slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Edep Ve Haya PowerPoint Presentation
Download Presentation
Edep Ve Haya

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 30

Edep Ve Haya - PowerPoint PPT Presentation


  • 278 Views
  • Uploaded on

Edep Ve Haya . لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَن كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيراً

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Edep Ve Haya' - delta


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide2

لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَن كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيراً

“Andolsun ki, Resulullah, sizin için, Allah'a ve ahiret gününe kavuşmayı umanlar ve Allah'ı çok zikredenler için güzel bir örnektir.” (Ahzab,33/21)

slide3

الإيمان بضع وسبعون أو بضع وستون شعبة فأفضلها قول لا إله إلا الله وأدناها إماطة الأذى عن الطريق والحياء شعبة من الإيمان

Ebu Hüreyre (ra) dan rivayet edilmiştir. Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur:

"İman yetmiş küsür şubedir.

Haya imandan bir şubedir."

(Buhari, İman, 9)

slide4

Haya: Sözlük Ve Istılah Manaları

Sözlükte, “utanma, çekinme, âr, namus, Allah korkusuyla günahtan kaçınma gibi anlamlara gelen haya kelimesi, bir ahlak terimi olarak, nefsin çirkin davranışlardan rahatsız olup onları terk etmesi, kötü bir işin yapılmasından veya iyi bir işin terk edilmesinden dolayı kişinin yüzünü kızartan sıkıntı hali gibi farklı şekillerde tanımlanmaktadır.

slide5

Edep: Sözlük Ve Istılah Manaları

İnsanın söz ve hareket olarak diğer insanlarla olan ilişkilerinde ölçülü davranması ve iyi geçinmesidir. Benliğe yerleşen güzel bir huy olan edep, kişiyi lekeleyici şeylerden koruyan bir melekedir.

Tarifinden de anlaşıldığı gibi edep, Allah’ın rızasına uygun zahiri ahlaktan başka, dinimizin gerekli gördüğü, aklın da kabul ettiği hareket ve sözlerin tamamından ibarettir.

(M. Zeki DUMAN, Âdâb-ı Müaşeret ve Görgü Kuralları, 19-21)

slide6

Hz. Peygamber Hayayı Şu Şekilde Tanımlamaktadır:

اِسْتَحْيُوا مِنَ اللَّهِ حَقَّ الْحَيَاءِ. قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَنَسْتَحْيِى وَالْحَمْدُ لِلَّهِ. قَالَ لَيْسَ ذَاكَ وَلَكِنَّ الاِسْتِحْيَاءَ مِنَ اللَّهِ حَقَّ الْحَيَاءِ أَنْ تَحْفَظَ الرَّأْسَ وَمَا وَعَى وَتَحْفَظَ الْبَطْنَ وَمَا حَوَى وَتَتَذَكَّرَ الْمَوْتَ وَالْبِلَى وَمَنْ أَرَادَ الآخِرَةَ تَرَكَ زِينَةَ الدُّنْيَا فَمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ فَقَدِ اسْتَحْيَا مِنَ اللَّهِ حَقَّ الْحَيَاءِ

İbniMesud’un rivayetine göre, Hz. Peygamber, “Allah Teala’dan gerektiği gibi hayâ ediniz” buyurdu. Biz kendisine, “Ya Rasulallah! Elhamdülillah; haya ediyoruz” dedik.. Bunun üzerine Allah’ın Resûlü şöyle buyurdu: “O (sizin anladığınız haya) değil! Fakat Allah'tan hakkıyla haya etmek; başını ve başında yer alan organları, karnını ve karnına bağlı organları koruman,dünya hayatının süsüne kendini kaptırmaman,ölümü ve çürüyüp yok olmayı unutmamandır. Ahireti isteyen dünyanın süsünü bırakır. Kim bunu yaparsa gerçekten haya etmiş, yani Allah'tan gereği gibi haya etmiş olur.”(Tirmizi, Sıfatü'l-Kıyame, 2575)

slide7

Hz. Peygamber Hayayı Şu Şekilde Tanımlamaktadır:

Başın korunması, düşünce gücünün iyiye kullanılmasıdır.

Baştaki organların korunması, dinen yasaklanan şeylere bakmamak, kötü sözlere kulak vermemek, haram yememek ve yalan söylememekle gerçekleşir.

Karnın korunması ise haramla beslenmekten sakınmakla olur.

slide8

Kınalızâde Ali Efendi Haya Hakkında Şu Tanım Ve Değerlendirmeyi Yapmaktadır:

“Hayâ; utanma, hicap, ar anlamlarına gelir. Edebe aykırı olan olaylar meydana gelince kalbin duyarlılık kazanması ve ıstırap duymasıdır. Bu halin belirtisi derhal hayâ sahibi kişinin üzerinde görülür. Çünkü, bu çirkin olaydan dolayı, hayâ faziletine bürünmüş kişinin benliği bundan etkilenir.

