1 / 33

Podstawy racjonalnej antybiotykoterapii

Podstawy racjonalnej antybiotykoterapii. Michał Sidorowski Studenckie Koło Pediatryczne Klinika Chorób Zakaźnych i Neurologii Dziecięcej. Trochę historii….

emily
Download Presentation

Podstawy racjonalnej antybiotykoterapii

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Podstawy racjonalnej antybiotykoterapii Michał Sidorowski Studenckie Koło Pediatryczne Klinika Chorób Zakaźnych i Neurologii Dziecięcej

  2. Trochę historii… 1928 – Alexander Fleming wrócił z wakacji i zaobserwował że na płytce z S. aureus na który dostała się pleśń grzyba Penicillinumnotatum bakterie zostały zabite 1929 – publikuje swoje spostrzeżenia 1940 - Florey i Chain wyizolowali penicylinę w czystej postaci 1945 – Nobel dla Fleminga, Floreya i Chaina

  3. Czym jest racjonalna antybiotykoterapia ???

  4. Porównananie konsumpcji antybiotyków w Europie - 2005

  5. Zużycie cefalosporyn w 2004 r dark green = lowest to 14.89 DID; light green= 14.89 to 19.63 DID; yellow = 19.63 to 23.86 DID; red = 23.86 DID to highest; grey = ESAC participant for which no data are available.

  6. Oporność chromosomalna

  7. Ekspresja fenotypowa oporności na antybiotyki • Synteza enzymu : rozkładającego antybiotyk, modyfikującego antybiotyk • Zaburzenia barier przepuszczalności • Modyfikacja miejsca docelowego działania antybiotyku • Ominięcie ogniwa reakcji szlaku metabolicznego zablokowanego przez antybiotyk • Aktywne usuwanie antybiotyku z komórki bakteryjnej na zasadzie „pompy”

  8. Terapia sekwencyjna • Polega na zastąpieniu formy parenteralnej leku, formą doustną w sytuacji znacznej poprawy stanu klinicznego chorego • Pozwala na szybsze wypisanie chorego ze szpitala, co obniża koszty leczenia, a przede wszystkim zmniejsza ryzyko nadkażenia chorego oporną florą bakteryjną

  9. Przy wyborze antybiotyku do leczenia należy się kierować kilkoma kryteriami: • Znajomością farmakokinetyki i farmakodynamiki przepisywanego leku • Dostępnością biologiczną antybiotyku • Aktywnością przeciwbakteryjną • Tolerancją

  10. Znajomością farmakokinetyki i farmakodynamiki przepisywanego leku Z tym kryterium wiąże się dawkowanie leku. Preferowane są antybiotyki, które podaje się raz lub dwa razy na dobę. Leki podawane 1 lub 2 x na dobę w dużym stopniu gwarantują przestrzeganie czasu trwania terapii, a wiadomo, że jedną z istotnych przyczyn selekcji szczepów opornych jest zbyt krótki czas trwania leczenia.

  11. Dostępnością biologiczną antybiotyku Antybiotyki lepiej wchłaniane w mniejszym stopniu prowadzą do zaburzeń równowagi fizjologicznej flory przewodu pokarmowego i dróg oddechowych.

  12. Aktywnością przeciwbakteryjną Do tego celu konieczna jest znajomość spektrum przeciwbakteryjnego stosowanych preparatów i znajomość prawdopodobnych czynników etiologicznych zakażenia. Pozwoli to na zastosowanie antybiotyku o jak najwęższym spektrum, ukierunkowanym na określony patogen. Bardzo pomocna jest znajomość aktualnego stanu wrażliwości na antybiotyki szczepów powodujących zakażenia w środowisku, z którego pochodzi pacjent. Ideałem byłoby wykonanie badania mikrobiologicznego przed zaordynowaniem terapii.

  13. Tolerancją Częściej stosowane są antybiotyki powodujące jak najmniej niepożądanych objawów ubocznych. W przypadku dzieci należy zwrócić również uwagę na smak zawiesiny. Doskonałe antybiotyki o smaku nie akceptowanym przez dziecko nie są przyjmowane, zwłaszcza przez dzieci starsze.

