reksp lur i n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Rekspölur I PowerPoint Presentation
Download Presentation
Rekspölur I

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 123

Rekspölur I - PowerPoint PPT Presentation


  • 126 Views
  • Uploaded on

Rekspölur I. Einstaklingur ... Starf ... Fjölskylda. Einstaklingurinn. Við byrjum á að skoða einstaklinginn (það er að segja þig) og þá þætti sem gerðu þig að því sem þú ert núna . Erfðir og umhverfi. Erfitt að segja hvort skipti meira máli í mótun einstaklingsins

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Rekspölur I' - duyen


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
reksp lur i

Rekspölur I

Einstaklingur ...

Starf ...

Fjölskylda...

einstaklingurinn
Einstaklingurinn
  • Við byrjum á að skoða einstaklinginn (það er að segja þig) og þá þætti sem gerðu þig að því sem þú ert núna ....

Garðar Gíslason

erf ir og umhverfi
Erfðir og umhverfi
  • Erfitt að segja hvort skipti meira máli í mótun einstaklingsins
  • Rannsóknir á eineggja tvíburum hafa ekki getað skorað afgerandi úr hvort skipti meira máli

Garðar Gíslason

sj lfsmynd
Sjálfsmynd:
  • Sú skoðun sem þú hefur á sjálfum / sjálfri þér.
  • Sjálfsmyndin mótast í samskiptum við aðra

Garðar Gíslason

pers nuleiki
Persónuleiki
  • Hugtakið persónuleiki er komið úr grísku og þýddi upphaflega gríma. Nánast útilokað að lýsa hvað persónuleiki er......
  • Hver er t.d. þinn persónuleiki? Finnst þér hann hafa breyst eitthvað í gegnum árin?

Garðar Gíslason

arfir
Þarfir ....
  • Næst skulum við skoða hvaða þarfir fólk flest hefur.
  • Nefndu nokkur dæmi um þarfir sem þú hefur.

Garðar Gíslason

arfir1
Þarfir
  • Lífsnauðsynlegar þarfir: Súrefni, næring, ást, umhyggja og samskipti við aðra.
  • Efnislegar og félagslegar þarfir: Mismunandi eftir því umhverfi sem við ölumst upp í.

Garðar Gíslason

arfir2
Þarfir
  • Gerfiþarfir: Allt sem við getum lifað án. Sumir fræðimenn telja að allar þarfir séu raunverulegar og því eigi hugtakið ekki rétt á sér.
  • Hugtakið er gagnlegt til að átta sig hvað auglýsingar í fjölmiðlum hafa búið til mikið af gerfiþörfum hjá okkur.

Garðar Gíslason

abraham maslow arfap ram dinn bls 50
Abraham Maslow Þarfapýramídinn (bls. 50)
  • Líffræðilegar þarfir.
  • Þörf fyrir öryggi.
  • Þörf fyrir félagsleg tengsl.
  • Þörf fyrir sjálfsvirðingu.
  • Þörf fyrir lífsfyllingu.

Garðar Gíslason

f lagsm tun
Félagsmótun
  • Felst í að kenna okkur að verða að nýtum samfélagsþegnum í því samfélagi sem við ölumst upp í.

Garðar Gíslason

f lagsm tun1
Félagsmótun

Félagsmótun er ævilangt ferli og skiptist í:

  • Frummótun: Undirstöðureglur samfélagsins. Fjölsyldan kemur mest að þessu ferli.
  • Síðmótun: Viðbótarreglur sem tengjast þeim hópum sem við umgöngumst. Dæmi: Skólinn, vinnan, félagar, íþróttafélög, stjórnmálaflokkar, trúfélög og fjölmiðlar.

Garðar Gíslason

f lagsm tun er mismunandi eftir
Félagsmótun er mismunandi eftir
  • búsetu; þéttbýli, dreifbýli, landi
  • kyni
  • aldri
  • tíma
  • systkinaröð og mörgu fleiru

Garðar Gíslason

helstu f lagsm tunara ilar
Helstu félagsmótunaraðilar
  • Fjölskyldan
  • Skólinn
  • Félagarnir
  • Fjölmiðlar
  • Aðrir (íþróttafélög, trúarhópar, stjórnmálaflokkar og fleiri)

Garðar Gíslason

f lagsm tun fj lskyldan
Félagsmótun - fjölskyldan
  • Fjölskyldan er mikilvægasti félagsmótunaraðilinn. Hún leggur grunn að öryggiskennd og sjálfstrausti barnsins.
  • Foreldrar oftast fyrirmyndir barnanna

Garðar Gíslason

f lagsm tun fj lskyldan1
Félagsmótun - fjölskyldan
  • Uppeldisaðferðirnar misjafnar eftir fjölskyldum – en eitt er þeim öllum sameiginlegt (hvar sem er í heiminum), og það er að strákar og stelpur hljóta mismunandi félagsmótun.

