olumlu davrani sal destek n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
OLUMLU DAVRANI?SAL DESTEK PowerPoint Presentation
Download Presentation
OLUMLU DAVRANI?SAL DESTEK

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 69

OLUMLU DAVRANI?SAL DESTEK - PowerPoint PPT Presentation


  • 316 Views
  • Uploaded on

OLUMLU DAVRANIŞSAL DESTEK. PROBLEM DAVRANIŞLAR. Problem davranış nedir?. Kendisinin ya da diğer öğrencilerin öğrenme yaşantısını olumsuz etkileyen Sosyal iletişim ve etkileşim kurmayı olumsuz etkileyen Aile bireylerine, arkadaşlarına yetişkinlere ve kendisine zarar veren,

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'OLUMLU DAVRANI?SAL DESTEK' - hesper


Download Now An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
problem davrani lar
PROBLEM DAVRANIŞLAR

Problem davranış nedir?

slide3

Kendisinin ya da diğer öğrencilerin öğrenme yaşantısını olumsuz etkileyen

  • Sosyal iletişim ve etkileşim kurmayı olumsuz etkileyen
  • Aile bireylerine, arkadaşlarına yetişkinlere ve kendisine zarar veren,
  • Tekrar eden bir örüntüye sahip olan davranışlardır.
slide4

Problem davranış olarak nitelendirebileceğiniz davranışlar neler?

  • Öğrenciniz bu davranışları neden sergiliyor.
  • Bu davranışları değiştirmeye yönelik hangi teknikleri kullandınız.
  • Kullandığınız tekniklerin işe yarayıp yaramadığı ile ilgili görüşünüz.
  • Neden bu tekniği seçtiniz.
geleneksel uygulamalar
Geleneksel uygulamalar
  • Çocuğun problem davranışı ne olursa olsun genel davranış değiştirme tekniklerini kullanır
  • Teknikler davranışın ortaya çıkmasına sonuçlara odaklıdır.
  • Problem davranışı azaltmaya odaklanır.
  • Çabuk çözüme yöneliktir.
slide6

Geleneksel yönteme dayalı teknikler uygun davranışı pekiştirmeyi problem davranışı cezalandırmayı kapsamaktadır. Bir uyaran sunulduğunda davranış azalıyorsa bu uyaran cezalandırıcı bir görev görmektedir. Bir çocuk arkadaşını ittiğinde bir davranış sonrası uyarana dayalı davranış değiştirme tekniği uygulanabilir ve bu teknik mola olabilir.

slide7

Davranışsal desteği planlayabilmek için problem davranışı devam ettiren sonuçları anlamak çok önemlidir. Bir davranışı izlemeyle oluşan sonuçlar davranışın gelecekte oluşma olasılığını arttırmayla ya da azaltmayla sonuçlanacaktır.

slide8

Bir sonuç bir davranışı arttırma etkisine sahip ise onun pekiştireç olduğu düşünülür. Bir sonuç davranışı azaltma etkisine sahip ise onun ceza olduğu düşünülür.

slide9

sınıfta arkadaşını iten çocuğu düşünelim sınıftan uzaklaşmak için bu davranışı sergiliyorsa bu öğrenci için okuldan uzaklaştırmak ceza mı???? Yoksa pekiştireç olma özelliğimi göstermektedir.

slide10

Sınıftan ya da akranlarından kaçınmak için bu davranışı sergiliyorsa sınıftan uzaklaştırma problem davranışı pekiştirebilir. Pekiştirme davranış ve davranış sonrasındaki işlevsel ilişkiyi ifade eder. Pekiştirme problem davranışa uygulanan en güçlü ve yanlış anlaşılan kavramlardan biridir.

slide11

Bir başka deyişle şeker Ayşe’ nin okuma davranışını arttırırken ali için etkili olmayabilir. Mola Ayşe’ nin istemediği matematik dersinde uygulandığında ceza olmaz aksine Ayşe’ nin matematik dersinden kaçmasını sağladığı için pekiştireç olma özelliğini gösterir.

problem davran lar ileti imsel ama la kullan l r
Problem davranışlar iletişimsel amaçla kullanılır.
  • Problem davranışlar bir anlam içerir ve iletişim kurmak için kullanılır.
  • Bazı durumlarda yeterli dil ve iletişim becerilerine sahip olmayan çocuklar iletişim amaçlı olarak problem davranışları kullanabilirler.
  • Sosyal becerilere yeterince sahip olmayan ya da gereksinimlerini karşılamak için konuşma yerine problem davranışları kullanabilirler.
slide14