  14. Nie tylko na receptę … • Nadużywanie antybiotyków w rolnictwie i weterynarii • W hodowli zwierząt jako stymulatory wzrostu – o 15 % lepszy przyrost • Flora towarzysząca zwierzętom jest bardzo zbliżona do ludzkiej

  15. Lekarzu !!! • Szczepienia – zaszczep się sam przeciwko grypie, pacjentom z grupy ryzyka zalecaj szczepienie p-ko grypie oraz p-ko pneumokokom • Namierz patogen – terapia empiryczna dla podejrzewanych patogenów i celowana dla znanych • Poznaj lokalny antybiogram • Pacjent z infekcją wirusową – nie bój się powiedzieć NIE • Używaj antybiotyki o wąskim spektrum działania kiedykolwiek jest to możliwe • Lecz zakażenie, nie kolonizację czy kontaminację • Znajdź i usuń przyczynę przewlekłych i nawracających zakażeń • Nie zakażaj innych – zostań w domu gdy jesteś chory, myj ręce przed i po badaniu pacjenta, używaj rękawiczek, świeć przykładem

  16. Pytań kilka . . .

  17. Na jakiej podstawie należy według aktualnych zaleceń rozpoznać i jak leczyć anginę paciorkowcową u dzieci? • Anginę paciorkowcową rozpoznajemy wstępnie na podstawie obrazu klinicznego (intensywne przekrwienie błony śluzowej gardła i migdałków, ból gardła [często utrudniający połykanie], gorączka, powiększenie i tkliwość węzłów chłonnych szyjnych, brak objawów nieżytowych [kaszel, wydzielina z nosa, zapalenie spojówek]) i cech epidemiologicznych (np. wywiad wskazujący na kontakt z chorym na potwierdzoną anginę paciorkowcową lub nosicielem paciorkowca grupy A). Jeśli obraz kliniczny wskazuje na etiologię paciorkowcową anginy, potwierdzeniem rozpoznania powinien być dodatni wynik posiewu materiału pobranego metodą wymazu z gardła lub dodatni wynik szybkiego testu antygenowego). Jeśli natomiast obraz kliniczny nie wskazuje na zapalenie paciorkowcowe, to z dużym prawdopodobieństwem można je wykluczyć bez badania mikrobiologicznego. Leczeniem z wyboru jest penicylina fenoksymetylowa (Penicylina V) podawana u dzieci co 12 lub 8 godzin (u młodzieży i dorosłych co 8 lub 6 godzin) przez 10 dni lub - w przypadku alergii nienatychmiastowej na penicyliny - cefalosporyna I generacji (np. cefadroksyl) przez 10 dni. Jeśli są małe szanse na przestrzeganie zasad leczenia przez 10 dni, to akceptowaną alternatywą jest amoksycylina podawana przez 6 dni lub cefuroksym przez 5 dni. U chorych z alergią typu natychmiastowego na beta-laktamy konieczne jest natomiast zastosowanie makrolidu (ew. klindamycyny).

  18. Czy doustne preparaty amoksycyliny należy podawać w 2 czy 3 dawkach na dobę? • Amoksycylina podawana jest 2 lub 3 razy na dobę w zależności od dawkowania leku. Antybiotyk w dawkach tradycyjnych - 45 mg/kg mc./24 h lub 75 mg/kg mc./24 h - powinien być podawany co 8 godzin, aby zapewnić właściwe parametry farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, zaś w dawce 90 mg/kg mc./24 h - co 12 godzin. Większe dawkowanie leku jest konieczne do osiągnięcia efektu terapeutycznego w świetle narastającej oporności Streptococcuspneumoniae na penicylinę, także w Polsce. Taki sposób dawkowania należy rozważyć u pacjentów wcześniej leczonych antybiotykami beta-laktamowymi

  19. Ile wynosi "megadawka" azytromycyny i jakie są wskazania do jej zastosowania? • Wskazaniem do zastosowania azytromycyny - jak i innych makrolidów- są bakteryjne zapalenia dróg oddechowych (ostre zapalenie ucha środkowego, ostre zapalenie zatok przynosowych, pozaszpitalne zapalenie płuc) u chorego z alergią natychmiastową na dowolną penicylinę lub cefalosporynę, lub nienatychmiastową na wszystkie beta-laktamy. "Megadawka" wynosi u dzieci 30 mg/kg mc. (u dorosłych 1500-2000 mg) i można ją stosować jednorazowo jako "dokładkę" do beta-laktamu w leczeniu pozaszpitalnego zapalenia płuc w przypadku braku wyraźnej poprawy po 3 dobach podawania antybiotyku beta-laktamowego.

  20. Jak długo należy leczyć antybiotykiem dzieci chore na zapalenie płuc o potwierdzonej etiologii Chlamydophilapneumoniae lub Mycoplasmapneumoniae? Czy wszystkie makrolidy i azolidy są w takiej sytuacji równie skuteczne i przydatne w praktyce? • Wszystkie makrolidy są aktywne wobec bakterii nietypowych, poszczególne antybiotyki różnią się jedynie penetracją wewnątrzkomórkową - największą charakteryzuje się azytromycyna. Czas leczenia zapalenia płuc o tej etiologii zwyczajowo wynosi 10-14 dni, ale nie przeprowadzono badań z randomizacją, których wyniki umożliwiłyby wiarygodne ustalenie optymalnego czasu terapii. Wyjątkowo dla azytromycyny leczenie trwa 5 dni - u dzieci dawka w 1. dobie wynosi 10 mg/kg mc., zaś w 4 kolejnych - 5 mg/kg mc. Częstość eradykacji patogenu w wyniku leczenia wynosi ponad 80%.

