slide1 l.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Zaburzenia seksualne w okresie menopauzy i andropauzy PowerPoint Presentation
Download Presentation
Zaburzenia seksualne w okresie menopauzy i andropauzy

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 80

Zaburzenia seksualne w okresie menopauzy i andropauzy - PowerPoint PPT Presentation


  • 375 Views
  • Uploaded on

Zaburzenia seksualne w okresie menopauzy i andropauzy. Prof. SUM dr hab. n. med. Violetta Skrzypulec. Katedra Zdrowia Kobiety Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. Pozycja kobiety w społeczeństwie.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Zaburzenia seksualne w okresie menopauzy i andropauzy' - chilton


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1

Zaburzenia seksualne w okresie menopauzy i andropauzy

Prof. SUM dr hab. n. med. Violetta Skrzypulec

Katedra Zdrowia Kobiety Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

slide2

Pozycja kobiety w społeczeństwie

„Trzeba było dwunastu pokoleń zanim średniowieczna Europa oswoiła się z myślą, że kobiety zasługują na szacunek”.

„Trzy generacje dojrzewała w epoce wiktoriańskiej idea, że powinny im przysługiwać prawa obywatelskie”.

Jan van Eyck

„Historia seksu” 1997

slide3

Pozycja kobiety w społeczeństwie

„W XX wieku wyzwolona kobieta ogłosiła deklaracjęswej niepodległości seksualnej.

Było to (...) najbardziej rewolucyjne wyzwanie rzucone nawykom i postawom kształtowanym przez 5 000 lat”.

Tamara Lempicka

„Historia seksu” 1997

slide4

Maria Skłodowska-Curie

1867-1934

  • Nagroda Nobla (chemia)
  • Pierwsza kobieta profesor na Sorbonie
slide5

Indira Ghandi (1917-1984)

  • Premier Indii (trzy kadencje)
  • Walka z ubóstwem

i ekstremizm religijnym

slide6

Wisława Szymborska (ur.1923)

  • Poetka i eseistka
  • Nagroda Nobla (literatura)
slide7

Każda, nawet dojrzała

kobieta ma prawo czuć się

spełniona,

być aktywna,

być szczęśliwa ...

slide8

Anthony Hopkins

ur. 1937

  • Sławny aktor
  • „Milczenie owiec”
slide9

Czesław Miłosz

1911-2004

  • Nagroda Nobla – z dziedziny literatury
slide10

Roman Polański

ur. 1933

  • Oskar dla najlepszego reżysera
  • „Pianista” Złota Palma
slide11

Dane demograficzne -kobiety

2005 2050

 

Średnia długość 68,4 76,7

życia

Kobiety

po 60 r.ż.5,7% 11,6%

WHO 2005

slide12

Dane demograficzne -mężczyźni

2005 2050

 

Średnia długość 64,2 72

życia

Kobiety

po 60 r.ż.4,6% 9,7%

WHO 2005

slide13

Klimakterium i senium

ok. 43 lat

ok. 49 lat

ok. 55 lat

ok. 70 lat

K l i m a k t e r i u m

S e n i u m

Menopauza

Premenopauza

Postmenopauza

-6 -5 -4 -3 -2 -1 0 1 2 3 4 5

Postępująca niewydolność

ciałka żółtego

Niedobór progesteronu ze

względnym hiperestrogenizmem

Postępujące zwiększenie wydzielania gonadotropin; zanik cyklicznego wydzielania LH

Brak ciałka żółtego

Brak progesteronu, stopniowy spadek stężenia estrogenów

Wybitny wzrost stężenia gonadotropin. Zwiększenie obwodowej konwersji androstendionu do estronu

Niedoczynność estrogenna jajników

Bardzo niskie wartości estrogenów

Stopniowy spadek stężenia gonadotropin

slide14

Profil hormonalny kobiety po menopauzie

  • FSH 
  • LH 
  • Estradiol 
  • Progesteron 
  • DHAE, DHEAS 
  • Testosteron 
slide15

OBJAWY WYPADOWE

  • objawy naczynioruchowe –

uderzenia gorąca, nocne pocenie

  • objawy somatyczne –

zawroty i bóle głowy, drętwienie

  • objawy psychiczne –

drażliwość, depresja

  • objawy zanikowe i dysfunkcje seksualne
slide16

Zdrowie seksualne

Połączenie fizycznych, emocjonalnych, intelektualnych i społecznych aspektów danej osoby, poprzez pozytywne wzmacnianie zachowań, które rozwijają osobowość, porozumienie i miłość.