Bizler günlük hayatta gerçekleştiğimiz davranışların nedenlerini düşünelim

  • Neden çöpleri çöp kutusuna atarız?
  • Neden kitap okuruz
  • Neden yemek yeriz
slide15

İnsanların yaptıkları davranışları izleyen durumlarda ya da uyaranlar o davranışın ileride yapılma olasılığını arttırır. Bir başka deyişle insanlar davranışlarının sonucunda elde ettikleri şeylerden hoşlanıyorsa bu davranışları tekrar sergileme eğiliminde olurlar. Bu sonuca dayalı olarak öğrenmenin davranışı izleyen ve hoşa giden çevresel uyaranlar sonucunda gerçekleştiğini ve problem davranışların da davranışı izleyen hoşa giden çevresel uyaranlar sonucunda öğrenildiğini ifade edebiliriz

problem davran lar ocuklar n i ine yarar
Problem davranışlar çocukların işine yarar

Çocuklar problem davranış sergilediklerinde yeni bir şey elde ederler ya da bir şeylerden kaçınırlar.

problem davran lar n i levleri
Problem davranışların işlevleri
  • Problem davranış sonucunda çocuk istediği yiyecek oyuncak kırtasiye malzemesi vb nesnelere ulaşıyorsa problem davranışının işlevinin nesne elde etme olduğu söylenebilir.
  • Problem davranış sonucunda çocuk istediği etkinliği elde ediyorsa problem davranışının işlevi etkinlik elde etme olduğu söylenebilir
  • Bazı durumlarda duyusal uyaran elde etmek için problem davranış sergilenebilir
slide18

Problem davranışın diğer bir işlevi de kaçma ya da kaçınmadır.

  • Yemek sırasında kırmızı tabakla yemek sunulduğunda problem davranış sergilemesi işlevinin istenmeyen nesneden kaçmak olduğu söylenebilir.
  • Masa başı kavram etkinliği sunulduğunda malzemeleri yere atıp uzaklaşmaktadır bu davranış sonucunda öğretmen öğrenciyi masadan uzaklaştırmaktadır böylece çocuk istemediği etkinlikten kaçmaktadır.
slide19

Sınıfın çok soğuk ve ya çok sıcak olması ya da gürültülü ya da aşırı sessiz olması durumlarında görsel işitsel uyaranların fazla olması nedeni ile problem davranış sergileyebilirler bu durumda problem davranışın işlevi duyusal uyarandan kaçma olacaktır.

davrani i etk leyen uyaranlar
DAVRANIŞI ETKİLEYEN UYARANLAR
  • İnsanlar sıklıkla çocuklarının problem davranışları aniden ortaya çıkardıklarını ve hiçbir amaca hizmet etmediğini ya da bu davranışları bizleri kızdırmak için yaptıklarını düşünürler bazı kişiler çocukların problemli olduklarını ailelerin sorunlu olduğunu düşünür. Bazıları ise çocukların yetersizliğinden dolayı bu davranışları sergilediklerini varsayarlar böyle düşündüğümüzde bu çocukların sorunlu davranışlarını ortadan kaldıramayız
slide21

Problem davranış ortaya çıktığında biz bu davranışın öncesinde ve sonrasında neler olduğuna bakarız bir başka deyişle davranışın ortaya çıktığı bağlamı inceleyerek çocuğun davranışının nedenini belirlemeye çalışırız. Davranışçı yaklaşıma göre davranış; öncül- davranış- davranış sonrası uyaranlardan oluşur.

davran ncesi uyaranlar nc l
Davranış öncesi uyaranlar ( öncül)
  • Öncül bir davranışın ortaya çıkmasına neden olan ve davranışın hemen öncesinde yer alan durumlar ya da uyaranlardır.
nc ller
Öncüller:
  • Belirli zaman dilimleri ( her gün yemekten sonra bağırma davranışı
  • Belirli fiziksel çevre( sadece oyun parkında arkadaşını ısırma)
  • Belirli insanlar ( yardımcı öğretmenle birlikteyken sıraya vurma
  • Belirli etkinlikler ( çivi takma sırasında çivileri fırlatma) olmak üzere dört guruba ayrılabilir.
davran sonras uyaranlar sonu
Davranış sonrası uyaranlar( sonuç)
  • Sonuç davranış ortaya çıktıktan sonra sunulan ya da davranışı izleyen durumlar ya da uyaranlardır.
  • Davranış sonrası uyaranlar izledikleri davranışın ileride oluşma sıklığını arttırıyorsa pekiştireç azaltıyorsa ceza olma özelliği göstermektedir.
slide25

