Pr isis agus patr n ch sta agus t rghn ithe a ghabhann leo
Download
1 / 24

Próisis agus Patrún chóstaí agus tírghnéithe a ghabhann leo - PowerPoint PPT Presentation


  • 221 Views
  • Uploaded on

Próisis agus Patrún chóstaí agus tírghnéithe a ghabhann leo. Gearr cheisteanna. Tonnta. Borruisce - Swash : Nuair a bhriseann an tonn, is é a thugtar ar an uisce a shreabhann suas an trá ná Borruisce.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' Próisis agus Patrún chóstaí agus tírghnéithe a ghabhann leo' - candace-cantrell


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

Tonnta
Tonnta ghabhann leo

  • Borruisce- Swash: Nuair a bhriseann an tonn, is é a thugtar ar an uisce a shreabhann suas an trá ná Borruisce.

  • Cúlchaise- Backwash: Bogann an Borruisce dríodar suas an trá. Is é a thugtar ar an uisce a shreabhann ar ais i dtreo na farraige ná an chúlchaise. Tarraingíonn an chúlchaise ábhar ón trá ar ais i dtreo na farraige.

  • Réim na toinne- Wave Range/Fetch: A thugtar ar fhad a thaistealaíonn an tonn san fharraige oscailte.

  • Tonn-athraonadh- Wave Refraction: a thugtar ar an bpróiseas leana gcasann tonnta agus lena n-athraíonn siad a dtreo agus iad ag déanamh ar an gcladach


Cine lacha toinne tonnta t g la constructive waves
Cineálacha Toinne- ghabhann leoTonnta Tógála- Constructive Waves


Tonnta t g la
Tonnta Tógála ghabhann leo

  • Tonnta leibhéalta agus íseal

  • Tá an bhorruisce níos láidre ná an chúlchaise

  • Fágtar níos mó ábhair ar an trá na scuabtar ar ais chun na farraige.

  • Maothaíonn (soaks) cuid den uisce síos isteach sa ghaineamh.

  • De ghnáth tarlaíonn siad i rith an tsamhraidh


Tonnta scriosacha
Tonnta Scriosacha ghabhann leo


Tonnta scriosacha1
Tonnta Scriosacha ghabhann leo

  • Fuinneamh Mór

  • Bristear go tapa iad

  • Déanann siad níos mó creimeadh ná sil-leagan.

  • Tá an chúlchaise níos láidre ná an bhorruisce agus baintear ábhar den trá dá bhrí sin.

  • Fágann níos mó tapa gan maothaíonn (soaks) uisce síos isteach sa ghaineamh.

  • De ghnáth tarlaíonn siad i rith an gheimhridh


Pr isis an chreimthe
Próisis an chreimthe ghabhann leo

  • Gníomhú Hiodrálach- Hydraulic Action

  • Comhdhlúthú- Compression

  • Scríobhchaitheamh- Abrasion

  • Cnaí- Attrition

  • Tuaslagadh- Solution


Gn omh hiodr lach
Gníomhú Hiodrálach- ghabhann leo

  • Is é atá sa ghníomhú hiodrálach ná fórsa na dtonnta agus iad ag bualadh go láidir agus go tréan an chósta.

  • Is éifeachtaí a bhíonn an gníomhú hiodrálach nuair a bhíonn plánaí cisealúcháin (bedding plane), siúntaí (joints)agus laigí (weaknesses) sna carraigeacha. Déantar scoilteanna a leathnú agus bristear ábhar a bhíonn ar lúsáilte.


Comhdhl th
Comhdhlúthú ghabhann leo

  • Má bhíonn aer sáinnithe (stranded) ag na tonnta i bplánaí cisealúcháin agus i ngága (cracks) sna carraigeacha, déantar an t-aer sin a chomhdhlúthú(compressed).

  • Nuair a chúlaíonn na tonnta, leathnaíonn (expands) an t-aer go tapa.

  • Cuireann sé sin brú breise ar na carraigeacha agus tosaíonn na carraigeacha ag briseadh.


Scr obhchaitheamh
Scríobhchaitheamh ghabhann leo

  • Nuair atá bolláin, méaróga agus gaineamh a theilgean(thrown) i gcoinne bhun an líne an chósta, tá na carraigeacha an chósta caite síos.


