مختلف از ارگانهای بدن(کبد،کیسه صفرا، پانکراس)و آنزیم های گوارشی می باشد،قرار دارد.

اختلال عملکرد مجرای گوارشی خود بر وضعیت تغذیه ای فرد اثر می گذارد و می تواند منجر به دریافت ناکافی مواد غذایی، کاهش وزن و سوءتغذیه پروتئین-انرژی و دهیدراتاسیون شود.

slide5

اختلالات فیزیکی نظیر اشکال در جویدن،اشکال در بلع مثل سرطان مری یا اختلالات عصبی،یا عصبی-عضلانی می تواند هضم غذا را با مشکل روبرو کند.اختلالات ارگانیکی معده نظیر زخم معده،فتق معده،سرطان و التهاب ویا عفونت بافت معدی نیز منجر به اختلال در سیستم هضم می شود.روده بزرگ و کوچک،کبد،کیسه صفرا و پانکراس تمامی در هضم و جذب دخالت داشته و به بیماری های متعددی مستعد هستندکه می تواند منجر به اختلال در مجرای گوارشی گردد.

slide6
بیماری های مربوط به مری

الف)دیسفاژی د) ازوفاژیت

ب)رفلاکس ه) تنگی مری

1-تنگی و) اسپاسم مری

2-زخم ز) آشالازی

3-آدنوکارسینوم ح)سرطان مری

ج)فتق هیاتال

slide7
بیماری های مربوط به معده
  • اولسر پپتیک
  • سوءهاضمه
  • سرطان معده
slide8
بیماری های مربوط به روده
  • یبوست
  • اسهال
  • سلیاک
  • اسپروی حاره ای
  • گازهای شکمی و نفخ
  • عدم تحمل لاکتوز
  • دیورتیکولی
  • هموروئید
  • سندروم روده تحریک پذیر
  • بیماری های التهابی روده
  • سندروم روده کوتاه
  • سرطان روده
  • انواع استومی
slide10
مقدمه

مری در افراد بزرگسال حدود 25 سانتی متر طول دارد واز انتهای حلق دهانی تا زیر سوراخ دیافراگمی یا سوراخ مروی امتداد می یابد و درآنجا به پیوستگاه مری-معده اتصال می یابد.

slide11

در هنگام بلع،ابتدا عضله اسکلتی اسفنگتر فوقانی مری از حالت انقباض خارج می شود(شل می شود)واجازه ورود لقمه غذایی به مری را می دهد. سپس انقباضات عضلانی مری باعث جلو راندن غذا و جلوگیری از برگشت آن به سمت دهان می گردد.شل شدن اسفنگتر تحتانی مری به غذا اجازه می دهدتا به معده وارد شود. سپس اسفنگتر تحتانی مری و عضله اسکلتی ناحیه هیاتال دیافراگم منقبض می شوند تا از رفلاکس(جریان رو به عقب)غذا و اسید معدی به داخل قسمت تحتانی مری جلوگیری کنند.

slide13
دیسفاژی

دیسفاژی به معنای اختلال در بلع می باشد و عبارت است ازهرگونه مشکل فیزیولوژیک یا آناتومیک در بلع که در عبور عادی غذا از حفره دهانی به معده اختلال ایجاد کند.

عمل بلع 10-5 ثانیه به طول می انجامد ودارای 3 فاز می باشد:

فاز دهانی،حلقی،مری

اختلال در هر کدام از این مراحل،نیازمند رژیم درمانی خاص خود می باشد.

slide14

اختلال در فاز 1(فاز دهانی):

علائم:

1- جمع شدن غذا در گوشه های دهان

2-ریزش غذا به بیرون از دهان

3-ریزش آب دهان

4-اختلال در کنترل زبان

slide15

اختلال در فاز 2(فاز حلقی):

علائم:

1-سرفه

2-خفگی

3-آسپیراسیون

4-تاخیر یا اختلال در حرکت سیب آدم به طرف بالا به هنگام بلع

5-صدای گرفته بعد از صرف غذا

6-طولانی شدن زمان صرف غذا

slide16

حدود 13-12 درصد بیماران بستری در بیمارستان دیسفاژی دارند.

slide17
علل دیسفاژی

مشکلات ساختاری:

تومور مری،آشالازی،جراحی ارگان های مربوط به بلع

مشکلات عصبی –عضلانی:

سکته مغزی،ترومای سر،بیماری پارکینسون،MS،اختلال در عملکرد غدد بزاقی،دیستروفی میوتونیک

slide18

دیسفاژی اگر از ابتدا به صورت اختلال در بلع مایع و جامد باشد،ناشی ازاختلال حرکتی(اسپاسم مری و آشالازی) می باشد.

  • اگر ابتدا اختلال در بلع غذاهای جامد باشد و سپس به تدریج منجر به اختلال در بلع مایع نیز بشود،ناشی از انسداد ساختاری-مکانیکی است(مانند سرطان).
slide19
اهداف تغذیه ای
  • از خفگی یا آسپیراسیون جلوگیری شود.
  • غذاهایی که موجب تحریک رفلکس بلع می گردد،تامین گردد.
  • از کاهش وزن جلوگیری شود ودر صورت وجود،جبران گردد.
  • رژیم غذایی بر اساس نیاز شخص و ترجیحات غذایی بیمار تنظیم گردد.
slide20
توصیه های رژیمی و تغذیه ای
  • NPOکردن بیمار،زمان کافی را برای درمان عضلات دهانی-حلقی فراهم می کند. و فرصتی برای بازآموزی بلع ایجاد می کند.
  • انرژی موردنیاز حدود 1/5 برابر انرژی پایه است.
  • برحسب تحمل حدود 2 گرم پروتئین در هر کیلوگرم درنظر گرفته می شود.
  • وضعیت قلبی-کبدی و کلیوی باید پایش شود.
slide21
الف)پیشگیری از آسپیراسیون
  • استفاده از غذاهای غلیظ و نرم به جای مایعات رقیق.
  • برای غلیظ کردن غذاها می توان از عسل،عصاره ها،سیب زمینی له شده و غذای کودک و تغلیظ کننده های تجاری استفاده کرد.
  • برای تغلیظ مایعات از ژلاتین استفاده نشود چون در دمای بدن به صورت مایع در می آید.
  • غذاهایی که به آسانی آسپیره می شوند یا کنترل آنها سخت است،اجتناب کنید.مانند:پاپ کورن،سبوس غلات،کرفس،...
slide22

غذاهای چسبناک و حجیم ممکن است خطر انسداد مسیر هوا را افزایش دهند.

  • در صورتی که بیش از 10 درصد از یک بافت غذایی مشخص، آسپیره شد،آن غذا را تا هنگامی که مشکل بلع بیمار برطرف نشده ،محدود کنید.
  • در صورت مشاهده هرگونه ناراحتی با مصرف غذا(مانند سرفه یا خفگی)غذاخوردن را قطع کرده و ساکشن کنید.
  • در صورتی که یک طرف صورت ضعیف است،چرخش سر به طرف ضعیف تر موجب بهبود عمل بلع می شود.
  • بعد از صرف غذا،غذاهای جمع شده در گوشه دهان خارج شود.
slide23

زمان صرف غذا طولانی نباشد.

  • وعده ها مختصر و در دفعات بیشتر(6-4وعده) باشد.
  • هنگام صرف غذا بیمار در وضعیت نشسته(90 درجه)قرار بگیرد و حداقل به مدت نیم ساعت بعد از صرف غذا در وضعیت نیمه نشسته(45 درجه) باشد.
slide24
ب)پیشگیری از ریزش آب دهان:
  • در صورت ریزش شدید آب دهان از مصرف فرآورده های نپخته شیر(شیر و بستنی)خودداری شود.
  • از سوپ های خامه دار و پودینگ استفاده شود.
  • نوشیدنی ها ویا میوه های خیلی شیرین باعث افزایش ریزش آب دهان می شود.
slide25
ج)پیشگیری از بلع کند و ضعیف:
  • در صورتی که احساس دهانی کاهش یافته، غذا را در حساس ترین قسمت دهان قرار داده و از غذاهای سردتر استفاده شود.
  • دمای مواد غذایی باید بر اساس تحمل و ترجیحات شخصی تنظیم گردد.
  • در صورت کاهش رفلکس بلع از موادغذایی خیلی گرم یا خیلی سرد استفاده کنید.
slide26

از غذاهای متراکم تر و افزایش ویسکوزیته به منظور تحریک عمل بلع استفاده کنید.

  • مایعات را تغلیظ کنید.
  • غذاهای سرد و ادویه دار به تحریک اعصاب کمک می کند.
  • غذاهای اسیدی مانند سرکه ممکن است منجر به استفاده گردد.
slide27
د)پیشگیری از کاهش ترشح بزاق:
  • غذاها را با افزودن مقدار اندک مایعات،کره،سس وآبگوشت مرطوب کنید.
  • فکر کردن به غذا،قبل از مصرف غذا موجب تحریک ترشح بزاق می شود.
  • غذاهای تلخ یا ترش،ترشح بزاق را تحریک می کنند.
slide28
ه)پیشگیری از زخم دهان:
  • از غذاهای اسیدی اجتناب کنید.
  • از غذاهای نرم با دمای متوسط استفاده کنید.
slide29
سایر توصیه ها:
  • در روند رژیم:

ابتدا غذاهای خالص و غلیظ (به صورت نیمه جامد)

سپس غذاهایی که نیاز به جویدن محدود دارند(غذاهای چرخ کرده).

سوم غذاها به اندازه های کوچک (به اندازه حبه قند)

  • کمبود فیبر و ویتامین AوCرا پایش کنید.
  • عواملی که حواس بیمار را پرت می کند،حذف کنید تا بیمار بتواند تمام توجه خود را به صرف غذا متمرکز کند.
  • وضعیت هیدراتاسیون را مرتب پایش کنید.
slide30

رفلاکس

Gastro_Esophageal Reflux

(GER)

slide31
تعریف

عبارت است از بازگشت محتویات معده به مری از طریق اسفنگتر تحتانی مری(LES) که اغلب 30 دقیقه یا یک الی چهار ساعت بعد از صرف غذا اتفاق می افتد.

تماس مداوم و مکرر اسید معده،صفرا و پپسین معده با مری،می تواند منجر به پدید آمدن علائم و بیماری GERD گردد.

slide32
GERD

رفلاکس علامت دار محتویات معده،به ویژه اسید ، پپسین و نمک های صفراوی به مری است که منجر به آسیب مخاط مری ودرنتیجه ازوفاژیت و سوزش سردل(Heart Burn) شود.

slide33
علائم
  • سوزش سردل به عنوان عمده ترین علامت.(درد و سوزش در زیر جناغ یا اپیگاستر)
  • آسپیراسیون و درنتیجه تنگی نفس ویا خس خس و سرفه مزمن
  • دیسفاژی
  • ادینوفاژی(بلع دردناک)
  • خونریزی گوارشی در اثر ازوفاژیت
  • دردهای آتیپیک شبیه آنژین صدری
slide34
علل
  • کاهش فشار اسفنگتر تحتانی مری که علل اولیه و ثانویه دارد (سیگار،داروهای شل کننده عضلات)
  • افزایش فشار شکمی (به دلیل چاقی،بارداری،آسیت و...)
  • افزایش سطح پروژسترون(به دلیل بارداری،مصرف داروهای ضد بارداری حاوی پروژسترون،اواخر قاعدگی)
  • ورزش شدید(اغلب بعد از غذا)
  • آشالازی
slide35

فتق هیاتال(95-50 درصد بیماران GERD فتق هیاتال هم دارند.)

  • وضعیت فیزیکی نامناسب منجر به رفلاکس(مانند خم شدن و دراز کشیدن به شکم)
  • تحریک و تخریب مخاط مری(در اثر رفلاکس اسید،پپسین و نمک های صفراوی ناشی از افزایش تولید آنها یا کاهش سرعت تخلیه معده یا رفلاکس محتویات دئودنوم)
  • ناقص بودن اسفنگتر مری
  • اسکلرودرما (سخت شدگی و ضخیم شدگی پوست که درموارد پیشرفته سیستمیک حتی اعضای داخلی بدن نیزدرگیرمی شوند.)
slide36
عوارض

عوارض رفلاکس در طولانی مدت به دلیل تماس مخاط مری با اسید عبارتند از :

1-تنگی در اثر فیبروز

2-ایجاد زخم واختلال در بلع

3-در نهایت آدنوکارسینوم

1 stricture
1-تنگی(Stricture)

ممکن است در اثر رفلاکس طولانی مدت و اغلب در قسمت پایین مری،به وجود آید و می تواند موجب دیسفاژی به ویژه هنگام خوردن غذاهای جامد گردد.علاوه بر رفلاکس شدید،تغذیه روده ای از طریق لوله بینی-معده نیز می تواند موجب تنگی شود.

درمان تغذیه ای:

  • رژیم آنتی رفلاکس
  • استفاده از ژوژنوم به جای تغذیه معدی که رفلاکس محتویات معده به مری را تا حدودی کاهش می دهد.
2 ulcer
2-اولسر(Ulcer)

می تواند موجب درد مداوم (هم در زمان استراحت و هم در زمان بلع)و هموراژی گردد.

درمان تغذیه ای:

در درمان تغذیه ای اولسر باید درباره تغذیه روده ای،مشابه تنگی عمل کرد.

slide39
3-آدنوکارسینوم

رفلاکس مزمن می تواند منجر به مری بارت گردد که عبارت است از جایگزینی بافت پوششی مری با بافت پوششی روده ای و اغلب در نزدیکی اسفنگتر تحتانی مری مشاهده می شود.مری بارت خطر آدنوکارسینوم را افزایش می دهد.

برای بررسی آدنوکارسینوم،می توان از بیوپسی های متعدد و آندوسکوپی استفاده کرد.

کنترل:

  • استفاده از داروهای آنتی رفلاکس
  • تغذیه از طریق ژوژنوم یا تغذیه معده ای مداوم
slide40
GER در نوزادان

رفلاکس در نوزادان متداول است واغلب در 12-6 ماهگی برطرف می شود.

کنترل آن شامل غلیظ کردن غذاها،غذاخوردن در وضعیت صحیح و مطمئن کردن والدین از برطرف کردن آن می باشد.در صورت نیاز،برای کودکانی که با فرمولا تغذیه می شوند،توصیه های رژیمی باید درنظر گرفته شوند.

رفلاکس در نوزادان به دلایل دیگر مانند اختلالات دستگاه گوارش فوقانی، آلرژی به شیر گاو و بیماری های متابولیکی،عفونی،کلیوی یا اعصاب مرکزی نیز می تواند باشد.

در صورت ادامه روند و ایجاد عوارض و عدم پاسخ به درمان دارویی ضداسیدی، جراحی ممکن است در نظر گرفته شود.

slide42
تعریف

فتق هیاتال عبارت است از بیرون زدگی یا فتق قسمتی از معده به بالای عضله دیافراگم،در فضای قفسه سینه،که منجر به بزرگ شدن سوراخ دیافراگم می گردد.

علائم:

فتق هیاتال ممکن است بدون علائم یا با علائمی مانند سوزش سردل،اختلال در بلع،رفلاکس و استفراغ خون باشد.

گاهی اوقات اگراختلال خونرسانی در آن قسمت از معده که دچار فتق شده،روی دهد،بیمار علائمی مانند درد قفسه سینه و دیسفاژی نیز دارد.

slide43

از آنجا که فتق هیاتال موجب تولید فشار به وسیله دیافراگم شده ومنجر به ورود محتوای اسیدی معده به مری می گردد،ممکن است موجب رفلاکس و ازوفاژیت گردد.

slide44

ازوفاژیت

Esophagitis

slide45
تعریف

ازوفاژیت التهاب مری است و اغلب در اثر برگشت محتویات معده به مخاط پایین مری روی می دهد.التهاب مخاط مری (ازوفاژیت)می تواند مربوط به عفونت های باکتریایی یا ویروسی یا پرتودرمانی نیز باشدو همچنین در افراد مستعد،در اثر مصرف برخی از داروها،مانند آسپرین ایجاد می گردد.

التهاب حاد مری نیز براثر مصرف یک عامل تحریک کننده،التهاب ویروسی یا قرار دادن لوله در مری(به طور مثال جهت استفاده در تغذیه با لوله)می تواند ایجاد شود.

slide46

عواملی که التهاب مزمن مری را افزایش می دهند،عبارتند از:

فتق هیاتال،کاهش فشار اسفنگتر تحتانی مری،افزایش فشار شکمی،استفراغ مکرر و تاخیر در تخلیه معده.

علائم:

سوزش سردل،رگورژیتاسیون،دیسفاژی

slide47
اهداف تغذیه ای
  • کاهش حجم و دفعات رفلاکس
  • پیشگیری از برگشت محتویات معده به داخل مری
  • اجتناب از کاهش فشار اسفنگتر تحتانی مری
  • کاهش تحریک بافت حساس یا ملتهب مری(به ویژه در مرحله حاد بیماری)
  • بهبود توان تخلیه مری(clearing)
  • کاهش ترشح اسید معده و خنثی کردن اسیدیته معده در صورت امکان(نوشیدنی های الکلی،قهوه و چای باعث سوزش سردل می شود.)
slide48

تنظیم یک رژیم فردی بر اساس نیازهای شخصی

  • بررسی و محدودیت دریافت چربی،الکل،ادویه،کافئین و...
  • دستیابی ونگهداری وزن ایده آلکه موجب بهبود وضعیت مکانیکی و وضعیتی می گردد.
  • پرهیز از وعده های غذایی بزرگ که باعث افزایش فشار اسفنگتر تحتانی مری ودر نتیجه رفلاکس می شود.
slide49
توصیه های رژیمی و تغذیه ای

حفظ فشار اسفنگتر تحتانی مری،هدف اصلی در درمان GERD می باشد.برای این منظور موارد زیر توصیه می شود:

  • پرهیز از غذاهایی که موجب کاهش فشار اسفنگتر تحتانی مری می شود.مانند:
  • غذاهای پرچرب،الکل،شکلات،نوشابه های کافئین دار(چای،قهوه معمولی و بدون کافئین)،نعناع،پیاز،سیر
  • مصرف سیگار به علت نیکوتین باعث کاهش فشار اسفنگتر تحتانی مری می شود.
slide50

به منظور کاهش دفعات و حجم رفلاکس،موارد زیر توصیه می شود:

  • مصرف غذاهای مختصر و مصرف در دفعات بیشتر درصورت نیاز
  • کاهش وزن در صورت اضافه وزن(چاقی موجب افزایش فشار شکمی و درنتیجه رفلاکس می شود.)
  • نوشیدن مایعات در بین وعده ها و نه همراه وعده ها
  • مصرف فیبر کافی
slide51
سایر توصیه ها
  • در دوره های حاد،از غذاهای نرم در وعده های مکرر و مختصر استفاده کنید.
  • نوشیدنی های کربناته و کولاها باید محدود شوند(چون موجب افزایش ترشح اسید شده و احتمال تحریک مری راافزایش می دهند.)
  • شیر نیز ممکن است مخاط مری را به دلیل افزایش ترشح اسید، تحریک کند.
  • پرهیز از غذاهایی که ممکن است مری را مستقیم تحریک کند،

مانند:آب مرکبات،گوجه فرنگی و سس گوجه فرنگی

slide52

غذاهای پر ادویه را بر اساس تجربه شخص محدود کنید.

  • اجتناب از پوشیدن لباس تنگ که بر ناحیه شکم فشار می آورد به ویژه بعداز صرف غذا.
  • حداقل 3-2 ساعت قبل از خواب،غذا به ویژه غذاهای حجیم و پرچرب مصرف نشود.
  • از آنجا که غذاهای چرب،مدت طولانی تری نسبت به پروتئین و کربوهیدرات در معده باقی می ماند،یک رژیم کم چرب علاوه بر کمک به کاهش وزن برای درمان GER نیز به کار می رود.
  • در فاز حاد یا تحریک مری و در مواقع التهاب،بیمار ممکن است رژیم مایع را ترجیح دهد و از غذاهایی که موجب انسداد مری یا سوراخ شدن می شود،اجتناب کند(مانند چیپس،کراکرهای خیلی سخت،پوست میوه ها و سبزیجات).
slide53

غذا ها از سه طریق موجب سوزش سردل می شوند:

1-اسیدیته،تندی یا تونیسیته بالای غذا که موجب تحریک اعصاب حسی درمخاط ملتهب و سوزش سردل می شود. این مکانیسم تحریک شیمیایی مستقیم،احتمالا علت اصلی شکایات ناشی از مصرف مرکبات و غذاهای پرادویه است.

