1 / 19

Morza i Oceany

Morza i Oceany. Wykonała: Magdalena Wróblewska kl. IId. Ocean Spokojny.

dacian
Download Presentation

Morza i Oceany

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Morza i Oceany Wykonała: Magdalena Wróblewska kl. IId

  2. Ocean Spokojny Ocean Spokojny, Pacyfik, Ocean Wielki - ocean znajdujący się pomiędzy Azją, Ameryką Północną i Ameryką Południową, Antarktydą i Australią. Ocean ten jest największym, najgłębszym i najstarszym na świecie zbiornikiem wodnym. Z powierzchnią równą 179,7 mln km² zajmuje jedną trzecią całej Ziemi. Południkowo rozciąga się pomiędzy Morzem Beringa, a Antarktycznym Morzem Rossa na około 15,500 km. Największą rozpiętość równoleżnikową Pacyfik osiąga między Indonezją, a wybrzeżem Kolumbii i jest to 19,800 km. Największą wyspą na Oceanie Spokojnym jest Nowa Gwinea, druga pod względem wielkości na świecie, po Grenlandii. Widok na przystań jachtową w Honolulu na Hawajach Nazwa (hiszp.pacífico - spokojny) została nadana przez żeglarza portugalskiego w służbie hiszpańskiej Ferdynanda Magellana. Przez większość jego wyprawy ocean ten faktycznie pozostawał spokojny. Jednakże pacyficzne wyspy nękane są przez liczne huragany i tajfuny, a otaczające lądy naszpikowane są wulkanami. Często spotykane są trzęsienia ziemi, a te podwodne powodują wielkie fale zwane tsunami. W centrum dno oceaniczne położone na średniej głębokości 4 270 m jest przeważnie jednolite. Zachodnia część basenu urozmaicona jest przez podwodne pasma górskie, które wynoszą się ponad powierzchnię jako archipelagi wysp. Do grzbietów przylegają ogromne rowy oceaniczne takie jak Rów Mariański (11,034 m), Filipiński, Tonga, czy Japoński. Temperatura wód Oceanu Spokojnego waha się od bliskiej zeru w okolicach podbiegunowych do ok. 29 st. C w pobliżu równika. Zasolenie również zmienia się stopniowo. Woda opodal równika i biegunów jest mniej słona (ok. 30‰) od tej znajdującej się na zwrotnikach (ponad 35‰). Cyrkulacja powierzchniowa wody w północnej części oceanu jest zgodna z ruchem wskazówek zegara, w części południowej jest odwrotnie. Główne prądy ciepłe: Północno- i Południoworównikowy, Równikowy Wsteczny, Kuro-siwo, Północnopacyficzny, Aleucki oraz Prąd Wschodnioaustralijski. Natomiast prądy zimne to głównie Antarktyczny Prąd Okołobiegunowy (Dryf Wiatrów Zachodnich) i jego odnoga Prąd Zachodnioaustralijski, a także Prąd Kalifornijski i Oja-siwo. Nieregularną linię brzegową otaczają morza, z których największe to: Morze Celebes, Morze Koralowe, Morze Wschodniochińskie, Morze Japońskie, Morze Tasmana, Morze Południowochińskie, Morze Żółte oraz Morze Ochockie. Na oceanie tym znajduje się około 25 000 wysp, czyli więcej niż na reszcie zbiorników wodnych razem wziętych. Ich ogół na Oceanie Spokojnym nosi nazwę Oceanii. Ważniejsze wyspy i ich archipelagi: Aleuty, Wyspy Japońskie (Hokkaido, Honsiu, Sikoku, Kiusiu), Tajwan, Filipiny, Archipelag Malajski (Sumatra, Borneo, Celebes, Jawa, Archipelag Sundajski, Timor), Nowa Gwinea, Mikronezja, Polinezja, Melanezja (Wyspy Salomona, Nowe Hebrydy, Nowa Kaledonia), Tasmania, Nowa Zelandia, Wyspy Marshalla, Fidżi, Tonga, Tuvalu, Vanuatu, Hawaje, Tahiti, Wyspy Galapagos.