Örneğin öğretmen resim yapma etkinliği için Ali’nin masaya gelmesini istemiştir. Ali ağlamaya başlayıp öğretmene vurmuştur öğretmende Ali’yi yalnız bırakarak onu masa başı etkinliği yerine başka bir etkinlik yapmasına izin vermiştir.

  • Öncül - davranış - davranış sonrası olarak inceleyiniz.
davran a zemin haz rlayan uyaranlar
Davranışa zemin hazırlayan uyaranlar
  • Çevresel etmenlerin davranışlar üzerindeki etkileri incelenirken sadece öncüller ve sonuçlar üzerine odaklanılmalıdır. Davranışa zemin hazırlayan uyaranlarda davranışın oluşmasına neden olabilir.
slide27

Pekiştireç ve cezaların anlık değerlerini değiştiren olaylar davranışa zemin hazırlayan uyaranlar olarak tanımlanmıştır. Kendi yaşantımızda davranışa zemin hazırlayan uyaranları düşünelim başımız ağrıdığında, kendimizi utsuz hissettiğimizde ekonomik durumumuz kötü olduğunda, eşimizle kavga ettiğimizde, hasta olduğumuzda genel olarak davranışlarımız nasıldır? Bu saydıklarımız kötü bir gün geçirmemize hatta davranış problemi sergilememize neden olabilir. Bunların tümü çocuklar içinde aynıdır. Çocuk arkadaşı ile kavga etmiş, ailesi ile tartışmış, gece uyumamış olabilir.

slide28

ÖRNEK:

Ali gece boyunca astım nöbeti nedeniyle uyumamıştır. Öğretmen Ali’nin elinden tuttu ve resim yapmak için masaya götürdü. Ali ağlamaya başladı ve öğretmene vurdu. Öğretmen Ali den uzaklaştı. Ali kamyonu alarak oynamaya başladı.

slide29

ÖRNEK:

  • Ayşe Tahta bloklarla oynamaktadır ve üst üste koyamamaktadır. Öğretmene bakar mızmızlanır. Bloklara bakar sonra tekrar öğretmene bakar. Öğretmen Ayşe’ nin yanına gider elinden tutar ve beraber blokları üst üste koyarlar.
slide30

ÖRNEK

Elif mama sandalyesinde oturuyor. Anne mama hazırlıyor. Elif ağlayarak Başını masaya vuruyor. Anne henüz soğumadı biraz daha beklemen gerekiyor deyip mamayı getiriyor.

slide31

ÖRNEK:

  • Elif sılanın oynadığı bölümden bir oyuncak alır. Sıla elifi ısırır ve vurur. Öğretmen sılayı molaya gönderir. Mola bitiminde sıla oyun alanına döner istediği oyuncağı alır.
slide32

ÖRNEK:

  • Zeynep oyuncaklarla oynuyor annesi okula gitmek için çağırıyor. Zeynep Bağırıyor oyuncakları fırlatıyor. Annesi 5 dk daha oynamasına fırsat veriyor
slide34

Önleme tekniklerinin öğrencinin problem davranışının işlevine uygun olması gerektiğini ve problem davranışı ortaya çıkaran öncüle yönelik olarak seçilmesi gerekir.

program de i tirme
Program Değiştirme
  • Konunun içeriğinin ya da konuyu öğretmek için kullanılan yöntemlerin değiştirilmesidir.
  • Amaç etkinliğin istenmeyen özelliklerini azaltmaktır.
  • Bu teknik genellikle zor ve tercih edilmeyen konulardan kaçmak ya da kaçınma işlevi olan problem davranışları azaltmak için kullanılır.
slide36

Örnek: Ahmet alfabenin büyük ve küçük harflerini bakarak yazması istendiğinde problem davranışlar sergilemektedir. Program değiştirmede Ahmet’in arabalara ve motosikletlere olan ilgisi bu ödevle birleştirilmiştir. Ödevde Ahmet’in farklı araba ve motosiklet markalarını bakarak yazması istenmiştir. Program değiştirme sonucunda Ahmet’in problem davranışlarının sıklığında azalma olduğu gözlemlenmiştir.

levsel beceri ve etkinlik se imi
İşlevsel beceri ve etkinlik seçimi
  • Çocuğun beceriye ilgisini arttırmak için işlevsel becerinin seçilmesidir.