Hayâ, kişiye fazilet yollarını, maddeten ve mânen ilerleme yollarını gösterir. Edep ve hayâdan mahrum olan insan, her türlü iğrenç işe girişir. Yaptığı çirkin işlerden üzüntü duymayan insanı, ahlâk ve fazilet yollarına sevk etmek zordur. Toplumun gelişmesi, utanma duygusunun canlı bir şekilde aralarında yaygınlaşmasıyla yakından ilgilidir.”

(Kınalızâde Ali Efendi, Ahlak / Ahlâk-i Alâî, s.103. (Baskıya hazırlayan, Hüseyin Algül), Tercüman, 1001 Temel Eser, No. 30, tarihsiz.)

slide9

Haya İmandandır

أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ِ)صلم( مَرَّ عَلَى رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ وَهُوَ يَعِظُ أَخَاهُ فِى الْحَيَاءِ ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ )صلم(دَعْهُ فَإِنَّ الْحَيَاءَ مِنَ الإِيمَانِ

İbni Ömer (r.a)’dan rivayet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v) utangaç kardeşine bu huyunu terketmesini söyleyen Medine’li bir müslümanın yanından geçerken ona: “Onu kendi haline bırak; zira hayâ imandandır” buyurdu. (Buhari, İman, 24)

slide10

Haya İmandandır

الإيمان بضع وسبعون أو بضع وستون شعبة فأفضلها قول لا إله إلا الله وأدناها إماطة الأذى عن الطريق والحياء شعبة من الإيمان

“İman yetmiş/altmış küsur şubedir. En üst derecesi "lâ ilâhe illallah" demek, en alt derecesi de geçenlere zarar verecek şeyleri yoldan gidermektir. Hayâ da imandan bir şubedir”

Müslim, İman, 58, I, 63.

slide11

Haya İmandandır Hadisi ile ilgili İbnü’l-Esîr şöyle söyler:

“Yaratılıştan gelen bir duygu olduğu halde hayâ bu hadiste, sonradan kazanılan imandan bir parça olarak belirtilmiştir.

Çünkü hayâlı kişi, bu sayede günahlardan uzaklaşır. İşte bu açıdan hayâ, kişi ile günahları arasına giren ve onu günah işlemekten alıkoyan imanın fonksiyonunu yerine getirmiş olmaktadır.

Hadiste, hayânın imandan bir parça olduğu ifade edilmiştir; çünkü iman, sonuçta Allah’ın emirlerine uymak ve yasaklarından kaçınmak şeklinde dışa yansır. İşte, günahlardan kaçınmak haya sayesinde gerçekleşince, hayâ imanın bir cüz’ü gibi olmuş olur.”

İbnü’l-Esîr, en-NihayefîĞarîbi’-l Hadîs,Dâru’l-Fikr, Beyrut, Tarihsiz, I, 470.

slide12

“Haya” Kelimesi “Hayat” Kelimesinden Gelmiştir

“Haya” kelimesi ölümün zıddı olan “dirilik/canlılık” manasında olan “hayat” kelimesinden türetilmiş olmasıyla, insanın maddi hayatiyetini devam ettiren kan damarları gibi hayanın da insanın manevi varlığını ve diriliğini temin eden can damarı mesabesinde olduğuna işaret edilmektedir.

slide13

İslam Ahlakının Temeli Hayadır

إِنَّ لِكُلِّ دِينٍ خُلُقًا وَخُلُقُ الإِسْلاَمِ الْحَيَاءُ

Enes (ra) dan rivayet edilmiştir: Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurmaktadır:

"Her dinin kendine özgü bir ahlakı vardır. İslam'ın ahlakı ise hayadır"

(İbnMace, Zühd, 4321)

slide14

İslâm Ahlâk Bilginlerinden Mâverdî, Hayâyı, 3 Kategoriye Ayırmıştır

a) Allah’a karşı hayâ,

b) insanlara karşı hayâ

c) kişinin kendine karşı hayâsı

Allah’a karşı hayâ, o’nun emir ve yasaklarına uymakla,

İnsanlara karşı hayâ, onlara eziyet etmemek ve yanlarında çirkin işler yapmaktan ve çirkin sözler söylemekten kaçınmakla olur.

Kişinin kendine karşı hayâsıise, edepli olması demektir.

Mâverdî, Ebu’l-Hasen Ali b. Muhammed b. Habîb el-Basrî, Edebü’d-Dünya ve’d-Dîn, s. 392-393. .İkinci baskı, Daruİbn-i Kesîr, 1990,

slide15

Hayâ duygusunun esası, kısaca Allah’tan hayâ etmektir

Allah’tan hayâ etmek, O’nun emirlerine karşı gelmekten, yasaklarına uymamaktan kaçınmak şeklinde dışa yansır. Bu yansımanın temelinde, kulun; Allah’ın istemediği bir iş ve hal üzere bulunmaktan uzak durması vardır.

وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

“..Nerede olsanız, o sizinle beraberdir. Allah, bütün yaptıklarınızı hakkıyla görendir” (Hadîd, 57/4)

slide16

Allah’tan Hayâ Etmek ihsan şuuruyla hareket etmektir

قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لاَ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ

Ey Allah'ın elçisi ihsan nedir? Hz. Peygamber şöyle cevap verdi:

“Sen Allah'ı görmesen de O'nu görüyormuşçasına ibadet etmendir. Sen O'nu görmezsen de O seni görüyor."

(Müslim, İman, 106)

slide17

Hz. Peygamberin Edep ve Hayası

وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ

“Muhakkak ki sen yüce ahlak üzeresin”.

(Kalem, 68/4)

كَانَ خُلُقُهُ الْقُرْآنَ

Hz. Aişe'ye Hz. Peygamber (s.a.v)'in ahlakı nasıldır diye sorulduğunda Hz. Aişe:

"Siz Kur'an'ı okumuyor musunuz?

Onun ahlakı Kur'an'dır." buyurdu.

(Camiu's-sağir, 2/ 423, 6831)

slide18

Hz. Peygamberin Edep ve Hayası

كَانَ النَّبِىُّ ِ)صلم( أَشَدَّ حَيَاءً مِنَ الْعَذْرَاءِ فِى خِدْرِهَا ، فَإِذَا رَأَى شَيْئًا يَكْرَهُهُ عَرَفْنَاهُ فِى وَجْهِهِ

EbûSaîd el-Hudrîradıyallahuanh’ şöyle dedi:

Resûlullah (sav) örtünme çağına girmiş bir genç kızdan daha utangaçtı. Hoşlanmadığı bir şey gördüğünde bunu yüzüne bakınca anlardık.

(Buhari, Edep, 72)

slide19

Hz. Peygamberin Edep ve Hayası

وَكَانَ النَّبِىُّ )صلم( شَدِيدَ الْحَيَاءِ

“Hz. Peygamber insanların en hayalısıydı”.

(Buhari, Tefsir, 4793)

كَانَ النَّبِىُّ )صلم( أَحْسَنَ النَّاسِ خُلُقًا

Enes (r.a) şöyle buyurdu:

“Nebi (s.a.v) ahlakça insanların en güzelidir”.

(Buhari, Edeb, 6203)

slide20

Peygamberler ve Edep – Haya

Utanmadıktan Sonra Dilediğini Yap

إِنَّ مِمَّا أَدْرَكَ النَّاسُ مِنْ كَلَامِ النُّبُوَّةِ الْأُولَى إِذَا لَمْ تَسْتَحْيِ فَاصْنَعْ مَا شِئْتَ

Ebu Mes'ud el-Bedrî rivayet ediyor. Rasulullah (sav) şöyle buyurmaktadır.

"Peygamberlik sözlerinden insanlara ilk ulaşan söz:

Utanmazsan dilediğini yap!“

(Buhari, Edeb, 78/6120)

slide21

Peygamberler ve Edep - Haya

أَرْبَعٌ مِنْ سُنَنِ الْمُرْسَلِينَ الْحَيَاءُ وَالتَّعَطُّرُ وَالسِّوَاكُ وَالنِّكَاحُ

Ebu Eyyüb'den (ra) rivayet edilmiştir. Hz. Peygamber (s.a.v) şöyle buyurmuştur:

"Dört haslet peygamberlerin özelliklerindendir:

Haya, güzel koku sürme, misvak kullanma ve nikah"

(Tirmizi, Nikah, 1101)

slide22

Peygamberler ve Edep - Haya

Şeyh Sâdî’nin “Yusuf ile Zeliha” adlı hikayesinde; Yusuf’u kandırmak için ona dil döken, bu arada, tapındığı put, niyetlendiği çirkin işi görmesin diye onun üzerini örten Zeliha’ya, Yusufşöyle seslenir:

“Vazgeç, benden kötülük bekleme.

Sen bir taştan bile utanırken, ben nasıl olur da Allah’tan utanmam?”

Sâdî, Bostan, s. 319 (Tercüme, Hikmet İlaydın), Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1950,.

slide23

Sahabe-i Kiram ve Edep - Haya

Peygamberimiz, kendisi gibi fazilete sahip olmasından dolayı Hz. Osman’a özel bir değer vermiş; kendisini ziyarete gelen Hz. Ebu Bekir ve Hz. Ömer’i rahat bir vaziyette karşıladığı halde Hz. Osman geldiğinde hemen toparlanmış; bunun sebebi sorulduğunda ise

ألا استحي ممن يستحي منه الملائكة

“Meleklerin bile haya ettiği kişiden haya etmeyeyim mi?”

diyerek cevap vermiştir.

