1 / 54

Obserwacje zmian klimatu z orbity Ziemi.

Obserwacje zmian klimatu z orbity Ziemi. Krzysztof Markowicz Instytut Geofizyki, UW e-mail: kmark@igf.fuw.edu.pl www.igf.fuw.edu.pl/meteo/stacja. Plan wykładu. Rys historyczny Wstęp do pomiarów satelitarnych Podstawowe informacje o promieniowaniu w atmosferze

favian
Download Presentation

Obserwacje zmian klimatu z orbity Ziemi.

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Obserwacje zmian klimatu z orbity Ziemi. Krzysztof Markowicz Instytut Geofizyki, UW e-mail: kmark@igf.fuw.edu.plwww.igf.fuw.edu.pl/meteo/stacja Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  2. Plan wykładu • Rys historyczny • Wstęp do pomiarów satelitarnych • Podstawowe informacje o promieniowaniu w atmosferze • Mechanizmy prowadzące do zmian klimatu (wymuszanie i odpowiedz systemu klimatycznego) • Badania i obserwacje zmian klimatycznych • Podsumowanie Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  3. Rozwój satelitarnych badań atmosfery i oceanów • 1959 satelita Exporer 7 do badania budżetu energetycznego Ziemia-Atmosfera • 1960 TIROS I – pierwszy satelita meteorologiczny wykonujący fotografie chmur • 1969 NIMBUS III – zaopatrzony w dwa spektrometry IRIS służące do wyznaczania profilu pionowych temperatury powietrza, pary wodnej, ozonu oraz w przyrząd do pomiaru promieniowania UV. Służył on do wyznaczania całkowitej zawartości ozonu w pionowej kolumnie powietrza. • 1972 NIMBUS V – zastosowano pierwsze detektory mikrofalowe do wyznaczania temperatury atmosfery oraz całkowitej zawartości pary wodnej. • 1974 SMSI – pierwszy satelita geostacjonarny używany do fotografowania chmur nad półkulą północną, jego następcy to GOES • 1977 METEOSAT I – satelita Europejskiej Agencji Przestrzeni Kosmicznej początkujący serie METEOSATOW

  4. Dlaczego pomiary satelitarne? • Jeden przyrząd na satelicie może objąć swym zasięgiem znaczą część powierzchni Ziemi oraz całą pionową kolumnę atmosfery a zatem: umożliwia monitoring zjawisk meteorologicznych i warunków atmosferycznych w dużej skali w przeciwieństwie do punktowych pomiarów naziemnych czy sondaży atmosferycznych Instytut Geofizyki UW

  5. Pomiary satelitarne – obserwacje zdalne • Obserwacje wykonywane przy użyciu przyrządów umieszczonych na orbitach dokonują pomiarów zdalnych – teledetekcyjnych (na odległość) . • Metody teledetekcyjne są jednak na ogół bardziej skomplikowane w sensie metodologicznym niż tzw. pomiary w miejscu (in-situ). • Główny problem stanowi przetwarzanie danych pomiarowych dlatego kluczową role odgrywa walidacja danych satelitarnych na podstawie obserwacji in-situ. Instytut Geofizyki UW

  6. Pasywna i aktyna teledetekcja

  7. Kilka słów o promieniowaniu elektromagnetycznym • Wszystkie ciała ( T > 0 K) promieniują energie. • Ilość energii emitowanej przez ciało jest zależna od temperatury i w przypadku tzw. ciała doskonale czarnego wynosi: Prawo Stefana-Boltzmanna F - natężenie promieniowania T - temperatura powierzchni Ziemi  - Stała Stefana Boltzmanna Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  8. Maksimum emitowanej energii przypada na tym krótsze fale im temperatura ciała jest wyższa • W przypadku powierzchni Słońca (T=5780 K) maksimum energii przypada dla długości fali 0.55 m (fale odpowiadające barwie zielonej). • W przypadku powierzchni Ziemi (T=300 K) maksimum energii przypada dla długości fali około 10 m (podczerwień poza zakresem detekcji oka ludzkiego). Tym samym Ziemia jest dla nas czarna w nocy. Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  9. Promieniowanie krótko- i długofalowe • W meteorologii wyróżniany promieniowanie krótkofalowe (słoneczne dla długości fali mniejszej od 4 m) oraz długofalowe (ziemskie) o długości fali większej od 4 m. Atmosfera jest w zasadzie przeźroczysta dla promieniowania krótkofalowego i półprzepuszczalna dla długofalowego Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  10. Prawo Lamberta-Beera • I – natężenie bezpośredniego promieniowania słonecznego po przejściu przez atmosferę • I 0– natężenie bezpośredniego promieniowania słonczego na górnej granicy atmosfery • - grubość optyczna atmosfery Instytut Geofizyki UW