Garðar Gíslason

f lagsm tun sk linn
Félagsmótun - skólinn
  • Á að meðhöndla alla eins
  • Miðlar hugmyndum, gildum, færni og þekkingu
  • Flokkar nemendur niður (einkunnargjafir).

Garðar Gíslason

f lagsm tun sk linn1
Félagsmótun – skólinn
  • Í Grikklandi til forna var litið á menntun sem tómstundir. Skhole þýddi frítími – hefur þetta viðhorf breyst eitthvað síðastliðin 2000 ár?

Garðar Gíslason

f lagsm tun sk linn2
Félagsmótun - skólinn
  • Dulda námskráin: Ýmsar óskráðar reglur skólans. Mikilvægar í félagsmótuninni og eru dæmi um óformleg viðmið (t.d. að sitja kyrr og vera kurteis í tímum).

Garðar Gíslason

f lagsm tun f lagarnir
Félagsmótun - félagarnir
  • Mjög mikilvægur hópur á unglingsárunum.
  • Í vinahópnum prófar og kynnist unglingurinn mismunandi hliðum af sér við ólíkar aðstæður. Reynsla hópsins verður að sameiginlegri reynslu.

Garðar Gíslason

f lagsm tun f lagarnir1
Félagsmótun - félagarnir
  • Sérstakar reglur, skoðanir og hegðun tíðkast innan vinahópsins – og þær eru oft í andstöðu við ríkjandi reglur/ skoðanir (þeirra fullorðnu).

Garðar Gíslason

vin ttan
Vináttan
  • Hér verður þú að þekkja muninn á vináttusamböndum stráka annars vegar og stelpna hins vegar (á unglingsárunum).
  • Margir unglingar átta sig ekki á eðli vináttunnar – og setja jafnaðarmerki á milli vinsælda og fjölda vina sem þeir eiga. Fjöldi vina segir lítið til um gæði vináttunnar.

Garðar Gíslason

vin ttan1
Vináttan
  • Erlendar rannsóknir benda til að um 20 unglinga eigi enga vini. Hlutfallið er mjög líklega það sama hér.

Garðar Gíslason

unglingavandam l
Unglingavandamál
  • Þeir sem eru að alast upp í dag mæta allt öðrum vandamálum en eldri kynslóðir

Garðar Gíslason

unglingavandam l1
Unglingavandamál
  • Lengri skólaganga
  • Vaxandi atvinnuleysi
  • Minni tengsl við fullorðna

Garðar Gíslason

unglingavandam l2
Unglingavandamál
  • Upplausn félagslegra tengsla, t.d. vegna skilnaðar foreldra eða uppreysnar unglingsins
  • Mikil aukning á tíðni sjálfsvíga

Garðar Gíslason

sj lfsv g
Sjálfsvíg
  • Önnur algengasta dánarorsök stráka á aldrinum 15-24

Garðar Gíslason

sj lfsv g1
Sjálfsvíg
  • Sjálfsvígstilraunir algengari meðal kvenna en karla. Aðferðirnar sem karlar nota eru grófari og því tekst tilraunin mun oftar hjá þeim
  • Miklar sveiflur í sjálfsvígum á milli ára

Garðar Gíslason

f lagsm tun fj lmi lar
Félagsmótun - fjölmiðlar
  • Fjölmiðlar verða sífellt mikilvægari varðandi félagsmótun.

Garðar Gíslason

helstu einkenni fj lmi la
Helstu einkenni fjölmiðla
  • Ná til mjög stórs hóps fólks
  • Dreifing boðskapar gengur mjög hratt fyrir sig
  • Sendendur og mótttakendur fjölmiðlaefnis þekkja ekki hvorn annan. Einstefnumiðlun.

Garðar Gíslason

helstu fj lmi lar
Helstu fjölmiðlar
  • Sjónvarp
  • Myndbönd
  • Útvarp
  • Dagblöð, tímarit
  • Kvikmyndir
  • Bækur
  • Geisladiskar og fleira

Garðar Gíslason

neti hefur s rst u me al fj lmi la
Netið hefur sérstöðu meðal fjölmiðla:
  • Sendendur og mótttakendur efnisins oft í nánu sambandi hvor við annan
  • Tvístefnumiðlun – boðin ganga í báðar áttir

Garðar Gíslason

hrif fj lmi la
Áhrif fjölmiðla
  • Greint á milli skammtíma – og langtímaáhrifa fjölmiðla.

Garðar Gíslason

vi mi og gildi
Viðmið og gildi
  • Viðmið eru sérstakar skráðar og óskráðar reglur sem segja okkur hvernig við eigum að haga okkur við mismunandi aðstæður.

Garðar Gíslason

vi mi og gildi1
Viðmið og gildi
  • Gildi eru hugmyndir um hvað sé gott, rétt og æskilegt.
  • Munurinn á gildum og viðmiðum: Gildi eru hugmyndir en viðmið eru reglur.