World Health Organization

slide17

Epidemiologia zaburzeń seksualnych kobiet

 libido

 pożądania

 akt. sex

 satysfakcji

zab. orgazmu

dyspareunia

Am J Obstet Gynecol 1999

slide18

Częstość współżycia w okresie menopauzy

Premenopauza

Perimenopauza

Postmenopauza

Menopause 2000

slide19

Aktywność seksualna kobiet w okresie klimakterium

Tygodniowa aktywność seksualna

 T

Cykl jajnikowy

Hormones and Behavior (2001)

slide20

Prawidłowa reakcja seksualna

Łechtaczka- przepływu

Stymulacja seksualna

E

T

P

T

E

P

Zwiotczenie SMC naczyń

 NOS

 NO

 cGMP5GMP

 CG

GTP

Women’s Health Monitor 2002

slide21

Testosteron – działanie ośrodkowe

układ dopaminergiczny

układ serotoninergiczny

TESTOSTERON

Fertility and Sterility 2002

slide22

Testosteron - działanie obwodowe

  • obecność receptorów androgenowych w pochwie (RA)
  • wpływ na aktywność NOS
  • wpływ na aktywność arginazy

Fertility and Sterility 2002

slide23

Ekspresja receptora androgenowego (RA) w tkankach pochwy

Kontrola

Owarektomia

Owarektomia+ E 2

Owarektomia+ T

Owarektomia+ ET

Fertility and Sterility 2002

slide24

NOS – lokalizacja w tkankach pochwy

  • proksymalna i dystalna część pochwy - inna

ekspresja NOS

  • leczenie T, -dihydroT, DHEA, 5-androstendiol –  NOS (proksymalna część)
  • leczenie E2 -  NOS (proksymalna część)

Fertility and Sterility 2002

slide25

Regulacja aktywności arginazy

  • Estrogeny –  arginazy (proksymalna część pochwy)
  • Androgeny –  arginazy (proksymalna część pochwy)

Fertility and Sterility 2002

slide26

Testosteron a funkcjonowanie seksualne

  • T – relaksacja SMC pochwy (układ nieadrenergiczno- niecholinergiczny i VIP)

Prawidłowa odpowiedź seksualna

  • E2 – potęgowanie działania T

Fertility and Sterility 2002

slide27

Zespół niedoboru androgenów u kobiet (Androgen Deficiency Syndrome)

  •  pożądania seksualnego
  •  czucia w okolicy łechtaczki i brodawek sutkowych
  • problemy z osiągnięciem orgazmu
  • zcieńczenie i utrata owłosienia łonowego
  •  witalności, samopoczucia
  •  napięcia mięśniowego

J Obstet Gynecol Can 2001

slide28

Zmiany fizjologii seksualnej po 40 r.ż.

  •  przekrwienia piersi i skóry w czasie podniecenia
  •  napięcia układu mięśniowego
  •  nabrzmienia łechtaczki i zdolności podnoszenia warg sromowych

Menopause 2000

slide29

Zmiany fizjologii seksualnej po 40 r.ż.