  11. Transfer promieniowania w atmosferze

  12. Kolejny problem pomiarów satelitarnych – zagadnienie odwrotne • Wszystkie satelity meteorologiczne mierzą promieniowanie elektromagnetyczne wychodzące w przestrzeń kosmiczną, które podczas wędrówki oddziaływało z atmosferą oraz powierzchnią Ziemi. • Na podstawie zmian związanych z tym oddziaływaniem staramy się powiedzie „cos” o atmosferze. • Analogiczną sytuacje mamy gdy np. na podstawie śladów na śniegu chcemy powiedzieć „coś” o gatunku zwierząt. • Jest to tak zwane zagadnienie odwrotne. • W teledetekcji satelitarnej bardzo często zagadnienie to z matematycznego punktu widzenia jest źle postawione i mamy możliwe nie jedno a kilka rozwiązań. Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  13. Rozważmy ciało doskonale czarne o temperaturze T. Dokonujmy pomiaru promieniowania emitowanego przez o ciało w dowolnej odległości. Zakładamy jednak brak atmosfery miedzy detektorem a ciałem. Wyznaczenie temperatury tego ciała (zgodnie ze wzorem Plancka) wymaga pomiaru promieniowania jedynie dla pojedynczej długości fali. T

  14. TA τ T W przypadku gdy między detektorem a ciałem znajduje się izotermiczna atmosfera o temperaturze TA oraz grubości optycznej τ wówczas promieniowanie docierające do detektora zależy od 3 zmiennych (nie uwzględniając długości fali). Tak, więc musimy mierzyć promieniowanie na co najmniej 3 długościach fali aby wyznaczyć niewiadome wielkości. W atmosferze temperatura zmienia się z wysokością więc sytuacja jest znacznie bardziej skomplikowana

  15. Satelita geostacjonarny czy polarny? Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  16. Satelity polarne (np. NOAA 14,17, MODIS) umożliwiają obserwacje również w wyższych szerokościach geograficznych. Ich olbrzymia zaleta jest fakt, ze jeden satelita zdolny jest do pomiarów całej powierzchni ziemi jednak w różnych momentach czasu. Satelita wykonuje dwa przyloty nad danym rejonem w ciągu doby a zatem nie umożliwia ciągłych pomiarów jak w przypadku satelity geostacjonarnego. Instytut Geofizyki UW

  17. Satelity idealnie ale… • w danym momencie czasu nie obejmują swoim zasięgiem całej powierzchni Ziemi. • skanowanie całej Ziemi wymaga czasu w przypadku satelitów polarnych czas ten wynosi od doby do około 10 dni. • skanowanie odbywa się pod różnymi kątami co komplikuje analizę danych. • skanowanie odbywa się w różnych godzinach (problem z cyklem dobowym). Rozwiązaniem są tzw. orbity synchroniczne ze Słońcem. Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  18. A może umieszczać satelity w punkach libracyjnych? Satelita w punkcie L1 i L2 obraca się z tą samą prędkością kątową co Ziemia w ruchu orbitalnym wokół Słońca. W punkcie L1 widoczna jest dzienna a w punkcie L2 nocna cześć Ziemi. Rozmieszczenie punktów libracyjnych w układzie Ziemia-Słońce Lagrange'a. L2: 1500000 km od Ziemi Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  19. Deep Space Climate Observatory (DSCOVR) Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  20. KLIMAT monitoring zmienności wymuszanie odpowiedz konsekwencje predykcja Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  21. Składniki systemu klimatycznego Obieg węgla Obieg wody i energii połączenie chaotyczne nieliniowe Dynamika atmosfery i oceanu Reakcje chemiczne w atmosferze