Garðar Gíslason

vi mi
Viðmið
  • Formleg viðmið: Skáðar reglur. Dæmi: Íslensk lög, boðorðin tíu eða skólareglur.

Garðar Gíslason

vi mi1
Viðmið
  • Óformleg viðmið: Óskráðar reglur. Dæmi: Þegjandi samkomulag um hvernig á að koma fram við mismunandi aðstæður. T.d. vinátta, borðsiðir, klæðaburður, framkoma o.fl.

Garðar Gíslason

f lagslegt taumhald
Félagslegt taumhald
  • Þær aðferðir sem samfélagið beitir þig svo þú farir eftir formlegu eða óformlegu viðmiðunum.

Garðar Gíslason

f lagslegt taumhald1
Félagslegt taumhald
  • Dulið félagslegt taumhald: Þú stelur ekki verðmætum annarra þó svo að enginn sé nálægur.
  • Sýnilegt félagslegt taumhald: Þér er hrósað fyrir að ná góðum árangri á prófi.

Garðar Gíslason

f lagslegt taumhald2
Félagslegt taumhald
  • Umbun (jákvætt):
    • Formlegt taumhald: Góðar einkunnir, verðlaun og stöðuhækkun.
    • Óformlegt taumhald: Hrós, klapp á öxlina og hvatning.

Garðar Gíslason

f lagslegt taumhald3
Félagslegt taumhald
  • Viðgjöld (neikvætt):
    • Formlegt taumhald: Refsing, sektir og fangelsun.
    • Óformlegt taumhald: Athugasemdir, háðsglósur og stimplun.

Garðar Gíslason

fr vik
Frávik
  • Frávik eru brot á viðmiðum samfélagsins. Þau eru breytileg eftir stað og tíma. Fólk brýtur af sér vegna vankunnáttu eða vegna þess að það er ósammála viðmiðunum.

Garðar Gíslason

fr vik1
Frávik
  • Alvarlegast gerð frávika eru afbrot.
  • Dulin frávik: Þú segist ekki stela en gerir það samt.
  • Sýnileg frávik: Þú klæðir þig öðruvísi en allir aðrir.

Garðar Gíslason

sta a og hlutverk
Staða og hlutverk
  • Staða einstaklings segir til um hver hann er, hvar hann er og hvaða hópi hann tilheyrir. Dæmi: Nemandi.

Garðar Gíslason

sta a og hlutverk1
Staða og hlutverk
  • Hverri stöðu fylgja nokkur hlutverk sem segja til um hvers fólk væntir af þeim sem hefur stöðuna. Dæmi: Góður eða slæmur nemandi.
  • Staða og hlutverk eru því nátengd.

Garðar Gíslason

st ur
Stöður
  • Áskipaðar stöður: Þær stöður sem þú fæðist inn í og getur yfirleitt ekki breytt. Dæmi: Kyn, aldur og ætt.

Garðar Gíslason

st ur1
Stöður
  • Áunnar stöður: Þær stöður sem þú getur valið þér, t.d. vegna menntunar eða hæfileika. Dæmi: Nemandi, kennari, íþróttahetja.
  • Hverri stöðu fylgja ákveðin viðmið og þær njóta mismikillar virðingar.

Garðar Gíslason

hlutverk
Hlutverk
  • Hlutverkaspenna: Þegar við reynum að leika tvö eða fleiri hlutverk í einu, sem passa ekki saman, getur myndast spenna milli hlutverkanna.

Garðar Gíslason

kynhlutverk
Kynhlutverk
  • Kynhlutverk: Allar væntingar sem gerðar eru til einstaklings út frá kyni. Þessar væntingar eru að mestu leiti félagslega ákvarðaðar en ekki líffræðilega.

Garðar Gíslason

kynhlutverk1
Kynhlutverk
  • Væntingar til karla: Athafnasamir, líkamlega sterkir, ágengir og harðir af sér.
  • Væntingar til kvenna: Hlédrægar, lítillátar, sýni aðlögunarhæfni og séu auðmjúkar.

Garðar Gíslason

kynhlutverk2
Kynhlutverk
  • Kynhlutverk endurspegla starfs- og námsval einstaklinga í samfélaginu.

Garðar Gíslason

kaflaskil
Kaflaskil
  • Nú er komið að því að skoða nánar einstaklinginn – og mótun hans....

Garðar Gíslason

einstaklingurinn1
Einstaklingurinn
  • Þótt margt sé líkt með fólki er líka hægt að segja að hver og einn sé sérstakur og ólíkur öllum öðrum.

Garðar Gíslason

einstaklingurinn2
Einstaklingurinn
  • Samt ertu líkur öðrum. Einstaklingar með svipaðan félagslegan bakgrunn eiga eitthvað sameiginlegt sem aðrir hafa ekki.
  • En ... hvað er félagslegur bakgrunnur?