  3. Na północy jedynie wąska i płytka Cieśnina Beringa oddziela Ocean Spokojny od Oceanu Arktycznego (zwanego również Morzem Arktycznym), na południu granicą jest południk przechodzący przez Przylądek Horn. Granicą z Ocean Indyjskim jest umowna linia biegnąca od Cieśniny Malakka, wzdłuż zachodniego wybrzeża Indonezji, Nowej Gwinei do Przylądku Jork w Australii, dalej przez Tasmanię, a następnie południkiem 147 długości geograficznej wschodniej do Antarktydy. Tylko wnętrze Australii pozostaje poza wpływem klimatycznym Oceanu Spokojnego, w którego obrębie występuje pięć znacząco różnych stref klimatycznych: okołobiegunowa, umiarkowana, podzwrotnikowa, zwrotnikowa oraz równikowa. Zarówno w północnych, jak i południowych średnich szerokościach geograficznych strumienie powietrza z zachodu powodują spore różnice temperatur w różnych porach roku. Bliżej równika równomiernie wiejące pasaty zapobiegają dużym wahaniom temperatury stabilizując ją na poziomie 21-27 st. C przez cały rok. Region monsunowy leży w zachodniej części oceanu pomiędzy Japonią, a Australia. Dla tej strefy klimatycznej charakterystyczne są wiatry wiejące z wnętrza kontynentu do oceanu w zimie, zaś w lecie w kierunku przeciwnym. Konsekwencją jest zauważalna sezonowość zachmurzenia i opadów. Częste tajfuny powodują wiele strat w zachodniej i południowozachodniej części zbiornika. Z największą częstotliwością występują one w trójkącie między Japonią, centralnymi Filipinami, a wschodnia Mikronezją. Rzeki wpadające do tego oceanu to np. Amur, Huanghe, Jangcy, Mekong, Kolorado. Granice Oceanu Spokojnego: Cieśnina Beringa, Wschodnia Azja, Cieśnina Malakka, Wyspy Sumatra, Jawa, i Timor, Przyl.York, Wschodnia Australia, wyspa Tasmania wzdłuż południka 147(stopnia długości wschodniej)do Antarktydy, granica pomiędzy Oceanem Indyjskim a Atlantyckim, przyl.Igielny (wzdłuż południka 20 stopni długości wschodniej, między Oceanem Spokojnym a Atlantykiem przyl. Horn wzdłuż południka 68 stopni długości zachodniej. Wydobycie cennych złóż mineralnych z dna Oceanu Spokojnego jest ograniczone z powodu jego ogromnej głębokości. W płytszych wodach przybrzeżnych Australii i Nowej Zelandii pozyskuje się ropę naftową i gaz ziemny. Coraz mniejsze znaczenie ma zbieractwo pereł. Najważniejszymi zasobami Pacyfiku są ryby. Poławia się: śledzie, łososie, sardynki, mieczniki, tuńczyki oraz mięczaki.