Örnek: Kitabındaki mektubu yazmak yerine arkadaşına mektup yazmak,

Kitabındaki yazı alıştırmalarını yapmak yerine fotoğraf albümüne başlık yazmak

g revlerin g l n azaltmak
Görevlerin güçlüğünü azaltmak
  • Güç görevlerde hata oranı artmakta ve kaçma maçlı problem davranış sergilenebilmektedir.
  • Örnek Problem davranış sergilemesini önlemek için öğrenciye verilen etkinlik ve ödevlerle ilgili bazı düzenlemelerin yapılması
pu lar n kullanma
İpuçlarını kullanma

Güç olan görevlerde herhangi bir değişiklik yapmadan çocuğun hata yapma olasılığını en aza indirmek amacıyla çocuğun doğru tepki vermesi için ipuçları kullanılarak çocuğun yanlışları azaltılabilir.

kural koyma
Kural koyma

Sınıflarda çocukların uymaları gereken bazı kurallar vardır.

Sınıftaki kurallar oluşturulurken dikkat edilmesi gereken ilkeler:,

Kuralların olumlu ifade edilmesi

Kural sayısının az olması

Kuralların yazılı ve resimli bir şekilde oluşturulması

Açık ve anlaşılır olmalı

Kurallar uygun bağlamda gerçekleştikçe pekiştirilmelidir.

se enek sunma
Seçenek Sunma:
  • Seçenek sunma çocukların iletişim becerilerini etkili kullanmalarını sağlayabilir ve problem davranışın ortaya çıkma olasılığını da azaltabilir.
g rsel ak izelgeleri
Görsel akış çizelgeleri:
  • Gün boyunca ya da bir ders süresince gerçekleşecek etkinliklerin akışını sırasını gösteren resimli ya da yazılı çizelgelerdir.
yeni beceri retimi
Yeni beceri öğretimi

Problem davranışın yerine geçecek yeni beceri çocuğun problem davranışla verdiği mesajı verecek olan uygun iletişim davranışı olmalıdır.

ka ma i levine y nelik yeni beceriler
Kaçma işlevine yönelik yeni beceriler
  • Mola isteme
  • Yardım isteme
  • Çizelge takip etme
  • Rutinlere katılma
  • Seçim yapma
  • Hayır deme
  • Bitti deme
  • Geçişleri tahmin etme
elde etme i levine y nelik yeni beceriler
Elde etme işlevine yönelik Yeni beceriler
  • Sarılmak için izin isteme
  • Sıra almak için izin isteme
  • Nesne almak için izin isteme
  • Yardım isteme
  • Pekiştirecin geciktirilmesini öğretme
  • İlgi isteme
  • Seçim yapma
slide46

Kontrol Listesi :Öncülleri ve ortamı değiştirerek problem davranışı azaltma kontrol listesi

slide47

1-KESTİRİM

  • Çocuğun ilgi ve gereksinimlerinin önceden kestirilerek, bu ilgi ve gereksinimlere uygun davranılıp sorunlu davranışın oluşumuna meyden verilmemesidir.
  • Yetişkinin çocuğun gereksinim ve ilgilendiklerini önceden görme, çocuğun büyüme ve gelişimini yeterince anlama ve bilmesini gerektirir.
  • Olacakları kestirme çocukla ana-baba yada öğretmen arasında olası çatışmaların gerçekleşme olasılığını azaltır.
slide48

2. DİKKATİNİ BİR BAŞKA ŞEYE YÖNLENDİRME-

YÖN DEĞİŞTİRME

Uygun olmayan davranışta bulunmadan önce, çocuğun dikkatini bir nesne ya da etkinliğe getirme sürecidir.