Garðar Gíslason

einstaklingurinn3
Einstaklingurinn
  • Félagslegur bakgrunnur þinn mótast af umhverfinu, því sem umlykur þig. Til umhverfisins telst til dæmis móðurmál, menning, menntun, starf, búseta og ótal margt fleira...

Garðar Gíslason

einstaklingurinn4
Fólk sem hefur alist upp í sama landi er mótað af þeirri reynslu og það er einmitt sú reynsla sem gerir það ólíkt fólki frá öðrum löndum.Einstaklingurinn

Garðar Gíslason

einstaklingurinn5
Einstaklingurinn
  • Þegar bekkjarfélagar sem hafa ekki sést í 20-30 ár hittast aftur, finnst þeim þeir eiga marg sameiginlegt.
  • Ástæðan er ......

Garðar Gíslason

einstaklingurinn6
Einstaklingurinn
  • Að þeir hafa upplifað aðstæður og atburði saman sem aðrir hafa ekki.

Garðar Gíslason

einstaklingurinn7
Einstaklingurinn

Garðar Gíslason

einstaklingurinn8
Einstaklingurinn –
  • Hver ertu þá? Hvernig persóna ertu? Hvaða hugmyndir hefur þú um þig?
  • Skrifaðu stutta lýsingu á sjálfum/sjálfri þér (kynningu)....

Garðar Gíslason

einstaklingurinn9
Einstaklingurinn
  • Við erum enn að velta fyrir okkur spurningunni af hverju þú ert eins og þú ert.

Garðar Gíslason

einstaklingurinn10
Einstaklingurinn
  • Fjölmargir þættir eins og erfðir, greind, heilsufar, menntun, efnahagur, búseta og margt fleira móta þig.
  • Fátt hefur þó jafn mikil áhrif á mótun okkar og þau mannlegu samskipti sem við eigum við aðra – sérstaklega á æskuárunum.

Garðar Gíslason

hrif fj lskylduger ar og systkina m tun na sem einstaklings
Áhrif fjölskyldugerðar og systkina á mótun þína sem einstaklings
  • Þegar við höldum á nýfæddu barni getur okkur fundist það eins og óskrifað blað. Augu þess eru að sjá umheiminn í fyrsta sinn, hendurnar hafa aldrei haldið á neinu og litlu mjúku iljarnar hafa ekki snert jörðina. Barnið er þó alls ekki eins og óforrituð tölva.

Garðar Gíslason

hrif fj lskylduger ar og systkina m tun na sem einstaklings1
Áhrif fjölskyldugerðar og systkina á mótun þína sem einstaklings
  • Það kom í heiminn með ákveðin grunnforrit í genunum. Eiginleikar forritsins koma bara ekki í ljós alveg strax. Ekki er þó allt meðfætt. Persónueinkenni okkar mótast einnig töluvert af aðbúnaði í æsku og því fólki sem við höfum mest samskipti við fyrstu tvo áratugi lífsins.

Garðar Gíslason

slide64
Áhrif
  • Í gegnum tíðina hafa ótal kenningar verið settar fram um hvað mótar fólk og hvernig þau áhrif koma helst fram. En þetta er ekki einfalt mál.

Garðar Gíslason

slide65
Áhrif
  • Hver einasti einstaklingur er sérstakur og mannskepnan er gífurlega flókið fyrirbæri, svo ekki sé meira sagt.

Garðar Gíslason

slide66
Áhrif
  • Þess vegna er vonlaust að sanna með óyggjandi hætti hvers vegna Jón er eins og hann er og hvað hefði þurft að koma til svo hann yrði öðru vísi.

Garðar Gíslason

slide67
Áhrif
  • Það getur hins vegar verið bráðskemmtilegt að velta þessu fyrir sér og koma með getgátur.

Garðar Gíslason

slide68
Áhrif
  • Eitt af því sem gaman er að skoða er fjölskyldumynstrið sem við ólumst upp við og staðsetningu okkar í þeirri flóru sem nú á tímum getur verið ansi fjölskrúðug. Það verður síalgengara að börn alist ekki upp hjá báðum blóðforeldrum sínum heldur eignist stjúpforeldra og hálfsystkini með tilheyrandi tilfinningaflækjum. Könnum málið nánar.

Garðar Gíslason

st r e a l til fj lskylda
Stór eða lítil fjölskylda
  • Ein af þeim kenningum sem settar hafa verið fram varðandi fjölskyldustærð er á þá leið að börn sem alast upp í stórum systkinahópi finni til meira öryggis og séu sáttari við sjálf sig en börn úr litlum fjölskyldum. Þetta er sagt valda því að þau finni síður til kvíða og séu óhræddari við að taka áhættu síðar í lífinu.