  •  wymiaru podłużnego i poprzecznego pochwy
  • opóźnienie lubricatio
  •  czucia w strefach erogennych
  • skrócenie fazy orgazmu
  • trzon i szyjka macicy kurczą się

Menopause 2000

slide30

Kryzys egzystencjalny

  • świat wspomnień
  • romansowe lektury
  • nowy związek – nowe potrzeby
  • idealizacja obecnego związku
  • ucieczka w pracoholizm
  • przygnębienie - depresja
  • zespół „wdowy”
  • zespół „Łazarza”
  • zespół paranoicznej zazdrości

Menopause 2000

slide31

Depresja inwolucyjna w okresie klimakterium

 świadomość końca okresu młodości

 obniżony nastrój

 spowolnienie procesów intelektualnych

 niepokój psychiczny i motoryczny

 zaburzenia wegetatywne i somatyczne

slide32

Zaburzenia seksualne w okresie okołomenopauzalnym - etiopatogeneza

  •  estrogenu, testosteronu
  • nietrzymanie moczu
  • zapalenie dolnych odc. dróg moczowych
  • zapalenie narządów miednicy, STD
  • zespoły bólowe miednicy

Menopause 2001

slide33

Profil hormonalny – zaburzenia seksualne

 P

 T

 E

 GABA

 NO

 VIP

 DA, NA, oxytocyny

 Motywacji seksualnej

 lubricatio

Zaburzenia odpowiedzi seksualnej

Women’s Health Monitor 2002

slide34

Zaburzenia seksualne - etiopatogeneza

  • urazy głowy, padaczka
  • choroba Parkinsona, SM
  • przebyte operacje (sympatektomia, zaotrzewnowe usunięcie węzłów chłonnych)
  • choroby ogólnoustrojowe (tarczyca, cukrzyca, otyłość, choroby serca)

Obstet Gynaecol 2002

slide35

Zaburzenia seksualne - histerektomia

  • skrócenie pochwy

 przekrwienia i obrzmienia pochwy

  • wewnętrzne blizny
  • ogólnego zastoju krwi
  • brak skurczu macicy w czasie stymulacji

Nadpochwowa histerektomia – zachowanie funkcji seksualnych???

Obstet Gynaecol 2000

slide36

Zaburzenia seksualne - etiopatogeneza

  • nadużywanie alkoholu – ( testosteronu)impotencja
  • hiperlipidemia – impotencja naczyniopochodna
  • styl życia (ruch, sen, relaks, praca)
  • relacje partnerskie
  • czynniki natury psychologicznej

Obstet Gynaecol 2001

slide37

Zaburzenia seksualne - leki

  • p/depresyjne
  • p/psychotyczne
  • BZD (Diazapam)
  • barbiturany
  • hipotensyjne (diuretyki)
  • p/histaminowe

Am J Obstet Gynaecol 2002

slide38

Zaburzenia seksualne kobiet (DSM - IV)

  • zaburzenia pożądania seksualnego
  • zaburzenia podniecenia seksualnego
  • zaburzenia orgazmu
  • zaburzenia seksualne związane z bólem

American Psychiatric Association. International Consensus 2000

slide39
OBNIŻONY POPĘD PŁCIOWY

30 – 50 %

brak aktywności

brak fantazji seksualnych

AWERSJA SEKSUALNA

niechęć i unikanie kontaktu

płciowego z partnerem

fobie – awersja na nasienie

Zaburzenia pożądania seksualnego

Journal of Urology 2000

slide40

Zaburzenia w fazie podniecenia

  • częściowy lub całkowity brak fizycznych objawów podniecenia
  • hipoestrogenizm -  przesięku, nawilżenia i rozpulchnienia górnej połowy pochwy

Journal of Urology 2000

slide41

Zaburzenia orgazmu

  • 10 % przez całe życie
  • 50 % przejściowe lub sytuacyjne problemy
  • urazy, zabiegi operacyjne miednicy, kręgosłupa
  • leki p/depresyjne, p/psychotyczne

Journal of Urology 2000

slide42

Dyspareunia

  • 10-15% - młode, aktywne seksualnie kobiety
  • 39% - kobiety po menopauzie

The Management of the Menopause 2003

slide43

Dyspareunia - podział

  • Typ I - powierzchowna
  • Typ II - środkowopochwowa
  • Typ III - głęboka
  • A – utrwalona
  • B – sytuacyjna
  • C – organiczna, nieznana psychogenna, mieszana