Cnaí ghabhann leo-

  • Tarlaíonn seo nuair a bhuailtear mionphíosaí carraige i gcoinne a chéile go dtí go mbíonn cruth mín cruinn orthu (are rounded)


Tuaslagadh
Tuaslagadh ghabhann leo

  • Tarlaíonn seo nuair a bhíonn mianraí i gcarraigeacha atá measctha suas le uisce agus tuaslagadh siad agus in am tosaíonn an charraig ag briseadh suas.


T ann na nithe seo a leanas i bhfeidhm ar an r ta ag a dtarla onn creimeadh
Téann na nithe seo a leanas i bhfeidhm ar an ráta ag a dtarlaíonn creimeadh

  • Neart na toinne: Is féidir le suas le 25 tona (tonnes) de fórsa ar gach meadar cearnach a bheith ag tonnta stoirme

  • Cruth an imeallbhoird (shape of coastline) – Díríonn tonn-athraonadh formhór an fhuinneamh ar na rosanna (headlands) ar chósta aimhrialta (irregular)

  • Caitheamh an Chladaigh le fána: (Slope of Shore)- ar fánaí ísle (gentle slopes) briseann na tonnta píosa níos faide amach ón urthrá (offshore) agus cailleann siad go leor dá gcuid fuinnimh sula mbuaileann siad an t-imeallbhord.

  • Seasmhacht agus Déanamh na carraige: (Resistance and structure of rock). Is tapa a tharlaíonn creimeadh cósta nuair a bhíonn carraig frithsheasmhacht (resistant) ina luí ar charraig bhog mar shampla nuair a bhíonn gaineamhchloch ina luí ar sceall nó ar láibchloch.


T rghn ithe de thoradh ar an gcreimeadh
Tírghnéithe de thoradh ar an gcreimeadh dtarlaíonn creimeadh

  • Aillte Farraige agus cláir thonnghearrtha(Sea Cliffs and wave cut platforms)

  • Bánna agus rosanna(Bays and headlands)

  • Pluaiseanna mara, stuanna mara agus staca farraige (sea caves, sea arches and sea stacks)

  • Poll Séideáin (Blow Holes)

  • Aircín/Góilín (Inlets/Geos)


Obair le d anamh
Obair le déanamh dtarlaíonn creimeadh

A) Déan próifíl le haghaidh tírghnéithe creimeadh eile:

1)Bánna, Rosanna,

2)Pluaiseanna Mara, stuanna Mara agus stáca farraige. (Lt.119-124)

B)Déan ceisteanna 1 & 2 & 5 ar leathnaigh 135-136.


Pr isis an iompair
Próisis an iompair dtarlaíonn creimeadh

  • Bogann gníomhú na dtonnta dríodar síos agus suas an trá le borruisce agus cúlchaise.

  • Bogtar dríodar ar feadh an chladaigh freisin- Síobadh feadh cladaigh (longshore drift).


Pr isis sil leagan
Próisis Sil-leagan dtarlaíonn creimeadh

  • Sil-leagan- Deposition

  • Síobadh feadh cladaigh – Longshore Drift

  • Tonnta tógála- Constructive Waves

  • Tonn-athraonadh – Wave Refraction

  • Dríodrú – Sedimentation


Sil leagan
Sil-leagan dtarlaíonn creimeadh

  • Méid an ábhair a shil-leagann an tonn ar bealach isteach ná an méid a scuabann an chúlchaise léi, de réir a chéile cruthaítear tírghnéithe as an ábhar a bhíonn fágtha ina diaidh aici.


S obadh feadh cladaigh
Síobadh feadh cladaigh dtarlaíonn creimeadh

  • Gluaiseacht tornáil d'ábhar ar feadh chósta. Tógann sé suas barraí, goba gainimh agus murlaigh agus mar thoradh ar an bhforbairt riasca goirt. (A zig-zag movement of material along a shore. It builds up bars, spits and lagoons and leads to the development of salt marshes.)


T rghn ithe de thoradh ar shil leagan
Tírghnéithe de thoradh ar shil-leagan dtarlaíonn creimeadh

  • Tránna

  • Goba Gainimh agus tambalónna

  • Murlaigh agus Riasca Goirt


Obair bhaile
Obair Bhaile dtarlaíonn creimeadh

  • Déan próifíl le haghaidh tírghnéithe sil-leagan eile:

    • Goba Gainimh agus tambalónna

    • Murlaigh agus Riasca Goirt

  • Déan ceisteanna 3 & 4 ar leathnaigh 135-136.





ad