Garðar Gíslason

st r e a l til fj lskylda1
Stór eða lítil fjölskylda
  • Ein af þeim kenningum sem settar hafa verið fram varðandi fjölskyldustærð er á þá leið að börn sem alast upp í stórum systkinahópi finni til meira öryggis og séu sáttari við sjálf sig en börn úr litlum fjölskyldum.

Garðar Gíslason

st r e a l til fj lskylda2
Stór eða lítil fjölskylda
  • Þetta er sagt valda því að þau finni síður til kvíða og séu óhræddari við að taka áhættu síðar í lífinu.

Garðar Gíslason

st r e a l til fj lskylda3
Stór eða lítil fjölskylda
  • Þótt systkini geti rifist eins og hundar og kettir standa þau yfirleitt saman gegn utanaðkomandi ógnum. Börn sem eiga mörg systkini eiga þannig marga bakhjarla og eru með traust ,,öryggisnet". Hins vegar má ekki gleyma því að aukinn fjöldi systkina hefur í för með sér aukna samkeppni um athygli (og jafnvel ást!) pabba og mömmu - og það getur haft mótandi áhrif á sálirnar.

Garðar Gíslason

st r e a l til fj lskylda4
Stór eða lítil fjölskylda
  • Oft eru líka tengsl á milli efnahags og fjölskyldustærðar. Þumalputtareglan er sú að því fleiri sem börnin eru þeim mun meiri séu fjárhagsörðuleikarnir. Það kostar sitt að borga fyrir íþróttanámskeið, tónlistarkennslu, ferðalög, fatnað og fleira fyrir stóran hóp barna.

Garðar Gíslason

st r e a l til fj lskylda5
Stór eða lítil fjölskylda
  • Þeir sem alast upp í stórum systkinahóp geta þess vegna verið talsvert mótaðir af því að hafa ekki fengið jafn mikið af lífsins gæðum og krakkar úr minni fjölskyldum. Sumum er það til dæmis sérstakt kappsmál að láta börnin sín aldrei ganga í fatnaði af öðrum af því að þeir þurftu sjálfir að nota föt, gúmmístígvél og strigaskó af eldri systkinum.

Garðar Gíslason

st r e a l til fj lskylda6
Stór eða lítil fjölskylda
  • Í stórum fjölskyldum fær hver og einn líka minna pláss - ekki bara varðandi tíma og athygli foreldranna heldur einnig í bókstaflegri merkingu. Það er ekki sjálfgefið að hver og einn hafi herbergi út af fyrir sig.

Garðar Gíslason

st r e a l til fj lskylda7
Stór eða lítil fjölskylda
  • Þar af leiðandi geta börn frá þannig heimilum haft mikla þörf fyrir að eignast sinn eigin ,,helgidóm“sem þau geti haft í næði. Það getur meðal annars komið fram í því að þau flytji fyrr að heiman en jafnaldrar þeirra úr fámennari fjölskyldum.

Garðar Gíslason

foreldrar og stj pforeldrar
Foreldrar og stjúpforeldrar
  • Það gefur væntanlega augaleið að samband foreldranna hefur talsverð áhrif á börnin. Ef foreldrarnir lifa í sátt og samlyndi og sýna hvort öðru ást og virðingu fara börnin út í lífið með það veganesti að þannig eigi samskipti fólks að vera. Þau leita þá uppi einstaklinga sem þau geta verið í slíkum samskiptum við og sætta sig síður við að vera í „óheilbrigðum“ samböndum.

Garðar Gíslason

foreldrar og stj pforeldrar1
Foreldrar og stjúpforeldrar
  • Börn sem alast upp við heimilisofbeldi bera þess yfirleitt einhver merki um lengri eða skemmri tíma. Sagt hefur verið að stelpur sem sjá mæður sínar beittar ofbeldi geti orðið þjakaðar af vanmetakennd og geti átt erfitt með að standa á rétti sínum sem fullorðnar manneskjur.

Garðar Gíslason

foreldrar og stj pforeldrar2
Foreldrar og stjúpforeldrar
  • Því miður vill stundum brenna við að drengir sem urðu vitni að ofbeldi (eða fórnarlömb ofbeldis) láti sjálfir hnefann tala þegar þeir eru komnir á fullorðinsár.

Garðar Gíslason

foreldrar og stj pforeldrar3
Foreldrar og stjúpforeldrar
  • Börn einstæðra foreldra eru svo kapítuli út af fyrir sig. Ef þau alast til dæmis upp hjá móður sinni venjast þau því að þurfa ekki að keppa við pabba um athygli mömmu. Það styrkir þau að mörgu leyti, enda líkar flestum börnum við að fá óskipta athygli.

Garðar Gíslason

foreldrar og stj pforeldrar4
Foreldrar og stjúpforeldrar
  • Þetta getur hins vegar gert það að verkum að börnunum finnist þau miðdepill alheimsins. Sum þeirra verða mjög háð foreldrinu, sem ól þau upp, og það getur lengt talsvert dvölina á „Hótel mömmu“.