Uygun ve anlamlı etkinliklerde bulunan çocukların, istenmeyen davranışlarda bulunmaya çok az zamanları olur.

slide49

3- YERİNE BİR BAŞKA DAVRANIŞ KOYMA- YEDEKLEME

Çocuk uygun olmayan ya da kabul görmeyen bir etkinliği sürdürdüğünde, çocuğun dikkatini kabul edilebilir etkinliğe yeniden yönlendirme sürecidir.

Öğretmenle öğrenci arasında çatışma oluştuğunda, ama sınırlandırmanın gerekli olduğu düzeye ulaşmadan önce, yedekleme işe koşulmaktadır. Yedeklemede, yetişkin çocuğa bir başka etkinlikte bulunmayı önerir.

slide50

4-SINIRLANDIRMA

Çocuğun kendisine ve bir başkasına ruhsal ya da fiziksel ya da bir mülke zarar vermesini önlemek için, çocuğun davranışlarına sınırlar koyma süreci sınırlandırmadır.

Sınırlandırmalara çok gerekli olmadığında yer verilmemelidir.

Ancak, evde ve okulda düzen ve uyumluluk sağlayabilmek ve sürdürebilmek için, davranışlara sınırlılıklar getirmek gereklidir.

slide51

Problem davranışları azaltmak için sonuçları değiştirmek: Bazı problem davranışlar ortamı / çevreyi, çocuğunuzun özellikleri ve gereksinimlerine göre düzenlemeniz ya da öncüllerde çok etkili olacağını düşündüğünüz değişiklikler yapmanıza karşın önlenemeyebilirler. Her türlü önleyici müdahaleyi yapmanıza karşın davranış sergilenmeye devam eder. Bu durumda problem davranışları, davranış sonucunu değiştirerek azaltabilir ya da kontrol edebilirsiniz. 

slide52

Ayrımlı pekiştirme: Ayrımlı pekiştirme kullanarak problem davranışları azaltmak bazı davranışlar için oldukça etkili ve çocuk için en az sınırlayıcı bir müdahale yöntemidir

Ortam ve öncüllerde yaptığınız düzenlemelere karşın problem davranış hala sergileniyorsa bu yöntemi kullanabilirsiniz. Ayrımlı pekiştirme üç farklı şekilde uygulanabilir: Uyuşmayan / alternatif davranışların pekiştirilmesi, azalan davranışın pekiştirilmesi ve diğer davranışların pekiştirilmesi. Aşağıda da üç farklı müdahale yönteminin uygulanması özet olarak açıklanmıştır.

slide54

Uyuşmayan / alternatif davranışın pekiştirilmesi, üzerinde çalışmak istediğiniz problem davranışla aynı amaca hizmet eden davranışın (alternatif davranış) ya da problem davranışla aynı zamanda sergilenmesi mümkün olmayan davranışın ödüllendirilmesi şeklinde uygulanır. Bu nedenle hedef davranış için bir alternatif / uyuşmayan davranış belirlemek uygulamanın ilk basamağını oluşturur.

slide55

Okuma yazmayı bilen Fatoş her sabah okula geldiğinde, hemen ayakkabılarını çıkararak okul ayakkabılarını giymekte ve paltosunu asarak öğretmeninin "günaydın" demesine "günaydın" diye yanıt vermektedir. Ancak, sınıfına gitmeden, önce her sabah mutfağa uğramakta, bazı sabahlar mutfak kapısının önünde çığlıklar atarak kendini yere atmakta ve bağırmaktadır. Öğretmenler bu davranışı gözlemlemelerine karşın nedenini anlayamamışlardır. Bir gün öğretmen onunla birlikte mutfağa gider ve mutfak kapısının önünde, etrafta Fatoş'un davranışını ortaya çıkaracak ne olabileceğini araştırır. Gözlemlere birkaç gün devam eden öğretmen Fatoş’un her gün mutfak kapısında asılı olan günlük yemek listesini hızla okuduğunu ve listede "peynir" sözcüğünü gördüğü zamanlar öfkelendiğini belirler. Anne ile konuşan öğretmen Fatoş'un peyniri hiç sevmediğini, görünce ağlamaya başladığını, yemesi için zorlanırsa öfke nöbetleri geçirdiğini öğrenir. Fatoş kimse fark etmese de, mutfak kapısı önünde ağlayarak ve bağırarak o günkü listede yer alan peyniri yemek istemediğini ifade eder. Öğretmen Fatoş'a "yeme!" sözcüğünü öğretmeye karar verir. Birkaç sabah mutfağa Fatoş'la birlikte giderler ve yemek listesinde peynir olduğu zaman, Fatoş ağlamaya başlamadan önce "peynir var ama sen yeme" der. Birkaç gün sonra öğretmen, Fatoş'un yine koşarak mutfak kapısındaki listeyi okuduğunu, öğretmenin gözüne bakarak "yeme, yeme" dediğini gözlerler. Öğretmen bu davranışı ödüllendirir, bir müddet sonra "yeme" sözcüğü, ağlama ve tepinmenin yerine geçer.