2-تحریک کننده قوی ترشح اسید که موجب رفلاکس اسیدی و ترشح پپتیک یا معدی در بیمارانی که اسفنگتر تحتانی مری ناکارا دارند،می شود. این مکانیسم در مورد قهوه صادق است.

3-غذاها ممکن است از طریق آزادسازی هورمون های دستگاه گوارش یا تحریک های عصبی، موجب شل شدن اسفنگتر تحتانی مری و نهایتا رفلاکس شوند.چربی،شکلات و مقدار زیاد الکل به نظر می رسد که این خصوصیات را دارند.

الکل علاوه بر آن،تحریک کننده قوی ترشحات معده نیز هست.نوشیدنی های الکلی تخمیری(مثل آبجو وشراب)موجب افزایش ترشح اسید معده می گردند.

slide54
گیاهان دارویی

نعناع،دارچین،هل وشیرین بیان برای این شرایط توصیه می شوند. اما حتما مصرف تحت نظر پزشک باشد.

slide55
توصیه کلی
  • پرهیز از وعده غذایی و اسنک شبانه دیر وقت
  • درصورت اجتناب از مرکبات و فرآورده های گوجه فرنگی،از سایر منابع ویتامین C مثل سیب زمینی،توت فرنگی،بروکلی، کلم بروکسل وطالبی استفاده شود.
  • مصرف به موقع وعده های غذایی،به خصوص صبحانه،بسیار مهم است،زیرا معده نباید به مدت طولانی خالی بماند.
  • بیمار باید از مصرف سیگار اجتناب کند.نیکوتین علاوه بر کاهش فشار وارد به اسفنگتر تحتانی مری،اثر سایمتیدین و سایر داروهای کاهش دهنده اسید معده را مختل می سازد.
esophageal stricture
تنگی مری(Esophageal Stricture)

اغلب درنتیجه خوردن مواد شیمیایی،فتق هیاتال،تومور و التهاب مری در اثر رفلاکس روی می دهد.

esophageal spasm
اسپاسم مری(Esophageal Spasm)

حرکات مقطعی ومتمرکزی که به طور همزمان در 2/3 انتهایی مری،روی می دهند وموجب اختلال در حرکت غذا می شوند. اسپاسم مری اغلب علت مشخصی ندارد ولی به دلیل اختلال درعملکرد نورون های مهاری می باشد.

علائم آن عبارتند از: درد قفسه سینه و دیسفاژی.این بیماری می تواند به سمت آشالازی پیشرفت کند.

achalasia
آشالازی(Achalasia)

اختلال در شل شدن اسفنگتر تحتانی مری در هنگام بلع غذا،که مانع از حرکت غذا از مری به معده می گردد.درآشالازی،مری، حرکات دودی نرمالی را بعد از بلع نشان نمی دهد،بلکه بدنه مری دچار انقباضات غیرپریستالتیک می شود.

علت آن مشخص نیست اما اغلب به دلیل اختلال در پاسخ مری به اعصاب پاراسمپاتیک روی می دهد.

علائم:

دیسفاژی(هم غذاهای مایع وهم جامد)،درد زیر جناغی بعد از وعده ها، کاهش وزن،رگورژیتاسیون،تنفس بدبو،بلع دردناک و آسپیراسیون ریوی.

عوارض:

احتمال سرطان مری،ادم مری،زخم و هموراژی مری و مشکلات تنفسی در اثر آسپیراسیون

slide59
درمان
  • اتساع مری با عبور دادن بالن
  • جراحی میوتومی(درمان موثر،تخریب فیبرهای عضلانی اسفنگتر تحتانی مری است.)
  • تزریق سم بوتولینوم به داخل اسفنگتر تحتانی مری،جهت مهار کردن اعصاب کولینرژیک
slide60
اهداف
  • در تنگی مری:
  • اجتناب از توده های غذایی بزرگ
  • تامین تغذیه کافی
  • پیشگیری از کاهش وزن
  • در اسپاسم مری:
  • اجتناب از غذاها و نوشیدنی های خیلی گرم یا خیلی سرد
  • پایش دیسفاژی
  • در آشالازی:
  • رژیم فردی بر اساس تحمل و ترجیحات شخص
  • پایش دیسفاژی مزمن
  • جلوگیری از آسپیراسیون
slide61
توصیه رژیمی و تغذیه ای
  • در تنگی مری
  • با رژیم مایع شروع کرده و با افزایش تحمل با رژیم نرم ادامه دهید.
  • تامین کالری کافی
  • گاستروستومی در صورت نیاز
  • رژیم مناسب در رفلاکس،قطع مصرف الکل و کاهش وزن،ممکن است مفید باشد.
  • پرهیز از غذاهای خشک و چسبناک
  • مصرف مایعات رقیق و غذاهای نرم یا پوره شده
  • در اسپاسم مری:
  • رژیم برحسب تحمل بیمار با تغییر دما برای غذاهاو نوشیدنی ها
slide62

در آشالازی:

  • تامین مایعات کافی در هر وعده(به منظور کمک به حرکت غذا به معده)،مگر اینکه دیسفاژی مانع بلع مایعات شود.
  • تغذیه با لوله درصورت نیاز
  • وعده های غذایی مختصر و مکرر بر حسب تحمل
  • استفاده از غذاهای نیمه جامد یا مایع برحسب تحمل
  • رژیم کم فیبر،ممکن است بلع آسانتری داشته باشد.
  • دریافت متوسط کربوهیدرات و پروتئین و افزایش دریافت چربی، موجب کاهش فشار اسفنگتر تحتانی مری و ترشحات معده می شود.
  • اجتناب از مصرف نوشیدنی هاو غذاهای خیلی گرم یا خیلی سرد
  • اجتناب از آب مرکبات و غذاهای پرادویه(چون در صورت ماندن غذا در مری،ممکن است موجب تحریک یا آسیب مخاط آن شوند.)
slide63

مصرف آهسته غذا در محیطی آرام

  • مکمل یاری ویتامین ها و املاح ممکن است مورد نیاز باشد.
  • هیچ غذا یا رژیمی نمی تواند ازآشالازی پیشگیری کند.
slide64
توصیه کلی
  • دریافت غذا تنها در دمای متوسط
  • بالا بردن سر تخت به مدت 45-30 دقیقه بعد از وعده ها و هنگام خواب
  • اجتناب از غذاهایی که باعث تشدید دیسفاژی می شوند.
  • قابل توجه است که غذاهای بدون ادویه به طور مشخص سودمندو مورد نیاز نیستند.
slide65

سرطان مری

Esophageal Cancer

slide66

این سرطان یکی از رایج ترین انواع سرطان سر وگردن است.

این سرطان در افراد دارای سن بیش از 50 سال،به ویژه مردان، متداول تر است،لیکن زیاد شایع نیست،اما یک بدخیمی کشنده است.

سرطان مری،بیشتر در وسط یا 1/3 پایینی (دیستال) مری روی می دهد.

slide67
علل احتمالی
  • کاهش دریافت میوه و سبزیجات(به ویژه مرکبات و سبزیجات برگ سبز)
  • مصرف کم غلات کامل و مصرف زیاد غلات تصفیه شده.
  • چاقی
  • زیاده روی درمصرف الکل
  • مصرف تنباکو
  • مصرف نوشیدنی ها و سوپ های خیلی داغ
  • افزایش اندازه تومور و به طور کلی مرحله بیماری،ارتباط مستقیم با کمبود روی دارد،اما با دریافت الکل یا سیگار کشیدن ارتباطی ندارد.
slide68
علائم
  • دیسفاژی پیشرونده
  • بلع دردناک
  • درد زیر جناغی
  • احساس پربودن
  • کاهش وزن
  • احساس مبهم بی حالی و ناخوشی
  • سوءتغذیه
  • دهیدراتاسیون
  • آنمی
  • رگورژیتاسیون بعداز صرف غذا
  • عدم تعادل الکترولیت ها
  • سکسکه
  • اختلال در تنفس
  • آسپیراسیون
  • افزایش بزاق
  • گرفتگی صدا و سرفه
  • هپاتومگالی
slide69

حدود 1/3 بیماران در زمان تشخیص دارای سوءتغذیه خفیف تا متوسط می باشند.

slide70
درمان
  • جراحی
  • پرتودرمانی
  • شیمی درمانی

هر سه تغذیه را تحت تاثیر قرار می دهد.

slide71
مشکلات تغذیه ای در سرطان مری

سرطان مری در هنگام تشخیص معمولا پیشرفته است.

دیسفاژی ناشی از انسداد بسیار شایع و پیشرونده است.

غذاهای فیبری،جامدات چسبناک و غذاهای خوب جویده نشده، تحمل نمی شوند.

به تدریج ممکن است بیمار تنها مایعات را تحمل کندو بالاخره انسداد کامل مری اتفاق بیفتد.

بیمار از چسبیدن غذا یا درد در ناحیه میانی جناغ شکایت می کند.

این ناراحتی با جرعه جرعه نوشیدن مایعات یا رگورژیتاسیون غذا کاهش می یابد.

کاهش وزن شدید،به دلیل دیسفاژی ویا بی اشتهایی ممکن است وجود داشته باشد.

slide72
اهداف
  • پیشگیری از سپسیس،کاهش وزن شدیدتر(کاشکسی)و سوءتغذیه
  • پیشگیری از آسپیراسیون
  • دریافت کافی مایعات
  • تامین تغذیه کافی در صورت نیاز به جراحی و برداشت قسمتی از مری
  • ارتقا تعادل ازته مثبت
  • آماده سازی برای درمان(جراحی،پرتودرمانی یا شیمی درمانی)
  • اصلاح آنمی
  • جبران دیسفاژی مزمن
  • بهبود کیفیت زندگی
slide73
توصیه های تغذیه ای
  • شروع تغذیه دهانی 48 ساعت بعد از عمل جراحی
  • دربیماری که به مدت طولانی قادر به غذا خوردن نیست ولی باقیمانده دستگاه گوارش فعال است تغذیه با لوله انجام می شود.
  • درصورتی که پس از جراحی تغذیه دهانی مقدور باشد،رژیم عبارت است از غذاهای مایع و با بافت نرم و غذاهای مرطوب به منظور سهولت بلع،وعده های کوچک و متعدد و پرکالری
  • کربوهیدرات های پیچیده بر قندهای ساده ارجحیت دارد.
  • افزایش دریافت مایعات برحسب تحمل گاهی تا حدود 3/5 لیتر در روز
slide74

درصورت سوءجذب چربی،مصرف چربی های MCT

  • افزایش دریافت ویتامین های A,C و روی
  • استفاده از میوه ها و سبزیجات تازه
  • به طور کلی انرژی حدودkcal/kg 40-35 و

پروتئین حدودgr/kg2-1/5

slide75
جراحی مری

بیماران مبتلا به بیماری شدید مری که کنترل علائم از طریق رژیم غذایی،شیوه زندگی و دارو در آنها ممکن نباشد،ممکن است نیاز به جراحی داشته باشند.

برخی از این بیماری ها عبارتنداز:

GERD،آشالازی ،فتق هیاتال،اسکلرودرما،دیورتیکولوم زنکر و بیماری اسپاسم منتشر مری

slide76

اعمال جراحی عبارتند از:

  • Besey fundoplication یا Nissen
  • Hill gastropexy
  • مایوتومی
  • کار گذاشتن استنت
  • برداشتن قسمتی از مری
slide77
اهداف
  • انرژی ومواد مغذی کافی را به منظورالتیام بافت ها پس از جراحی،تامین کنید.
  • وضعیت تغذیه ای را بهبود بخشیده و کاهش وزن را به حداقل برسانید.
slide78
تغذیه پس از جراحی
  • بعد از جراحی دهان یا مری،تامین حمایت تغذیه ای از طریق دهان و به شکل مایع،ممکن است مورد نیاز باشد.
  • فرمولای تغذیه ای مناسب مورد استفاده قرار می گیرد.
  • به منظور افزایش تنوع غذایی ،غذاهای معمول مانند میوه ها را می توان به صورت پوره شده ومخلوط با آب به صورت مایع درآورد.
  • درصورت وجود مشکلات دهانی شدیدتر ویا به منظور تامین مواد مغذی کافی ،از طریق گاسترستومی ویا ژوژنوستومی مورد نیاز باشد.
  • درصورتی که عملکرد دستگاه گوارشی وجود ندارد،از تغذیه وریدی می توان استفاده کرد.
slide79

با بهبود شرایط بیمار،توجه کافی برای تثبیت دریافت دهانی باید صورت گیرد.در ابتدا از شیر باید پرهیز کرد چون مخاط دهان را می پوشاند و موجب افزایش تولید فلگم می شود.

  • باید غذاهایی را تامین کرد که مرطوب بوده و تحریک کننده نباشند واز انواع سس ها می توان استفاده کرد.
  • غذاهای سخت مانند نان های سفت یا شیرینی ها را می توان با نوشیدنی ها نرم کرد.
  • رژیم غذایی را به تدریج ازمایعات غیر محرک،تا غذاهای مخلوط شده با مخلوط کن وسپس غذاهای نرم،ادامه دهید.
  • دریافت کافی مایعات اهمیت دارد.مایعات غلیظ تر اغلب بهتر از مایعات رقیق تحمل می شوند.
  • از وعده های غذایی کوچک و متعدد استفاده کنید.
slide81

بعد از جراحی به دنبال بیماری خوش خیم مری،توصیه های تغذیه ای مشابهGERD می باشد.

  • پس از جراحی با مایعات شروع کرده وبا یک رژیم نرم با غذاهای مرطوب ادامه دهید.
  • از گوشت های سفت،نان های خمیری وغذاهای خراشنده پرهیز شود.
  • نان خوب تست شده اغلب به خوبی تحمل می شود.
  • بیمار ممکن است از چند روز پس از جراحی تا 8 هفته پس از آن، بسته به نوع جراحی،غذاهای باغلظت نرمال تر مصرف کنند.
  • تنگی در مجرای مری پس از برخی از جراحی های مری اتفاق میفتد و ممکن است نیاز به باز شدن (dilation)داشته باشد.
  • با اجتناب از استفاده از نی،جویدن،آدامس،مکیدن آبنبات یا قطعات یخ و نوشیدن نوشابه های کربناته از بلع هوا وآروغ زدن پیشگیری کنید.
  • با دهان بسته بجوید.
  • هنگام صرف غذا در وضعیت نشسته قرار بگیرید و 60-45 دقیقه بعد از صرف غذا هم در وضعیت نشسته باشید.
slide82

از صرف غذا به مدت 3 ساعت قبل از غذا بپرهیزید.

  • مواد غذایی را به قطعات کوچک تقسیم کرده و به خوبی جویده شود.
  • هنگام صرف وعده های غذایی یا میان وعده های کوچک، جرعه های کوچک مایعات بنوشید.
  • پس از احساس پری ،غذا خوردن را متوقف کنید.
esophageal stents
استنت مری Esophageal Stents

استنت های مری لوله های فلزی یا پلاستیکی هستند که ممکن است در محل انسداد مری یا اروزیون(صدمه) بافتی قرار داده شوند وخوردن و آشامیدن را برای بیمار مقدور سازند.

استنت ها عموما برای بیمارانی در نظر گرفته می شود که تنگی مری دارند ولی کاندید جراحی نمی باشند.

slide84
توصیه های تغذیه ای
  • برای بیمارانی که استنت مری دارند باید غذاهایی انتخاب شوند که از انسداد به وسیله توده غذا در بالای استنت اجتناب گردد.
  • ممکن است ورم موقتی به مدت چند روز بعد از جای گذاری استنت وجود داشته باشد و موجب کاهش تحمل مایعات شود.بنابراین پس از جراحی ازمایعات شروع کرده و به تدریج با جامدات ادامه دهید.بیماران اغلب به علت بی اشتهایی و کاشکسی توام با بیماری،به غذاهای غنی از مواد مغذی نیازمندند.
  • از مصرف غذاهای سفت،چسبناک یا رشته رشته (مانند توفو، کره بادام زمینی،کرفس،استیک)و غذاهایی که قبلا باعث ناراحتی می شدند،پرهیز کنید.
  • مواد غذایی را به قطعات کوچک تقسیم کرده و به خوبی بجوید.
  • غذاهای جامد و نیمه جامد را با جرعه های آب یا سایر نوشیدنی هاب غیر کربناته فروبرید.
  • به آرامی ودر یک محیط آرام بخورید.
  • وعده های غذایی کوچک ومتعدد و غنی از مواد مغذی مصرف کنید.
slide85
ازوفاژکتومی

توصیه های تغذیه ای هم شامل قبل از جراحی و هم بعد از آن می شود.

کنترل تغذیه ای قبل از جراحی تلاش می کند که کیفیت و مقدار دریافت تغذیه ای را حفظ کرده یا ارتقا بخشد تا از وضعیت تغذیه ای نامناسب پیشگیری کرده،کاهش وزن را به حداقل رسانده و علائم را کاهش دهند.

slide86
توصیه های تغذیه ای
  • بیماران با علائم محدود،ممکن است یک رژیم نرم را تحمل کنند.
  • برخی از بیماران ممکن است غذاهایشان را مخلوط (Blend)کنند یا از مکمل های غذایی مایع یا سایر مایعات استفاده کنند.
  • رژیم غذایی نرم با غذاهای مرطوب استفاده کنید.
  • از گوشت های سفت،نان های خمیر وغذاهای خراشنده اجتناب کنید.
  • نان خوب تست شده اغلب به خوبی تحمل می شود.
  • از نان تازه و نان فرانسوی در تمام مراحل دیسفاژی اجتناب شود.
  • از غذاهای اسیدی،پرنمک و خیلی گرم در صورت عدم تحمل اجتناب شود.
slide87

بیماران را تشویق کنید که خودشان را به طور مرتب وزن کنند و وعده های غذایی کوچک و متعدد را درصورت احساس سیری زودرس یا ناراحتی بعد از غذا ناشی از مصرف وعده های بزرگ،مصرف کنند.

  • در صورتی که بیمار قبل از جراحی به تغذیه کمکی نیازمند باشد،ممکن است از تغذیه با لوله از طریق ژوژنوم (Jejunal feeding tube) استفاده شود.
  • تغذیه با لوله از طریق بینی-معده(Nasogastric tubes) ممکن است به عنوان روش موقت برای تغذیه،در صورتی که جراحی به زودی انجام می شود یا برای بیمارانی که انسداد مری کامل یا subtotal(مقطعی) دارند به کار رود.
  • بعد از برداشتن قسمتی از مری،تغذیه روده ای در اولین مراحل بعد از جراحی با جایگذاری J-TUBE انجام می شود.
slide88

J-TUBE معمولا در محل باقی می ماندتا درمان موقتی بعد از عمل انجام شود وارزیابی کیفیت دهانی (Oral adequacy) و تحمل فرد صورت گیرد.

  • Chylothorax(کیلوسی که به داخل حفره جنبی نشت پیدا کرده)ممکن است با فاصله کوتاهی بعد از شروع تغذیه روده ای اتفاق بیفتد ودرابتدا ازطریق درناژ(chest tube) قابل تشخیص است.یک فرمولای روده ای خیلی کم چرب و المنتال وتغذیه وریدی کامل (TPN)ممکن است تا برطرف شدن نشت کیلوسی مورد نیاز باشد.
  • رژیم پس از جراحی باید برای ظرفیت کاهش یافته معده، التیام محل آناستوموز وبهبود سوءتغذیه مناسب باشد.
  • حدود یک ماه بعد از جراحی ،ممکن است تدریجا رژیم غذایی با غلظت (پیوستگی)طبیعی و وعده غذایی بزرگ تر بر حسب تحمل ،برای بیمار در نظر گرفته شود.
slide89

تحمل حجم وعده غذایی به تدریج افزایش می یابد،یک وعده غذایی با حجم طبیعی ممکن است در عرض 6-3 ماه تحمل شود.

