sakatlar ve halk sa li i n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
SAKATLAR VE HALK SAĞLIĞI PowerPoint Presentation
Download Presentation
SAKATLAR VE HALK SAĞLIĞI

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 38

SAKATLAR VE HALK SAĞLIĞI - PowerPoint PPT Presentation


  • 382 Views
  • Uploaded on

SAKATLAR VE HALK SAĞLIĞI. Y.Doç.Dr.Nadi Bakırcı M.Ü.Tıp Fakültesi Halk Sağlığı A.D. Oturumun amaçları. Sakatlığın halk sağlığı içindeki yerini tanımlamak

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'SAKATLAR VE HALK SAĞLIĞI' - andrew


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
sakatlar ve halk sa li i

SAKATLAR VE HALK SAĞLIĞI

Y.Doç.Dr.Nadi Bakırcı

M.Ü.Tıp Fakültesi

Halk Sağlığı A.D.

oturumun ama lar
Oturumun amaçları
  • Sakatlığın halk sağlığı içindeki yerini tanımlamak
  • Sakatlığa neden olan faktörlerin neler olduğunu tanımlamak (genetik faktörler-akraba evlilikleri, bulaşıcı hastalıklar, kazalar, beslenme bozukluğu, afetler, savaşlar vb.)
  • Sakatlığa neden olan faktörlerin Türkiye ve dünyadaki durumu hakkında bilgi edinmek
  • Sakatlıktan korunma stratejilerinin geliştirilmesi için gerekli bilgileri edinmek
  • Sakatlıktan korunma stratejileri için öneri geliştirebilmek
halk sa l a s ndan sakatl a yakla m
Halk sağlığı açısından sakatlığa yaklaşım
  • Toplum sağlığı yaklaşımında en sık görülen, en fazla öldüren ve sakat bırakan sağlık sorunları önemli ve öncelikli sağlık sorunları olarak değerlendirilir
  • Halk sağlığı uygulamalarının temel adımları:
    • GÖZLEM-İZLEM: Sorun nedir?
    • RİSK FAKTÖRELERİNİN TANIMLANMASI: Soruna neden olan kaynaklar neler?
    • DEĞERLENDİRME: Neler yapılabilir?
    • UYGULAMA: Nasıl yapılabilir?
d nyada durum
DÜNYADA DURUM?
  • Dünyada yaklaşık 600 milyon engelli yaşıyor.
  • Engellilerin %80’i yoksul ülkelerde yaşıyor ve çoğu temel hizmetlere ulaşamıyor.
  • Gıda ve barınma ihtiyaçlarını karşılayamıyor.
  • Tüm dünyada engelli sayısı giderek artıyor. NEDEN?
engell sayisini artiran fakt rler
ENGELLİ SAYISINI ARTIRAN FAKTÖRLER

nüfusun artışı,

yaşam süresinin uzaması,

savaşlar ve buna bağlı sakatlıkların artışı,

kara mayınları,

HIV ve AIDS,

beslenme bozukluğu,

kronik hastalıklardaki artış,

madde bağımlılığı,

kazalardaki ve doğal afetlerdeki artış…

slide6

Dünyada sağlık sorunlarının yıkımı, 1990

* Disability Adjusted Life Years (Sakatlık Eklenmiş Yaşam Süresi)

** Savaş, otomobil kazaları, düşmeler, cinayet ve intihar

2020 y l i in en fazla daly kayb yaratacak ilk 13 neden
2020 yılı için en fazla DALY kaybı yaratacak ilk 13 neden

1. Kalp hastalıkları

2. Majör depresyon

3. Trafik kazaları

4. Serebrovasküler hastalıklar

5. Kronik obstruktiv akciğer hastalıkları

6. Alt solunum yolu enfeksiyonları

7. Verem

8. Savaş

9. İshalli hastalıklar

10. HIV/AIDS

11. Perinatal sağlık sourunları

12. Şiddet

13. Doğumsal anomaliler

t rk ye dek durum d e 2003 z rl ler ara tirmasi sonu lari
TÜRKİYE’DEKİ DURUM (DİE - 2003 ÖZÜRLÜLER ARAŞTIRMASI SONUÇLARI-)
  • Türkiye’de engelli sayısı yaklaşık 8,5 milyon
  • Nüfusun %12.29’unu oluşturuyor
slide15

Sosyo-ekonomik ve çevresel faktörler

İş çevresi

Eğitim

Su ve

Sanitasyon

Tarım-gıda

üretimi

Yaşam biçimi

barınma

Sağlık

hizmetleri

yaş,cinsiyet

kalıtım,vb..

işsizlik

v.b.

