Asit baz denge bozukluklar
Download
1 / 70

Asit-Baz Denge Bozukluklar? - PowerPoint PPT Presentation


  • 495 Views
  • Uploaded on

Asit-Baz Denge Bozuklukları. Prof.Dr.Ahmet Nayır. Karbonhidrat ve yağ metabolizmasından günde 15.000 mmol CO 2 oluşur. Akciğerlerle atılır. Protein, fosfolipid ve yağ metabolizması ile nonvolatil asitler oluşur. Bu asitlerden günde 2 mEq/kg serbest H + açığa çıkar. Böbreklerle atılır.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Asit-Baz Denge Bozukluklar?' - gur


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
Asit baz denge bozukluklar
Asit-Baz Denge Bozuklukları

Prof.Dr.Ahmet Nayır



Asit baz denge bozukluklar

Protein, fosfolipid ve yağ metabolizması ile nonvolatil asitler oluşur. Bu asitlerden günde 2 mEq/kg serbest H+ açığa çıkar. Böbreklerle atılır.


Asit baz denge bozukluklar

Doku ve dolaşım tamponları, akciğerler ve böbrekler plazma pH’sını dar sınırlarda tutmak için senkronize çalışır.


Asit baz denge bozukluklar

Klinik olarak ekstraselüler sıvının tamponlanması kan pH, pCO2, HCO3- ölçümleri ile değerlendirilir.


Asit baz denge bozukluklar

Asidozun olumsuz etkileri pH, pCO

  • Miyokardın kontraktilitesi azalır

  • Periferik arter tonusu azalır

  • Katekolaminlere yanıt yetersizdir

  • Aritmiler gelişebilir

  • Pulmoner vasküler direnç artar

  • Ventilasyon/perfüzyon bozukluğu gelişebilir


Asit baz denge bozukluklar

Alkalozun olumsuz etkileri pH, pCO

  • Serebral vazokonstriksiyon

  • Nörolojik bozukluklar

  • Aritmiler


Olgu sunusu
Olgu Sunusu pH, pCO

4 yaşındaki Ali, Acil Servise amcasının iş yerinde su yerine adını bilmedikleri bir sıvı içme nedeni ile getiriliyor. Şuur kapalı, fizik muayenede TA: 110/80 mm Hg, nabız: 110/dak, solunum sayısı 32/dak, vücut ısısı 37ºC. Pupillalar ışığa minimal yanıtlı. Fundus muayenesi normal. Solunum sesleri kaba. Derin tendon refleksleri canlı ve simetrik. Plantar refleksler normal.


1 adim
1. ADIM pH, pCO

  • Kapsamlı anamnez

  • Fizik muayene

    Asit-baz bozukluğu nedeni konusunda önemli bilgi sağlanır


2 adim
2. ADIM pH, pCO

  • Arteryal kan gazında pH ve PaCO2

  • Serumda biyokimyasal değerler

    Serumda HCO3, total CO2 düzeyine göre ölçülür.


3 adim
3.ADIM pH, pCO

Laboratuar sonuçlarının modifiye Henderson-Hasselbalch eşitliği ile doğruluğunun değerlendirilmesi


L len ph ile hesaplanan h
Ölçülen pH ile hesaplanan H pH, pCO+

  • Normal pH olan 7.4’de, H+ 40nEq/L düzeyindedir.

  • pH 7,2 ile 7.50 arasında , pH’daki her 0.01 değişiklik, H+ miktarında ters olarak 1nEq/L değişikliğe neden olur.


E er ph ve h de erleri uyu muyorsa
Eğer pH ve H pH, pCO+ değerleri uyuşmuyorsa

  • Değişkenlerden biri hatalı ölçülmüştür.

  • Değerler hatalı kayıt edilmiştir.

  • Örnekler değişik zamanlarda alınmıştır.