American Urological Association. International Consensus 2000

slide44

Dyspareunia - Typ I i II etiopatogeneza

  • stężenia hormonów płciowych
  • zapalenie pochwy i sromu
  • dystrofia sromu
  • jatrogenna
  • traumatyczna
  • neurologiczna
  • naczyniowa-mięśniowa

American Urological Association. International Consensus 2000

slide45

Dyspareunia – Typ III etiopatogeneza

  • endometrioza
  • stany zapalne narządów miednicy (PID)
  • żylaki w obrębie miednicy mniejszej

American Urological Association. International Consensus 2000

slide46

Objawy suchości pochwy a menopauza

  •  E2 w surowicy < 50 pg/ml
  •  koncentracji E2 w pochwie

Obstet Gynecol. 2000

slide47

Zapalenie i dystrofia sromu

HIPOESTROGENIZM

 pH

pH>5

pH>6,5

pH>7

  • Gardnerella vaginalis
  • E. Coli
  • Enterococcus faecalis
  • Candida spp.

Journal of Infectious Diseases 2003

slide48

Ocena zaburzeń seksualnych - wywiad

  • wywiad medyczny

-choroby, operacje, leki

- wywiad ginekologiczny

  • wywiad psychologiczny

-wykorzystywanie seksualne

- depresja, lęk

The Management of the Menopause 2003

slide49

Życie intymne - skale diagnostyczne

  • Sexual Function Inventory for Women (SFIW)
  • Sexual Function Scale (SFS)
  • Index of Sexual Satisfaction (ISS)
  • Female Sex Functioning Index (FSFI)
  • Body Satisfaction Scale (BSS)
  • Impact of Female Sexual Dysfunction

Archives of Sexual Behavior 2004

slide50

Ocena zaburzeń seksualnych – badanie ginekologiczne

  • badanie dwuręczne
  • tkliwość szyjki przy poruszaniu
  • bolesność mięśnia dźwigacza odbytu(część boczno-tylna)
  • badanie okolicy gruczołu Bartholina, cewki, pęcherza, odbytu

The Management of the Menopause 2003

slide51

Ocena zaburzeń seksualnych – badanie ginekologiczne

  • zanikowe zap. pochwy
  • zaczerwienienie w szczycie pochwy, upławy
  • stan zapalny sromu i przedsionka
  • wypadanie narządu rodnego
  • blizny, zwężenia, zrosty

The Management of the Menopause 2003

slide52
badanie piersi, mammografia

USG dopochwowe

cytologia, posiew (kanał szyjki)

badania hormonalne

(E, P, FSH, LH, PRL, TSH i ewentualnie T)

morfologia, OB

Hb A1C

toksyny (Pb, Hg)

analiza moczu

Badania dodatkowe

The Management of the Menopause 2003

slide53

Leczenie hormonalne zaburzeń seksualnych

HTZ (estrogenowo-progestagenowa)

  • Drogi podania:
  • doustna
  • przezskórna
  • dopochwowa

HTZ z wstawką androgenną

J Obstet Gynecol Can 2001

slide54

Terapia testosteronem

  • metylotestosteron (Metandren) 1,25-2,5 mg/d
  • E + P +T (Tibolon)

doustnie

  • E + T (Climacteron)
  • Testosteron (Delatestryl)

domięśniowo 0,5 ml co 4-6 tyg.

  • Testosteron (sc. 300 g/d) + ETZ

J Obstet Gynecol Can 2001

slide55

Terapia testosteronem – działania niepożądane

  • hirsutyzm
  • zmiana głosu
  • przerost łechtaczki
  • zaburzenia gospodarki lipidowej
  • hepatotoksyczność ??? (metylotestosteron)

J Obstet Gynecol Can 2001

slide56

Monitorowanie pacjentek leczonych androgenami

  • badanie wydolności wątroby
  • lipidogram (3-6 miesięcy terapii)

NORMA

ZABURZENIE

Kontynuacja leczenia

Odstawić T !!!