  • بیماران باید آگاه باشند که درصورت خم شدن یا دراز کشیدن پس از صرف غذا،رگورژیتاسیون ممکن است به دلیل فقدان اسفنگتر تحتانی مری ،رخ دهد.
  • تنگی محل آناستوموز نیز ممکن است روی دهد و اتساع مری ممکن است مورد نیاز باشد.
  • مواد غذایی به قطعات کوچک تقسیم شده و به خوبی جویده شود.
  • آهسته و در یک محیط آرام غذا میل شود.
  • مایعات را جدا ازغذای جامد مصرف کنید.
  • پس از احساس پری از صرف غذا اجتناب کنید.
  • با دهان بسته بجوید.
slide90

با اجتناب از استفاده از نی،جویدن آدامس،مکیدن آبنبات یا قطعات یخ ونوشیدن نوشابه های کربناته،از بلع هوا(آروغ زدن) پیشگیری کنید.

  • از وعده های غذایی و میان وعده های کوچک،متعدد وغنی از مواد مغذی استفاده کنید.
  • هنگام صرف غذا در وضعیت نشسته قرار بگیرید وبه مدت 60-45 دقیقه پس از صرف غذا هم در وضعیت نشسته بمانید.
  • محدودیت های سندروم دامپینگ،در صورت بروزعلائم ، ممکن است مورد نیاز باشد.
stomach
معده(Stomach)

معده یک محفظه اتساع پذیر بین مری و روده می باشد.

حجم معده خالی cc50،ولی باپرشدن تاحجم cc1000نیز می رسد.

از نظر آناتومیکی معده به چهار قسمت تقسیم می شود:

1-فوندوس(fundus):قسمت بالای معده در مدخل مری

2-تنه(body)یا جسم(corpus):جهت نگهداری غذا در معده

3-دیستال معده یا آنتروم(Antrum)با لایه عضلانی ضخیم تر جهت مخلوط سازی شدید غذا با ترشحات معدی و تشکیل کیموس

4-انتهای معده یا پیلور(pylorus) ودارا بودن اسفنگتر عضلانی جهت کنترل تخلیه کیموس به دئودنوم

slide92

زخم معده

Peptic Ulcer

slide93
تعریف

فرسایش و خوردگی منطقه ای از معده به عمق بیشتراز 5میلی متر به وسیله اسید معده و پپسین،به طوری که به زیر مخاط رسیده باشد ومنجر به بی حفاظ ماندن اعصاب گردد.این زخم در هر قسمتی می تواند رخ دهد،اما زخم دوازدهه شیوع بیشتری دارد.

1-اولسر معده با شیوع 15 درصد در محل تحتانی انحنای کوچکتر معده

2-اولسر دئودنوم با شیوع 85 درصد در 3 سانتی متر اول دئودنوم بعد از پیلور

slide94
پاتوفیزیولوژی

مخاط معده و دئودنوم در حالت طبیعی به وسیله مکانیسم های دفاعی در برابر عمل هضم اسید و پپسین محافظت می شود. این مکانیسم ها شامل:ترشحات مخاطی،تولید بیکربنات، برداشت اسید اضافی به وسیله جریان خون،تجدید وترمیم سریع سلول های پوششی آسیب دیده.

عدم تعادل بین مکانیسم های دفاعی و عوامل آسیب رسان مثل اسید منجر به اولسر پپتیک می گردد.

slide95
علل
  • عفونت هلیکوباکترپیلوری
  • مصرف آسپرین و سایر داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)
  • افزایش ترشح اسید معده در سندروم زولینگر-الیسون (اختلال نادر افزایش شیره معده به علت فزونی گاسترین خون که حاصل تومور لوزالمعده می باشد.)
  • استرس روانی
  • سیگار

مکانیسم احتمالی:محصولات تنباکو،با تغییر سرعت تخلیه معده،تولید بیکربنات در قسمت پروگزیمال دئودنوم را کاهش داده،خطر عفونت H.P را افزایش می دهد. سیگار موجب تولید رادیکال های آزاد مضر در مخاط می گردد.

  • الکل
  • داروهای کورتیکواستروئیدی
  • ژنتیک(مثلاH.P ترجیحا به آنتی ژن های گروه خونی Oمتصل می شود.)
slide96
H.P
  • مهمترین علت اولسر به ویژه در افراد مسن
  • از راه مدفوعی-دهانی(مانند عدم شستن دست ها ) انتقال می یابد.
  • بیشتر از 80 درصد افراد دارای عفونت H.P،هیچگاه دچار اولسر نمی شوند.
  • در این افراد رژیم غذایی یکی از مهمترین فاکتورها در پیدایش اولسر دئودنوم است.
  • فیبر محلول میوه جات و سبزیجات و ویتامین A نقش محافظتی و قندهای تصفیه شده از عوامل خطر هستند.
slide97
اولسر استرس
  • استرس ناشی از سوختگی شدید،تروما،جراحی،شوک،نارسایی کلیوی و پرتودرمانی
  • نگرانی اصلی در این اولسر، احتمال خونریزی است.

علت این اولسر:ایسکمی معده،تغییرات سد مخاطی،رفلاکس اسیدهای صفراوی یا آنزیم های پانکراس

علائم:احساس درد،سوزش،مالش شکم،درد مبهم شبیه درد گرسنگی قبل از وعده ها،درد و سوزش در محل اپیگاستر، هموراژی،ملنا،بی اشتهایی،کاهش وزن،تهوع،استفراغ و ترش کردن (اکثرا در اولسر معده)

slide98

در اولسر معده درد درهنگام غذاخوردن اتفاق افتاده و با صرف غذا برطرف نمی شود.

در اولسر دئودنوم،90 دقیقه تا 3 ساعت بعداز وعده ها یا در نیمه شب،هنگامی که معده خالی است روی داده و با مصرف غذا یا آنتی اسیدها برطرف می شود.

در اولسر معده،ترشح اسید طبیعی یا نسبتا کم است ولی در اولسر دئودنوم،افزایش ترشح اسید،ترشح اسید در شب و کاهش ترشح بیکربنات داریم.

slide99
MNT

1-درگذشته توصیه های رژیمی برای درمان PUعبارت بود از مصرف وعده های غذایی مختصر و مکرر از غذاهای نرم مانند شیر،تخم مرغ و خامه.

2-امروزه از مصرف مکرر شیر برای درمان استفاده نمی شود زیرا غذاهای پرپروتئین مانند شیر،هرچند به طور موقت ترشحات معده را خنثی می کنند،موجب تحریک مجدد ترشح معده می گردند و مصرف مکرر آنها،منجر به افزایش تماس اسید با محل زخم در یک دوره 24 ساعته می گردد.

slide100

3-از آنجا که شیر خاصیت بافری گذرا دارد،نیازی به حذف آن نیست اما مصرف مکرر آن نیز توصیه نمی گردد.

4-در گذشته برای درمان PU ،از رژیم های ویژه bland(sippy) می شد که عبارت بود از کاهش دریافت غذاها و نوشیدنی های تحریک کننده و مصرف غذاهای سفید مانند شیر،خامه،پوره سیب زمینی و گندم.ولی این درمان رژیمی مورد تائید شواهد علمی نیست.

5-امروزه رژیم liberal bland توصیه می شود که در آن مصرف همه غذاها مجاز می باشدبه جز مصرف غذاهایی که ممکن است موجب تحریک معده شوند.مثل:کافئین،الکل،فلفل سیاه،ادویه ها ،سیر،میخک،پودرچیلی.

slide101

6- مصرف مقادیر زیاد برخی از چاشنی ها(مثل فلفل سیاه و چیلی)بدون غذا،ممکن است موجب افزایش ترشح اسید و ضایعات کوچک زودگذر،التهاب استر مخاطی و تغییر نفوذپذیری و یا حرکات لوله گوارش گردد.

7-مقادیر اندک پودر فلفل چیلی،احتمال دارد که ازطریق افزایش تولید مخاط،موجب افزایش محافظت استر مخاطی گردد.ولی مقادیر زیاد آن،به خصوص وقتی که با الکل یا دیگر تحریک کننده هامصرف شود،سبب تحریک می گردد.

8-به جز درمواردی که بیمار زخم هایی در دهان یا مری دارد، PH غذاها،اهمیت کمی دارند.بیشتر غذاها به طور قابل ملاحظه ای، اسیدیته بیشتر از PHنرمال معده دارند.

9-زردچوبه مانع چسبیدن هلیکوباکترپیلوری به دیواره معده می شود.

10-غذاهای حاوی آنتی اکسیدانتهای فنلیک مانند زغال اخته به ریشه کنی هلیکوباکترپیلوری کمک می کند.

slide102

11-قهوه وکافئین موجب افزایش ترشح اسید و کاهش فشار اسفنگتر تحتانی مری می شوند اما به عنوان علت زخم پپتیک محسوب نمی شود.

12-استعمال دخانیات موجب کاهش ترشح بی کربنات،کاهش جریان خون مخاطی،تشدید التهاب و افزایش عوارض عفونت با هلیکوباکتر پیلوری می شود.

13-استفاده از وعده های مختصر و مکرر،حاوی غذاهای پرپروتئین ویتامین C (پرهیز از خوردن وعده غذایی پرحجم و اصطلاحا دیر هضم به ویژه پیش از خواب)

وعده های مختصر موجب کاهش اتساع معده ودرنتیجه کاهش ترشح اسید می گردد.

14-درصورتی که علائم اغلب درنیمه های شب اتفاق می افتد،از مصرف اسنک های شبانه دیروقت،به منظور پیشگیری از ترشح اسید،پرهیز کنید.

15-آرام آرام غذا خوردن و خوب جویدن

slide103

16-در مجموع یک رژیم غذایی باکیفیت بالا و جلوگیری از کمبود مواد مغذی(زیرا سوءتغذیه ناشی از کمبود ریز مغذی ها یا سوءتغذیه پروتئین-کالری می تواند بر سلول هایی مانند سلول های لوله گوارشی که تقسیم سریعی دارند،تاثیر منفی داشته باشد.)

17-تا حد امکان اجتناب از آسپرین وداروهای NSAID

18-آنتی اسیدها برای خنثی سازی اسید معده استفاده می شوند. هیدروکسیدآلومینیوم،آنتی اسیدی است که با فسفات باند می شود وممکن است باعث تهوع،استفراغ،یبوست،بی اشتهایی، کاهش کلسیم،ویتامین A وکاهش جذب فسفات شود. این آنتی اسید باید در بین وعده ها مصرف شود وبه دنبال آن،آب نوشیده شود.

19-آنتی اسیدها درصورتی که 3-1 ساعت بعد از غذا،استفاده شوند، در خنثی سازی اسید موثرترند.آنتی اسیدها را باید یک ساعت بعد از غذا یا قبل از خواب شبانه مصرف کرد.

20-درصورت مصرف طولانی مدت آنتی اسیدها،افزایش سدیم را باید پایش کرد.

slide105

تعریف:

ناراحتی در قسمت بالایی دستگاه گوارش

علائم:

درد شکمی مبهم،نفخ،تهوع،برگشت غذا به دهان،آروغ زدن، دیسفاژی

علل:

1-رفلاکس معدی-مروی

2-دیس پپسی عملکردی(اختلال عملکردی لوله گوارش فوقانی که مربوط به پاتولوژی خاصی نباشد.)

slide106
عوامل موثر در پاتوفیزیولوژی دیس پپسی عملکردی :
  • حساسیت بیش ازحد معده مثل IBS
  • رژیم های غلط
  • استرس
  • فاکتورهای شیوه زندگی
slide107

سوءهاضمه ممکن است پیامد ثانویه سایر اختلالات سیستمیک از قبیل:

  • بیماری آترواسکلروز عروق قلب
  • فشارخون بالا
  • بیماری کبدی،کلیوی
  • بدخیمی ها
  • اختلالات کیسه صفرا
  • بیماری های تیروئید وپاراتیروئید
slide108
توصیه های رژیمی
  • غذاها خوب پخته شده باشدو پرادویه نباشد.
  • محیط غذاخوردن آرام باشد.
  • آهسته غذا خوردن وخوب جویدن
  • پرهیز از پرخوری و مصرف زیاد مایعات
  • دوری از مصرف حجم زیاد غذا یا دریافت زیاد چربی،شکر، کافئین،ادویه هاو الکل
  • وعده های کم حجم ورژیم نرم وکم چرب
  • توجه به علل روانی و استرس
gastric carcinoma
سرطان معده(Gastric Carcinoma)

علائم:

احساس پری،سوءهاضمه،دیسفاژی،بی اشتهایی،کاهش وزن،آنمی رنگ پریدگی،سرگیجه،تهوع و استفراغ،سوءتغذیه، ملنا(melena)، خون مخفی در مدفوع، دهیدراتاسیون و کاهش نیرو

slide110

سرطان معده اغلب با آنمی های شدید طولانی مدت یا گاستریت مزمن،ادامه می یابد.

  • چون علائم به کندی بروز می کند ورشد تومور سریع است، اغلب زمانی سرطان معده مشخص می شود که دیگر برای درمان دیر شده است.
  • تومورهای بدخیم منجر به سوءتغذیه در اثر دفع شدید خون وپروتئین،یا به دلیل کاهش دریافت غذا ناشی از انسداد وفشار مکانیکی می شود.
  • در این زمان نیاز بدن به اسیدهای آمینه رژیمی افزایش یافته و برای تامین این نیاز ممکن است پروتئین های عضلات اسکلتی به کار روند و درنتیجه کاهش نیتروژن بدن روی دهد.
slide111
اتیولوژی

علت دقیق هنوز کاملا شناخته شده نیست.

1-مصرف طولانی مدت غلظت بالای نیترات غذایی(مثلا در غذاهای دودی یا نمک سود شده).این نیترات ها توسط باکتری ها به نیتریت های سرطان زا تبدیل می شوند.

2-عفونت مزمن با هلیکوباکترپیلوری(به علت ایجاد گاستریت مزمن،کاهش اسیدیته معده،رشد باکتریایی معده)

slide112
درمان

1- جراحی

2-شیمی درمانی

3-اشعه درمانی

slide113
توصیه های رژیمی
  • تغذیه وریدی کامل یا TPNدر جراحی و پس از آن
  • بعد از خارج کردن قسمت هایی از معده نیاز به حجم کمتر در وعده های متعدد
  • رژیم پرکالری،پرپروتئین
  • محدودیت کربوهیدرات های غلیظ،الکل و نوشیدنی های کربناته
  • مصرف مکمل های مینرال با غذا نه معده خالی
  • مصرف کافی ویتامین C
slide114
سندروم دامپینگ

تعریف: سندروم دامپینگ،پاسخ فیزیولوژیک پیچیده ای به تخلیه سریع محتویات معده به دئودنوم و درنتیجه حضور مقادیر زیاد غذای هضم نشده در قسمت پروگزیمال روده کوچک.

به دنبال برخی انواع جراحی معده،غذا به جای آنکه به تدریج و درمقادیر کوچک از معده به روده برود،15-5 دقیقه بعد از مصرف به صورت توده ای وارد دئودنوم یا ژوژنوم می شود.

slide115
علل
  • اعمال جراحی که در آنها عضله اسفنگتر پیلور(تنظیم کننده عبور غذا از معده به دئودنوم)دور زده می شود(بای پس)یا خارج می گردد.
  • گاسترکتومی کامل یا نسبی،دستکاری های پیلور، fundoplication(چین دادن سر معده به دور مری جهت اصلاح دریچه ودرمان ریفلاکس مری)
slide116
علائم
  • پری شکم،تهوع،درد کرامپی شکم و اسهال
  • احساس گرما،سرگیجه،ضعف و غش،افزایش نبض وعرق سرد
  • این علائم ناشی از شیفت مایعات از پلاسما و مایعات خارج سلولی به ژوژنوم و رقیق کردن محتویات هایپرتونیک ژوژنوم می باشد.
  • شیفت مایعات منجر به کاهش حجم خون درگردش ودر نتیجه کاهش برون ده قلبی می شود.
  • این علائم در افراد نرمال با تزریق مقدار زیاد گلوکز به ژوژنوم اتفاق می افتد.
late dumping syndrome
Late Dumping Syndrome
  • 2-1 ساعت بعد از وعده غذا اتفاق می افتد.
  • علائم :تعریق،افزایش ضربان قلب،گیجی ذهن،سنکوپ.
  • علل:انتقال،هیدرولیز و جذب سریع کربوهیدرات ها سبب افزایش شدید سطح انسولین و درنتیجه افت قند خون می شود.

(Insulin-Induced Hypoglycemia)

slide118

در سندروم دامپینگ معمولا کاهش وزن و سوءتغذیه داریم زیرا:

1-اغلب بیماران به دلیل ترس و نگرانی ناشی از بروز علائم،به طور ارادی ویا غیر ارادی دریافت غذای خود را کاهش می دهند.

2- به دلیل اسهال ناشی از افزایش فعالیت روده ها

3-سیری زودرس،بی اشتهایی و سوءجذب به ویژه بعد از حذف بخشی از معده.

slide120
مراقبت های تغذیه ای

1-وعده های غذایی کوچک و متعدد(تعداد وعده ها بستگی به تحمل بیمار دارد.)

2-آهسته غذا خوردن وخوب جویدن غذا و داشتن آرامش

3-دراز کشیدن بلافاصله بعداز خوردن غذا و اجتناب از فعالیت تا یک ساعت بعد از غذا

4-مصرف زیاد مایعات به همراه غذا ،موجب افزایش سرعت عبور غذا از دستگاه گوارش می شود.بنابراین مایعات باید تنها دربین وعده های غذایی مصرف شود.

(60-30 دقیقه بعد یا قبل از وعده ها)

دریافت مایعات روزانه باید با مقدار دفع مایعات از طریق اسهال،ادرار و دفع نامحسوس برابر باشد.

slide121

5-رژیم غذایی در سندروم دامپینگ،رژیم پرچربی 45-35%،پروتئین 20% و کربوهیدرات،ساده،کم و محدود (20%)می باشد.کربوهیدرات پیچیده نیز برحسب تحمل مصرف می شود.

  • کربوهیدرات ساده مانند لاکتوز،ساکاروز و دکستروز به سرعت تجزیه می شوند و باعث تشدید عوارض می شوند.
  • پروتئین،چربی و کربوهیدرات های پیچیده با سرعت کمتری هیدرولیز شده وبهتر تحمل می شوند.

6-مکمل های فیبری باعث افزایش زمان عبور از دستگاه گوارش فوقانی شده ومیزان جذب گلوکز و در نتیجه پاسخ انسولین را کاهش می دهند.

به منظور جلوگیری از انسداد ،به ویژه درتنگی مری ومعده،درمصرف مقادیر زیاد مکمل های فیبری باید احتیاط شود وبا میزان کافی آب مصرف شود.

slide122

پکتین وصمغ(guar)در درمان سندروم دامپینگ بسیار موثر است.

(یک قاشق مرباخوری پودر پکتین،سه بار در روز)

7-از مصرف مسهل های طبیعی (انجیر،آلوخشک و شیرین بیان)باید پرهیز کرد.

8-مواد شیرین هیپرتونیک و غلیظ مثل نوشیدنی های بدون الکل، آب میوه ها،کیک ها،شیرینی ها ودسرهای یخ زده بسیار محدود شوند.

gastric carcinoma1
سرطان معده(Gastric Carcinoma)

علائم:

احساس پری،سوءهاضمه،دیسفاژی،بی اشتهایی،کاهش وزن،آنمی رنگ پریدگی،سرگیجه،تهوع و استفراغ،سوءتغذیه، ملنا(melena)، خون مخفی در مدفوع، دهیدراتاسیون و کاهش نیرو

slide124

سرطان معده اغلب با آنمی های شدید طولانی مدت یا گاستریت مزمن،ادامه می یابد.

  • چون علائم به کندی بروز می کند ورشد تومور سریع است، اغلب زمانی سرطان معده مشخص می شود که دیگر برای درمان دیر شده است.
  • تومورهای بدخیم منجر به سوءتغذیه در اثر دفع شدید خون وپروتئین،یا به دلیل کاهش دریافت غذا ناشی از انسداد وفشار مکانیکی می شود.
  • در این زمان نیاز بدن به اسیدهای آمینه رژیمی افزایش یافته و برای تامین این نیاز ممکن است پروتئین های عضلات اسکلتی به کار روند و درنتیجه کاهش نیتروژن بدن روی دهد.
slide125
اتیولوژی

علت دقیق هنوز کاملا شناخته شده نیست.