Olgunun de erleri

Arteryal kan gazı pH, pCO

pH :7.1

PaCO2: 35 mmHg

PaO2:90 mmHg

Na+ : 145 mEq/L

K+: 5 mEq/L

Cl-: 97 mEq/L

HCO3-: 12 mEq/L

Üre: 50 mg/dL

Cr: 1.2 mg/dL

Glukoz: 110 mg/dL

Olgunun Değerleri


Asit baz denge bozukluklar

Modifiye Henderson denklemi pH, pCO

H+ = 24 X PaCO2 / HCO3 = 40 nEq/L (normal)

H+ = 24 X 35 / 12 = 70 nEq/L (olgu )

Olgu -normal = 30 nEq/L

Beklenen pH değişikliği 30 X 0.01 = 0.3

Bulunan pH 7.4 -0.3 = 7.1

Sonuç: Değerler uygundur

pH :7.1

PaCO2: 35 mmHg

HCO3-: 12 mEq/L


Ph ile h aras ndaki ili ki 2
pH ile H+ arasındaki ilişki (2) pH, pCO

  • pH’daki her 0.10 artış için H+ konsantrasyonu 0.8 ile çarpılır

  • pH’daki her 0.10 düşüş için H+ 1.25 ile çarpılır

  • Örnek:

    pH=7.30 H+=40X 1.25= 50nEq/L

    pH=7.20 H+=40X 1.25X 1.25= 63nEq/L

    pH=7.50 H+=40X 0.8 = 32nEq/L


Uygunsuz sonu lar
Uygunsuz sonuçlar pH, pCO

  • Kan örneğinden havaya CO2 kaybını engellemek için örneğin anaerobik şartta alınması, hızlı şekilde incelemenin yapılması, aksi takdirde 4ºC’de saklanması gerekir

  • Oda ısısında eritrosit ve lökositlerde anaerobik glikoliz devam ederek organik asitlerin oluşmasına yol açar ve pH ile HCO3 düzeylerinde azalmaya neden olur.


Uygunsuz sonu lar1
Uygunsuz sonuçlar pH, pCO

  • Eğer şırıngada kan volümünün % 1-2’sinden fazla hava kabarcığı mevcutsa PO2 düzeyi hatalı olarak yükselir, pCO2 düzeyi etkilenir.

  • Eğer kan çalkalandı ise, ya da örnek alma ve tetkik arasında zaman uzadı ise hata oranı daha artar.


Uygunsuz sonu lar2
Uygunsuz sonuçlar pH, pCO

  • Kan mevcut bir intraarteryal kateterden alınıyorsa ilk 8-10 ml kan kullanılmamalıdır. İlk 2 ml kan kullanılması ile pH 6.5 ve pCO2 3.5 mmHg gibi büyük hatalı sonuçlar çıkabilir.

  • Şırıngaya heparin alınıyorsa, heparin miktarı kan volümünün % 5’inden az olmalıdır.


Uygunsuz sonu lar3
Uygunsuz sonuçlar pH, pCO

  • Arteryal pH her zaman doku düzeyini yansıtmayabilir.

  • Özellikle ciddi dolaşım yetersizliğinde bu konu önemlidir.

  • Akciğerlere ulaşan kanda CO2 temizlenmesi olur, ancak periferde CO2 düzeyi çok yüksektir (örnek arter kan gazı pH 7.42 ve pCO2 32 mm Hg olan olguda mikst venöz değerler 7.14 ve 74 mmHg bulunmuştur.)



Hangi hco 3 de eri de erlendirilmelidir
Hangi HCO pH, pCO3- değeri değerlendirilmelidir?

  • Kan gazı çıktısında aktüel ve standart bikarbonat değerleri verilmektedir.

  • Her iki değer birbirine çok yakındır

  • Fark en fazla 7-8 mEq/l düzeyine çıkabilir

  • Aktüel değerin daha önemli olduğu bildirilmektedir

  • Bazı araştırmacılar ise CO2 ölçümünde kalibrasyon hatası nedeniyle standart değerin daha kesin olduğunu ileri sürmektedir


4 adim
4.ADIM pH, pCO

  • Primer bozukluğun saptanması

    Hasta

  • Asidoz’da mı? pH<7.35

  • Alkaloz’da mı? pH>7.45

  • Olay metabolik mi? HCO3 düzeyinde değişiklik öncelikli (HCO3 düşük)

  • Olay respiratuar mı? PaCO2 düzeyinde değişiklik öncelikli (PaCO2 yüksek)


5 adim
5.ADIM pH, pCO

Beklenen kompansasyonun hesaplanması

  • Asit baz dengesindeki her değişiklik akciğer ve/veya böbrek ile kompanse edilmeye çalışılır.

  • Amaç PaCO2 ile HCO3 arasındaki dengeyi normale getirmektir.



Asit baz denge bozukluklar

pH :7.1 pH, pCO

PaCO2: 35 mmHg

HCO3-: 12 mEq/L

Metabolik asidoz’da beklenen kompansasyon

PaCO2’deki değişim = 1.2 X HCO3’deki fark

PaCO2’deki değişim = 1.2 X (24-12) = 14

Beklenen PaCO2= 40- 14= 26 mmHg

Ölçülen PaCO2 = 35mm Hg

Ölçülen PaCO2, beklenen PaCO2’den daha yüksek.