slide56

Azalan davranışın pekiştirilmesi ise problem davranışın yavaş yavaş azaltılmasını sağlayan bir müdahale yöntemidir. Bazı davranışlar az sayıda sergilendiğinde problem olmayabilir ancak fazla sayıda, sık sık sergilendiğinde problem davranışa dönüşebilir. Örneğin çocuğun soru sorması istendik bir davranıştır, ancak derste 30 kez soru soruyorsa, ya da evde bir saat içinde 30 kez "parka gidecek miyiz?" sorusunu soruyorsa, bu istendik / olumlu davranış problem davranışa dönüşebilir. Eğer bu davranış çocuk ve diğerleri için tehlikeli ve rahatsız edici değilse, azalan davranışın pekiştirilmesi yöntemini kullanabilirsiniz.

slide57

Diğer davranışların pekiştirilmesi bu kategoride yer alan üçüncü müdahale yöntemidir. Sıfır sayıda sergilenen davranışın ödüllendirilmesi olarak da adlandırılır. Çocuğun belirlenen bir süre içinde problem davranışı hiç sergilememesi (sıfır sayıda sergilemesi) ödüllendirilir. 

slide61

ÖĞRENİLMİŞ (İKİNCİL) PEKİŞTİREÇ TÜRLERİ

1-Sosyal Pekiştireçler

2. Etkinlik Pekiştireçleri-PREMACK İLKESİ

3- Nesnel Pekiştireçler

4- Dönüştürülebilir Sembol Pekiştireçler

sembol peki tirme uygulama basamaklar
Sembol Pekiştirme Uygulama Basamakları
  • Hedef davranışı tanımlayın
  • Davranışsal amaç yazın
  • Kullanacağınız pekiştireçleribelirleyin
  • Sembol olarak ne kullanacağınızı belirleyin
  • Sembol pekiştirme için kuralları belirleyin
  • Sembollerin değiştirileceği pekiştireçleribelirleyin
  • Sembol ve değiştirilecek pekiştireçlerin oranını belirleyin
  • Çocuğun pekiştireçlerini değiş tokuş yapacağı zamanı belirleyin
  • Çocuk hedef davranışı sergiledikçe sembol verin
  • Hedef davranışta artma olup ölçüte yaklaştıkça sembol pekiştireçleriseyrekleştirin
  • Pekiştireç listenizi sıkça yenileyin
  • Kayıt tutun
slide63

PEKİŞTİRME TARİFELERİ

Pekiştirme tarifesi, olumlu ya da olumsuz pekiştirmenin ne sıklıkla gerçekleşeceğini belirler. Pekiştirme tarifesi sürekli pekiştirmeden hiç pekiştirmemeye (sönme) doğru değişir. Sürekli pekiştirme, hedef davranış her gerçekleştiğinde pekiştirecin sunulması; hiç pekiştirmeme ise, hedef davranışın hiçbir oluşumunda pekiştirecin sunulmamasıdır.

slide64

Pekiştirme Tarifeleri

Pekiştirme kurallarından birisi de etkili pekiştirme tarifelerinin kullanılmasıdır. Pekiştirme tarifeleri şöyle gruplanır:

1.Sürekli pekiştirme

2.Aralıklı pekiştirme

a.Oranlı pekiştirme

a-1 Sabit oranlı pekiştirme (SOP)

a-2 Değişken oranlı pekiştirme (DOP)

b.Süreli pekiştirme

b-1 Sabit süreli pekiştirme (SSP)

b-2 Değişken süreli pekiştirme (DSP)

slide65

1.Sürekli pekiştirme

Davranışın her oluşmasının pekiştirilmesidir.