  4. Ocean Atlantycki Ocean Atlantycki Atlantyk wraz z przyległymi morzami zajmuje powierzchnię ok. 106 450 000 km², a bez nich 82 362 000 km². Przybliżona objętość tegoż oceanu wynosi 354 700 000 km³ (z morzami) i 323 600 000 km³. (bez mórz). Średnia głębokość: 3600 m; największa - Rów Puerto Rico - 9220 m. Długość linii brzegowej: 111 855 km (najbardziej urozmaicona w części północnej). Rozciągłość równoleżnikowa w największym przewężeniu między wybrzeżami Ameryki Południowej i Afryki wynosi 2 800 km, a 13 500 km licząc od zachodnich krańców Zatoki Meksykańskiej do wschodniego brzegu Morza Czarnego. W jego skład wchodzą: Arktyczne, Baffina, Beauforta, Czukockie, Wschodniosyberyjskie, Łaptiewów, Karskie, Białe, Barentsa, Grenlandzkie, Hebrydzkie, Irlandzkie, Celtyckie, Norweskie, Północne, Bałtyckie, Śródziemne, Liguryjskie, Tyrreńskie, Jońskie, Adriatyckie, Egejskie, Trackie, Mirtejskie, Morze Kreteńskie, Marmara, Czarne, Azowskie, Sargassowe, Karaibskie, Południowoantylskie, Weddella, Łazariewa. Największe rzeki uchodzące do Oceanu Atlantyckiego to: Nil, Amazonka, Missisipi-Missouri, Kongo. Charakterystycznymi dla dna Oceanu Atlantyckiego są wzniesienia Grzbietu Śródatlantyckiego rozciągające się przez środek dna. Głębia Romanche (7 758 m) dzieli Grzbiet Śródatlantycki na północnoatlantycki i południowoatlantycki. Na wschód od Grzbietu Śródatlantyckiego występują baseny oceaniczne - Hiszpański, Gwinejski, Angolski, Kapski, Afrykańsko-Antarktyczny i Zielonego Przylądka, natomiast zachodnia część Oceanu Atlantyckiego zawiera baseny - Gujański, Północnoamerykański, Labradorski, Brazylijski i Argentyński.

  5. Ocean Indyjski Ocean Indyjski - trzeci pod względem wielkości zbiornik wodny na świecie, zajmujący około 20% powierzchni Wszechoceanu. Od północy ograniczony jest przez Azję, od zachodu przez Półwysep Arabski i Afrykę, od wschodu przez Półwysep Malajski, Wyspy Sundajskie oraz Australię, a od południa przez Antarktydę. Umownymi granicami są południki: 20° i 147° długości geograficznej wschodniej. Ocean ten ma powierzchnię 73 556 000 km² (włączając Morze Czerwone i Zatokę Perską); przybliżona objętość wynosi 292 130 000 km³. Rozciągłość południkowa i równoleżnikowa dochodzi do 10 000 km. Średnia głębokość 3890 m, maksymalna 8047 m (Głębia Diamantina). Linia brzegowa o długości 66 526 km jest słabo rozwinięta. Ocean Indyjski jest bardzo ciepły, w północnej części jego temperatura rzadko spada poniżej 25 °C, natomiast w pobliżu Antarktydy obniża się do ok. 0°C, co daje średnią na poziomie 17°C. Zasolenie wynosi 34,8 promila. W części północnej oceanu prądy morskie są zależne od monsunów i mają charakter sezonowy (Prąd Somalijski, Monsunowy i Równikowy Wsteczny). Ciepłe prądy stałe to: Prąd Południoworównikowy, Prąd Madagaskarski, Prąd Mozambicki, natomiast zimne: Prąd Zachodnioaustralijski oraz Dryf Wiatrów Zachodnich. Warunki klimatyczne Oceanu Indyjskiego kształtują się pod wpływem wzajemnego oddziaływania kontynentu i oceanu. Silne, północno-wschodnie wiatry wieją od października do kwietnia; od maja do października dominują wiatry południowe i wschodnie. Na półkuli zachodniej wiatry są raczej łagodniejsze, ale letnie sztormy w pobliżu Mauritiusa mogą być niebezpieczne. Cyklony występują u wybrzeży Morza Arabskiego i Zatoki Bengalskiej w miesiącach wymiany monsunów zimowego i letniego. Większe wyspy i archipelagi: Madagaskar Komory Seszele Sokotra Malediwy Mauritius Sri Lanka Andamany i Nikobary oraz część Indonezji Ocean Indyjski jest ważną drogą łączącą Bliski Wschód, Afrykę, południową Azję i Australię. Jest szlakiem przewozu ropy naftowej oraz produktów ropopochodnych pochodzących z rejonu Zatoki Perskiej i Indonezji. Rybołówstwo jest dość słabo rozwinięte i zaspokaja głównie potrzeby lokalne. Poławia się przeważnie tuńczyki i krewetki.