  22. Bilans energetyczny a zmiany klimatu. Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  23. Odpowiedz systemu klimatycznego na zaburzenia Odpowiedź systemu klimatycznego Zewnętrzne Zaburzenie (wymuszanie) Wpływ Sprzężenie około 60%

  24. Budżet Energetyczny Ziemi

  25. Wymuszanie wewnętrzne Zmiany bilansu energii na skutek zmian albeda planetarnego i przeźroczystości atmosfery (aerozole, gazy cieplarniane, chmury) Zmiany dystrybucji południkowej energii Zmiany energii w pionowej kolumnie powietrza Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  26. Badanie budżetu promieniowania na górnej granicy atmosfery • Mają na celu oszacowania bilansu energii docierającej i opuszczającej ziemska atmosferę. Bilans decyduje bezpośrednio o zmianach klimatycznych w systemie. • Obejmują pomiary promieniowania dochodzącego od Słońca, promieniowania odbijanego przez atmosferę i powierzchnie Ziemi (albedo) oraz promieniowania długofalowego emitowanego przez atmosferę i powierzchnię Ziemi. • Idealnie do tego celu nadają się satelity meteorologiczne, którego dokonują obserwacji z góry. Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  27. Obserwacje stałej słonecznej – ilości promieniowania dochodzącego od Słońca Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  28. Zmiany stałej słonecznej w ostatnich latach Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  29. Zmiany albeda planetarnego Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  30. Zmiany bilansu promieniowania na górnej granicy atmosfery Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  31. Strumień promieniowania długofalowego na górnej granicy atmosfery w obszarze tropikalnym (20S-20N).

  32. Rola chmur • Przyczyniają się do wzrostu albeda planetarnego z 14 do 31% (średnie zachmurzenie na ziemi przekracza 60%) • Nie oznacza to jednak, że chmury chłodzą klimat. • Chmury wysokie zdecydowanie ogrzewają system klimatyczny. • Chmury niskie silnie chłodzą go. Trend zachmurzenia Lipiec Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  33. CERES całkowite wymuszanie radiacyjne chmur (Lipiec, 2000)

  34. Czy możemy wpływać na chmury? Pośredni wpływ aerozoli – ślady statków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . większe albedo Stratocumulus . . . . . . . . . . . :: . . . . . . . . . . :: . . . . :: :: . . . . . . . . . . :: . . . . . . . . . . . . . . . . :: :::: :: Większa koncentracja kropel, Mniejszy promień re :: . . Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  35. Pierwszy pośredni wpływ aerozoliChmury ‘czyste’ i ‘zanieczyszczone’ Czyste powietrze, mała ilość jąder kondensacji. Mała koncentracja. Duże rozmiary kropelek. Zanieczyszczone powietrze, duża ilość jąder kondensacji. Duża koncentracja. Małe rozmiary kropelek. Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  36. Wpływ aerozolu na klimat Efekt pośredni oddziaływanie aerozolu na własności chmur oraz ich czas życia • Efekt bezpośredni poprzez rozpraszanie i pochłanianie promieniowania słonecznego dochodzącego do powierzchni Ziemi. Aerozole chłodzą klimat!

  37. Projekt A-trainbadanie wpływu aerozolu na klimat Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  38. Topex Poseidon badania poziomu oceanu Instytut Geofizyki UW

  39. Zmiany poziomu morza Średnio (1993-2003) poziom morza podnosi się średnio (1993-2003) poziom morza podnosi się o 3.1 ± 0.7 mm/rok z czego rozszerzane termiczne to 1.6 ± 0.5 mm/rok (Raport IPCC, 2007).