2. Aralıklı pekiştirme

a) Oranlı Pekiştirme

a-1 Sabit oranlı pekiştirme

Sabit bir oran belirlenir. Davranış belirlenen oranda gerçekleştiğinde pekiştireç sunulur. Örneğin: SOP2 ile pekiştirilen bir davranışta;

2., 4., 6. davranışlar pekiştirilir.

slide66

a-2 Değişken oranlı pekiştirme

Davranışı pekiştirmek üzere bir oran belirlenir ve bu oran değişken olarak uygulanır. Örneğin; Çocuğun “lütfen” deme davranışı DOP3 ile pekiştiriliyorsa, ilk üç davranıştan herhangi biri, ikinci üç davranıştan herhangi biri gelişigüzel pekiştirilir. Uygulayıcı açısından bu tarifeni uygulanması zordur. Ancak pekiştireci ne zaman geleceği açıkça belli olmadığı için davranışın kalıcılığını sağlamada etkilidir.

LLL/LLL/LLL/LLL (lütfen deme)

+ + + + (pekiştirme oranı)

slide67

b) Süreli pekiştirme

Süreli davranışlarda, davranışın süresi artırılmak istendiğinde belli bir zaman aralığı içinde davranışın gerçekleşmesi pekiştirilir.

b-1 Sabit süreli pekiştirme

Sabit bir zaman aralığı içinde davranışın gerçekleşmesi pekiştirilir. İki şekilde uygulanabilir. Örneğin: Ali yerinde oturma davranışı için SSP5 ile pekiştiriliyor olsun. Ali 9.00’da derse gelir ve yerine oturur. 9.05’te pekiştireç kazanır. Davranış devam ederse 9.10 ve 9.15’de de pekiştireç kazanabilir. Bir başka uygulama biçiminde, Ali 9.00-9.05 arasında yerinde oturduğu için 9.05 te pekiştireç kazanır, fakat 9.07 de yerinden kalkar. 9.09 da yeniden oturur. 5 dakikalık pekiştirme süresi 9.09 dan başlar yani hiç yerinden kalkmazsa 9.14’de pekiştireç kazanabilir.

slide68

b-2 Değişken Süreli Pekiştirme

Davranışın pekiştirilme süreleri değişkendir. Davranışın belirlene zaman aralığı içinde gelişigüzel pekiştirilmesini içeri Örneğin DSP15 uygulanıyorsa. 15 dakikanın ortasında , başında, sonunda pekiştireç sunulur. Örneğin 9. dakikada, 17. dakikada, 35. dakikada v.b.

slide69

SABİT ORANLI

Doğru yapılan her 5 probleme 1 ek teneffüs

Öğrencinin oyuncağını 3 kez paylaştıktan sonra ödüllendirilmesi

Tüm ödevlerin bitirildiği her 2 dersin sonunda kütüphanede 15 dk. Resimli öykü kitabı okuma

Üretilen her 10 parça için 50 ytl, her doğru 5 paket için 1 jeton

SABİT ZAMAN ARALIKLI

Öğrencinin yerinde oturması 10 dk.da bir gözlenir ve pekiştirilir

5 dk. Da bir kez okuma davranışı gözlenir ve pekiştirilir

Öğrencilerin ders çalışmaları 15 dk.da bir kontrol edilir.

DEĞİŞKEN ORANLI

10’a kadar ritmik saymada öğrenci 2, 6, 10’u söylediğinde, sonraki tekrarda 3, 5, 9’u söylediğinde farklılaşan şekilde pekiştirilir

Ali yaklaşık 3 yoklama fişi doldurduğunda öğretmeni “özel yardımcı” kuponu verir

Ortalama 8 oyuncak paylaşım davranışı için pekiştirilir. İzleyenlerde 7., daha sonrakinde 9. oyuncak paylaşımı pekiştirilir.

DEĞİŞKEN ZAMAN ARALIKLI

Kütüphanede kitap okuyan öğrenciler ortalama 15-25 dk. da bir pekiştirilir

Yerinde oturma davranışı 20, 27, 35. dakikalarda gözlenir ve pekiştirilir. Bir sonraki derste 15., 19. 30. dk.larda pekiştirilir

Öğretmenin bir hafta 2, 4, 5 günlerinde, ikinci haftanın 1. 3. günlerinde günlük kontrolü yaparak övgü yazması