  6. Ocean Arktyczny Ocean Arktyczny, Morze Arktyczne, Ocean Lodowaty Północny – najmniejszy i najpłytszy ocean na Ziemi, uznawany dawniej za część Oceanu Atlantyckiego. Rozciąga się wokół Bieguna Północnego w Arktyce, między kontynentem Eurazji, a Ameryką Północną. Z Oceanem Spokojnym łączy go Cieśnina Beringa.

  7. Rzeźba dna morskiego 1. Szelf - będący platformą kontynentalną, zalegającą do głębokości 200 m., posiadająca niewielkie nachylenie, otaczając pasem sąsiednie kontynenty (jest inaczej nazywany podwodnym przedłużeniem powierzchni lądowej), o przeciętnej szerokości 74 000 m ( średnio w granicach od 15 do 1 400 km). Obszar ten jest niezwykle intensywnie eksploatowany w celach rybołówstwa oraz wydobywania złóż ropy naftowej oraz gazu ziemnego. Morze Północne położone całkowicie w strefie szelfowej określane jest morzem szelfowym. 2. Stokiem kontynentalnym - nazywamy powierzchnię pod wodą o znacznym stopniu nachylenia i głębokości w przedziale od 200 do 3 000 m., często jego powierzchnia rozcięta jest licznymi o długimi kanionami. 3. Basenem oceanicznym - nazywamy obszar pod powierzchnią ziemi, obejmującą głębokość w przedziale od 3 000 do 6 000 m., zajmuje powierzchnię 73 % dna morskiego. 4. Rowem oceanicznym - nazywamy głębokie (od głębokości 6 000 m.), rozległe i wąskie (o szerokości w przedziale 30-40 km) obniżenie dna morskiego, posiadające stosunkowo strome stoki, przeważnie zlokalizowane na skraju oceanu. Największą ilością i najgłębszymi rowami dysponuje Pacyfik - w najgłębszym z nim, Rowie Mariańskim i Rowie Filipińskim dochodzi do głębokości około 11 000 m. Z tego wynika, że najwyższe himalajskie szczyty dochodząc swą wysokością do około 9 000 m. mogą się z łatwością schować w otmętach największych głębi i pozostawić jeszcze sobie zapas wysokości równy 2 - 3 km. Rów oceaniczny to obszar niespokojny pod względem tektoniki, w ich sąsiedztwie występują częste dyslokacje mas ziemskich, a ich skutkiem są jedne z największych fal morskich (tzw. tsunami). 5. Grzbiet Śródoceaniczny jest długim wzniesieniem dna, posiadającym stromo nachylone stoki i nieregularną topografię terenu. Ich pasma przebiegają zwykle środkiem oceanów, a ich łączna długość wynosi ponad 60 000 km. Grzbiety pełnią role granicy pomiędzy oceanami i rozdzielają poszczególne baseny w znacznym stopniu wpływając na wewnętrzną cyrkulację wody. Mogą one wznosić się z powierzchni dna morskiego nawet do wysokości przeszło 10 000 m. na Oceanie Spokojnym i do około 8 000 m. na Oceanie Spokojnym w postaci szczytów wysp i wysepek.