1-مصرف طولانی مدت غلظت بالای نیترات غذایی(مثلا در غذاهای دودی یا نمک سود شده).این نیترات ها توسط باکتری ها به نیتریت های سرطان زا تبدیل می شوند.

2-عفونت مزمن با هلیکوباکترپیلوری(به علت ایجاد گاستریت مزمن،کاهش اسیدیته معده،رشد باکتریایی معده)

slide126
درمان

1- جراحی

2-شیمی درمانی

3-اشعه درمانی

slide127
توصیه های رژیمی
  • تغذیه وریدی کامل یا TPNدر جراحی و پس از آن
  • بعد از خارج کردن قسمت هایی از معده نیاز به حجم کمتر در وعده های متعدد
  • رژیم پرکالری،پرپروتئین
  • محدودیت کربوهیدرات های غلیظ،الکل و نوشیدنی های کربناته
  • مصرف مکمل های مینرال با غذا نه معده خالی
  • مصرف کافی ویتامین C
slide128
جراحی معده
  • یکی از راه های اصلی درمان سرطان معده
  • عصب واگ مسئول حرکات معده و ترشح اسید
  • واگوتومی تنه ای:کاهش ترشح اسید توسط سلول های پریتال، کندی حرکات معده و تاخیر در تخلیه معده
  • واگوتومی انتخابی:کاهش ترشح اسید،طبیعی ماندن تخلیه معده
  • کاهش وزن بعد از گاسترکتومی
slide129

یبوست

constipation

slide130

تعریف:

یبوست عبارت است از دفع مدفوع سفت به سختی و کاهش دفعات اجابت مزاج.

وزن طبیعی مدفوع در افراد بالغ روزانه 100 الی 200 گرم می باشد ومیزان تکرر آن از هر سه روز یکبار تا سه بار در روز متغیر است.به طور معمول انتقال غذا در طول دستگاه گوارش تقریبا 18 تا 48 ساعت طول می کشد. در کودکان معمولا در ماههای اولیه زندگی تکرر مدفوع 2 الی 3 بار در روز و با افزایش سن به عنوان مثال در 3 سالگی به یک بار در روز می رسد.

slide131

بسیاری از افراد تصورمی کنند که باید عمل دفع روزی یک بار صورت بگیرد و در صورت عدم وجود آن ناراحت می شوند. بی تردید عمل دفع روزانه برای سلامت و آرامش مفید است ولی افرادی هستند که دفع آنها به طور طبیعی 2 الی 3 روز ویا حتی بیشتر صورت می گیرد.یبوست های طولانی به نام obstipation نامیده می شوند که معمولا با علائم تهوع،سوزش قلب،سردرد و ناراحتی های ناحیه مقعدهمراه است.

slide132
علل یبوست

علل یبوست متعدد وگوناگون است:

1- بیماری ها از جمله:

سرطان،بیماری های قسمت فوقانی دستگاه گوارش،بیماری های روده بزرگ،سندروم روده تحریک پذیر،هموروئید،پارکینسون،MS، هیپو تیروئیدیسم،دیابت و...

2-برخی عوامل فیزیولوژیک از جمله بارداری و....

3-فشار واسترس حاکم بر زندگی مدرن امروز که منجر به فشار عصبی و نگرانی واضطراب می شود.

slide133

4- عدم رعایت نظم در عمل دفع و عدم پاسخگویی مکرر به نیاز دفع5-عدم رعایت نظم در ساعات غذا خوردن 6-بی تحرکی ونداشتن فعالیت بدنی7-عوارض جانبی داروها8-استفاده بی رویه وطولانی مدت مسهل ها و داروهای ملین9- وشاید یکی از مهمترین دلایل:عادات غلط غذایی و کمبود فیبر در رژیم غذایی و دریافت ناکافی آب ومایعات

slide134
انواع یبوست

1- یبوست آتونیک

2-یبوست اسپاستیک

3-یبوست انسدادی

slide135

یبوست آتونیک:

این نوع یبوست که به نام یبوست ناشی از تنبلی روده خوانده می شود به علت فقدان یا کاهش حساسیت طبیعی راست روده است.یعنی راست روده یا رکتوم با وجود پر بودن حساسیت لازم برای دفع آن را در اختیار ندارد.حرکات دودی که به طور طبیعی قوی است،ضعیف شده،مدفوع به آرامی حرکت کرده و در قسمت سیگموئید یا قبل از آن جمع می گردد.این نوع یبوست بسیار شایع است.

درمان: توصیه به بیمار در برقراری نظم برای دفع،تغذیه کافی همراه با مصرف غذاهای غنی از فیبر،دریافت مایعات کافی،آرامش وپرهیز از خستگی است.

slide136

یبوست اسپاستیک:

این نوع یبوست که به نام کولیت اسپاستیک نیز معروف است کاملا در جهت مخالف یبوست آتونیک قرار دارد.این یبوست درنتیجه تحریک بیش از اندازه عصب منتهی به روده ایجاد می شود که حاصل این تحریک باعث انقباضات نامنظم روده ای می شود.در ناحیه سیگموئیدحرکات نامنظم و ناهماهنگ وجود دارد وراست روده فاقد حساسیت می باشد.در اغلب موارد این نوع یبوست در پی یکسری ناراحتی های احساسی و فشارهای روحی طولانی ظاهر می شود.

درمان:شامل آرامش،ایجاد عادت صحیح بهداشتی و اختصاص وقت کافی برای اجابت مزاج.

slide137

غذاهای قابل توصیه در این نوع یبوست مخالف یبوست آتونیک می باشد.گاهی لازم است با یک رژیم غذایی محدود از فیبر درمان را شروع نمود یعنی غذاهایی نظیر شیر،تخم مرغ،نان و غلات سفید،کره،روغن،گوشت چرخ شده و آبمیوه به مقدار بسیار کم استفاده شود سپس مقدار آنها به صورت پخته افزایش می یابد.

slide138

یبوست انسدادی:

در این یبوست تنگ شدن مجرای روده از عبور باقیمانده غذاهای جذب شده جلوگیری به عمل می آورد.عامل انسداد ممکن است سرطان،چسبندگی ویا تومور باشد.

درمان:الگوی غذایی مشابه رژیم غذایی توصیه شده در یبوست اسپاستیک است.

slide139
درمان

درمان به طور کلی شامل مراحل زیر است:

1- اطمینان بخشی به بیمار

2-تغییر شیوه زندگی(مثلا تعیین زمان مناسب برای دفع و عجله نداشتن در اجابت مزاج)

3-حمایت روانی بیمار

4-تغذیه مناسب

5-دارودرمانی

slide140
توصیه های تغذیه ای

اولین گام و اصلی ترین راه درمان یبوست دریافت مقادیر کافی فیبرو مایعات کافی،ورزش و تحرک وتوجه به نیاز دفع می باشد.

تعریف فیبر:فیبر به مواد گیاهی قابل خوردن گفته می شود که توسط آنزیم های قسمت های فوقانی دستگاه گوارش انسان هضم نمی شوند،مانند:سلولز،همی سلولز،پکتین ها،صمغ ها لیگنین و....

slide141

فیبر سبب افزایش مایع مدفوعی کولون،توده میکروبی،وزن مدفوع،تکرر و سرعت انتقال کولونی می شود.بهتر است فیبر دریافتی از میوه ها،سبزیجات،غلات کامل،حبوبات،مغزها و دانه ها تامین گردد.چرا که این مواد غذایی علاوه بر فیبر منابع خوبی از ویتامین ها،املاح و آنتی اکسیدانت ها می باشند.در صورتی که مصرف غذاهای فیبردار امکان پذیر نباشد،می توان ازسبوس ها یا مکمل های پودری فیبر استفاده کرد. در صورت مصرف مکمل های فیبری باید به دو نکته توجه شود:1-مقدار آن به تدریج اضافه شده و در طول روز به دو یا چند دوز کوچک تقسیم شود.2-همراه آن مایعات فراوان مصرف شود در غیر این صورت ممکن است منجر به انسداد معده یا سفتی مدفوع شود.

slide142

به طور کلی: *مصرف 6 الی 11 واحد در روز نان و غلات کامل *مصرف 5 الی 8 واحد در روز میوه ها،سبزی ها،حبوبات، مغزها ودانه هامقدار فیبر توصیه شده 14 گرم به ازای هر 1000کیلوکالری انرژی رژیم می باشد.برای زنان 25 گرم فیبر در روز برای مردان 38 گرم فیبر در روزبرای کودکان 19 الی 25گرم فیبر در روزبه عنوان مثال:یک سیب کوچک،یک موز کوچک،یک پرتقال کوچک،2/3 فنجان هویج،یک عدد گوجه فرنگی خام متوسط، دو فنجان کاهو،یک قاشق غذاخوری جوانه گندم، هرکدام حاوی 2 گرم فیبر غذایی هستند.

slide143

به همراه رژیم پر فیبر،روزانه حداقل 8 لیوان مایعات باید مصرف شود.

مصرف بیش از 50 گرم فیبر در روز موجب افزایش درد و نفخ شکمی می شود.افزایش تدریجی فیبر رژیم غذایی عوارض جانبی رژیم های پرفیبر (نفخ،قاروقور،کرامپ واسهال)را کاهش می دهد.

آلو وعصاره آن محرک خوبی برای حرکات روده است.اثر ملین آن به علت دی هیدروکسی فنیل ایزاتین است.

به ازای هرگرم فیبر غلات وزن مدفوع 3 تا 9 گرم افزوده می شود. توصیه به مصرف سبوس گندم با 1قاشق مرباخوری آغاز و به تدریج بیشتر می شود ولی باید در نظرداشت که مصرف بیش از اندازه فیبر می تواند باعث دفع کلسیم،منیزیم،آهن،روی و سلنیوم شود.

slide144

پسیلیوم یک ملین حجم دهنده مدفوع است که آب موجود در روده را جذب کرده و سبب افزایش حجم مدفوع و تحریک حرکات پریستالتیس و دفع مدفوع می شود وباید همراه با مقادیر زیادی آب یا مایعات خورده شود.

سعی شود حداکثر 15 دقیقه بعداز صبحانه،اجابت مزاج صورت گیرد و روزانه این برنامه حفظ شود.

slide145
انواع فیبر
  • فیبر محلول: (صمغ،پکتین،برخی انواع همی سلولز،لعاب)

منبع:سبزیجات،میوه جات،حبوبات(legume)،جو دوسر(oat)، سبوس جو دوسر،جو(barley)

اثرات:

  • کاهش کلسترول تام
  • دفاع علیه دیابت
  • پیشگیری از یبوست
  • احتمالا کمک به کنترلIBS
  • احتمالا دفاع علیه سرطان کولون و سنگ صفرا
slide146

فیبر نامحلول: (سلولز،لیگنین،برخی انواع همی سلولز)

منبع:محصولات گندم کامل،سبوس گندم،سبوس ذرت،بیشتر سبزیجات(شامل گل کلم،لوبیا سبز،سیب زمینی،پوست ریشه سبزیجات)

اثرات:

  • احتمالا پیشگیری از بیماری دیورتیکولار
  • پیشگیری از یبوست
  • احتمالا تاخیر در جذب گلوکز
  • احتمالا افزایش سیری و درنتیجه کمک به کاهش وزن
  • کاهش کلسترول
  • احتمالا دفاع علیه سرطان کولون
diarrhea
(diarrhea) اسهال

تعریف

اسهال عبارت است از دفع مکرر مدفوع آبکی ، معمولا بیشتر از 300 میلی لیتر در روز که موجب افزایش دفع مایعات و الکترولیت ها ، به ویژه سدیم و پتاسیم می شود.

slide148
تقسیم بندی اسهال بر اساس زمان

1 - حاد : کمتر از 2 هفته

2 - مداوم ( پایدار ) : 4-2 هفته

3- مزمن : بیش از 4 هفته

slide149

به طور کلی اسهال زمانی اتفاق می افتد که :

1- انتقال سریع محتویات روده باریک

2- کاهش هضم آنزیمی مواد غذایی

3- کاهش جذب مایعات و مواد مغذی

4- افزایش ترشح مایعات به داخل لوله گوارش

5- دفع اگزاداتیو

داشته باشیم.

slide150

این موارد می تواند مربوط باشد به:

1-بیماری های التهابی

2-عفونت های قارچی،باکتریایی و ویروسی

3-داروها

4-مصرف بیش ازحد قندها

5-آسیب سطوح جذبی مخاطی

6-سوءتغذیه

7-ترشحات مخاط روده به داخل مجرای روده

slide151

بنابراین انواع اسهال عبارتنداز:

1-اسهال اسمزی

2-اسهال ترشحی

3-اسهال اگزوداتیو

4-اسهال ناشی از آنتی بیوتیک ها

5-اسهال ناشی از آنتی اسیدها

6-اسهال سوءجذبی

slide152
اسهال اسمزی

علت:حضور مواد فعال اسمزی در روده

مثال:سندروم دامپینگ واسهال در اثر مصرف لاکتوز در موارد عدم تحمل لاکتوز .

این نوع اسهال با نخوردن غذا متوقف می شود.

slide153
اسهال ترشحی

علت: ترشح فعال آب و الکترولیت ها توسط اپیتلیوم روده

مثال:اسهال بر اثر اگزوتوکسین های باکتریایی و ویروسی و یا افزایش ترشح هورمون های گوارشی

این نوع اسهال با نخوردن متوقف نمی شود.

slide154
اسهال اگزوداتیو

علت:آسیب مخاط روده که منجر به تجمع موکوس،آب و الکترولیت ها،خون و پروتئین های پلاسما می شود.

مثال:اسهال در بیماری کرون،کولیت اولسراتیو،التهاب روده ناشی از تابش اشعه

slide155
اسهال ناشی از آنتی بیوتیک ها

علت:باکتری های موجود در روده بزرگ،مولکول های فعال اسمزی کربوهیدرات ها و آمینواسیدها را به اسیدهای چرب کوتاه زنجیر تبدیل می کند.این اسیدها از کولون جذب می شوند و به جذب آب و الکترولیت ها نیز کمک می کنند.آنتی بیوتیک های وسیع الطیف، تعداد باکتری های کولون را کاهش می دهند.

اریترومایسین حرکات دستگاه گوارشی را افزایش می دهد.

کلاریترومایسین و کلیندامایسین ترشحات دستگاه گوارش را افزایش می دهند.

slide156
اسهال به علت سوءجذب

علت:

1-عبور سریع کیموس

2-کاهش سطح جذبی

مثال:اسهال چرب،اسهال در بیماری های التهابی روده،اسهال بعد از برداشتن قسمت های وسیعی از روده(در نتیجه سوءهضم ماکرومغذی ها و میکرومغذی ها)

slide157

بیش از 90 درصد موارد اسهال حاد ناشی از عوامل عفونی است و اغلب با استفراغ،تب و درد شکم همراه است.(شایع ترین علت E.coli است.)

مهمترین راه های انتقال عفونت:

1-انتقال از مسیر مدفوعی-دهانی

2-مصرف غذا یا آب آلوده به عوامل بیماری زای موجود در مدفوع انسان یا حیوان

3-تماس مستقیم با فرد آلوده

10 درصد موارد اسهال حاد به واسطه داروها،سموم و ... به وجود می آید.

slide158

غذاهای خطرناک برای ایجاد اسهال عفونی:

گوشت،سبزیجات و غذاهای دریایی خام،لبنیات غیر پاستوریزه،

یخ های غیر بهداشتی،میوه با پوست

slide159
درمان اسهال

اسهال علامتی از یک بیماری است بنابراین اولین قدم در درمان، تشخیص علت بیماری و درمان آن می باشد.

دومین قدم جایگزینی سریع آب و الکترولیت ها به ویژه سدیم و پتاسیم می باشد.

slide160
تغذیه درمانی(MNT)

قدم اول:

جایگزینی مایعات و الکترولیت هابا استفاده از محلول های الکترولیت، سوپ، آبگوشت،آب سبزیجات وسایر مایعات ایزوتونیک

قدم دوم:

مصرف کربوهیدراتهای نشاسته ای مانند غلات،نان،گوشت کم چربی وسبزی و میوه به مقدار کم.

قدم سوم:

افزودن مقدار کمی چربی به رژیم غذایی

slide161

در بیشتر موارد یک رژیم کم باقیمانده توصیه می شود،بدین ترتیب :

1-چنانچه فرد عدم تحمل لاکتوز دارد،باید میزان لاکتوز رژیم در حد 12-6 گرم در روز محدود شود.

2-فیبر رژیم غذایی به کمتر از 20 گرم در روز محدود می شود.

میزان 15-10 گرم در روز به حفظ قوام محتویات دستگاه گوارش کمک می کند.با شروع بهبودی اسهال،افزایش کمی فیبر به رژیم غذایی به نرمال شدن عملکرد مخاط،افزایش جذب آب و الکترولیت ها و افزایش قوام مدفوع کمک می کند.

3-محدودیت نشاسته مقاوم به ویژه رافینوز موجود در حبوبات

4-محدودیت سوربیتول،مانیتول و زایلیتول به کمتراز 10 گرم در روز

5-محدودیت فروکتوز به کمتر از 25-20 گرم در هر وعده

6-محدودیت سوکروز به کمتر از 50-25 گرم در هر وعده

7-محدودیت کافئین و نوشیدنی های الکلی به علت نقش در افزایش حرکات و ترشحات دستگاه گوارش

slide162

غذاها یا مکمل های غذایی حاوی پره بیوتیک مثل پکتین،اینولین، جودوسر،موز و کاسنی در درمان اسهال مفیدند زیرا:

1-پره بیوتیک ها،رشد باکتری های پاتوژن را کاهش داده و سبب حفظ لاکتوباسیلوس هاو بیفیدوس ها می شوند.

2-پره بیوتیک موجب کاهش سرعت تخلیه معده و کاهش سرعت عبور مواد و نگهداری آب می شوند.

slide163

پروبیوتیک ها در کنترل اسهال مسافر،اسهال ناشی از آنتی بیوتیک ها، رشد بیش از حد باکتری هاو برخی از انواع اسهال کودکان مفید هستند.

SCFA در مقادیر فیزیولوژیک،سوبسترای کولونوسیت ها محسوب می شوند و موجب افزایش جذب آب و نمک و تنظیم حرکات دستگاه گوارش می شوند.

slide164
مراحل درمان اسهال

1- ارزیابی شدت دهیدراتاسیون و جایگزینی مایعات و الکترولیت ها

2-در موارد شدید،تزریق محلول های وریدی و NPO کردن به مدت 12 ساعت

3-سپس مصرف ORS و مایعات از راه دهان هرچه زودتر

4-مرحله مایع درمانی

5-مرحله نگهداری

slide165
فرمولاسیون ORS

گلوکز gr/dl 20

سدیم meq/l90

پتاسیم meq/l20

کلر meq/l80

بیکربنات meq/l30

اسمولاریته mosm/l330

slide166
فرمول ORSخانگی

به یک لیتر آب مواد زیر اضافه می شود:

3/5 گرم نمک طعام

2/5 گرم بیکربنات سدیم

1/5 گرم کلرید پتاسیم

20 گرم گلوکز

این محلول باید هر 24 ساعت تهیه شود.

slide167
فرمول دیگر ORS

¼ قاشق مرباخوری نمک طعام

4 قاشق مربا خوری شکر

150 میلی لیتر آب پرتقال تازه

را به حجم 500 سی سی می رسانیم.

slide168
توصیه های مهم

1-تا حد امکان باید از مسیر دهانی برای مایع درمانی استفاده شود(حتی با سرنگ یا قاشق).استفاده از محلول های وریدی تنها هنگامی لازم است که بیمار دچار دهیدراتاسیون شدید باشد.

2-اگر بتوان در هر دقیقه یک قاشق مرباخوری ORS به بیمار داد، بعد از یک ساعت بیمار 300 میلی لیتر دریافت کرده است.

