yrd do dr hakan zveri ac badem niversitesi t p fak ltesi roloji anabilim dal n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
AZOSPERMİK İNFERTİL ERKEKTE GENETİK TESTLERDE YENİLİKLER PowerPoint Presentation
Download Presentation
AZOSPERMİK İNFERTİL ERKEKTE GENETİK TESTLERDE YENİLİKLER

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 41

AZOSPERMİK İNFERTİL ERKEKTE GENETİK TESTLERDE YENİLİKLER - PowerPoint PPT Presentation


  • 352 Views
  • Uploaded on

Yrd.Doç.Dr.Hakan Özveri Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı. AZOSPERMİK İNFERTİL ERKEKTE GENETİK TESTLERDE YENİLİKLER. Genetikte Yaşanan Gelişmeler. “ERA of GENOMICS” “GENETİK ÇAĞI” Tüm DNA sekanslarının sistematik olarak çalışılarak ortaya konulması

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'AZOSPERMİK İNFERTİL ERKEKTE GENETİK TESTLERDE YENİLİKLER' - doria


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
yrd do dr hakan zveri ac badem niversitesi t p fak ltesi roloji anabilim dal
Yrd.Doç.Dr.Hakan Özveri

Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi

Üroloji Anabilim Dalı

AZOSPERMİK İNFERTİL ERKEKTE GENETİK TESTLERDE YENİLİKLER
genetikte ya anan geli meler
Genetikte Yaşanan Gelişmeler
  • “ERA of GENOMICS”
  • “GENETİK ÇAĞI”
  • Tüm DNA sekanslarının sistematik olarak çalışılarak ortaya konulması
  • Human Genome Project(HGP)-

İnsan Genom Projesi

  • International Hapmap Project
  • Encylopedia of DNA Elements Project(ENCODE)
slide3

Genetikte Yaşanan Gelişmeler

  • 30-35 bin gen (Tahmin 80-140 bindi)
  • Normal spermatogenezde görev alan gen sayısı: 2000 ve üzeri
  • 1 no’lu kromozom- 2968 gen
  • Y Kromozumu- 231 gen
  • Gen az ama ürün çeşitliliği inanılmaz!!!(500 bin-1 milyon protein)
microarray teknolojisi
Microarray Teknolojisi
  • Gen çipi
  • DNA çipi
  • Biyoçip
  • Ekprese edilen binlerce genin ekspresyon düzeyini aynı anda izlemek için sıralı bir şekilde oluşturulmuş DNA spotları
microarray teknolojisi1
Microarray Teknolojisi
  • Microarray’de onbinlerce spot
  • Yüzeye tutturulan DNA segmentleri (20 ile 100 ya da daha fazla nükleotid uzunluğunda olabilir) probe olarak tanımlı
microarray teknolojisi2
Microarray Teknolojisi
  • Tüm sekanslama girişimlerinde olduğu gibi microarray kullanımında da amaç
  • Bir organizmanın belirli bir hücresinde,belirli bir zamanda ve belirli koşullar altında hangi genler ifade edilmektedir?
microarray teknolojisi3
Microarray Teknolojisi

Anormal Hücreler

Normal Hücreler

RNA İzolasyonu

Reverse Transcriptase İşaretleme

Microarrayde Hibridizasyon

microarray teknolojisi nfertilite
Microarray Teknolojisi-İnfertilite
  • Spermiyogramda anomali saptanmayan fertil ve infertil erkeklerde Microarray analizlerinin karşılaştırılması
  • Fertil ve infertil erkeklerin Transkriptom’ları arasında

istatistiki fark var. Özellikle erkek gamet formasyonu ve maturasyonu ile ilgili genlerin ekspresyonlarında anlamlı farklar mevcut.

Garrido N ve ark., Fertil Steril; Vol 91, No: 4, Supp Nisan 2009

slide9

Erkek Faktörüne Bağlı İnfertilitede Etyoloji

Tanı

(n=500) %

Varikosel 34.0

Obstrüksiyon 26.0

Testiküler Yetmezlik 16.4

Idiyopatik 26.0

Ejakülatuar 2.4

Kriptorşidi 3.0

ASA 2.0

Genetik nedenler 0.5

Gonadotoxinler 2.0

Infeksiyonlar 1.0

Sistemik hastalıklar 0.2

Endokrinopati 1.0

Travma 1.0

Çoğunluğunda tam gösterilememiş olsa daGENETİK PATOLOJİ?