J Obstet Gynecol Can 2001

slide57

Leczenie niehormonalne zaburzeń seksualnych

  • Leki p/depresyjne (małe d.) – spadek libido
  • SSRI – zaburzenia orgazmu
  • utrzymywanie regularnej aktywności seksualnej
  • metody treningowe (masturbacyjne, partnerskie)
  • psychoterapia indywidualna, partnerska, grupowa

Obstet Gynecol 2000

slide58

Sildenafil –

alternatywa dla kobiet?

  • brak poprawy w zaburzeniach seksualnych (ośrodkowe randomizowane badania)
  • Viagra (50 mg) w połączeniu z SSRI – poprawa w osiąganiu orgazmu

International Journal of Obstetrics & Gynaecology 2003

slide59

Standardy w leczeniu zaburzeń seksualnych

  • kobiety z atrofią pochwy – miejscowo E
  • obniżenie libido (obustronna oopherectomia) – E + T
  • nie wskazane jest stosowanie samych androgenów - tylko w połączeniu z ETZ

J Obstet Gynecol Can 2001

slide60

Standardy w leczeniu zaburzeń seksualnych

  • Nie zaleca się rutynowego oznaczania stężenia hormonów (gł. androgenów w surowicy) u kobiet z zab. psycho-seksualnymi
  • Nie zaleca się stosowania Sildenafilu, z wyjątkiem spadku libido (łącznie z SSRI)

J Obstet Gynecol Can 2001

slide61

ANDROPAUZA - FAKTY

Werner – 1939 rok

„męska menopauza”

ADAM/PADAM

„zespół psychoendokrynologiczny”

slide63

Profil hormonalny zespołu PADAM

  • Testosteron 
  • DHEA, DHEAS 
  • Hormon wzrostu 
  • Melatonina 

Urology 2003

slide64

TESTOSTERON - normy

  • Całkowity:
    • >11 nmol/L (3 ng/ml)
  • Wolny:
    • >0,225 nmol/L
  • Biodostępny:
    • 2,0-2,5 nmol/L
  • T (ng/ml) / LH (IU/L) 1

Urology 2003

slide65

Objawy zespołu PADAM

Objawy somatyczne:

  • ↓ masy mięśniowej o 25%
  • ↑ masy tk. tłuszczowej (10-15 kg)
  • osteoporoza

Objawy psychiczne:

  • ↓ funkcji poznawczych
  • zaburzenia snu, depresja
  • niepokój

Objawy seksualne

Urology 2003

slide66

Zaburzenia reakcji seksualnych w PADAM

  • zaburzenia erekcji (słabsza erekcja, niepełny wzwód)
  • niewrażliwość na bodźce seksualne
  • skrócenieczasu trwania orgazmu
  • mniejsza objętość ejakulatu
  • mniejsza siła wytrysku (czasem wyciek nasienia)
  • zanik wzwodu zaraz po ejakulacji

(„wypadanie członka z pochwy”)

  • osłabienie potrzeby wytrysku

Urology 2003

slide67

Ocena zaburzeń seksualnych PADAM

  • wywiad medyczny

-schorzenia ogólnoustrojowe, operacje, leki

- wywiad psychologiczny

  • Skale diagnostyczne

-Kwestionariusz Morleya

- Test Samooceny

- Skala Heinemanna

Urology 2003

slide68

Badanie przedmiotowe i andrologiczne

  • ocena budowy ciała, kondycji fizycznej
  • tętno na kończynach dolnych
  • ocena występowania żylaków powrózka nasiennego, przepuklin
  • ocena reakcji neurologicznych(odruch opuszkowo - jamisty, czucie w okolicy okołoodbytniczej, napięcie mięśnia zwieracza odbytu)

Urology 2003

slide69

Ocena zaburzeń seksualnych PADAM - badanie andrologiczne

Badanie narządów płciowych:

  • prawidłowość anatomiczna członka
  • kształt, wielkości, konsystencji jąder
  • ocena gruczołu krokowego