  8. Brzegi mórz i oceanów Rozwój i pochodzenie rzeźby brzegowej oraz złożoność procesów, jakie się dokonują w tej strefie, wynikają z faktu, że jest to obszar, w którym współdziałają i wzajemnie się przenikaj: atmosfera, hydrosfera, litosfera, i biosfera, na które nakłada się jeszcze działalność człowieka (antroposfera). WYBRZEŻE: pas graniczny morza i lądu o nieokreślonej szerokości, obejmujący zarówno jego nadwodna, jak i podwodna część. BRZEG: obszar położony pomiędzy liniami najniższego i najwyższego stanu wody. W obszarze tym stykają się z sobą powierzchnie lądu i morza, a wyznaczona przez ten styk linia nazywana jest linią wody. STREFA BRZEGOWA: ciągnący się wzdłuż granicy lądu i morza pas, złożony zarówno z nadwodnej jak i podwodnej części. W strefie brzegowej mórz i oceanów istnieje wielka różnorodność typów i rodzajów brzegów. Najczęściej wyróżnia się następujące rodzaje wyjściowego rozczłonkowania brzegów: strukturalno - geologiczne, erozyjno - rzeczne (fluwialne), lodowcowe (glacjalne), eoliczne i wulkaniczne. Najczęściej spotykanym typem jest brzeg o erozyjnym charakterze rozczłonkowania, powstający w wyniku zatapiania dolin rozcinających górzyste rejony nadbrzeżne. Ten typ brzegu nazywamy riasowym; występuje on między innymi na wschodnich wybrzeżach Atlantyku (Półwysep Pirenejski, Irlandia), na wybrzeżach mórz chińskich, Korei, Rosji i Ukrainy. Brzegi te mają charakterystyczne, kręte, rozgałęzione zatoki, o wzrastającej w kierunku ujścia głębokości. Towarzyszą im liczne skaliste wyspy.

  9. Również erozyjno - rzeczny charakter rozczłonkowania wyjściowego mają brzegi limanowe powstałe w wyniku zatopienia dolin rozcinających płaskie, niewysokie obszary, zbudowane z mało odpornych skał. Z materiału pochodzącego ze zniszczonych abrazyjnie przylądków utworzone tu zostały formy akumulacyjne, często odgradzające limany od morza. Wśród brzegów o glacjalnym wyjściowym rozczłonkowaniu linii brzegowej powszechnie występującym typem są brzegi fiordowe, powstałe w wyniku zatopienia długich, wąskich i głębokich polodowcowych dolin żłobowych, zwykle o tektoniczno - erozyjno - glacjalnej genezie. Spotkać je można w Norwegii, Szkocji, Islandii, Grenlandii, Kanadzie, na Alasce, Czukotce, Kamczatce i Półwyspie Kolskim. Ale także w Nowej Zelandii, Chile, Ziemi Ognistej, Antarktydzie. Odmianę ich stanowią brzegi fierdowe powstałe w rejonach położonych niżej niż fiordy. Towarzyszą im często liczne wysepki, tworzące szkierowy typ brzegu (Skandynawia, Chile).Przy zatapianiu ciągnących się równolegle do brzegu struktur fałdowych powstają ciągi wysp i półwyspów oddzielających wydłużone zatoki wskutek czego powstają brzegi dalmatyńskie, gdyż w najbardziej typowej postaci wykształcony on jest na dalmatyńskim wybrzeżu Adriatyku. Często wybrzeża przesuwają się w stronę morza czego skutkiem jest gromadzenie się osadów utworzonych z namułów organicznych i torfów przy brzegu. Ten typ wybrzeża nosi nazwę narastającego. Wybrzeże składające się z odcinków niszczonych i odcinków wybrzeża narastającego, wskutek czego zmniejsza się rozwinięcie linii brzegowej nosi nazwę wybrzeża wyrównanego. Takie wybrzeże osiąga niemal prostolinijny zarys.Fale przybojowe uzbrojone w gruz i okruchy skalne, uderzają o brzeg tworzą niszę abrazyjną, a w konsekwencji niszczą i cofają brzegi tworzą klify i urwiska skalne. Fala sztormowa o wysokości 10 - 20 m wytwarza ciśnienie na skałę do 30 t/m2. Woda wciskająca się w szczeliny i spękania spręża znajdujące się tam powietrze, a to doprowadza do rozkruszania i rozsadzania skał. Wyróżniamy klify żywe - podcinane stale lub okresowo w czasie sztormów, klif martwy - znajdujący się poza zasięgiem fal, a także klif strukturalny - utworzony w warstwach nachylonych w stronę lądu i klif ześlizgowy - utworzony na warstwach nachylonych w stronę morza lub jeziora, w dużej części modelowany przez osuwanie.