  21. Co to jest antybiotykoterapia sekwencyjna i jakie antybiotyki można tak stosować w leczeniu bakteryjnych zapaleń dróg oddechowych? • Antybiotykoterapia sekwencyjna polega na rozpoczęciu terapii antybiotykiem podawanym dożylnie (i.v.), a po poprawie stanu klinicznego zmianę leczenia na preparat podawany doustnie (p.o.). Przykłady: • - cefuroksymi.v. → aksetylcefuroksymu p.o. • - amoksycylina z klawulanianemi.v. → amoksycylina z klawulanianem p.o. • - cyprofloksacyna (ofloksacyna) i.v. → cyprofloksacyna (ofloksacyna) p.o. • - klarytromycynai.v. → klarytromycyna p.o. • - cefotaksym (ceftriakson) i.v. → amoksycylina z klawulanianem p.o. • - klindamycynai.v. → klindamycyna p.o. • - ceftazydymi.v. → cyprofloksacyna p.o.

  22. Jaką postać farmaceutyczną antybiotyków wybierać w leczeniu niemowląt do 3. miesiąca życia? Czy antybiotyk można podawać doustnie i które są najbezpieczniejsze? • Do 3. miesiąca życia zakażenia bakteryjne wymagają stosowania leków przeciwbakteryjnych pozajelitowo z powodu cięższego przebiegu, trudnego do odróżnienia od objawów zakażenia uogólnionego (bakteriemii lub sepsy) i gorszej tolerancji doustnych preparatów antybiotyków, i to nie tyle samej substancji czynnej, co innych składników tych preparatów. Wynika to z niedorozwoju "bariery pokarmowej". Do leczenia zakażeń bakteryjnych w tym wieku szczególnie nadaje się ceftriakson, który można podawać raz na dobę (także domięśniowo), co ułatwia jego stosowanie i wcześniejsze wypisanie dziecka ze szpitala.

  23. Czy brak efektu klinicznego po 2-3 dniach leczenia pozaszpitalne go zapalenia płuc u dziecka amoksycyliną w standardowej dawce jest wskazaniem do zwiększenia dawki tego leku, zmiany antybiotyku na inny czy też dodania makrolidu? • W takich przypadkach, zwłaszcza u dzieci po 4.-5. roku życia, niewątpliwie należy dodać makrolid, który zmodyfikuje korzystnie przebieg choroby, choć raczej nie poprawi radykalnie stanu chorego.

  24. Czy w Polsce są dostępne szybkie testy diagnostyczne na obecność paciorkowców grupy A (Streptococcuspyogenes) i jaka jest ich przydatność w diagnostyce anginy u dzieci? Czy ich wykonywanie w praktyce jest opłacalne i refundowane? • Są dostępne i można je również zamówić u producentów (np. BD Directigen EZ firmy Becton Dickinson). W praktyce są bardzo przydatne, bowiem w wielu przypadkach umożliwiają ustalenie rozpoznania już w gabinecie lekarza. Stosowanie tych testów jest korzystne dla społeczeństwa i systemu opieki zdrowotnej, gdyż pozwala na ograniczenie nadmiernego w Polsce stosowania antybiotyków w zapaleniach o etiologii wirusowej. Ich powszechne zastosowanie we Francji, refundowane przez Kasę Chorych, spowodowało znaczące ograniczenie zużycia antybiotyków.

  25. Bibliografia: • Zasady racjonalnej antybiotykoterapii, Służba zdrowia, nr 32-35 (3027-3030); 26 kwietnia - 7 maja 2001 - Prof. dr hab. med. Danuta Dzierżanowska, Mgr Urszula Łopaciuk • Antybiotykoterapia praktyczna, α-medicapress – prof. dr hab. med. Danuta Dzierżanowska • Racjonalna antybiotykoterapia, Medycyna Praktyczna Pediatria 2007/01 - prof. dr hab. med. Danuta Dzierżanowska, prof. dr hab. med. Andrzej Radzikowski • MJA vol. 177 – Antibioticresistance by Peter Colignon • Chorzy na antybiotyki Rozmowa z prof. Walerią Hryniewicz - Przewodnik Lekarza 10/2004

  26. Dziękuje za uwagę

More Related