1 / 35

Krivično pravo – suprotstavljanje kriminalitetu

Krivično pravo – suprotstavljanje kriminalitetu. Almir Maljević, Doc. Dr. Sadržaj predavanja. Uvodne napomene Historijski razvoj društvene reakcije na kriminalitet Aktuelni primjer formalne reakcije na kriminalitet Pogled unazad Evolucija oblika društvene reakcije na kriminalitet

arav
Download Presentation

Krivično pravo – suprotstavljanje kriminalitetu

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Krivično pravo – suprotstavljanje kriminalitetu Almir Maljević, Doc. Dr.

  2. Sadržaj predavanja • Uvodne napomene • Historijski razvoj društvene reakcije na kriminalitet • Aktuelni primjer formalne reakcije na kriminalitet • Pogled unazad • Evolucija oblika društvene reakcije na kriminalitet • Evolucija shvatanja o opravdanosti i ciljevima kazne i kažnjavanja

  3. Uvodne napomene • Pravna država (Rechtsstaat, Rule of Law) • U formalnom smislu • U materijalnom smislu • Funkcije krivičnog prava (Z, S, SE) • Karakteristike krivičnog prava (S, F, UR) • Ljudska prava – uloga (određujuća/ograničavajuća) • Načela • Legitimnost (opravdanost) – smrtna kazna? • Racionalnost (cilj i sredstva) – korist/šteta? • Humanost – rezultat ili težnja

  4. Historijski razvoj društvene reakcije na kriminalitet Almir Maljević, Doc. Dr.

  5. Pregled • Uvodne napomene • Aktuelni primjer društvene reakcije na kriminalitet • Kako se došlo do trenutnih shvatanja • Evolucija oblika društvene reakcije na kriminalitet • Evolucija shvatanja o opravdanosti i ciljevima kazne • Zaključna razmatranja i diskusija

  6. Olakšavajuće i otežavajuće okolnosti i tužilac kao “dirigent” utvrđene kazne? Almir Maljević, doc. dr. sci. Neum, IV stručno savjetovanje tužilaca u BiH, 11-13.10.2011.

  7. Pregled • Zašto je pitanje važno? • Metodološke napomene • Rezultati provedene analize • Djela i učinitelji • Olakšavajuće i otežavajuće okolnosti • Zaključna razmatranja

  8. Zašto je pitanje važno? • Okolnosti djela i okolnosti učinioca • Retributivni pristup • Rehabilitirajući pristup • Svrha kažnjavanja/kazne (čl. 39 KZBiH) • Utvrđivanje kazne – čija je to uloga? • Direktna odluka suda (izvedeni dokazi) • Indirektna odluka suda (prijedlog tužioca) • Mišljenje laičke i stručne javnosti

  9. Metodološke napomene • Karakteristike uzorka • Sud BiH, Odjel II i III, prvostepene osuđujuće presude • Period 2006-2009 • Pretvaranje presuda u case-ove po učiniteljima • Selekcija case-ova prema sankciji propisanoj za KD • Isključivanje tzv. “outlier”-a (prema utvrđenoj kazni) • Analiza provedena na 58 učinitelja • Nivo analize • Ograničenje – (ne)generabilnost rezultata

  10. Rezultati provedene analize • N = 58 (54M, 4F) • Starost – Mean 33,95, std 9,4 (min19; max55) • Krivična djela (pos. min. = 1 godina zatvora) • Krivotvorenje novca (N=29) • Krijumčarenje osoba (N=18) • Pranje novca (N=5) • Neovlašteni promet opojnih droga (N=4) • Primanje dara i drugih oblika koristi (N=1) • Trgovina ljudima (N=1)

  11. Rezultati provedene analize (cont. 1) • Utvrđena kazna • Mean 9,35 mjeseci (Min 3, Max 18) – bez outlier-a • Mean 10,84 mjeseci (Min 3, Max 24) • Ublažena – 67,2% slučajeva • Posebni minimum – 17,24% slučajeva • Uslovna osuda – 60,3% slučajeva (MeanVP–32,23m)

  12. Rezultati provedene analize (cont. 2) • Olakšavajuće okolnosti (Mean – 4,24; N=246) • Priznanje KD – 60,34% (N=35) • Nije osuđivan/kažnjavan – 53,45% (N=31) • Kajanje – 44,83% (N=26) • Korektno držanje – 41,38% (N=24) • Mlada osoba – 39,66% (N=23) (Mean-27,3, Min 19;Max 37) • Iskreno držanje/porodična osoba - 27,59%/27,59% (N=16/16) • Porodične prilike/imovno stanje – 22,41% (N=13) • Otac/majka 1,2,3,4,5 djece – 20,69% (N=12) • Saradnja/pristao da svjedoči – 15,52% (N=9) • Nezaposlen – 13,79% (N=8) • Otežavajuće okolnosti (Mean – 0,25; N=15) • Ranije osuđivan – 18,97% (N=11) • Više KD – 5,17% (N=3)

  13. Zaključna razmatranja • Good cop – bad cop – ko je dobar, a ko loš? • Zakonodavac / pravosuđe • Individualizacija ili improvizacija?