Bu durumda

Eşlik eden bir respiratuar asidoz da mevcut




6 adim
6.ADIM pH, pCO

Açık’ların (gap) hesaplanması


Anyon a
Anyon Açığı pH, pCO

  • Serumda katyonların toplamı, anyonların toplamına eşit olmalıdır.

  • Serum katyonları sodyum, kalsiyum, potasyum ve magnezyumdur.

  • Serum anyonları klor, bikarbonat ve birçok ölçülemiyen anyonlardır (fosfat, sulfat, organik asitler ve protein).


Anyon a1
Anyon Açığı pH, pCO

  • Ölçülemiyen anyonlar ve ölçülemiyen katyonlar arasındaki fark

  • Anyon açığı = Na+ - (Cl- + HCO3-)

  • Normal değer = 10 ± 4 mEq/l


Anyon a2
Anyon Açığı pH, pCO

  • Yüksek anyon açığı: Normokloremik.

    Ölçülemiyen bir anyon serumda birikir.

  • Non-anyon açığı : Hiperkloremik.

    H+, Cl- tarafından tutulur. Bu nedenle anyon açığında değişme olmaz.


Asit baz denge bozukluklar
Olgu pH, pCO

  • Na+ - ( Cl- + HCO3)

  • 145 - (97 + 12 ) = 36 mEq/l

  • Değerlendirme: Yüksek anyon açıklı metabolik asidoz


Anyon a3
Anyon Açığı pH, pCO

  • Yüksek anyon açığı ve non-anyon açığı olguları her zaman kolayca ayrılamıyabilir.

  • Normal anyon açığı laktat gibi ölçülmeyen bir anyon’un varlığını yok saymaz.

  • Yüksek anyon açığında altta yatan metabolik asidoz araştırılmalıdır.


D k anyon a
Düşük anyon açığı pH, pCO

  • Düşük anyon açığı pediatride çok ender görülür.

  • Hipoproteinemi durumunda düşük anyon açığı olabileceği akılda tutulmalıdır.

  • Plazma albumin konsantrasyonunda 1gr/dL ‘lik bir düşüş anyon açığını 3 mEq/L düşürür.


7 adim
7.ADIM pH, pCO

Delta açığının hesaplanması


Delta anyon a
Delta anyon açığı pH, pCO

  • Yüksek anyon açığı olan olgularda önem kazanır.

  • Anyon açığında artış ile HCO3’de düşüş arasındaki ilgiyi gösterir.

  • Normal olarak 1 ile 1.6 arasındadır.


Delta anyon a1
Delta anyon açığı pH, pCO

Delta anyon açığı =

(anyon açığı- 10) / (24-HCO3–)

Delta anyon açığı > 1.6: Anyon açığı HCO3– değişimine orantılı olarak artmamıştır. İlave metabolik alkaloza işaret eder.

Delta anyon açığı < 1: HCO3–, anyon açığındaki artışa orantısız olarak azalmıştır. Non-anyon açığı olan metabolik asidoza işaret eder.


Asit baz denge bozukluklar
Olgu pH, pCO

Delta anyon açığı = (anyon açığı- 10) / (24-HCO3–)

Delta anyon açığı = (36 – 10 ) / (24- 12) = 2.2

Bu değer 1.6 üzerindedir ve olguda ilave metabolik alkaloz olduğunu gösterir.


8 adim di er a k lar n hesaplanmas
8.ADIM pH, pCODiğer ‘açık’ların hesaplanması

  • Osmol açığı

  • İdrar anyon açığı


Hesaplanan osmolarite
Hesaplanan osmolarite pH, pCO

Hesaplanan osm (mOsm/l) = (2X Na) + (glukoz/18) + (BUN/2.8)

Normal değer : 275- 290 mOsm/l


Asit baz denge bozukluklar
Olgu pH, pCO

  • Ölçülen serum osmolarite: 350 mOsm/l

  • Laktat: 1 mEq/l

  • Keton: -

    Hesaplanan osmolarite: (2X 145) + (110/18) +(30/2.8) = 307 mOsm/l

    Osmol açığı: 350- 307 = 43


Olgunun de erlendirilmesi
Olgunun Değerlendirilmesi pH, pCO

Üçlü bir asit baz bozukluğu söz konusudur.