3-این عقیده قدیمی که در بیماران اسهالی تغذیه باید محدود یا متوقف شود مورد پذیرش نمی باشد. بلکه برداشت مواد مغذی به وسیله سلول های روده به ترمیم مخاط آسیب دیده کمک خواهد کرد.درحالی که اجتناب از مصرف مواد مغذی منجر به هیپوپلازی مخاطی و کاهش فعالیت آنزیم های گوارشی می شود.

slide169

4-در نوزادانی که شیر مادر می خورند،در هنگام اسهال باید شیر ادامه یابد.(شیر مادر +ORS)

5-در کودکان بالای یک سال پس از تامین آب بدن توسط ORS،مصرف مواد غذایی و مایعات دوباره باید شروع شود.در این کودکان ابتدا مواد نشاسته ای و سپس پروتئین،سبزی و میوه و سرانجام شیر به رژیم اضافه می شود.رژیم غذایی مناسب برای کودکان با تاکید بر کربوهیدرات های پیچیده،گوشت های بدون چربی،ماست،سبزی ومیوه است.بهتر است ابتدا از رژیم کم چرب و کم فیبر شروع شود و در عرض 3-2 روز به رژیم غذایی عادی تبدیل شود.

slide170

6-بهتر است تعداد وعده ها متعدد ولی حجم وعده ها کم باشد.

7-غذاهای خیلی گرم و خیلی سرد،غذاهای حاوی مقادیر بالای فیبر غیر محلول،کافئین و الکل سبب افزایش حرکات پریستالتیک و دفع می شوند.

8-وقتی اسهال حاد فرونشست،افزایش دریافت موز،برنج،پوره سیب، نشاسته و ماست توصیه می شود.

9-مصرف بیش از اندازه ویتامین ث موجب اسهال می شود.

10-در اسهال مزمن،پس از برطرف کردن عامل اصلی،رژیم درمانی شامل تغییرات دائمی در رژیم مثل رژیم محدود از لاکتوز در مبتلایان به کمبود لاکتاز،رژیم کم چرب در مبتلایان به سوء جذب چربی،رژیم پرفیبر در سندروم روده تحریک پذیر،رژیم فاقد گلوتن در سلیاک و... اعمال می شود.

slide171

11- دراسهال مزمن برای جلوگیری از سوءتغذیه رژیم پرکالری و پر پروتئین به همراه مکمل روی توصیه می شود.

12-در اسهال عفونی امکان آسیب مخاط روده و کمبود موقتی لاکتاز وجود دارد بنابراین حذف موقتی شیر لازم است.

13-اگر اسهال متناوب و عدم تحمل لاکتوز وجود دارد شیر برای حداقل 6 ساعت پس از آخرین نوبت اسهال قطع می شود.

slide172
عمده ترین عوامل خطرساز :مصرف لبنیات غیر پاستوریزه آب آشامیدنی غیر بهداشتیمیوه و سبزیجات نشسته
slide173
سلیاک

نام های دیگر:

انتروپاتی حساس به گلوتن

اسپروی غیر حاره ای یا غیر گرمسیری

اسپروی سلیاک

slide174
تعریف

یک بیماری التهاب روده کوچک است که عمدتا قسمت پروگزیمال و میانی روده کوچک را تحت تاثیر قرار می دهد،در تمام طول زندگی ادامه دارد.در افرادی دیده می شود که از نظر ژنتیکی مستعدترند.در واقع این بیماری یک بیماری ژنتیکی-اتوایمیون است و اتروفی پرزها،سوءجذب،سوءتغذیه و احتمالا بدخیمی را به دنبال دارد.در این بیماری افراد به بخش های پپتیدی خاصی که در پروتئین های گندم،جو،چاودار و جودوسر وجود دارد، واکنش نشان می دهند.

slide175
علائم
  • اسهال و استئاتوره
  • تحریک پذیری روده ها
  • مدفوع مکرر،بدبو و کمی شل
  • کاهش وزن و کاهش رشد
  • تهوع
  • آنمی و رنگ پریدگی
  • پوکی استخوان
  • اختلالات انعقادی وابسته به ویتامین K
  • تحریک پذیری و ناتوانی در تمرکز
  • نفخ
slide176

سلیاک درمان نشده در کودکان سبب:

1- کوتاهی قد و تاخیر بلوغ

2-کمبود آهن یا فولات و آنمی

3-راشیتیسم

4-کودکان و نوجوانان دچار سلیاک دارای دانسیته استخوانی پایین تری نسبت به کودکان سالم هستند و شکستگی استخوان در این دسته بیشتر است.

5-pica و اختلال رشد قبل از تشخیص بیماری در نوزادان و کودکان رخ می دهد.

slide177
تشخیص

تشخیص بیماری در هر سنی(نوزاد تا مسن)و اغلب بعد از استرس، بارداری و عفونت ویروسی صورت می گیرد.تشخیص زودهنگام بیماری مهم است زیرا بهبود ترکیب بدن در بیمارانی که سلیاک آنها در بزرگسالی تشخیص داده شده است،سخت تر است.تشخیص بیماری توسط ترکیبی از یافته های کلینیکی، آزمایشگاهی و هیستولوژیکی انجام می شود.اما نمونه برداری از روده کوچک به عنوان آخرین وسیله اطمینان از تشخیص به کار گرفته می شود.

slide178
درمان

هیچگونه دارویی برای مهار کامل بیماری وجود ندارد.تنها راه درمان،حذف مادام العمر این پپتیدها از رژیم غذایی است.

گندم(گلوتنین)،چاودار(سکالین)،جو(هوردئین)

این بیماران می توانند محصولات تهیه شده از ذرت،سیب زمینی، برنج،سویا،ارزن و گندم سیاه را در رژیم غذایی خود جایگزین کنند.

slide179
توصیه های تغذیه ای
  • با حذف کامل گلیادین از رژیم در مدت 5-4 روز علائم بهبود می یابند ولی درمان باید ماهها یا سال ها ادامه یابد.
  • رژیم،عاری از گندم،جو،جودوسر،چاودار می باشد.
  • رژیم غذایی این بیماران باید با ویتامین ها و املاح و پروتئین اضافی غنی شود.(gr/kg/d 2-1)
  • انرژیkcal/kg40-35
  • استفاده از روغنMCT به ویژه در شرایط استئاتوره،برای تامین کالری
slide180

در ابتدا رژیم باید فیبر کمی داشته باشد ولی دریافت به تناسب تحمل باید افزوده شود.

  • در ابتدا محصولات لبنی باید حذف شوند،زیرا معمولا این بیماران به صورت ثانویه دچار کمبود لاکتاز می شوند ولی بعد از 6-3 ماه درمان،محصولات لبنی باید تدریجا شروع شوند.
  • مصرف مکمل های حاویW3
  • برخی داروها مانند استامینوفن،خمیر دندان هاو دهانشویه ها حاوی گلوتن هستند.
slide181

ممکن است بیماران سلیاکی به سایر پروتئین ها هم واکنش نشان دهند:

  • آلبومین(شیر،تخم مرغ)
  • گلوبولین و کازئین(شیر)
  • پروتئین های موجود درگوشت و سویا
  • تمام نان ها،بیسکوئیت ها،کیک ها،کلوچه ها،ماکارونی،انواع محصولات پنیرکه حاوی عصاره جو هستند،سوپ های آماده، بستنی،همبرگر،کالباس،سوسیس،کباب های آماده،کنسرو،سس ها، دلستر،آبجو،عصاره مالت،پودینگ،شیرینی،برخی سرکه ها وترشی ها، آدامس ها،پودر کاری،عصاره گوشت،خردل،سس سویا

باید به مواد اولیه به کار رفته در آن دقت کرد.

slide183
نامهای دیگر:

Hill Diarrhea

Tropical Diarrhea

slide184

یک بیماری فراگیر که درآن اختلالات روده کوچک منجر به اسهال طولانی و سوء جذب میشود.( هم ساکنان منطقه گرمسیری و هم مسافرانی که 6 ماه یا بیشتر درآن مناطق باشند ، مثل جنوب هند و آسیای جنوب شرقی درگیر میشوند.

تعریف:
slide185

پرزهای روده کوچک درظاهر تغییر شکل داده ، ازبین رفته و یا بدون قله ضخیم میشوند ولی شدت آن کمتر از سلیاک می باشد و تغییرات اغلب درقسمت دیستال روده کوچک رخ میدهد.رشد بیشتر از حد باکتریها درروده ، تغییرات سلولی و تغییر حرکات دستگاه گوارش ، آتروفی و التهاب مخاط معده ، کاهش ترشح اسید معده و فاکتور داخلی دیده می شود. همه این تغییرات منجر به سوء جذب می شود. (ویتامینهای محلول درچربی ، کلسیم ، آلبومین ، B12 ، فولات)

پاتوفیزیولوژی
slide186

عوامل عفونی (ویروسی ، انگلی ، باکتریایی)

سموم غذایی

گونه های سمی کولی فرم

کمبودهای تغذیه ای ( مثل فولات ، B12 )

ترکیبی از عوامل بالا

علل احتمالی
slide187

اسهال و مدفوع کم رنگ ، کاهش وزن (علائم تیپیک)

  • آنمی (بعلت کمبود آهن ، فولات ، B12 ) و رنگ پریدگی
  • شب کوری
علائم
slide188

گلوسیت و زخم زبان ناشی از کمبود B12

  • اکیموز بعلت کمبود ویتامین K
  • ادم ، کرامپ ، تهوع
slide189

آنتی بیوتیک های وسیع الطیف به مدت 6-3 ماه

جایگزین نمودن آب و الکترولیت ها

مکمل یاری فولات ، کلسیم ، B12 ، ویتامین k مصرف روزانه 5 میلی گرم اسید فولیک و تزریق عضلانی 1000 میلی گرم ویتامین B12 درهرماه تازمان رفع علائم

درمان
slide190

درفاز اولیه ، رژیم پرپروتئین و کم چربی

      • ( چربی عمدتا MCT )
  • محدودیت گلوتن لازم نیست.
  • مصرف آب کافی جهت تصحیح دهیدراتاسیون
توصیه های تغذیه ای
slide191

رژیم تامین کننده مقادیرکافی کالری ، پروتئین ، کلسیم و آهن

منابع B12 شامل : گوشت ماکیان ، ماهی ، محصولات لبنی ، تخم مرغ

منابع فولات شامل : جگر ، قلوه ، مخمر،برگهای سبز،گوشت گاو ، تخم مرغ

slide193

در حالت طبیعی حدودا 200 میلی لیتر گاز در روده انسان وجود دارد و هر فرد به طور متوسط روزانه 700 میلی لیتر گاز دفع می کند.

منشا:1- هوای بلع شده

2-گازهای تولید شده در روده

گازهای روده ای شامل:نیتروژن(N2)،دی اکسیدکربن(CO2)، اکسیژن(O2)،هیدروژن(H2)،متان(CH2)

این گازها در دستگاه گوارش یا جذب خون شده و از طریق ریه ها دفع می گردندویا ازطریق دهان و یا از طریق رکتوم از بدن خارج می شوند.

slide194
تعریف نفخ
  • افزایش حجم وتکرر خروج گاز از طریق گلو یا رکتوم
  • وجود مقادیر زیاد N2 و O2در گازهای رکتومی،نشانه بلع هوا می باشد.
  • وجود مقادیر زیاد هیدروژن و دی اکسیدکربن و گاز متان ونیز کاهش PH مدفوع نشانه سوءجذب یک ماده قابل تخمیر وتخمیر باکتریایی آن در کولون می باشد.مثلا هیدروژن حاصل از مصرف مرکبات،توسط باکتری های کولون قابل تخمیر است و یا اینکه دی اکسیدکربن حاصل خنثی شدن اسید چرب می باشد.
slide195
عوامل موثر در تولید گازهای روده ای:
  • بی تحرکی
  • کاهش حرکات دستگاه گوارش
  • بلعیدن هوا
  • ترکیبات رژیم غذایی
  • گذر سریع محتویات روده می تواند با کاهش زمان لازم برای جذب گازهای روده در ایجاد علائم دخالت داشته باشد.
  • قرار گرفتن در وضعیت افقی ممکن است باعث اختلال در بیرون فرستادن گازهای معده ای به طرف دهان(آروغ)شود.(افزایش احتمال ورود گاز به دئودنوم)
slide196

شکایت از بالا بودن گازهای شکمی به سه گروه تقسیم می شود:

1-آروغ زدن بیش از حد

2-درد شکمی و نفخ

3-دفع بیش از حد گاز از مقعد

slide197
1- آروغ زدن بیش از حد

80-60 درصد گاز روده ای به علت بلع هوا به صورت مزمن است که می تواند به علت مشکلات عصبی یا تنفسی باشد.بلع هوا معمولا در بعضی از افراد نوعی عادت است.

در بعضی افراد بیرون فرستادن هوا از دهان درطول غذا خوردن یا بعد از آن اتفاق می افتد.غذاهایی که هوا درداخل آن محبوس است ویا در هنگام آماده سازی به آنها اضافه شده است(آبنبات های سفت،آدامس)ونیز اضطراب ممکن است سبب بلع هوا شود.

درمان:اجتناب از غذاها یا عاداتی که باعث بلع هوا می شود.

slide198
2- درد شکمی و نفخ

اختلال در حرکات روده ای سبب اختلال عبورگازدر روده می شوند.

در بعضی افراد ممکن است حجمی از گازهای روده ای که در بسیاری از افراد دیگر به خوبی تحمل می شوند،سبب ناراحتی شود.

درمان:

  • گفتگو با بیمار درباره نقش عوامل روانی و عاطفی در مختل کردن حرکات روده
  • محدود کردن غذاهای نفاخ
  • اجتناب از عادات بلع هوا
slide199
3- دفع بیش از حد گاز از مقعد
  • گازهایی که در اثر تخمیر باکتریایی در کولون تولید می شوند، در افزایش دفع گاز از مقعد دخالت دارند.هوای بلع شده تاثیر چندانی در گازهای کولونی ندارد.
  • اختلالات سوءجذب یا مصرف غذاهای حاوی کربوهیدرات های غیر قابل جذب می تواندباعث تولید بیش از حد گاز در کولون شود.
  • بعضی ترکیبات غذایی مثل لاکتوز که به طورطبیعی در روده باریک هضم و جذب می شوند،ممکن است جذب نشوند و وارد کولون شوند ودر آنجا به وسیله باکتری ها تخمیر گردند.
slide200

برخی کربوهیدرات ها به طور کامل به وسیله آنزیم های گوارشی هضم نشده و به صورت جذب نشده وارد کولون می شوند و درآنجا باکتری ها با تخمیر آنها هیدروژن،دی اکسید کربن ومتان تولید می کنند.این کربوهیدرات های غیر قابل جذب درمواردی چون حبوبات،میوه ها،سبزیجات مختلف و غلات وجود دارند.

  • در برخی افراد فروکتوز موجود در میوه وبرخی نوشابه های خاص نیز ممکن است به طور کامل هضم نشده و با ورود به کولون توسط باکتری های کولونی تخمیر شود.

درمان:

1- محدود ساختن یا حذف کردن مواد غذایی مولد گاز

2-هربار فقط یک ماده غذایی حذف شود تا سطح گاز قابل تحمل بیمار مشخص شود.

slide201
توصیه های تغذیه ای

1-آهسته غذا خوردن

2-بستن دهان در هنگام جویدن غذا

3-پرهیز از نوشیدن مایعات با نی

4-برای کاهش تولید گاز در کولون،مصرف فیبرهای غذایی(به ویژه فیبر محلول)،نشاسته مقاوم ولاکتوز(در افراد مبتلا به کمبود لاکتاز)فروکتوز و قندهای الکلی(مانند سوربیتول)کاهش یابد.

5-سوکروز معمولا خوب جذب می شود اما درصورتی که در مقادیر زیاد مصرف شود،به ویژه اگر با اختلالات عملکردی دستگاه گوارش همراه باشد،سبب افزایش سوبسترای مدفوعی می شود.

6-با دریافت 20-10 گرم فروکتوز در کودکان و 25 گرم در بزرگسالان علائم سوءجذب ایجاد می شود.

7-در صورت افزایش رشد باکتری ها در روده،دریافت کربوهیدرات های قابل تخمیر و تصفیه شده کاهش یابد.

slide202

غذاهایی که ممکن است باعث افزایش تولید گاز شوند:

  • انواع لوبیاها،نخود،سویا،عدس،کلم،کلم بروکلی،کلم قمری، خیار، شلغم
  • آلو خشک،سیب،کشمش،موز
  • غلات سبوس دار،مصرف زیاد فرآورده های تهیه شده از گندم، مصرف زیاد میوه ها
  • غذاهای حاوی لاکتوز،شیر،بستنی،خامه
slide204
تعریف

شایعترین عدم تحمل کربوهیدرات که در اثر کمبود لاکتاز روده ای و درنتیجه سوءهضم لاکتوز اتفاق می افتد.

مکانیسم:لاکتوز جذب نشده که به ژوژنوم می رسد،ایجاد خاصیت اسمزی کرده و آب وسدیم زیادی به روده ترشح می شود.این مقدار لاکتوز وارد کولون شده،توسط باکتری های کولون تخمیر شده و تولید H2،CH2،CO2 وSCFA می کند.برخی SCFA جذب خون شده و بقیه سبب اسیدی شدن مدفوع می شوند.

slide205

70درصد جمعیت بزرگسال دنیا کمبود لاکتاز دارند.

لاکتاز باعث هیدرولیز لاکتوز به گلوکز وگالاکتوز می شود.

فعالیت لاکتاز در ابتدای ایلئوم بیشترین و در ابتدای دئودنوم و انتهای ایلئوم کمترین است.

از بین همه قندها لاکتوز از همه دیرتر هیدرولیز می شود.

slide206
انواع کمبود لاکتاز

1-مادرزادی

2-اولیه

3-ثانویه

congenital lactase deficiency
مادرزادی(Congenital Lactase Deficiency)
  • اختلال ژنتیکی مادرزادی بسیار نادر
  • سطح لاکتاز در هنگام تولد خیلی کم یا اصلا وجود ندارد.
  • تا آخر عمر باید از رژیم عاری از لاکتوز پیروی کند.(از فرموله های با پایه پروتئین سویا)
  • نوزادان چند روز بعداز تولد دچار اسهال شدید می شوند.
primary lactase deficiency
اولیه(Primary Lactase Deficiency)
  • کاهش تکامل طبیعی در فعالیت لاکتاز بعد از مرحله از شیرگیری (این کمبود ژنتیکی است.)
  • این نوع،شایعترین نوع سوءجذب لاکتوز در بزرگسالان است.
  • در کودکان کمتر است ولی با افزایش سن بیشتر می شود.
  • لازم نیست از همه مواد حاوی لاکتوز دوری کنند.
slide209
ثانویه
  • سطح آنزیم لاکتاز به علت بیماری یا شرایط پزشکی خاص که مخاط روده بیمار را تحت تاثیر قرار می دهد،به طور موقت پایین می آید.
  • در هر سنی می تواند رخ دهد.
  • این افراد معمولا در یک دوره موقت باید از غذاهای حاوی لاکتوز خودداری کنند و به محض بهبود بیماری عدم تحمل آنها هم بهبود می یابد.
slide210
تطابق کولون

مواجهه مداوم با لاکتوز سبب سنتز روده ای آنزیم لاکتاز نمی شود ولی شواهدی وجود دارد که نشان دهنده تطابق روده به لاکتوز است.

1-لاکتوز هیدرولیز نشده در کولون سبب تحریک تولید اسیدهای آلی می شود که PH را پایین تر آورده و از تخمیر بیشتر و تولید هیدروژن جلوگیری می کنند.

2-لاکتوز هضم نشده ترکیب باکتری های کولون را از طریق کم کردن تعداد باکتری های تولید کننده گاز تغییر می دهد.

3-لاکتوز موجود در کولون تخمیر باکتریایی کولون و حذف ترکیبات نهایی را تحریک می کند.

4-مصرف مرتب شیر در افراد دچار کمبود لاکتاز می تواند آستانه تحریک که در آن اسهال رخ می دهد را بالا ببرد.

slide211
علت تحمل بهتر ماست

1-ماست به علت بافت میکروبی خود هضم لاکتوز را بهبود می بخشد و به دلیل داشتن کمتر از 20 گرم لاکتوز بهتر تحمل می شود.

با ورود باکتری های ماست به روده، باکتری ها توسط اسیدهای صفراوی و آنزیم های گوارشی تخریب می شوند و آنزیم بتاگالاکتوزیداز(لاکتاز)برای هضم لاکتوز آزاد می کنند.