Garðar Gíslason

foreldrar og stj pforeldrar5
Foreldrar og stjúpforeldrar
  • Ef stjúpforeldri kemur inn á heimilið getur það valdið sárri afbrýðisemi hjá ungum börnum - og jafnvel orðið til þess að þau fjarlægist blóðforeldri sitt. Stundum verða viðbrögðin önnur ef börnin eru orðin örlítið stálpaðri. Þá er hugsanlegt að þau reyni að keppa við blóðforeldrið um hylli stjúpforeldrisins.

Garðar Gíslason

foreldrar og stj pforeldrar6
Foreldrar og stjúpforeldrar
  • Því er haldið fram að drengir undir átta ára aldri eigi auðvelt með að aðlagast tilkomu stjúpföður. Það sé hins vegar mun erfiðara fyrir drengi á unglingsaldri að kyngja því að mamma eignist nýjan lífsförunaut. En auðvita er þetta ekki algilt. Samskiptin breytast og þróast á ýmsan máta eftir því sem árin líða.

Garðar Gíslason

foreldrar og stj pforeldrar7
Foreldrar og stjúpforeldrar
  • Oft flækir það málið að stjúpforeldrarnir mæta ekki endilega einir til leiks heldur með börn úr fyrri samböndum. Síðan fæðast kannski hálfsystkini í heiminn og þá verður mynstrið: Börnin mín, börnin þín og börnin okkar beggja!

Garðar Gíslason

foreldrar og stj pforeldrar8
Foreldrar og stjúpforeldrar
  • Það er ekki sjálfgefið að þetta hafi vandamál í för með sér ef fullorðna fólkið vandar sig. Í flestum tilfellum má þó eflaust búast við einhverjum erfiðum tímabilum í fjölskyldum sem eru svona samsettar - til dæmis varðandi það hvar börn stjúpforeldrisins eigi að sofa þegar þau koma í heimsókn og fleira í þeim dúr.

Garðar Gíslason

stelpur og str kar
Stelpur og strákar
  • Kyn barna í systkinahópi getur haft talsverð áhrif á samskiptin og mótunina á æskuárunum. Rannsóknir hafa til dæmis sýnt að ef stelpa er frumburður verður hún afbrýðisamari ef barn númer tvö er strákur en ef það reynist önnur stelpa.

Garðar Gíslason

stelpur og str kar1
Stelpur og strákar
  • Ástæðan er talin vera sú að mæður veiti öðru barni sýnu meiri athygli ef það er ekki af sama kyni og fyrsta barnið. Af einhverjum ástæðum verða karlkyns frumburðir þó ekki afbrýðissamari í garð systra en bræðra.

Garðar Gíslason

stelpur og str kar2
Stelpur og strákar
  • Ef hjón eiga þrjár dætur er ekki ósennilegt að systirin í miðið geri dálitla uppreisn gegn ,,stelpulegu“ hlutskipti, hafi lítinn áhuga á að punta sig og vilji helst vera í fótbolta með strákunum.

Garðar Gíslason

stelpur og str kar3
Stelpur og strákar
  • Þessu er þveröfugt farið með stelpur sem eiga eldri og yngri bræður. Þær geta einmitt lagt mikið upp úr kvenleika sínum og helst viljað ganga í ballkjólum alla daga vikunnar.

Garðar Gíslason

stelpur og str kar4
Stelpur og strákar
  • Stelpa sem á eldri systur og yngri bróður myndar oft eins konar bandalag með systur sinni gegn bróðurnum. Þegar hún vex úr grasi er þess vegna hugsanlegt að hún eigi auðveldara með að umgangast konur en karla. Svo segja að minnsta kosti sumir sérfræðingar sem hafa kynnt sér málið.

Garðar Gíslason

stelpur og str kar5
Stelpur og strákar
  • Vísindamenn halda því líka fram að (sem margir þekkja af eigin raun!) að sambönd mæðra og dætra verður nánara með tímanum en drengir fjarlægist mæður sínar smám saman um leið og samband þeirra við feðurna styrkist.

Garðar Gíslason

pabbastelpur og m mmustr kar
Pabbastelpur og mömmustrákar
  • Ýmsar rannsóknir hafa verið gerðar á áhrifum foreldra á börn sín eftir kyni barnanna. Niðurstöðurnar hafa meðal annars leitt í ljós að drengir, sem eru aldir upp hjá einstæðum mæðrum, eru lélegri í stærðfræði en eiga auðveldara með tjáskipti en drengir sem alast upp hjá báðum foreldrum eða aðeins hjá föðurnum.