1. Yüksek anyon açıklı metabolik asidoz

2. Respiratuar asidoz

3. Metabolik alkaloz (muhtemelen kusmaya bağlı)


Y ksek anyon a

Organik nedenli pH, pCO

Laktik asidoz

Böbrek yetersizliği

Ketoasidoz

Diabetik

Alkol

Açlık

Toksin alınmasına bağlı

Metanol

Etilen glikol

Salisilat

Paraldehit

Yüksek anyon açığı


Asit baz denge bozukluklar
Tanı pH, pCO

Etilen glikol intoksikasyonu



Asit baz denge bozukluklar

  • Solunumun desteklenmesi pH, pCO

  • Damar yolunun açılması. Dolaşımın desteklenmesi

  • Bikarbonat tedavisi

  • Hemodiyaliz


Drar anyon a
İdrar Anyon Açığı pH, pCO

İdrar anyon açığı : Na+ + K+ - Cl-

Normal: -20 ile 0 mEq/L


Drar anyon a1
İdrar anyon açığı pH, pCO

  • Non-anyon açığı metabolik asidozlarda önemlidir.

  • Metabolik asidozda renal asidifikasyon kapasitesi bozuk değil ise NH4+ salınımı artar ve idrar anyon açığı –20 ile –50 arasında bulunur.

  • Eğer renal tubuler asidozda olduğu gibi NH4+ salınımı bozuk ise idrar anyon açığı pozitif olur.


Olgu 2
Olgu 2 pH, pCO

  • 12 aylık erkek çocuk.

  • Mitokondriyal hastalık + kalp yetersizliği + akciğer ödemi tablosunda yoğun bakıma yatırıldı.


Olgu 21

Arteryal kan gazı pH, pCO

pH :7.38

PaCO2: 59 mmHg

PaO2:90 mmHg

Na+ : 135 mEq/l

K+: 4 mEq/l

Cl-: 105mEq/l

HCO3-: 31 mEq/L

Üre: 38 mg/dl

Cr: 0.9 mg/dl

Glukoz: 98 mg/dl

Olgu 2


Kompansasyon
Kompansasyon pH, pCO

pH :7.38

PaCO2: 59 mmHg

HCO3-: 31 mEq/L

pCO2 artışı 19 mm Hg

AKUT

HCO3 değişimi= 0.1 X 19 = 1.9

KRONİK

HCO3 değişimi= 0.35 X 19 = 6.65

Tanı= kronik respiratuar asidoz


Asit baz denge bozukluklar

pH :7.38 pH, pCO

PaCO2: 59 mmHg

HCO3-: 31 mEq/L


Tedavi
Tedavi pH, pCO

  • Mekanik ventilasyon

  • Dobutamin 15µcg/kg/dak

  • Furosemid 0.1 mg/kg/saat

  • Kaptopril 3X1/4 tb


Laboratuar 19 12 2002

Arteryal kan gazı pH, pCO

pH :7.50

PaCO2: 58.9 mmHg

HCO3-: 44.9 mEq/l

PaO2:90 mmHg

Na

K

Cl

Laboratuar (19.12.2002)


Asit baz denge bozukluklar

pH :7.50 pH, pCO

PaCO2: 58.9 mmHg

HCO3-: 44.9 mEq/l


Tedavi1
Tedavi pH, pCO


Asit baz denge bozukluklar


Olgu 3
Olgu 3 pH, pCO

7.5 aylık erkek çocuk.

Şikayet: Ateş, huysuzluk, uykuya eğilim

Hikaye: 8 gün önce başlayan kusma,

5 gün önce başlayan 4-5 kez/gün ishal

1 gün önce başlayan uykuya eğilim


Olgu 31

Arteryal kan gazı pH, pCO

pH :7.07

PaCO2: 21.4 mmHg

BE: 22

Na+ : 154 mEq/l

K+: 4 mEq/l

Cl-: 135 mEq/l

HCO3-: 6 mEq/l

Üre: 92 mg/dl

Cr: 1.5 mg/dl

Glukoz: 110 mg/dl

Olgu 3


Tedavi2
Tedavi pH, pCO


Asit baz denge bozukluklar

  • Perfüzyonun düzetilmesi pH, pCO

  • Perfüzyon düzeltildikten sonra asit baz dengesini değerlendirmek

  • Bikarbonat 10 mEq/l altında ise, bikarbonat tedavisi