HGP Öncesi

slide10

Erkek Faktörüne Bağlı İnfertilitede Etyoloji

1. Genetik (%15-20)

A)Kromozomal Bozukluklar Azoospermi- Normospermi ~%5.8

Klinefelter Sendromu (XXY) Azoospermi-Şiddetli Oligospermi ~%4.15

Diğer Eşey kromozomal değişik. Azoospermi- Normospermi %0.15

Robertsonian Translokasyonlar Azoospermi-Şiddetli Oligospermi %0.75

Resiprokal Translokasyonlar Azoosopermi-Şiddetli Oligospermi %0.75

B)Y Kromozom Delesyonları Azoosopermi-Şiddetli Oligospermi ~%8.2

AZFa Azoospermi-SCOS %0.4

AZFb Azoospermi-Spermatogenik Arrest %1.3

AZFc Azoospermi-Şiddetli Oligospermi %2.7

AZFb-c SCOS/Spermatogenik Arrest %0.7

AZFa-b Azoospermi-SCOS-Şid. Oligospermi %0.1

AZFa+b+c Azoospermi-SCOS %0.3

Parsiyel AZFc Azoospermi-Normospermi %2.3

AZF dışında %0.5

C)Gen Mutasyonları %1-6

CFTR

(CBAVD hastalarında %60-70)

Obstrüktif Azoospermi %5

AR Azoospermi-Oligospermi %1.7

INSL3-LGR8 Kriptorşidizm <%5

2.Varikosel (%35)

3. İdiyopatik (%25)

4. Enfeksiyon (%10)

5. Endokrin (<%5)

6. İmmünolojik (<%5)

7. Kanal Obstrüksiyonları(<%5)

nfert l tede genet k
İNFERTİLİTEDE GENETİK

9.766 İnfertil Erkek94.465 Erkek Yenidoğan

Kromozomal Anomali %5.8 %0.38

Seks Kromozomal Anomali %4.2 %0.14

Otozomal Kromozomal Anomali %1.5 %0.25

Johnson MD, Fertil Steril,1998;70:397

Van Assche E, Hum Reprod, 1996;Dec; 11 Suppl 4:1-24.

slide13

Azoospermi değerlendirmesinde Amaç – Ürolog gözüyle

  • Düzeltilebilir patolojilerin saptanması ve tedavisi
  • İnfertilite ile görülebilen hayatı tehdit edici hastalıklarıntanınması ve tedavisi
  • Üremeye yardımcı tedavi yöntemlerine gereksinimi azaltmak- maliyetin düşürülmesi
  • Üremeyeyardımcı tedavi yöntemleriile çocuklara geçebilecek genetik geçişli patolojilerin saptanması ve çiftlerin bilgilendirilmesi
slide14

Azoospermi Değerlendirmesi

Anamnez

Fizik muayene

Semen analizi (2x)

Hormonal değerlendirme

Genetik değerlendirme

TEDAVİ

Radyolojik değerlendirme

Biyopsi/Sitoloji

  • Azoospermi
    • En az 2 semen analizinde, mikroskopik incelemede ejakülatta hiç spermatozoa görülmemesi durumu

10

20

slide15

GENETİK BOZUKLUKLAR

  • Grup I:Kromozoma ait nümerik ya da yapısal anomaliler
  • 47 XXY
  • Kromozomların yapısal anomalileri
  • (delesyon, duplikasyon, inversiyon, translokasyon)
  • Grup II:Epigenetik
      • Mutasyon ya da kırılma olmaksızın oluşan ve gen ekspresyonunu değiştiren biyokimyasal DNA modifikasyonları(DNA Metilasyonu, Histon Metilasyonu, Histon asetilasyonu, histon fosforilazyonu, kromatin re-modelling)
  • Grup III:Tek gen hastalıkları
  • Kistik Fibrozis
  • Grup IV:Poligenik/multifaktöryel genetik hastalıklar
  • En sık görülen ve insanda infertilitede dahil hastalıkların çoğunluğunda etyolojikfaktör
  • Grup V: Non-Kromozomal DNA Mutasyonları
      • Mitokondriyal Mutasyonlar
slide16

Kromozomal Anomaliler(Nümerik)

  • Klinefelter Sendromu (47 XXY – Non-mozaik Form)
  • 1/500-1/1000 canlı doğumda
  • Azospermide en sık kromozomal neden(%14)
  • Atrofik testisler ( ~ 5 ml)
  • Azospermi
  • Jinekomasti
  • KS’lu hastaların %80-100’ünde normal haploid sex kromozomu
  • Sperm elde etme oranları %27-45
  • Denschlag ve ark., Fertil Steril, 2004