2- تاثیر اسمولالیته ماست و دانسیته انرژی و ماهیت نیمه جامد آن در کند کردن تخلیه معده.

slide212
تشخیص

1- تست هیدروژن تنفسی

2- تست تحمل لاکتوز

3-بیوپسی روده کوچک

slide213
تست هیدروژن تنفسی

باکتری های کولون لاکتوز هضم و جذب نشده را تخمیر کرده و گازهای مختلف از جمله H2 آزاد می کند و سهمی از این هیدروژن از راه تنفس آزاد می شود.

روش:به بیمار محلولی حاوی 50-10 گرم لاکتوز داده و نمونه های تنفسی هر 30 دقیقه برای 3 ساعت گرفته می شود.نمونه ها در لوله آزمایش جمع شده و هیدروژن تنفس توسط کروماتوگرافی آنالیز می شود.

افزایش هیدروژن تنفسی به میزان بیشتر از 20-10ppmبالاتر از مقادیر پایه نشان دهنده تخمیر کربوهیدرات جذب نشده است.

slide214
تست تحمل لاکتوز

بیمار 50 گرم لاکتوز مصرف می کند.گلوکز خون قبل از مصرف لاکتوز و 120-90-60-30 دقیقه بعد از مصرف لاکتوز اندازه- گیری می شود.اگر افزایش گلوکز سرم نسبت به میزان اندازه- گیری شده آن در حالت ناشتا کمتر از mg/dl25-20 باشد فرد دچار عدم تحمل است.

slide215
توصیه های تغذیه ای

1-نیاز به حذف کامل لبنیات نیست زیرا لبنیات دارای پروتئین،کلسیم،فسفر،منیزیم،B2 وB12هستند.

2-مصرف 240 سی سی شیر (12 گرم لاکتوز )در افراد دچار کمبود اولیه لاکتاز هیچ علایمی را بدنبال ندارد یا علایم بسیار جزئی است بخصوص اگربا غذا مصرف شود.

3-مصرف غذاهای لاکتوزداربا غذاهای جامدوفیبردار(به علت کند شدن سرعت تخلیه معده )

4-شیر کامل بهتراز شیر کم چرب تحمل می شود.(به علت کاهش سرعت تخلیه معده )

slide216

5-شیر کاکائو بهتر از شیر ساده تحمل می شود،زیرا:

الف)کاکائو فعالیت لاکتاز را تحریک می کند.

ب)تعداد باکتری های تولیدکننده گاز کولون را کم می کند.

ج)سرعت تخلیه معده را کند می کند.

6-جوشاندن شیر تاثیری در میزان لاکتوز ندارد.

7-پنیر سفت،چدار،بستنی و ماست لاکتوز کمتری دارند.

8-مکمل های لاکتاز 30 دقیقه قبل از مصرف غذاهای حاوی لاکتوز تجویز می شوند.

9-در نوزادان دچار عدم تحمل لاکتوز از فرموله های مخصوص مثل Isomil و Nutramigen استفاده می شود.

10-زنان باردار دچار عدم تحمل،باید مکمل کلسیم نیز دریافت کنند(چون لاکتوز به جذب کلسیم کمک می کند.)

slide218
Diverticulum

کیسه ای از جنس لایه مخاطی روده که به درون لایه عضلانی فرو رفته و حالت فتق مانند دارد. درهرجایی از دستگاه گوارش می تواند رخ دهد ، ولی اغلب در کولون سیگموئید تشکیل میشود.

Diverticula

مجموعه دیورتیکولوم ها

Diverticulosis

تشکیل دیورتیکولهای متعدد

بیماری دیورتیکولی : مجموعه دیورتیکولوز و دیورتیکولیت

slide219
علل
  • افزایش فشار داخل روده دردراز مدت و یبوست مزمن
  • رژیم غذایی کم فیبر و مصرف کم پلی ساکاریدهای غیرنشاسته ای و مصرف غذاهای تصفیه شده
  • بی تحرکی
  • ساختارو حرکت کولون
  • عوامل ژنتیکی
slide220
این بیماری بیشتر درجوامع غربی(به علت مصرف فیبرکمتر) دیده می شود. با افزایش سن شیوع بیماری بیشترمی شود، سرطان روده با این بیماری درارتباط است.
slide221
علائم
  • بیماری اغلب بدون علامت است ولی:
  • اسپاسم قسمت چپ تحتانی شکم
  • کرامپهای ملایم ، نفخ، یبوست ، تهوع،استفراغ
  • خونریزی
  • گاهی مدفوع نازک یا گلوله ای شکل
  • گاهی اسهال
  • تب
slide222
فشار ایجاد شده برای به جلو راندن قطعات کوچک ، خشک و سخت مدفوع سبب افزایش فشارداخل کولونی شده و عضلات حلقوی بطور کامل ، اطراف مدفوع منقبض میشوند ، درحالیکه درهمان زمان عضلات طولی نیز منقبض گردیده و درنتیجه به دیواره فشارزیادی وارد می آید.
slide223

درصورتی که التهاب دیورتیکول ها به علت تجمع باکتریها و سایر محرک های داخلی اتفاق بیفتد ،دیورتیکولیت ایجاد میشود که میتواند عوارض همچون خونریزی ، آبسه ، عفونت ، انسداد ، سوراخ شدگی ، فیستول وپریتونیت بدنبال داشته باشد.

عوارض
slide224
درمان
  • درمان طبی و دارویی و استفاده از آنتی بیوتیک ها
  • رژیم درمانی
  • جراحی
slide225

این بیماری میتواند قابل پیشگیری باشد. فیبر و سبوس بخصوص سبوس گندم ، عامل مهم پیشگیری کننده هستند ، زیرا دارای خاصیت جذب آب نسبتا بالایی بوده که مدفوع را ضخیم کرده و سبب کاهش فشار کولون میشوند.

درفاز حاد بیماری ، بیمار باید NPO باشد و استراحت کامل روده برقرارشود.

توصیه های تغذیه ای
slide226

بتدریج رژیم المنتال و مایع صاف ودرحین پیشرفت درمان ، رژیم مایع نرم بدون ادویه یا فیبر اضافه.

ازمصرف غذاهایی با دانه های کوچک مثل گوجه فرنگی،خیار، دانه خشخاش ، توت فرنگی ،مغزها ،ذرت بوداده ، دانه آفتابگردان و کنجد ، زیره و کدوحلوایی باید خودداری کرد ، زیرا ممکن است دردیورتیکول گیرکرده و التهاب ایجاد کند.

slide227

وقتی التهاب کم شد، رژیم غذایی به تدریج به طرف دریافت طبیعی فیبر و سپس بتدریج به سوی پرفیبر ( زنان 25 گرم و مردان 38 گرم ) شامل 70% فیبر نامحلول و 30% فیبر محلول سوق داده شود.

رژیم کم چرب و منابع پروتئینی و آهن کافی

افزایش فعالیت بدنی ، آهسته جویدن غذاها ، کاهش استرس

slide228
دانه کتان (Flaxeed)، گندم ، سیب زمینی شیرین وحشی ، نارون قرمز، بابونهداروهای گیاهی
slide229

هموروئید

بواسیر

slide230

تعریف:

اتساع غیر طبیعی وریدهای مخصوص کانال مقعد که ممکن است درونی یا بیرونی،دردناک و یا بی درد باشد.

انواع هموروئید:

1- داخلی

2- خارجی

مراحل هموروئید:

1- مرحله اول:بزرگی همراه با خونریزی

2-مرحله دوم:بیرون زدگی که به طور خودبخودی جا میرود.

3-مرحله سوم:بیرون زدگی که با دست جا می رود.

4-مرحله چهارم:بیرون زدگی غیرقابل جا انداختن

slide231

انسان تنها موجودی است که دچار هموروئید می شود،بنابراین عادات تغذیه ای نسبت به سایر فاکتورها نقش مهمتری در پیشگیری ودرمان این بیماری دارد.مهمترین مراقبت برای فرد مبتلا به هموروئید این است که هرگز به یبوست مبتلا نشود زیرا سخت شدن مدفوع معمولا موجب خونریزی و درد شدید در بیمار می گردد.هموروئید باعث سرطان نمی شود ولی می تواند باعث پوشاندن بیماری های مهمی چون سرطان شود.

slide232
علل هموروئید

هر عاملی که باعث افزایش فشار شکمی شود،می تواند منجر به هموروئید شود:

1-کشیده شدن روده درهنگام حرکات روده ای(به ویژه دریبوست)

2-بلند کردن اجسام سنگین یا بلند کردن اجسام سبک به شیوه غلط

3-زایمان

4-نشستن به مدت طولانی

5-عفونت مقعد

6-هیپرتروفی پروستات

slide233
سایر فاکتورهای موثر
  • چاقی
  • بی تحرکی
  • آسیب کبدی
  • آلرژی غذایی
  • دریافت ناکافی فیبر غذایی(تغذیه نادرست)
slide234
علائم
  • خارش مقعد
  • سوزش
  • درد مقعد به خصوص هنگام نشستن

ودر هنگام حرکات روده ای

  • التهاب و تورم
  • ترشح و خونریزی
slide235
درمان

1- مداخلات تغذیه ای

2- دارودرمانی

3- جراحی

slide236
توصیه های تغذیه ای

1-در دوره حاد بیماری،زمانی که بیمار درد دارد،رژیم کم فیبر حاوی سبزی و میوه کاملا پخته یا نیم پخته ونیز مقدار کمی چربی توصیه می شود و سپس رژیم پرفیبر(35-25 گرم) ویا مکمل فیبر توصیه می شود(گندم،سبوس،میوه و سبزیجات تازه).

2-در هنگام مصرف مکمل های فیبری،باید از مقدار کم شروع کرده،به تدریج افزایش داد.

3-مصرف 10-8 لیوان آب در روز

slide237

4-محدود کردن چربی،محصولات حیوانی،قهوه،الکل،ادویه جات تند،گوشت قرمز ورژیم های پرپروتئین

5-سیلاکس(سنا):برگ سنا حاوی ماده ای به نام انتروکوئینون است که خاصیت ملینی قوی دارد و 12-6 ساعت بعد از مصرف سنا، حرکات روده ای صورت می گیرد.

6-بیمار باید به اندازه کافی استراحت کند و عادات روده ای منظمی داشته باشد.

slide239
تعریف

مجموعه ای از علائم شامل درد شکم،نفخ،احساس عدم تخلیه روده، وجود موکوس در مدفوع،تغییر اجابت مزاج(اسهال ویا یبوست).این علائم با هیجانات روحی تشدید می شود.

در این بیماری تغییر عادات روده ای و دردشکمی بدون اختلال ساختاری دیده می شود.

عضلات و اعصاب روده در IBS به علت کاهش آستانه درد احشایی به شدت حساسند.استرس سبب ابتلای فرد به IBSنمی شود ولی می تواند علائم را تشدید کند.

slide240

سیستم عصبی انتریک درشرایط طبیعی،به حضور ترکیبات شیمیایی و حجم غذا حساس می باشد وبه دریافت غذا پاسخ می دهد.لیکن در افراد مبتلا به سندروم روده تحریک پذیر، نوعی حساس شدن وآگاهی آزار دهنده نسبت به فعالیت های دستگاه گوارش وجود دارد.

IBSیکی از شایع ترین علل مراجعات به مطب پزشکان و هفتمین سندروم شایع در بیماران سرپایی است.برای تشخیص IBS، فرد باید در سال گذشته حداقل 12 هفته این علائم را تجربه کرده باشد و حداقل دو علامت از این سه علامت را داشته باشد:

احساس ناراحتی که با اجابت مزاج برطرف می شود،تغییر در دفعات اجابت مزاج،تغییر در شکل مدفوع.

اغلب در دوران نوجوانی تا دهه چهارم زندگی بروز می کند.

slide241
عواملی که موجب بدتر شدن علائم می گردد:

1-استرس

2-مصرف زیاد ملین ها

3-مصرف خودسرانه داروها

4-کافئین

5-آنتی بیوتیک ها

6-بی نظمی در خواب واستراحت

7-عدم دریافت مایعات

8-سابقه بیماری دستگاه گوارش

slide242
علت بیماری

هنوز پاتولوژی IBS کاملا مشخص نیست،اگرچه موارد زیر نقش دارند:

1-غذا، مانند:لبنیات،شکلات،الکل،کافئین،نوشیدنی های کربناته و گازدار،غذاهای چرب.

در برخی موارد حتی خوردن حجم وسیعی از غذا باعث بروز علائم می شود.

2-هورمون ها، مثلا اغلب علائم زنان در زمان سیکل قاعدگی است.

slide243

3-ورزش ،سبب بهبود IBS می شود:

  • باعث تنظیم اشتها شده و از پرخوری جلوگیری می کند.
  • ورزش روی عضلات روده اثر می گذارد و به آنها کمک می کند که به الگوی طبیعی انقباضشان برگردند.(البته نه ورزش شدید)
  • ورزش منظم،قسمت مهمی از برنامه کنترل استرس به شمار می رود.حتی یک ورزش کششی ساده و یا یوگا هم می تواند برای IBS مفید باشد.

4- اعصاب،استرس و هیجان

5-اختلالات سمپاتیک که بیشتر با اسهال و اختلال عصب واگ که بیشتر با یبوست همراه است.

slide244
علائم اصلی IBS
  • درد بیشتر در قسمت تحتانی شکم به صورت مداوم یا عودکننده که به حالت کرامپی می باشد،با غذا خوردن و استرس تشدید شده و با مدفوع بهبود می یابد.
  • اسهال ویا یبوست دردناک
  • نفخ
  • وجود موکوس در مدفوع
  • اتساع شکم
  • احساس تخلیه ناکامل در هنگام دفع مدفوع
  • آروغ زدن
  • سوزش سردل،سوء هاضمه،تهوع،استفراغ
slide245

نکته:

  • IBS نباید با کولیت اولسراتیو اشتباه شود زیرا در IBS هیچگونه آسیب بافتی آشکار،التهاب و پاسخ ایمونولوژیک دیده نمی شود. دفع خون،تب و ادم از علائم IBS نیستند.
  • IBS در طول زندگی برمی گردد ولی بدتر نمی شود و سبب سرطان و کوتاه شدن زندگی ویا جراحی نمی شود.
slide246
درمان

IBS هیچ درمان قطعی ندارد.

آموزش و توصیه های تغذیه ای،دارو درمانی و کاهش استرس، نقش کنترلی دارند.

slide247
توصیه های تغذیه ای

1- مصرف فیبر کافی ولی نه زیاد

2-مصرف آب فراوان

3-عدم زیاده روی در مصرف چربی

4-عدم زیاده روی در مصرف قندهای ساده

5-مصرف غذاهای نرم و غیر محرک

6-مصرف میوه جات و سبزیجات کافی

7- غذاهای پر ادویه ویا دارای الیگوساکاریدهای غیرقابل هضم( لوبیاها، جو، شلغم،کلم بروکلی،کلم،مغزها،انجیر،سویا) درصورت عدم تحمل محدود شوند.

slide248

8- مصرف غذاهای نفاخ محدود شود.

9-مصرف سوسیس،کالباس،ماهی دودی و به طور کلی غذاهای فرایند شده،محدود شود.

10-روغن زیتون وکانولا به بقیه روغن ها ارجحیت دارند.

11-شیر سویا به جای محصولات لبنی دیگر

12-پسیلیوم نفخ کمتری داشته،برای بیمارانی که دردشکمی و یبوست دارند موثرتر است.

13-فیبر رژیمی باید به تدریج شروع شده و به 35-20 گرم در روز برسد.

14-شناسایی عدم تحمل ها در این بیماران بسیار مهم است.

15- سه وعده اصلی و 3-2 میان وعده با مقدارکم(وعده ها متعدد و کم حجم)

16-غذاها خوب جویده شود،زیرا جویدن سریع سبب بلع هوا وتجمع گاز روده ای و نفخ می شود.

slide249

نکته:

هیچ غذایی حذف کامل نمی شود،مگر اینکه بیشتر از یک بار مشکل ایجاد کرده باشد.

توصیه کلی:

رژیم کم چرب با فیبر کافی و محدودیت محرک ها

slide250
برخی داروهای گیاهی

1- زنجبیل:ضداسپاسم،ضد تهوع،ضد التهاب،بهبود تونسیته عضلات روده

2-آلوئه ورا:کاهش درد ونفخ،بهبود یبوست،جلوگیری از ادامه اسهال

3-Pepermint oil:ضداسپاسم،ضدباکتری،کاهش گاز،ضد تهوع صبحگاهی،کاهش درد.

4-پروبیوتیک ها:درغذاهای تخمیری مثل ماست وکفیر سبب بهبود تعادل فلور روده می شوند.

slide252
تعریف

بیماری های التهابی روده،یک اصطلاح عمومی برای گروهی از اختلالات التهابی مزمن با علت ناشناخته است که دستگاه گوارش را درگیر می کنند.این اختلالات فاقد آزمونهای تشخیصی اختصاصی هستند و با رد سایر بیماری ها تشخیص داده می شوند.اگرچه اکثر بیماران دارای تظاهرات مشخصه کافی برای تشخیص قطعی بیماری می باشند.

IBD مزمن به دو گروه اصلی تقسیم می شود:

1-کولیت اولسراتیو(UC)

2-کرون(CD)

slide253
اپیدمیولوژی

اپیدمیولوژی و اتیولوژی این دو بیماری وجوه مشترک بسیاری دارد.

میزان ابتلا در هر دو جنس تقریبا یکسان است.

از نظر شیوع کولیت اولسراتیو شایع تر از کرون است.

وقوع این دو بیماری در سنین 35-15 سالگی به اوج می رسد ولی بروز آن درهر سنی گزارش شده است.

بروز خانوادگی IBDنیز گزارش شده است.در 5-2 درصد بیماران،یک یا بیشتر از یک نفر از بستگان آنها نیز مبتلا هستند.

نکته:احتمالا ترکیبی از یک زمینه وراثتی به همراه یک عامل قدرتمند محیطی در پاتوژنز این اختلالات نقش دارد.

slide254
اتیولوژی

1- عوامل ژنتیکی

2-عوامل عفونی

3-عوامل ایمونولوژیک

4-عوامل روانی

سیگار،قرص های ضد بارداری خوراکی،وضعیت اقتصادی اجتماعی، عادات تغذیه ای،تزریق خون.

slide255
پاتولوژی

کولیت اولسراتیو:یکواکنش التهابی که عمدتا مخاط کولون و رکتوم وگاهی نیز چند سانتیمتر انتهایی ایلئوم را درگیر می کند. کولون ظاهرا زخمی،پرخون و معمولا در حال خونریزی است.

از خصوصیات بارز التهاب ممتد و یک شکل بودن آن است و درمیان آن مخاط طبیعی دیده نمی شود.این التهاب هیچگاه باعث ضخیم و تنگ شدن روده نمی شود(برخلاف کرون).این واکنش موجب صدمه اپیتلیال واز بین رفتن سلول های اپیتلیال سطحی شده و نتیجه آن زخم های ممتد است.در کولیت اولسراتیو،معمولا لایه های عمقی تر روده که در زیر مخاط قرار دارند،درگیر نمی شوند.گاهی فیبروز و انقباض طولی ،سبب کوتاه شدن کولون می شود.از دست رفتن الگوی طبیعی چین های کولون،باعث ایجاد منظره صاف لوله سربی در رادیوگرافی کولون می شود.

slide256

کرون:دو محل اصلی درگیر شامل کولون و ایلئوم و اکثرا ایلئوم می باشد.امکان دارد روند التهابی مشابهی،مخاط دهان،مری،معده، دوازدهه ونیز ژژنوم وایلئوم را درگیر می کند.در کرون برخلاف کولیت اولسراتیو ضایعه معمولا غیر ممتد بوده و قطعات درگیر روده توسط نواحی کوتاه و بلندی از روده طبیعی از هم جدا شده اند و التهاب مزمن علاوه بر مخاط در تمام لایه های دیواره روده و درگیر شدن مزانتر و گره های لنفاوی مشخص می شود.

ازنظر نمای ظاهری روده شدیدا ضخیم و چرمی شکل شده و مجرایش تنگ می گردد. این تنگی مشخص ممکن است در هر بخشی از روده ایجاد شود وامکان دارد با درجاتی از انسداد روده همراه باشد و مخاط منظره سنگفرشی قلوه سنگی ندولار دارد.