Garðar Gíslason

pabbastelpur og m mmustr kar1
Pabbastelpur og mömmustrákar
  • Ýmsar rannsóknir hafa verið gerðar á áhrifum foreldra á börn sín eftir kyni barnanna. Niðurstöðurnar hafa meðal annars leitt í ljós að drengir, sem eru aldir upp hjá einstæðum mæðrum, eru lélegri í stærðfræði en eiga auðveldara með tjáskipti en drengir sem alast upp hjá báðum foreldrum eða aðeins hjá föðurnum.

Garðar Gíslason

pabbastelpur og m mmustr kar2
Pabbastelpur og mömmustrákar
  • Sömuleiðis eru stelpur, sem eru mjög hændar að feðrum sínum, duglegri í stærðfræði en stelpur sem eiga meiri samskipti við mæður sínar.

Garðar Gíslason

pabbastelpur og m mmustr kar3
Pabbastelpur og mömmustrákar
  • Allt á þetta víst rætur að rekja til þess hvað kynin eru ólík og hafa þar með ólík áhrif á afkvæmin. Börn sem eru mun tengdari mæðrum sínum en feðrum verða fær í mannlegum samskiptum. Börn sem eru tengdari feðrum sínum leggja hins vegar meira upp úr gjörðum en orðum.

Garðar Gíslason

pabbastelpur og m mmustr kar4
Pabbastelpur og mömmustrákar
  • Í ljós hefur komið að nýbakaður faðir hefur lengri viðdvöl á fæðingardeildinni ef hann hefur eignast son en dóttur. Þessi munur á áhuga feðra á börnum sínum heldur áfram eftir að heim er komið og með hverju árinu sem líður.

Garðar Gíslason

pabbastelpur og m mmustr kar5
Pabbastelpur og mömmustrákar
  • Margar undantekningar eru frá þessari reglu og má þar nefna Margareth Thatcher, fyrrum forsætisráðherra Breta.

Garðar Gíslason

pabbastelpur og m mmustr kar6
Pabbastelpur og mömmustrákar
  • Hún var mikil pabbastelpa og sagt er að það hafi gert hana sjálfsörugga. Sjálfsagt hafa erfðir og annað þó einnig sitt að segja.

Garðar Gíslason

pabbastelpur og m mmustr kar7
Pabbastelpur og mömmustrákar
  • Þess má geta að mæður virðast ekki veita börnum sínum mismikla athygli eftir því af hvoru kyni þau eru. En lítum nú á hvað það segir okkur um hvar við erum í systkinaröðinni.

Garðar Gíslason

frumbur urinn
Frumburðurinn
  • Frumburðurinn er yfirleitt sjálfsöruggur og kannski dálítið stjórnsamur, enda má segja að hann hafi verið forystusauðurinn í systkinahópnum. Hann er metnaðargjarn - kannski vegna þess að honum líkaði vel að vera miðdepill athyglinnar í fjölskyldunni þar til yngri systkini bættust við.

Garðar Gíslason

frumbur urinn1
Frumburðurinn
  • Þetta er sjálfstæður einstaklingur sem á gott með að tjá sig, meðal annars vegna þess að foreldrarnir höfðu meiri tíma til að sinna honum en yngri börnum.

Garðar Gíslason

frumbur urinn2
Frumburðurinn
  • Frumburðurinn getur verið íhaldssamur þótt hann hafi ef til vill farið í gengum ákveðið uppreisnarskeið á unglingsaldri. Eftir það róast hann til muna - jafnvel svo mikið að hann getur orðið hálfgerður siðameistari og predikari í fjölskyldunni.

Garðar Gíslason

frumbur urinn3
Frumburðurinn
  • Ef systkinahópurinn er stór er þetta afar ábyrgur einstaklingur því hann hefur þurft að axla töluverða ábyrgð á yngri krökkunum. Þess vegna er ekki ósennilegt að hann hafi mikla leiðtogahæfileika. Hins vegar hefur þetta einnig gert hann alvörugefinn.

Garðar Gíslason

frumbur urinn4
Frumburðurinn
  • Frumburðurinn hefur meiri áhuga á hugmyndum en fólki. Heimsmynd hans hrundi þegar yngri systkini stálu sviðsljósinu og það kenndi honum að vera ekki um of háður velþóknun eða samþykki annarra varðandi alla hluti.

Garðar Gíslason

frumbur urinn5
Frumburðurinn
  • Það er óskemmtilegt að eiga í útistöðum við þennan einstakling. Hann getur verið frekur og beitt lúalegum brögðum til þess að fá sínu framgengt.

Garðar Gíslason

frumbur urinn6
Frumburðurinn
  • Ef mörg ár liðu þar til barn númer tvö kom til skjalanna hefur frumburðurinn hugsanlega tilhneigingu til þess að fá kvíðaköst.