  14. Evolucija oblika društvene reakcije na kriminalitet

  15. Dva osnovna perioda reakcije • Period privatne reakcije • Pimitivne zajednice • Prije pojave klasa / država • Period privatne osvete i kompozicije • Tri oblika reakcije • Period javne (državne) reakcije na kriminalitet • Od formiranja prvih država do danas • Kazne sa prepoznatljivim karakteristikama • Tri etape evolucije

  16. Period privatne reakcije na kriminalitet • Progonstvo iz zajednice • Privatna (krvna) osveta • Izmirenje naknadom štete

  17. Progonstvo iz zajednice • Plemenski zločini (izdaja, čarobnjaštvo, svetogrđe, trovanje starješine) • Karakter smrtne kazne • Isključivo u predhistorijskom periodu, kasnije vrlo rijetko (osveta i naknada štete)

  18. Privatna (krvna) osveta • Oštećeni i njegova porodica reaguju protiv izvršioca i njegove porodice. • Tri faze • U prvoj fazi – instinktivna, kolektivna, nesrazmjerna, gruba. Sakralni karakter. • U drugoj fazi - promijenila oblik u osvetu po propisanim pravilima koja daje zajednica/država. Lex talionis. • U trećoj fazi - predviđanje obaveze da se zavađeni pojedinci moraju obratiti državnoj vlasti koja utvrđuje pravo na osvetu. Sudski lex talionis.

  19. Izmirenje naknadom štete • Kompozicioni sistem - porodica izvršioca plaća naknadu porodici oštećenog • Karakteristike – kolektivna, nije nagonska, umjerena, saglasna cilju • Ovaj se oblik najviše razvio i sačuvao • Ranije - porodica povrijeđenog mogla da bira između osvete i kompozicije • Kasnije - nametnuta pravna obaveza na mirenje naknadom štete • Danas – novčana kazna (utvrđivanje visine, rokova za plaćanje, izvršenje)

  20. Period javne / državne reakcije na kriminalitet • Period ispaštanja i zastrašivanja • Humanitarni period • Period individualizacije

  21. Period ispaštanja i zastrašivanja • Država je zabranila privatnu, a uvela javnu osvetu • Cilj kazne – ispaštanje i zastrašivanje • Kazne • Novčana kazna • Smrtna kazna • Metode fizičke torture • Metode društvene degradacije • Metode progonstva i deportacije

  22. Primjeri sprava za mučenje

  23. Primjeri sprava za mučenje 2

  24. Primjeri sprava za mučenje 3

  25. Humanitarni period • Protivnici smrtne kazne – reakcija na srednjevj. pravosuđe • Ističe se ideja popravljanja delikvenata radom i humanim postupanjem • Humanitarni pokret • može se kazniti samo čovjek čija je volja u vrijeme izvršenja djela bila slobodna • poštivajući njegova prirodna, od državnog priznanja nezavisna prava • Klasična škola - slobodna volja / jednaka odgovornost / jednake kazne • Feuerbach, Bentham i drugi – svrha kazne prevencija kriminaliteta • Sljedbenici filozofije Kanta i Hegela – svrha kazne odmazda i ispaštanje

  26. Period individualizacije • Reakcija na osnovne nedostatke humanitarnog perioda • Javlja se moderni pojam individualizacije – zakonska individualizacija • Kasnije, zakonska individualizacija se transformiše u sudsku individualizaciju

  27. Diskusija • Vi pitate.... • Vi odgovarate....

  28. Evolucija shvatanja o opravdanosti i ciljevima kazne i kažnjavanja

  29. Dva osnovna pitanja • Pravno-filozofsko pitanje – zašto kažnjavamo • Različite teorije o osnovu kazne • Kriminalno-političko pitanje – šta želimo postići • Različite teorije o cilju kazne

  30. Teorije o osnovu kazne • Idealističke i metafizičke teorije • Teorija božanske pravde • Teorija moralne pravde • Teorija zakonske pravde • Teorija društvenog ugovora • Pravne teorije • Sociološke teorije

  31. Teorije o cilju kazne • Apsolutne teorije • Relativne (utilitarističke) teorije • Teorije generalne prevencije • Teorije individualne prevencije • Spojnorelativne teorije • Mješovite teorije • Od 1955, Ženeva, UN Kongres...

  32. Cilj kazne u BiH zakonodavstvu • Svrha krivičnopravnih sankcija je: • zaštita društva od izvršenja krivičnih djela preventivnim uticanjem na druge da poštuju pravni sistem i ne počine krivična djela te sprečavanjem počinioca da počini krivična djela kao i podsticanje njegovog preodgoja; • zaštita i satisfakcija žrtve krivičnog djela.. • Svrha kažnjavanja je: • da se izrazi društvena osuda učinjenog krivičnog djela; • da se utječe na učinitelja da ubuduće ne čini krivična djela i podstakne njegov preodgoj; • da se utječe na ostale da ne čine krivična djela; • i da se utječe na svijest građana o pogibeljnosti krivičnih djela i o pravednosti kažnjavanja učinitelja.

  33. Diskusija • Vi pitate.... • Vi odgovarate....

  34. Literatura • Stojanović, PSK, str. 26-40. • Mlađenović-Kupčević, Penologija, str. 35-71. • Milutinović, Penologija, str. 9-35.

  35. Hvala na pažnji! Almir Maljević, doc. dr. sci. amaljevic@fkn.unsa.ba + 387 (33) 561 257

More Related