نمای مخاط بستگی به شدت و مرحله بیماری دارد.

slide257

زخم ها ممکن است به داخل زیر مخاط و لایه عضلانی نفوذ کرده به هم برسند و باعث ایجاد کانال های داخل جداری به صورت آبسه،فیستول و شقاق شوند.در کولیت اولسراتیو،فیستول تشکیل نمی شود.در کولیت اولسراتیو رکتوم تقریبا همیشه درگیر است ولی در کرون معمولا رکتوم درگیر نمی شود(50 درصد).

از نظر میکروسکوپی،گرانولوم ها کمک کننده ترین یافته در افتراق کرون است.

در کولیت اولسراتیو گرانولوم تشکیل نمی شود.

slide258
تظاهرات بالینی

کولیت اولسراتیو:اسهال خونی،درد شکم،در موارد شدید توام با تب و کاهش وزن.

در فرم خفیف:روزانه یک یا دو بار مدفوع با قوام متوسط و حاوی اندکی خون.

در موارد شدید:دفع مکرر مدفوع آبکی محتوی خون و بلغم همراه با انقباضات شدید،علائم کم آبی،کم خونی،تب و کاهش وزن،کاهش اشتها،خستگی و تاکیکاردی

در موارد درگیری غالب رکتوم به جای اسهال،یبوست وجود دارد و زور پیچ شکایت اصلی است.

slide259

دیگر تظاهرات:

کم خونی کمبود آهن ناشی از ازدست رفتن مزمن خون

افزایش گلبول های سفید

اختلالات الکترولیتی(به ویژه هیپوکالمی)

هیپوآلبومینمی(به دلیل دفع روده ای پروتئین از طریق مخاط زخمی)

افزایش سطح آلکالین فسفاتاز(دلالت بر همراه بودن بیماری کبدی-صفراوی)

شدت علائم منعکس کننده وسعت درگیری و شدت التهاب است.

85 درصد بیماران دچار بیماری خفیف تا متوسط با طبیعت متناوب هستند و بدون بستری در بیمارستان درمان می شوند.در 15 درصد موارد بیماری برق آسا شده و همه کولون را شدیدا درگیر می کند.

slide260

کرون:

تب،درد شکمی و اسهال(اغلب بدون خون)،تهوع و استفراغ، خستگی پذیری عمومی و کاهش وزن

زمانی که فقط روده باریک درگیرباشد:معمولا تب پایین،بی اشتهایی و خستگی پذیری و درد در ربع تحتانی راست شکم و اسهال معمولا بدون خون

از آن جا که فرم حاد بیماری می تواند شروعی ناگهانی همراه با تب، لوکوسیتوز ودرد ربع تحتانی راست شکم داشته باشد،از آپاندیسیت حاد غیر قابل افتراق است.

در برخی بیماران اولین تظاهر بیماری،انسداد روده است.

slide261

در درگیری وسیع روده باریک،خصوصیات برجسته سوءجذب دیده می شود.بی اشتهایی و آثار کاتابولیک روند التهابی مزمن باعث ایجاد کاهش وزن شدید می شود.

سوء جذب املاح صفراوی باعث کاهش ذخیره و افزایش خاصیت سنگ زایی می شود.

در 30 درصد مبتلایان سنگ های صفراوی داریم.

وقتی ایلئوم درگیر و کولون سالم است. افزایش جذب اگزالات در کولون و در نتیجه هیپراگزالوری و سنگ های ادراری

کم آبی ناشی از اسهال ،عامل مستعد کننده سنگ های کلیوی

خونریزی از رکتوم در کرون شیوع کمتری دارد.

slide262

تظاهرات خارج روده ای:

1-عوارض تغذیه ای و متابولیسمی

2-عوارض عضلانی و مفصلی

3-بیماری کبدی-صفراوی

4-عوارض پوست و غشاهای مخاطی

5-عوارض چشمی و قلبی

slide263
اهداف درمان
  • جایگزینی مایعات و الکترولیت های تحلیل رفته از اسهال و استفراغ
  • کاهش تحریک مکانیکی و افزایش استراحت روده به ویژه در اسهال
  • ترمیم ذخایر تغذیه ای،تصحیح سوءجذب وآنمی وتغذیه مناسب جهت جلوگیری از اتلاف پروتئین
  • کنترل عدم تحمل ها
  • بهبود افزایش وزن و بهبود رشد در کودکان
slide264

ایجاد آمادگی در بیماران برای عمل جراحی

  • دریافت فیبر مناسب و آنتی اکسیدانت ها
  • پایش سطوح مینرال ها
  • جلوگیری از پریتونیت،انسداد،فیستول وسنگ
  • جلوگیری و یا تصحیح بیماری های متابولیک استخوان ومفاصل
slide265
درمان
  • دارو درمانی
  • جراحی
  • روان درمانی
  • تغذیه درمانی
  • داروهای گیاهی(پیاز،سنبل طیب،چای)
slide266
تغذیه درمانی(MNT)

در بیمار به شدت بدحال که به درمان های معمول پاسخ نمی دهد، ترجیحا غذا از راه دهان متوقف شده و تغذیه وریدی یا تغذیه انترال به عنوان درمان جایگزینی تغذیه موقت استفاده می شود.

دلیل:عدم حضور غذا در روده،واکنشهای ایمنی و فعالیت دستگاه گوارش را کم می کند وبه مخاط این شانس را می دهدکه خودش را التیام بخشد.

در بیماران شدیدا بدحال،تغذیه وریدی با تامین آب و الکترولیت ها وحمایت تغذیه ای و نیز تغذیه انترال حاوی گلوتامین و اسیدهای چرب کوتاه زنجیر،فرد را از مرگ نجات می دهند.

با بهبود بیماری،رژیم کم باقیمانده که حجم مدفوع کمی ایجاد می کند، توصیه می شود.

slide267

در صورتی که بیمار نیاز به عمل جراحی داشته باشد:

رژیم قبل از عمل:رژیم کم باقیمانده و مایعات صاف و یا تغذیه انترال با فرمولای المنتال(لبنیات،الکل،قهوه وفیبر بیش از 20 گرم حذف می شود.)

رژیم بعد از عمل:حداقل یک تا دو روز تغذیه وریدی و بعد به تدریج مایعات صاف ومایعات کامل و سپس رژیم(کم فیبر، پرپروتئین و پرکربوهیدرات)ودریافت بالای ویتامین ها و مینرال ها(به خصوص B12،سدیم،پتاسیم و آب)وسپس با سیر بهبودی رژیم پر فیبر (به خصوص فیبر محلول) اضافه می شود.

slide268
توصیه های تغذیه ای

1- در دوره حاد بیماری:مغزها، غلات سبوس دار، میوه ها و سبزی های پرفیبر معمولا تحمل نمی شوند.

2-غذاهای نفاخ و اسیدی سبب افزایش حرکات روده می شوند و باید محدود گردند.

3-معمولا بیماران به درجاتی دچار عدم تحمل لاکتوز،گندم و گلوتن هستند، باید دریافت فیبر و شیر کنترل شود.

4-رژیم پرپروتئین(gr/kg1/5-1) و پرکالری(kcal/kg50-35 ) تجویز می شود که در 6 وعده کوچک باید خورده شود.

slide269

5-مکمل یاری رژیم با مولتی ویتامین و مینرال به ویژهB1 ، اسیدفولیک،کلسیم،آهن،ویتامین E و روی و ویتامین D.

6-MCT و W3 مانند ماهی مفید است.

7- اجتناب از مصرف نوشیدنی های یخ و یا داغ چون حرکات روده را افزایش می دهند.

8-غذا آرام خورده شود و خوب جویده شود و هوا قورت داده نشود.

9- 3-2ساعت قبل از خواب چیزی خورده نشود.

10- ورزش توصیه می شود.

11-اگر قسمت انتهایی ایلئوم درگیر بود،دریافت چربی تا به g/dl40 کاهش یابد.(عمدتا درکرون)

slide270

12-تغذیه انترال در شب،برای افزایش وزن یا رشد مفید است.

13-مصرف منابع غنی از پتاسیم در زمان اسهال

14-اگزالات در سبزیجات تیره و شکلات وجود دارد که به طور طبیعی با کلسیم باند ودفع می شود.در استئاتوره،کلسیم با اسید چرب باند و دفع می شود و اگزالات بیشتری جذب می شود و احتمال سنگ کلیوی بالا می رود.

slide271
غذاهایی که در رژیم کم باقیمانده محدود می شوند:
  • لاکتوز: 12-6 گرم لاکتوز به طور طبیعی در افراد دچار نقص لاکتاز تحمل می شود.
  • فیبر: (کمتر از 20 گرم) 15-10 گرم فیبر سبب حفظ قوام طبیعی مدفوع می شود.
  • نشاسته مقاوم(رافینوز و استاکیوز در حبوبات)
  • سوربیتول،مانیتول و گزیلیتول(بیشتر از gr/d10)
  • فروکتوز(بیشتر از 25 -20 گرم در روز)
  • سوکروز(بیشتر از 25-20 گرم در روز)مقادیر زیاد باعث اسهال و کاهش PH مدفوع می شود.
  • کافئین
  • الکل:سبب افزایش ترشحات دستگاه گوارش می شود.
slide273

روده باریک تقریبا 700 سانتی متر است

30-20 سانتی متر دئودنوم (ابتدا)

300-200 سانتی متر ژوژنوم (وسط)

400-300سانتی متر ایلئوم (انتها)

slide274

SBS توسط طولی از روده که قطع شده و یا درصدی از روده که باقیمانده است ،تعریف می شود ولی چون طول روده کوچک درافراد ، متفاوت است ، تعریف ارجح براساس طول و ماهیت قسمت باقیمانده می باشد ، بنابراین:

slide275

روده کوتاهتر از 200 سانتی متر بعد از جراحی

اختلالات عملکردی روده کوچک که درآن روده دست نخورده بوده ،ولی به دلایلی مثل التهاب شدید و ... نمیتواند عمل فیزیولوژیک خود را انجام دهد.

تعریف SBS
slide276

حداقل طولی از روده کوچک که برای حفظ سلامتی طولانی مدت بدون نیاز به تغذیه وریدی و انترال لازم است 100 سانتیمتراست ، ولی حفظ وضعیت تغذیه ای مناسب طولانی مدت با روده کوتاهتر از 200 سانتی متر مشکل است.

  • تقریبا جذب میکرونوترینتها دروسط ژوژنوم کامل میشود.
slide278

مقداری از روده که قطع شده است.

حضوریا عدم حضوردریچه ایلئوسکال

سن فرد

دلیل قطع روده

سلامتی قسمت باقیمانده

شیمی درمانی یا پرتودرمانی (درحال یا گذشته)

فاکتورهای رژیمی

slide279

بیماری کرون

ترومبوز یا آمبولی یا انفارکتوس عروق مزانتریک

فتق و پیچ خوردگی روده

بیماریهای بدخیم

دلایل قطع روده
slide280

ولولوس (VolVulus ) (پیچش روده و انسداددرکودکان)

انتروکولیت نگروزان (التهاب حاد مخاط روده و تشکیل غشاء کاذب برروی نواحی زخمی و دفع مواد با غشاء کاذب درمدفوع دراثر شوک ، ایسکمی و آنتی بیوتیک

اترزی ( فقدان مادرزادی یا انسداد)Atresia

slide281

سوء جذب و سوء تغذیه بخصوص سوء جذب لاکتوز، کربوهیدراتها و پروتئین ها

دهیدراتاسیون و عدم تعادل آب و الکترولیتها

استئاتوره

عوارض SBS
slide282

سنگ های صفراوی کلسترولی ، سنگهای کلیوی اگزالاته و اسیدوزلاکتیکی

کاهش وزن و کاهش رشد کودکان

کمبود ویتامینهای محلول درآب و محلول درچربی

slide283

به طورطبیعی ، هضم اغلب غذاها در100 سانتیمتر ابتدای روده کوچک کامل می شود ولی هضم فیبر ، نشاسته های مقاوم و دربرخی موارد لاکتوز ، ناقص است.

slide284
کربوهیدراتها
  • به طورطبیعی ، قسمتی از فیبرها،نشاسته های هضم نشده و قندها درکولون تخمیرشده و SCFA،CO2 ،H2 ،CH4 تولید میکنند.
  • SCFA سریعا جذب شده و سبب تسهیل حرکت آب و نمک ها می شوند.
  • فرآیند تخمیر ، از سوء جذب کربوهیدرات جلوگیری کرده و سبب کاهش تجمع مواد اسمولار می شود.
slide285

وقتی مقادیر کربوهیدرات یا فیبر جذب نشده ، بالاباشد.اسمولالیته محتوای کولونی و تولید SCFA اسید لاکتیک و گاززیادشده و موجب اتساع شکم ، کرامپ ، اسیدی شدن محتوای کولون ، اسهال و کاهش بازجذب آب و الکترولیت ها میشود.

slide286
چربی
  • رژیم نرمال روزانه ، حاوی 100-60 گرم چربی درروزمی باشد. از این میان دفع چربی درمدفوع 4-3گرم و حداکثر 7گرم است. دفع چربی درمدفوع افراد SBS ، بیشتر از 30 گرم درروز است.
slide287
تطابق
  • هیپرپلازی اپی تلیال روده بلافاصله بعد از عمل آغاز میشود.
  • بیشترین تحریک زمانی رخ میدهد که مواد مغذی بلافاصله بعد از عمل ودردوزهای مناسب دراختیار دستگاه گوارش قرارگیرد.
slide288

ابتدا تغذیه وریدی و بتدریج از سهم آن کاسته و به سهم تغذیه انترال افزوده می شود و سپس مایعات خوراکی دهانی نیز تجویز می شود.

  • برخی مواد مغذی سبب افزایش پروسه تطابق می شوند.
slide289

LCT ، گلوتامین ، نوکلئوتید ، SCFA ، اسید آمینه ، رژیم پرپروتئین و پرنشاسته (افزایش پپتیدازها و دی ساکاریدازها)

  • بیماران جوان نسبت به افراد پیر پاسخهای تطابقی بهتری دارند.
slide290
قطع دئودنوم
  • حذف دئودنوم معمولا درنتیجه جراحی معده یا پانکراس است.
  • دئودنوم فقط چند سانتیمتر طول دارد و قطع آن منجر به اطلاق اصطلاح SBS نمی شود.
slide291
عوارض
  • عدم تحمل لاکتوز
  • تحمل کم قند های ساده
  • کاهش جذب آهن و Ca
slide292
قطع ژوژنوم
  • کمترشایع است.
  • درشرایط نرمال ، دئودنوم و ژوژنوم درهضم و جذب بسیارفعالند.
  • جذب بیشتر مینرالها بخصوص آهن ، کلسیم ، روی و ویتامینها درقسمت ابتدایی ژوژنوم کامل می شود.
slide293

اگر همه ژوژنوم حذف شود، تطابق کافی درایلئوم رخ میدهد.

  • افزایش ترشح اسید معده میتواند به علت افزایش گاسترین و یا به علت کاهش مهارهورمونی ترشح اسید معده اتفاق بیفتد.
  • کاهش PH دئودنوم میتواند سبب غیرفعال شدن لیپاز پانکراس و یا رسوب اسیدهای صفراوی دردئودنوم و تشدید استئاتوره شود.
slide294

اتلاف مایعات به میزان 3 لیتر درروز

اتلاف سدیم به میزان 90 میلی اکی والان درروز

مقادیر زیاد لاکتوز و قندهای ساده هضم و جذب نشده ، وارد کولون شده و پس از تخمیر ایجاد نفخ ، کرامپ و اسهال می کنند.

عوارض بعد از قطع ژوژنوم
slide295

سوء جذب چربی و پروتئین ،ولی پس از تطابق این حالات بهبود می یابد.

ترشح زیاد اسید معده و درنتیجه آسیب مخاط روده و کاهش PH دئودنوم

slide296

هیپراگزالوری

علت: FFA جذب نشده با کلسیم باند شده و به اگزالات این اجازه را می دهد که درکولون بیشتر از حالت عادی جذب شود.

slide297

رژیم کم لاکتوز و نسبتا کم فیبر

مکمل ویتامین و مینرال

وعده های کوچک و متعدد

توصیه های تغذیه ای
slide298

جلوگیری از هیپراگزالوری:

      • محدودیت دریافت اگزالات حدود
          • mgr/d 300-100
      • مکمل کلسیم
          • mgr/d 800-400
      • دریافت بالای مایعات
slide299

مصرف نمک به مقدارکافی

محدودیت قندهای الکلی (مثل سوربتیول موجود درگلابی ، آلوبخارا و بعضی انواع توت )

slide300

نقش ایلئوم بویژه قسمت دیستال ، جذب ویتامین B12 ، اسیدهای صفراوی و مقادیر زیاد مایعات است.

قطع ایلئوم
slide301

کاهش بازجذب اسیدهای صفراوی و درنتیجه سوءجذب چربی و ویتامینهای محلول درچربی

تشکیل صابونهای نامحلول و درنتیجه سوءجذب کلسیم ، منیزیم و روی

عوارض برداشت ایلئوم
slide302

افزایش جذب اگزالات درکولون و هیپراگزالوری و سنگهای اگزالاتی کلیوی

دهیدراتاسیون ،درنتیجه کاهش جذب آب و افزایش ترشح آب درکولون وبه دنبال دهیدراتاسیون افزایش خطر ایجاد سنگ کلیوی

پوکی استخوان و نرمی استخوان

slide303

محدودیت میوه ها و سبزی ها و سپس افزایش تدریجی آنها

غذاهای کم فیبر مثل سیب زمینی، نان ، آب سبزیجات ، محدود نشوند ، زیرا سبب افزایش فرآیند تطابق میشوند.

توصیه های تغذیه ای
slide304

اگر کولون حفظ شده است ، تولید SCFA از مقادیر کم فیبر ، منبع انرژی خوبی برای کولونوسیت ها بوده و سبب تسهیل جذب آب و الکترولیت میشود.

تزریق وریدی یا عضلانی B12

slide305
حذف ایلئوم و کولون
  • عبورسریع مواد از روده و افزایش تخلیه روده ای
  • سوء جذب ریز مغذیها و درشت مغذیها
  • دهیدراتاسیون
  • هیپر اگزالوری ، دراین حالت نداریم.
slide306

محدودیت کافئین باید رعایت شود.

  • فرمولای هیپراسمولار و قندهای غلیظ محدود شوند.
  • فرمولای کم فیبر برپایه نشاسته ، کم لاکتوز،پروتئین HBV و مقادیر کم چربی
slide307
حذف قسمت عمده روده کوچک
  • طول باقیمانده روده 100 سانتی متر یا کمتراست.
  • زندگی طولانی بدون TPN نادراست.
  • قبل از اینکه فرایند تطابق رخ دهد از Overfeeding دهانی یا با لوله باید جلوگیری کرد.
slide308

حداکثر 1/3 تا ¼ کالری بیمار ازراه دهان (ایزوتونیک کم چرب، کم فیبر) و نیمی از نیاز انرژی و تقریبا همه نیاز به میکرونوترنیتها از طریق وریدی

slide309

هر 6ماه اندازه گیری فولات و درصورت لزوم مکمل

  • پایش VitD و روی
slide310

انرژی حتی تاkcal/kg/d60

  • پروتئین gr/kg/d 2-1/5
      • (فرمولهای هیدرولیز شده)
  • اگر کولون سالم باشد ، کربوهیدرات بیشتر و چربی کمتر ولی اگر کولون سالم نباشد ، تفاوتی ندارد.
توصیه های تغذیه ای
slide311

گلوتامین ، سوخت ارجح برای انتروسیتهای روده کوچک است.