Garðar Gíslason

mi barni
Miðbarnið
  • Miðbarnið er sjálfstætt vegna þess að það hafði hvorki stöðu þess elsta né athyglina sem yngsta barnið fékk. Það lærir þess vegna að treysta á sjálft sig og leita stuðnings út fyrir veggi heimilisins. Af sömu ástæðu hefur það líka mikið keppnisskap og finnst gaman að fást við ögrandi aðstæður.

Garðar Gíslason

mi barni1
Miðbarnið
  • Samt er miðjubarnið einkar samvinnuþýtt, enda vant samningaviðræðum við foreldra og systkini. Það veit að nauðsynlegt er að koma til móts við annað fólk og finna málamiðlanir. Þessir eiginleikar koma sér mjög vel þegar viðkomandi verður foreldri.

Garðar Gíslason

mi barni2
Miðbarnið
  • Miðbarnið er félagslynt og þægilegt í umgengni því það lærði að leika sér jafnt við eldri sem yngri börn. Hins vegar er það stundum einmana. Stundum fannst því nefnilega eins og það væri svolítið eitt á báti.

Garðar Gíslason

mi barni3
Miðbarnið
  • Miðbarnið getur einnig skort sjálfstraust og það getur reynt að nota fýluköst sem stjórntæki.

Garðar Gíslason

yngsta barni
Yngsta barnið
  • Yngsta barnið er afslappað og frjálslynt. Trúlega var meira látið eftir því en eldri systkinunum og fyrst það hafði mikið frelsi finnst því sjálfsagt að aðrir hafi það líka.

Garðar Gíslason

yngsta barni1
Yngsta barnið
  • Þetta er bráðskemmtilegur einstaklingur sem nýtur þess að daðra og á auðvelt með að vefja fólki um fingur sér. Að öllum líkindum býr hann yfir talsverðri sköpunargáfu.

Garðar Gíslason

yngsta barni2
Yngsta barnið
  • Yngsta barnið stendur sig vel þegar erfiðleikar bjáta á, enda vant því að geta treyst á stuðning annarra í mótbyr.

Garðar Gíslason

yngsta barni3
Yngsta barnið
  • Stundum reynir þessi einstaklingur að koma sér hjá því að taka afstöðu og hann á það til að kenna öðrum um fremur en að leita orsaka vandamála hjá sjálfum sér.

Garðar Gíslason

yngsta barni4
Yngsta barnið
  • Hann er nefnilega ekki eins vanur að bera ábyrgð og eldri systkini. Þetta getur líka valdið því að hann verður of háður öðrum og vill láta annað fólk bjarga sér fremur en að gera eitthvað sjálfur.

Garðar Gíslason

yngsta barni5
Yngsta barnið
  • Yfirleitt skortir yngsta barnið í fjölskyldunni ekki athygli - og þörfin fyrir hana fylgir því fram undir fullorðinsár. Þetta getur meira að segja valdið því að þessir einstaklingar bíða lengi með að eignast börn vegna þess að þau myndu ræna þá athygli.

Garðar Gíslason

einkabarni
Einkabarnið
  • Einkabarnið er sjálfstætt og vill oft fá að vera í ró og næði, eins og í æsku. Það er stundum svo sjálfu sér nægt að það verður galli fremur en kostur.

Garðar Gíslason

einkabarni1
Einkabarnið
  • Þetta er afar ábyrgur einstaklingur sem reynir að valda fólki ekki vonbrigðum, enda vanur því að við hann séu bundnar miklar væntingar. Hann er vel skipulagður og stendur við gefin loforð.

Garðar Gíslason

einkabarni2
Einkabarnið
  • Einkabarnið er skapandi og á auðvelt með að hafa frumkvæði. Í æsku varð það jú sjálft að brydda upp á ýmsu til að láta sér ekki leiðast. Þegar þessi einstaklingur eignast sjálfur barn verður hann einstaklega gott foreldri - þótt alvaran geti verið fullráðandi.

Garðar Gíslason

einkabarni3
Einkabarnið
  • Þrátt fyrir að einkabarnið þrái oft félagsskap er það líka einfari sem á erfitt með að tjá öðrum tilfinningar sínar og hleypa fólki of nálægt sér.

Garðar Gíslason

einkabarni4
Einkabarnið
  • Einkabarnið er líka mjög viðkvæmt fyrir gagnrýni af því að það vandist ekki ágreiningi innan systkinahóps þar sem viðkomandi eru kannski óvinir í dag en verða aftur vinir á morgun.

Garðar Gíslason

einkabarni5
Einkabarnið
  • Reyndar getur einkabarnið verið dálítið hrætt við tilfinningar, hvaða nafni sem þær nefnast, svo það forðast deilur í lengstu lög.

Garðar Gíslason

h r l kur eim hluta sem fjalla i um f lagsm tun einstaklinginn og sitthva anna eim d r

Hér lýkur þeim hluta sem fjallaði um félagsmótun, einstaklinginn og sitthvað annað í þeim dúr.