Klasik Triad ?

slide17

Klinefelter Sendromu

  • Tanı
      • Periferik kandan karyotip analizi
      • Uzun süre, fazla işgücü, pahalı, Mozaik tipte düşük sensitivite
      • 2.Yanak içi mukozasından Barr Body(Cisimcik) SitolojisiUcuz ve sensitif
      • 3.FISH
      • Pahalı, tecrübeli eleman, software
      • 4.X Kromozomu üzerindeki iki genin metilasyon düzeyleri arasındaki fark – 5 $
      • Familial Mental Retardation Gene 1 (FMR1) ile
      • X-Chromosome Inactivating Transcript(XCIT)
      • Quantitative Flourescence PCR-
      • Multipl genetik patoloji
kantitatif floresan pcr qf pcr
Kantitatif Floresan PCR(QF-PCR)
  • Seks kromozom anomalileri
  • Mikrodelesyonlar/Duplikasyonlar
  • AR CAG tekrarları
  • Bütün kromozomal bozuklukların eş zamanlı saptanabilmesi
y kromozom mikrodelesyonlar
Y Kromozom Mikrodelesyonları
  • Erkek infertilitesi ile Y Kr.Mikrodelesyon ilişkisi :

1976 Tiepolo ve Zuffardi Y Uzun kolunda AZF bölgesi

Gen bölgesi Aday Gen/genler

AZFa USP9Y, DBY(Dead Box on the Y), UTY

AZFb E1F1AY, RBMY

AZFc DAZ, CDY1, BPY2, PRY

AZFd DYS237

  • Oligospermi - %6-8
  • Azospermi - %3-15
gr gr delesyonlar
Gr/gr Delesyonları
  • AZFc bölgesinde segmentler arasındaki Homolog Rekombinasyonlar sonucu
  • 21 gen delesyona uğrar
  • AZFc’de DAZ geninden 2 kopya, CDY1 den 1 kopya ve çeşitli transkripsiyon ünitelerinden de bazı kısımların delesyonu
slide24
AZFc
  • AZFc delesyonu olan erkeklerde zamana bağlı olarak sperm üretiminde azalma

Simoni ve ark, Fertil Steril, 1997, 67:542-547

  • AZFc delesyonu bilinen erkeklerde Kriyoprezervasyon yapılmalıdır.

Krausz C ve ark, Hum Reprod, 1999, 14:1717-1721

azf duplikasyonlar
AZF Duplikasyonları
  • 4 adet DAZ geni oluşumu ile giden duplikasyonlar

Repping 2003, 2004

  • AZFc parsiyel duplikasyonu erkek infertilitesinde bir risk faktörüdür.

Lin ve ark., 2007, Hum Mutat

  • Azospermik ve Oligospermik hastalarda DAZ gen sayısında artış

Writz ve ark., 2005, Fertil Steril

slide26

Y Kromozom Mikrodelesyonları

  • Klinik Önemi
  • Spermatogenezde ciddi bozulma
  • İnfertiliteye neden olan genetik hastalıklar arasında en sık tespit edilen bozukluk
  • Yardımla üreme teknikleri Üreme için tek şans
  • Sperm elde etmenin mümkün olmadığı durumlar(AZFa, AZFb)
  • Erkek çocukta da kalıtsal olarak Mikrodelesyon geçişi
  • Genetik bilgilendirme çok önemli!
gen mutasyonlar
Gen Mutasyonları
  • Kistik fibroz gen mutasyonları
    • Konjenital bilateral vaz deferens agenezisi
    • İdiyopatik bilateral epididimal obstrüksiyon
  • Kallman sendromu (KAL-1)
  • Androjen reseptör gen mutasyonu
  • İmmotil silia sendromu
  • Polikistik böbrek hastalığı
  • Orak hücre anemisi ve talasemi
kistik fibrozis cbavd
Kistik Fibrozis-CBAVD
  • Otozomal resesif geçiş
  • 1/2500 sıklık
  • Pulmoner ve pankreatik fonksiyon bozukluğu
  • 7q31 üzerinde ”Transmembrane Conductance Regulator (CFTR) Geni”
  • CVAD’li hastaların %85’inde en az 1 CF gen mutasyonu
  • KF’li hastaların >%95 CBAVD nedeni ile infertil
kistik fibrozis cbavd1
Kistik Fibrozis-CBAVD
  • Klinik
    • Kronik pulmoner obstrüksiyon ve enfeksiyonlar
    • Pankreatik yetmezlik
    • Neonatal mekonyum ileusu
    • İnfertilite
kistik fibrozis cbavd2
Kistik Fibrozis-CBAVD
  • Muayene
    • Epididim gövde ve kuyruğu yok
    • Testis, caput epididim palpabl
kistik fibrozis kromozom 7q 31 2 1200 mutasyon en s k g r len 24 mutasyon
Kistik Fibrozis Kromozom 7q.31.2>1200 mutasyonEn sık görülen 24 mutasyon