SCFA ( بوتیرات ، پروپیونات ، استات ) سوخت ارجح برای اپتیلیوم کولون است.

slide312

1.تغذیه وریدی قبل و 5 روز بعد از عمل (غنی از گلوتامین)

2.فازاول:3-1 هفته بعد ازعمل که اسهال شدید (بیشتر از 2 لیتر درروز)وجود دارد،تغذیه وریدی

سیر تغذیه درمانی
slide313

3.فازدوم: هفته سوم تا ماه دوم که حجم مدفوع کمتر از 2 لیتر درروز، تدریجا تغذیه وریدی کم شده و تغذیه با لوله به تدریج شروع میشود. اگر کاهش وزن بیشتر از 1کیلو درهفته و یا اسهال بیشتر از 600 گرم درروز بود ، تغذیه وریدی مجددا شروع میشود. تغذیه دهانی را درحجم کم و از محلول متعادل حاوی الکترولیت و کربوهیدرات میتوان شروع کرد. رژیمهای مایع صاف شده مناسب نیستند ، زیرا مواد مغذی آنها ناکافی و بعلت هیپراسمولار بودن اسهال اسمزی را تشدید میکنند.رژیمهای مایع کامل نیز به علت لاکتوز بخوبی تحمل نمیشوند.

slide314

4.فازسوم: از ماه دوم تاسال اول که غذاهای جامد از راه دهان شروع میشود. میزان کالری درابتدا از 600 kcal/d و حجم 600 سی سی و بتدریج به 1000 کیلو کالری با حجم 1000 سی سی می رسانیم.

        • CHO 60%
        • Pro 20%
        • 20%Fat
  • ودرصورت نبود کولون:
        • 30- 40 % Fat
        • 20%Pro
        • 40 -50% CHO
slide315

هنگامیکه انرژی دریافتی از راه غذاها به بالاتر از 1000 برسد ، حجم تغذیه وریدی را بتدریج کاهش می دهیم . تا درعرض چند هفته بطور کامل قطع شود. با قطع تغذیه وریدی، بیماروارد مرحله جدیدی شده و بسته به قسمت برداشته شده نیاز انرژی و پروتئین بین 120 – 200% نیاز فرد نرمال است.

slide316

وقتی روده باریک به کولون متصل میشود ، رژیم غذایی پرچرب باعث تشدید اسهال میشود، پس:رژیم کم چرب (40گرم درروز ) و پر کربوهیدرات و محدودیت اگزالات داریم . درغیر اینصورت نیازی به محدود کردن چربی نیست.

slide317
فیبر
  • سبوس سبب تسریع زمان گذرروده ای و پکتین موجب کند کردن تخلیه معده میشود.
  • مکمل روی ، پتاسیم ، منیزیم ، منگنز و سلنیوم
slide318

مکمل B12 ،درافرادیکه بیشتر از 60 سانتی متر از ایلئوم آنها برداشته شده به میزان 100 میکروگرم درماه ، انواع ویتامینهای محلول درچربی بصورت محلول درآب و مکمل کلسیم 4-2گرم روزانه به فرم سیترات کلسیم نه کربنات کلسیم

slide320

90%سطح مخاطی لوله گوارش را مخاط روده کوچک تشکیل میدهد ، ولی فقط 2-1% کل نئوپلاسمهای گوارش دراین قسمت رخ میدهد.

  • بیش از نیمی از تومورهای خوش خیم روده کوچک بدون علامت می مانند و گاهی درجریان اتوپسی یا لاپاراتومی های اتفاقی کشف میشوند.
slide321

کارسینوماها شایعترین تومورهای روده کوچک هستند و شایعترین نوع آنها آدنوکارسینوما می باشد.

  • تومورهای کارسینوئید کوچک ممکن است علامت نداشته باشند، اما انواع بزرگتر یا لومن روده را می بندند و یا خونریزی میدهند.
  • اولین جایی که دچار متاستاز میشود ، کبد است.
slide322
سرطان کولورکتال
  • طول روده بزرگ حدود 2 متر است . 182 سانتیمتر ابتدا را کولون و 15 سانتی متر آخر را رکتوم و مقعد می گویند.
  • درمردان بترتیب سرطان ریه ، پروستات و کولورکتال
slide323

درزنان بترتیب سرطان پستان و سرطان کولورکتال

  • میزان شیوع درکشورهای غربی حدود 10 برابر کشورهای درحال توسعه است ولی شیوع درآسیا درحال افزایش است.
slide324

تشخیص زودرس و عمل جراحی (بابرداشت کامل توده ) موجب بهبود قطعی میشود.

  • نوع غذای مصرفی عامل مهمی درایجاد سرطان روده بزرگ است.
slide325
پولیپها
  • پولیپ های کولون ممکن است منفرد یا چندتایی باشند.
  • پولیپ ها از نظر کلینیکی مهم اند ، چرا که یک ضایعه پیش کانسری به حساب می آیند.
  • پولیپ ها طی کولونوسکوپی یا سیگموییدوسکوپی کشف میشوند.
slide326
علل
  • علت اصلی نامعلوم است:
    • عوامل محیطی
    • نوع و ترکیب غذا
    • عوامل ارثی
slide327
وراثت
  • نقش عوامل ژنتیکی دربروزسرطان کولون ثابت شده است.
  • تاکنون 4 ژن سرطان زا دراین بیماری ثابت شده است.
  • وقتی 1 مورد سرطان کولون دریک خانواده دیده میشود، برای اقوام درجه 1 ، خطر ابتلا 3-2 برابر است.
slide328

دونوع بیماری ارثی دربروز سرطان کولون وجودداردکه عبارتند از :

  • لینچ I:فقط سرطان کولون به ارث می رود.
  • لینچ II : علاوه برسرطان کولون ، سرطان رحم ، تخمدان و پستان نیز منتقل میشود.
  • سن متوسط تشخیص سرطان کولورکتال اواسط دهه 40است.
slide329
عوامل غذایی
  • میزان بروز درافرادیکه از نواحی با شیوع کمتر ( مثل ژاپن ) به نواحی با شیوع بیشتر(آمریکا) مهاجرت می کنند، افزایش می یابد و این نشان دهنده نقش عوامل محیطی بخصوص تغذیه است.
slide330

مصرف زیاد گوشت قرمز بویژه گوشت گاو ، تخم مرغ ، غذاهای پرکالری ( قند و چربی بالا ) ، پرخوری ، قندهای ساده ( بویژه ساکارز) ، دریافت کم غلات و حبوبات ، رژیم غذایی پرچرب (سبب افزایش ترشح اسید صفراوی و تشکیل پولیپ و نهایت سرطان ) عوامل خطر هستند.

slide331

مصرف زیاد چربی بخصوص منابع حیوانی منجر به افزایش نسبت باکتریهای بی هوازی درفلورمیکروبی روده و درنتیجه تبدیل اسیدهای صفراوی طبیعی به مواد سرطان زا میشود.

slide332

رژیم غذایی حاوی فیبر و سبزیجات ( کلم ، چغندر، اسفناج ) ، میوه جات تازه ، فولات و دیگرمواد آنتی اکسیدانت ( ویتامینC,E ) مصرف ماهی ، مرغ ، سیب زمینی و بوتیرات سبب کاهش خطر ابتلا میشوند.

  • دریافت زیاد آهن خطر تشکیل آدنوم را افزایش میدهد.
slide333
عوامل خطر سازدیگر
  • کولیت اولسراتیو مزمن باسابقه بیشتر از 10 سال
  • چاقی
  • الکل
  • کم تحرکی ( خصوصا درخانمها)
  • دخانیات
  • سن بالای 50 سال
  • جنس ( درمردان شایعتراست)
slide334
علایم
  • خونریزی از مقعد
  • کم خونی ناشی از فقر آهن بخصوص درسالمندان
  • تغییر دراجابت مزاج
  • کاهش وزن
  • خستگی و ضعف
  • بی اشتهایی
slide335

احساس تخلیه ناکامل پس از اجابت مزاج

  • احساس درد مبهم درسراسر شکم
  • اتساع شکم
  • استفراغ
  • زورپیچ ، انسداد روده ، آبسه روده ، فیستول
  • دهیداراتاسیون و عدم تعادل الکترولیتها
slide336
درمان

جراحی و دارودرمانی

پرتودرمانی و شیمی درمانی

رژیم درمانی

slide337
توصیه های تغذیه ای بعد از جراحی
  • درصورت قطع ایلئوم ، کمبود ویتامین B12 ، ازدست دادن نمکهای صفراوی دراسهال ، هیپراگزالوری و سنگهای اگزالاتی کلیه و درصورت قطع قسمت عمده روده ، سوءجذب ، سوءتغذیه ، اسیدوزمتابولیک و ترشح زیاد اسید معده رخ میدهد.
slide338

TPN یا تغذیه بالوله ممکن است برای زمان طولانی لازم باشد. (گلوتامین حتما منظورشود)

  • تامین مایعات و الکترولیت ها از طریق پرنترال ، ویتامین Cو ویتامین K و سلنیوم کافی،ویتامین D و کلسیم و آهن و فولات باید پایش شود.
slide339

TPN یا تغذیه بالوله ممکن است برای زمان طولانی لازم باشد. (گلوتامین حتما منظورشود)

  • تامین مایعات و الکترولیت ها از طریق پرنترال ، ویتامین Cو ویتامین K و سلنیوم کافی،ویتامین D و کلسیم و آهن و فولات باید پایش شود.
slide340

افزایش کالری، رژیم کم باقیمانده و بتدریج رژیم حاوی سبوس ، غلات ، میوه ها و سبزیجات فیبردار ،درحد تحمل بیمار توصیه میشود.

  • مصرف 1200mg کربنات کلسیم درروز سبب کاهش متوسط ولی چشمگیری درخطر عود آدنوم کولورکتال میشود. کلسیم ، ویتامین D و لاکتوز نقش حفاظتی علیه سرطان کولورکتال دارند.
slide341

ویتامین C باعث کاهش عود پولیپ میشود.

  • دریافت میوه جات و سبزیجات بسیارحیاتی است ، زیرا حاوی فیتو کمیکال ها و نشاسته مقاومند.
  • دریافت بالای غذاهای حاوی لوتئین ( اسفناج ، بروکلی ، کاهو ، گوجه فرنگی ، پرتقال ، هویج و کرفس ) به جلوگیری از سرطان کولون کمک میکنند.
slide342

دریافت هتروسیکلیک آمینها ( که درگوشت و ماهی در طول پخت ایجادمیشود) به میزان طبیعی سبب ایجاد سرطان نمیشود ولی مقادیر بالای مصرف سبب این خطرات میشود.

  • مصرف آسپرین دردوز کم که معمولا دربیماران مبتلا به تنگی عروق کرونر تجویز میشود، خطر ابتلا به سرطان کولون را کاهش میدهد.
  • درمورد اینکه آیا همه افراد جامعه بعد از 45 سالگی ازاین شیوه استفاده کنند یا نه ، هنوز نتیجه قطعی حاصل نیامده است.
slide343
استومی

در برخی موارد برای درمان بیماری های شدید و بهبود ناپذیر از جراحی استومی استفاده می شود.

وقتی روده حذف می شود،بدن نیازمند یک راه جدید برای دفع مدفوع است.بنابراین جراح یک راه خروجی درشکم ایجاد می کند که دفع مواد زاید صورت بگیرد.این عمل جراحی،استومی و به این راه خروج استوما گفته می شود.

چون هیچ عضله ای دور استوما وجود ندارد،بیمار نمی تواند خروج گاز ومواد دفعی را کنترل کند،بنابراین،برای جمع آوری مواد زائد،یک کیسه ضدبو به نام کیسه استومی به استوما متصل می شود.

slide344

انواع استومی:

1-ایلئوستومی

2-کولوستمی

برای درمان موارد شدید:کولیت اولسراتیو،کرون،پولیپ های متعدد کولون،سرطان روده،عدم وجود مقعدو....

  • درصورتی که کولون،رکتوم و مقعد برداشته شود:ایلئوستومی
  • درصورتی که فقط رکتوم ومقعد برداشته شود:کولوستومی

Rectom

slide345
ایلئوستومی

1- می تواند موقت یا دائم باشد.

2-تمام کولون،رکتوم و مقعد حذف شده و ایلئوم به استوما متصل می شود.

3-مدفوع معمولا مایع است و حدود ml/d800-400 است.

slide347

1-Total proctocolectomy with brooke ileostomy (with pouch)

  • حذف کامل کولون و رکتوم واستفاده از کیسه استومی
  • در موارد سرطان و رکتوم پیش رونده

2-Colectomy with ileorectostomy

  • کولون حذف شده ولی رکتوم باقی است وروده کوچک به رکتوم ملحق می شود.

مزایای این روش:عوارض کمتر،توانایی کنترل مدفوع،حفظ عملکرد روده

slide348

3-Restorative proctocolectomy

در این روش کل کولون و رکتوم حذف ولی اسفنگتر مقعد حفظ شده و ایلئوم به انتهایی ترین قسمت رکتوم ملحق می شود. (با ایجاد یک کیسه ایلئال) بنابراین کنترل دفع مدفوع حفظ می شود.

slide349
کولوستومی

اگرچه مایعات و الکترولیت ها از ژژنوم و ایلئوم جذب می شوند، کولون در زمینه بازجذب آنها نقش مهمی دارد.در هنگام وجود کولون،کربوهیدرات های جذب نشده توسط باکتری های کولون تخمیر می شود و هیدروژن،دی اکسیدکربن و اسیدهای چرب کوتاه زنجیر تولید می شود.کولون این مواد را جذب می کند و از آن انرژی تولید می کند.

درهنگام حذف کولون،اختلال جذب سدیم توسط کولون و اسهال رخ می دهد.

slide350

1- کولوستومی دائم:

به علت از بین رفتن قسمتی از کولون

2-کولستومی موقت:

برای بهبود یا استراحت بخش تحتانی کولون

slide351
انواع کولوستومی

1- کولوستومی سیگموئید یا پایین رونده(رایج ترین نوع استومی):

انتهای کولون پایین رونده به سطح شکم آورده می شود.استوما معمولا در قسمت چپ تحتانی شکم قرار دارد.

مواد دفعی شکل مدفوع را دارند.

2 -کولوستومی عرضی:

استوما در وسط یا سمت راست قسمت فوقانی شکم قرار دارد.

مواد دفعی به صورت مایع غلیظ یا شبه خمیر می باشد.

slide352

3-کولوستومی قوسی:

در کولون عرضی انجام می شود.

4-کولوستومی بالا رونده:

استوما در سمت راست شکم قرار دارد.

مواد دفعی به صورت مایع غلیظ است.

slide353
توصیه های تغذیه ای

1-برنامه غذایی مرتب:

روزانه سه وعده اصلی و 3-2 میان وعده خورده شود.در این شرایط استومی به خوبی عمل کرده و گاز کمتری تولید می کند.

2-خوب جویدن غذاها

3-امتحان کردن غذاها به صورت یکی یکی:

باید فهمید که کدام غذا باعث نفخ،یبوست،مدفوع شل و بوی بد می شود.اگر یک غذا باعث ایجاد مشکل شد،آن را برای مدتی حذف کنید و بعدا دوباره اضافه کنید.

slide354

4- حفظ وزن در محدوده طبیعی و جلوگیری از اضافه وزن

5-نوشیدن مایعات زیاد

6-جلوگیری از انسداد:

مسدود شدن استوما در ایلئوستومی شایع تر است.برخی مواد غذایی چون به طور کامل هضم نمی شوندومی توانند سبب انسداد شوند.

7-دوغ،ماست،جعفری سبب کاهش بو می شوند.

8-جهت کاهش نفخ:

  • بیمار باید آرام بوده و با دهان پر حرف نزند.
  • از جویدن آدامس خودداری کند.
  • نان تست،بیسکوئیت ترد و سوخاری و ماست جلوی نفخ را می گیرد.
slide355

9-پیشگیری از یبوست

10-پیشگیری از اسهال

مدفوع شل می تواند ناشی از اختلالات عاطفی،مسافرت،مصرف آب تصفیه نشده وبرخی بیماری ها باشد.

slide356
مواد غذایی که سبب انسداد روده می شوند
  • پرتقال
  • گریپ فروت
  • فلفل سبز
  • خیار
  • سوسیس و کالباس
  • مارچوبه
  • ذرت وذرت بو داده
  • کرفس
  • زیتون
  • قارچ
  • نخودفرنگی
  • میوه های خشک
  • آناناس
  • آجیل
  • ترشیجات
  • نارگیل
  • اسفناج
slide357
مواد غذایی که تولید بو می کنند
  • تربچه
  • شلغم
  • سیر
  • لبو
  • فلفل سبز
  • گل کلم
  • لوبیا
  • مارچوبه
  • ماهی
  • کافئین
  • کلم
  • پیاز
  • تخم مرغ
  • خیار
  • الکل
slide358
مواد غذایی نفاخ
  • نوشابه های گازدار
  • غذاهای ادویه دار
  • چای بابونه
  • تربچه
  • قارچ
  • ذرت
  • مارچوبه
  • بروکلی
  • کلم بروکسل
  • کلم
  • گل کلم
  • خیار
  • لوبیا
  • ماهی
  • شیر
  • مغزها
  • پیاز
  • انواع قندها
  • خربزه
  • طالبی
slide359
رژیم غذایی قبل از عمل

احتیاط در مصرف شیرو لبنیات،آجیل،غلات،حبوبات وسبزیجات برگی (زیرا محتوای پر باقیمانده آنها سبب تحریک روده می شود.)

slide360
رژیم غذایی بعد از عمل

1-شروع رژیم با مایعات(آبمیوه غلیظ باید رقیق شود تا از اسهال اسموتیک جلوگیری شود.)

2-مرحله بعد،تبدیل به رژیم مایع کامل

3-رژیم نرم در فواصل منظم 6-4 وعده،در مراحل اولیه (حداقل برای دو هفته)

4- 3-2 هفته بعد از عمل رژیم پرپروتئین و پرکربوهیدرات و

8-6 هفته بعد از جراحی،رژیم متعادل و معمول.

استفاده از غذاهای حاوی فیبرمحلول(جو،پوره سیب زمینی،موز،برنج)و به مقدار کمتر فیبر نامحلول

slide361

5- محدودیت فیبر در مراحل اولیه(حداقل برای دو هفته)

در 8-6 هفته بعد از جراحی مواد غذایی زیر توصیه نمی شود:

  • سبزیجات:کلم،هویج خام،کرفس،پوست خیار،ذرت،پوست فلفل سبز،کاهو،قارچ،زیتون،نخود سبز،اسفناج
  • میوه جات:میوه های خشک،پوست و دانه میوه ها،آناناس،نارگیل
  • گوشت:گوشت های سفت

6-توصیه به مصرف پروتئین کافی با منبع کم چرب مثل سفیده تخم مرغ و گوشت لخم.

7-مصرف منابع ویتامین B12 مثل جگر،ماهی،تخم مرغ وتوصیه به مصرف فولات،کلسیم،منیزیم،آهن،سدیم،پتاسیم،ویتامین C

slide362

8-دو ماده معدنی که همراه با مایعات،روزانه از ایلئوستومی خارج می شود،سدیم وپتاسیم است که می تواند با غذاهای پرسدیم وپرپتاسیم جایگزین شود.

9-جلوگیری از تشکیل سنگ های کیسه صفرا،سنگ های اگزالاتی کلیه،رشد زیاد باکتری ها و سوءجذب اسیدهای چرب(سنگ های اگزالاتی کلیه به علت دفع مایعات،عدم جایگزینی مایعات و کاهش دفع ادراری ایجاد می شود.)اگر بعد از کولوستومی، سنگ های اگزالات کلسیم ایجاد شد،رژیم باید حاوی دریافت مایعات زیاد و محدودیت دریافت اگزالات (اسفناج،ریواس،قهوه، چای و شکلات )باشد.

10-درصورتی که حجم محتویات خروجی از یک لیتردر روز بیشتر شود،نیاز به جایگزینی الکترولیت هاست.

11-تقریبا 6 هفته طول می کشد که روده به شرایط جدیدش عادت کند.

refrences
Refrences
  • Mahan LK Escott-stump s.krause’s food,Nutrition,Diet Therapy (12thed)W.B.saunders company,2008
  • Maurice E.shils, james A.olson,Moshe Shike.Modern Nutrition in Health &disease.(9ed)1999.
  • تغذیه در بیماری های دستگاه گوارش فوقانی،کبد ومجاری صفراوی،دکتر سعید حسینی،ایزابل مناشه اف،نشر ویستا،1386.
  • تغذیه در بیماری های روده کوچک و بزرگ،دکتر سعید حسینی،نازلی سیدخویی، نشر ویستا،1386.
  • تغذیه درمانی ،آزاده امین پور،ناهید سالارکیا،گیتی صدیق،انتشار،1380.