  40. Pomiary pola grawitacyjnego Projekt będzie kosztował 330 M€ i pozwoli na precyzyjna obserwacje cyrkulacji w oceanach. Poprzez wykorzystanie pomiaru wysokości oceanu, pola grawitacyjnego badanie będą zmiany klimatyczne w skali całego Globu. Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  41. Wielka niewiadoma - cyrkulacja oceaniczna Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  42. Obserwacje pokrywy lodowej w Arktyce Obszary polarne podlegają szczególnie silnym zmianom klimatycznym dzięki efektowi wzmocnienia wymuszeń związanemu ze zmianami pokrycia śniegiem i lodem. Krzysztof Markowicz kmark@igf.fuw.edu.pl

  43. Półwysep Antarktyczny jest jednym z najszybciej ogrzewających się miejsc na Ziemi. Długości obserwacji meteorologicznych, obserwowane trendy temperatury [ºC/stulecie] z błędem oraz istotność trendu.

  44. Satelitarna altimetria zdaje się wskazywać, że wewnątrz Antarktydy przybyło 45 ± 7 Gt rocznie (1992-2003) śniegu i lodu. Satelita nie widział poza 81.5º S. Być może źle skorygowano różnicę gęstości śniegu i lodu (mniej więcej trzykrotną). • Nie potwierdza się hipoteza o przyrastaniu masy Wschodniej Antarktydy pod wpływem zwiększonych opadów śniegu. • Bilans masy Antarktydy wykonany metodą grawitacyjną – projekt GRACE (wskazuje na równowagę masy Wschodniej i ubytek masy Zachodniej Antarktydy (równoważny +0.4 ± 0.2 mm/rok zmianie poziomu oceanu).

  45. Przykładowe wyniki modelowania (średnia dla zestawu modeli). Rysunki przedstawiają średnią zmianę temperatury dla lat 2071-2100 w porównaniu do lat 1910-1990 dla scenariusza A2 i B2. Zwraca uwagę szczególnie duży wzrost temperatury w Arktyce, nawet o osiem stopni. Te same prognozy przewiduj znaczny wzrost opadów w Arktyce (rzędu 40%)

  46. Huragany w aspekcie globalnego ocieplenia. Całkowita moc huraganów w czasie danego roku oraz średnia całkowita moc huraganów w czasie danego roku oraz średnia temperatura obszaru ich generacji na Atlantyku (po lewej) i Pacyfiku (po prawej) silnie koreluje (odpowiednio r2=0.65 i r2=0.67).

  47. Huragany (cyklony i tajfuny) powstają na oceanie o temperaturze ponad 28 C. • Istnieje znacząca korelacja między ich sumaryczną mocą a temperaturą akwenu (szczególnie silna dla Atlantyku gdzie istnieje najdłuższa seria wiarygodnych pomiarów) • Moc huraganów nie koreluje z innymi parametrami meteorologicznymi (mimo przesłanek teoretycznych). • Obserwuje się coraz więcej silnych huraganów zamiast przewidywanej w modelach coraz większej maksymalnej prędkości wiatru. • Po rekordowym sezonie 2005 nastąpił spokojny 2006. Przyczyną zmniejszonej temperatury tropikalnego Atlantyku w 2006 roku może być El Nińo albo burze pyłowe znad Sahary

  48. Różnice wyników między pomiarami naziemnymi a satelitami - niedawno koronny argument przeciwników globalnego ocieplania. Do roku 1998 pomiary satelitarne NOAA nie potwierdzały trendu rosnącej temperatury dolnej troposfery (< 15 km). Przyczyną okazały się rosnące z czasem błędy używanej metody korekcji czujników, posługującej się różnicą pomiędzy sygnałem podczerwonym w pionie i pod kątem. Nie uwzględniono faktu, że pod wpływem oporu powietrza orbita satelity obniża się i ten sam kąt wobec pionu oznacza inną grubość optyczną atmosfery. Po korekcji tego błędu pomiary satelitarne potwierdziły rosnący trend temperatury dolnej troposfery.

  49. Rok 2004: ciągle rozbieżności dla troposfery • Dlaczego pomiary naziemne, satelitarne i z balonów meteorologicznych pokazywały różne trendy dla troposfery (góra)? Wyniki stratosferyczne zmieniały się podobnie (oziębienie spowodowane m.in. ubytkiem ozonu). • Kluczem do rozwiązania zagadki stał się błędny algorytm, w którym przy obliczaniu temperatury troposfery nie wzięto pod uwagę ochładzania się w stratosferze.

More Related