Jarvi K, Chan PTK. In: “Reproductive Medicine Secrets”. 2004.

Chan PTK. J Male Sex Reprod Health. 2002;2:161-164.

kistik fibrozis cftr
Kistik Fibrozis-CFTR
  • CFTR geni non-coding DNA bölgesinde İntron 8’in splicing alanında Polythymidine yolunda varyasyonlar, azalmalar (5T, 7T, 9T)
  • 5T azalması Splicingde azalma

CFTR mRNA’da %50 azalma

Matür ve fonksiyonel CFTR proteininde azalma

cftr fertilite
CFTR-Fertilite
  • Sperm kapasitasyonu için hücre içi pH

ve Plazma membran hiperpolarizasyonu

  • Gerekli olan- Ekstraselüler HCO3-
  • Adenil siklaz aktivasyonu ve CAMP üretimi
  • Sonuç- CFTR spermde azalmış fertilizasyon kapasitesine neden oluyor.

Xu MW ve ark, Proc Natl Acad Sci, June 2007

kistik fibrozis cftr1
Kistik Fibrozis-CFTR
  • İdiyopatik Obstrüktif Azospermide

ve Palpable Vaz Deferens %50 CFTR gen Mutasyonları

  • Öneri : CBAVD, CUAVD ve İdiyopatik Obstrüktif Azospermide CFTR taraması (5T)
kistik fibrozis cbavd klinik nemi
Kistik Fibrozis-CBAVD Klinik Önemi
  • 1 partnerde CFTR mutasyonu var ise diğer partneri tara!
  • Erkekte CBAVD var ise kadın partneri tara!
  • CBAVD, CUAVD de renal hipoplazi ya da ageneziyi araştır!
androjen resept r gen mutasyonlar
Androjen Reseptör Gen Mutasyonları
  • 1/60.000 sıklıkta
  • AR’nin olmaması ya da fonksiyonel olarak farklılaşması
  • X Kromozomu üzerinde (Xq11-q12)
  • 300’den fazla mutasyon
androjen resept r gen mutasyonlar1
Androjen Reseptör Gen Mutasyonları
  • AR – 8 exon
  • Exon 1 – CAG Tekrarı
  • Normal bireylerde 17-26 tekrar
  • Hasta bireylerde 40-52 tekrar
  • Tanı – PCR ile AR CAG tekrar bölgesinin incelenmesi
slide39

Erkek faktörüne Bağlı İnfertilitede GENETİK

Hangi hastada hangi test?

Non-obstrüktif azoospermi

Karyotip, Y-kromozom mikrodelesyon analizi

Şiddetli oligospermi

Karyotip, Y-kromozom mikrodelesyon analizi

CBAVD – obstrüktif azoospermi

Kistik Fibrozis taraması– Genişletilmiş panel

5T analizi (Tek ya da çift taraflı vaz deferensyokluğu tespit edildiğinde)

nfertilitede geneti in rol
İnfertilitede genetiğin rolü
  • Yanıt bekleyen sorular:
  • 1-Normal spermatogenezde, sperm maturasyonunda ve sperm fonksiyonlarında hangi genler rol oynamaktadır?
  • 2- İnfertiliteye yol açan polimorfizm ya da mutasyonlar nelerdir, bunları saptayarak hastaları daha iyi tedavi edebilir miyiz?
  • 3- Spermatogenez esnasında normal gen ekspresyonunu düzenleyen mekanizmalar nelerdir?
  • 4- Erkek infertilitesinde anormal mayotik rekombinasyon ya da ayrışma nasıl rol oynar?
  • 5- Embriyogenez üzerinde anormal DNA hasarlarının etkisi nedir?
slide41
SONUÇ
  • Daha ayrıntılı genetik ve moleküler çalışmalara ihtiyaç var
  • Yeni metodlar hızlı, tekrarlanabilir ve maliyeti kabul edilebilir olmalı