Ahmed , I, 71.

slide24

Allah Bir Kulun Helakini Dilerse Ondan Haya Duygusunu Alır

إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَرَادَ أَنْ يُهْلِكَ عَبْدًا نَزَعَ مِنْهُ الْحَيَاءَ فَإِذَا نَزَعَ مِنْهُ الْحَيَاءَ لَمْ تَلْقَهُ إِلاَّ مَقِيتًا مُمَقَّتًا فَإِذَا لَمْ تَلْقَهُ إِلاَّ مَقِيتًا مُمَقَّتًا نُزِعَتْ مِنْهُ الأَمَانَةُ فَإِذَا نُزِعَتْ مِنْهُ الأَمَانَةُ لَمْ تَلْقَهُ إِلاَّ خَائِنًا مُخَوَّنًا فَإِذَا لَمْ تَلْقَهُ إِلاَّ خَائِنًا مُخَوَّنًا نُزِعَتْ مِنْهُ الرَّحْمَةُ فَإِذَا نُزِعَتْ مِنْهُ الرَّحْمَةُ لَمْ تَلْقَهُ إِلاَّ رَجِيمًا مُلَعَّنًا فَإِذَا لَمْ تَلْقَهُ إِلاَّ رَجِيمًا مُلَعَّنًا نُزِعَتْ مِنْهُ رِبْقَةُ الإِسْلاَمِ

"Allah bir kulu helak etmeyi dilediği zaman ondan hayayı alır. Ondan hayayı aldığı zaman artık ona Allah'ın gazap ve cezası gelir. Allah'ın gazabı geldiğinde de ondan emanet duygusu çekilip alınır.Güvenirlilik alındıktan sonra o kimse hainleşir.O hainleşince de ondan merhamet çekilip alınır.Ondan merhamet alındığı zaman da o kimse artık kovulmuş ve lanetlenmiş olur.Kovulup, lanetlendiği zaman da İslam bağını boynundan çıkarmış olur ." (İbnMace, Fiten, 4190)

slide25

Allah Bir Kulun Helakini Dilerse Ondan Haya Duygusunu Alır

مَنْ أَلْقَى جِلْبَابَ الْحَيَاءِ فَلاَ غِيْبَةَ لَهُ

Enes b. Malik (ra) dan rivayet edilmiştir. Resulullah (sav) şöyle buyurmuştur:

"Kim haya perdesini üzerinden atarsa onun (hakkında konuşmak) gıybet sayılmaz."

(Beyhaki, Şehadat, 21443)

slide26

Allah Bir Kulun Helakini Dilerse Ondan Haya Duygusunu Alır

Haya ve Edepten Mahrum Olan İnsanlardan Her Türlü Kötülük Beklenir

Başta büyük günahlar olan zina, kumar, haksızlık, gasp, içki, adam öldürme, namussuzluk, zayıfları ezme, kaba hareketler, saygısızlık, başkalarının haklarına riayetsizlik, anne ve babaya itaatsizlik vb. diğer her türlü kötü fiili bunlardan bekleyebiliriz.

slide27

Allah Bir Kulun Helakini Dilerse Ondan Haya Duygusunu Alır

Ar damarı çatlamış insan fireni patlamış araba gibidir, her an kaza yapmak üzeredir.

İnsanı hayvandan ayıran edepdir.

slide28

Haya İmandandır; İman İse Cennete Götürür

الْحَيَاءُ مِنَ الإِيمَانِ وَالإِيمَانُ فِى الْجَنَّةِ وَالْبَذَاءُ مِنَ الْجَفَاءِ وَالْجَفَاءُ فِى النَّارِ

"Haya imandandır, iman ise cennete götürür.Ahlaksızlık ise cefadandır. Cefa ise sahibini cehenneme götürür."

(Tirmizi, Birr, 2140)

slide29

Haya İmandandır; İman İse Cennete Götürür

الْحَيَاءُ وَالْعِىُّ شُعْبَتَانِ مِنَ الإِيمَانِ وَالْبَذَاءُ وَالْبَيَانُ شُعْبَتَانِ مِنَ النِّفَاقِ

"Haya ve utanma duygusu imanın birer parçasıdır.Ahlaksızlık ve insanlara gösteriş için söylenen sözler nifaktandır."

(Tirmizi, Birrve's-Sıla, 2159)

slide30

Edeb ehli mazlumdur, zalim olmaz,

Edebsiz ilim öğrenen âlim olmaz.

Ehl-i irfan meclisinde aradım kıldım taleb,

Her hüner makbul imiş illa edeb illa edeb.

Edeb bir tâc imiş nûr-i Hüdâ’dan

Giy ol tâcı emin ol her belâdan