  10. Prądy morskie Prąd morski - duże i niemalże niezmienne ruchy wody w oceanach wywołane różnicami temperatur, ruchem obrotowym Ziemi i występowaniem wiatrów stałych. Na poszczególnych oceanach tworzą one 5 wielkich kręgów cyrkulacji wody morskiej. W pobliżu brzegów układ prądów modyfikowany jest przez pływy morskie, spływ wód rzecznych i ukształtowanie linii brzegowej. Średnia prędkość powierzchniowych prądów morskich wynosi około 10 km na dobę, ale niektóre z nich mogą osiągnąć prędkość nawet 100-150 km na dobę. Ze względu na temperaturę wody niesionej prądem morskim w stosunku do otaczających wód oceanu wyróżnia się prądy ciepłe (niosące wodę cieplejszą niż otaczająca) i prądy chłodne (niosące wodę chłodniejszą niż otaczająca). Prądy te mają duży wpływ na kształtowanie klimatu niektórych regionów kuli ziemskiej, np. ciepły Prąd Północnoatlantycki, stanowiący przedłużenie Golfsztromu, przyczynia się do ocieplenia klimatu Skandynawii, a chłodny Prądu Benguelskiego występujący u południowo-zachodnich wybrzeży Afryki przyczynił się do powstania pustyni Namib. Ze względu na genezę , prądy morskie mogą być: wiatrowe - związane z działalnością silnych wiatrów, gęstościowe - wynikające z różnic ciężaru objętościowego wód w różnych miejscach. Bardzo często tworzą się pod powierzchnią wody, rzadziej na jej powierzchni, spływowe - powstające wskutek wyrównywania poziomu wód w różnych miejscach. Pośrednią ich przyczyną jest dopływ wód słodkowodnych do mórz i oceanów, a także zwiększone parowanie, kompensacyjne - przywracające równowagę hydrostatyczną, naruszoną przez różne siły, np. przez wiatry stałe.

  11. Świat organiczny mórz i oceanów O życiu organicznym w środowisku morskim decydują: temperatura, zasolenie wody, odległość od lądu, głębokość oraz ruch wód (prądy morskie i pływy). Czynniki te spowodowały wydzielenie stref o odmiennym składzie gatunkowym świata organicznego.Strefa przybrzeżna (litoralna) – rozciągająca się wzdłuż wybrzeży morskich do głębokości 200 m. Dobre naświetlenie wód pozwala na rozwój roślinności, która jest pokarmem dla zwierząt. Część gatunków prowadzi osiadły tryb życia na dnie morskim. Tworzą one tzw. bentos, do którego należą koralowce, gąbki i ukwiały. Poza zwierzętami osiadłymi w strefie tej żyją także organizmy pełzające, np. małże, ślimaki, oraz zwierzęta pływające – różne gatunki ryb, żółwi morskich i ssaków,nazywane nektonem. W strefie litoralnej żyje również plankton, tj. zwierzęta biernie unoszone przez fale i prądy morskie (plankton to pierwotniaki, drobne skorupiaki i bakterie). Strefa morza otwartego (pelagiczna) – plankton tej strefy jest bardzo bogaty w gatunki – głównie w wodach chłodnych, zasobnych w tlen. Plankton roślinny dostarcza atmosferze dużej ilości tlenu i wspólnie z planktonem zwierzęcym stanowi pożywienie ryb. W strefie pelagicznej występuje duża obfitość gatunków ryb, dużych ssaków (wieloryby, delfiny) i meduz.Strefa głębinowa (abysalna) – rozciągająca się na głębokościach poniżej 500 m. Charakteryzuje się brakiem światła, wysokim ciśnieniem, stosunkowo niską temperaturą oraz brakiem ruchu wody. Jest uboga w życie organiczne. Do zwierząt głębinowych należą: głowonogi, gąbki krzemionkowe, szkarłupnie i ryby głębinowe.

  12. Koniec

More Related