Urology 2003

slide70

Badania dodatkowe

  • Badania hormonalne (FSH, LH, testosteron,

T/LH, DHEA, DHEA-S, GH lub IGF-1,

SHBG, PRL)

  • Swoisty antygen sterczowy (PSA)
  • Badaniadopplerowskie przepływu krwi w prąciu
  • Arteriografia, kawernozografia
  • Pełne monitorowanie nocnych wzwodów

Urology 2003

slide71

Leczenie objawów zespołu PADAM

Testosteron

  • Drogi podania:
  • doustna
  • domięśniowa (długo- i krótkodziałające)
  • przezskórna (plastry i żele na ok. worka mosznowego)

DHEA (25 – 50 mg na dobę )

SARM - modulatory receptorów androgennych

Urology 2003

slide72

Terapia testosteronem2,5 lub 5 mg na dobę

  • Monitorowanie:
  • badanie per rectum
  • PSA
  • Hematokryt
  • profil lipidowy

początkowo po 3 miesiącach, następnie - co 6 mies.

Urology 2003

slide73

Terapia testosteronem – przeciwwskazania

  • rak gruczołu krokowego
  • łagodny przerost gruczołu krokowego
  • nowotwór sutka
  • choroby układu sercowo-naczyniowego i oddechowego
  • obturacyjne choroby płuc, nadwaga (wystąpienie bezdechu sennego, ginekomastia)

Urology 2003

slide74

Leczenie zaburzeń erekcjiw PADAM

Metody farmakologiczne:

  • Apomorfina
  • Selektywne inhibitory fosfodiesterazy 5 – (PDE 5-I)
  • Leki uspokajające i przeciwdepresyjne
  • Testosteron
  • Bromokryptyna

Urology 2003

slide75

Apomorfina - agonista receptorów dopaminergicznych

  • stymulacja receptorów dopaminergicznych w podwzgórzu, śródmózgowiu i rdzeniu kręgowym
  • podjęzykowo – 2 mg, 3 mg
  • czas działania od 20 min do 2 godz.
  • przeciwwskazania – świeży zawał, niewydolność mięśnia sercowego, hipotonia
  • niska skuteczność, dużo DN, rzadko stosowana

Urology 2003

slide76

Inhibitory PDE 5

Generacja

I Generacja

II Generacja

Sildenafil (Viagra)

Vardenafil(Levitra)

Tadalafil (Cialis)

Nazwa

10 mg, 20 mg

25, 50, 100 mg

5, 10, 20 mg

Postać

Czas działania

4 godz.

4-5 godz.

24 godz.

Urology 2003

slide77

K +

Tadalafil

Ca2+

Inhibitory PDE 5 – mechanizm działania

L-Arginina

O2

Pobudzenie płciowe

Komórka endotelium

Nerw jamisty

Komórka mięśniowa

cGMP- kinaza białkowa

Spadek

Ca2+

NO

CG

cGMP

GTP

PDE5

Relaksacja

mięsni

gładkich

i wzwód

5'GMP

slide78

Inhibitory PDE 5 - przeciwwskazania

  • przyjmowanie azotanów w każdej postaci
  • przebyty zawał mięśnia serca (< 90dni)
  • niestabilna choroba wieńcowa
  • napady bólu dławicowego podczas aktywności seksualnej
  • niewydolność krążenia (IIwg NYHA)
  • niewyrównane zaburzenia rytmu serca,
  • niewyrównane nadciśnienie tętnicze
  • niedociśnienie tętnicze (< 90/50 mmHg)
  • przebyty udar mózgu (< 6 miesięcy)
slide79

Leczenie niefarmakologiczne

  • Metody fizyczne
  • prostaglandynowe iniekcje do ciał jamistych (PGE1– Alprostadil)
  • Metody chirurgiczne
  • Psychoterapia
  • metody treningowe
  • psychoterapia indywidualna
  • partnerska, grupowa
  • metody treningowe

Urology 2003

slide80

„Kiedy kobieta jest stara?

Kiedy czuje się staro...”

Lew-Starowicz, 2003