Sağlığın ana belirleyicileri

sakatli in olu masindak temel fakt rler
SAKATLIĞIN OLUŞMASINDAKİ TEMEL FAKTÖRLER
  • Genetik Faktörler:
    • Akraba evlilikleri-
  • Türkiye’deki evliliklerin %22-25’i akraba evlilikleridir.
  • Bu evliliklerin yarısına yakını (%40) Güneydoğu Anadolu bölgesinde görülmektedir.
  • akraba evlilikleri son 20 yılda giderek yükselmektedir ve 1998’de %25’lere kadar tırmanmıştır.
  • En önemli nedenler arasında sosyo-kültürel nedenler ve eğitimsizlik (özellikle kız çocuklarının eğitimi) önemli yer tutmaktadır.
  • Akraba evliliklerinde bebeğin doğumsal anomalili olma riski iki kat artmaktadır. (%2’den %4’e)
slide17
Ana-çocuk sağlığına bağlı nedenler:
  • Doğuma kadar gebeler 6-8 kez izlenmelidirler. (Türkiye’de doğumların %58’inde gebeliğin ilk altı ayından önce doğum öncesi bakım alınmış olup ortalama izlem sayısı 4,5 dir.)
  • Türkiye’de gebelerin çok küçük bir kısmı tetanoz aşısı olmaktadır (%29 iki veya daha fazla doz)
  • Türiye’de özellikle kırsal alanda ve doğuda toplam doğurganlık hızı yüksektir (doğuda %4.19; batıda %2.03)
  • Ortalama doğum aralığı yaklaşık 3 yıl (37 ay). Riskin başladığı 2 yıldan az aralıkta doğum oranı özellikle doğu bölgelerinde, kırsal bölgelerde ve eğitimi düşük olanlarda daha sık görülmektedir
  • Doğumu sağlık kuruluşlarında yaptırma batıda %86,6 iken doğuda %44.4 tür. Eğitimi olmayanlarda %44,5 iken orta okul bitirmişlerde %96,2 ‘ye çıkmaktadır.
  • İshalli hastalıklar halen sık görülmektedir. (iki haftalık sıklık %20)
  • Türkiye’de emzirme oldukça yaygındır. (%95’i belirli bir süre emzirilmektedir). Ancak ek gıdaya erken başlanıyor (bebeklerin yarısına bir aylıkken ek gıda veriliyor)
  • Bir yaşındaki çocukların %78’i Polio ve karma aşıların üçüncü dozuna ulaşmışlardır.
0 ya grubu 0 11 ay ve gebe tt a i oranlari 2002 t rk ye
0 YAŞ GRUBU (0-11 ay) VE GEBE TT AŞI ORANLARI, 2002 TÜRKİYE

BCG %77

DBT/POL3 %78

KIZAMIK %82

HEP 3 %72

TT2+ %37

0 ya grubu 0 11ay opv3 dbt3 a oranlar t rkiye 2001 2002
0 yaş grubu (0-11ay) OPV3-DBT3 aşı oranları Türkiye, 2001,2002

2001

% Oran

<50%

50-79%

80-89%

>90%

2002

slide20
Kazalar:

"Önceden planlanmayan ve öngörülemeyen bir zamanda ortaya çıkan, can ve mal kaybı ile sonuçlanan kötü olay"

"Bilinen yanlış davranış ve ihmaller ya da nedenler zincirinin son halkası olup daha önce alınacak önlemlerle kaçınılabilir ve korunulabilir bir olay"

s n flama
Sınıflama

genellikle kazanın oluş yeri ve nedeninegöreyapılmaktadır:

  • Trafik kazaları
  • İş kazaları (İşyerinde ya da işin yürütüm koşulları nedeniyle oluşan bütün kazalar)
  • Endüstriyel kazalar (patlamalar, yangınlar, zehirlenmeler, radyasyon vb)
  • Spor kazaları, Okul kazaları (suda boğulma, düşme, vb)
  • Ev kazaları (zehirlenmeler, yangınlar, düşme, kesiler, elektrik kazaları)
slide22
Trafik kazası:
    • Tüm yaralanmalar içinde motorlu taşıt kazaları (%16) önemli yer tutmaktadır.
    • Türkiye’de taşıt sayısına göre trafik kazaları Almanya'dan dört, İngiltere'den sekiz, ABD'den sekiz kat daha fazladır.
  • İş kazası:
    • Dünya'da her gün 900 kişi, Türkiye’de ise her gün üç kişi iş kazası nedeniyle yaşamını yitirmektedir.
    • Ülkemiz iş kazaları açısından dünyada ilk sıralardadır. SSK İstatistiklerine göre, 2000 yılında ülkemizde kayıtlara geçen 74.847’i iş kazası olmuştur. İş kazası sıklık hızı ülkemizde 2000 yılında 7.36 dir.
    • Kazaların %70’ni aşkın kısmı ise 50’den az işçi çalıştıran iş yerlerinde olmaktadır.
slide23
Afetler

“Stres, kişisel yaralanma, fiziksel hasar ve geniş çaplı ekonomik yıkıma neden olan çevresel etkilere veya silahlı çatışmalar”

    • Doğal afetler
      • Deprem, sel, kuraklık, fırtına, vb.
    • İnsan eliyle oluşan afetler
      • Savaş, endüstri kazaları, vb.
slide24

Küresel Isınmanın Etkileri

Doğal Afetlerde Artış

sel, kuraklık, fırtına sayısı ve şiddetinde artış

Meteorolojik afetlerlerde son 40 yılda sayısında üç kat, maliyetinde ise 8 katlık bir artış var

b ld r lm do al afetler n yillara g re da ilimi 1975 1999
BİLDİRİLMİŞ DOĞAL AFETLERİN YILLARA GÖRE DAĞILIMI (1975-1999)

sayısı

yıllar

Kaynak: The OFDA/CRED International Disaster Database

do al afetlerden etl lenm k ler n yillara g re da ilimi 1975 1999
DOĞAL AFETLERDEN ETLİLENMİŞ KİŞİLERİN YILLARA GÖRE DAĞILIMI (1975-1999)

sayısı

yıllar

Kaynak: The OFDA/CRED International Disaster Database

d nyada afetler 4
DÜNYADA AFETLER- 4
  • EN ÇOK ETKİLENENLER YOKSULLAR
    • AFETLERİN % 95’İ, DÜNYA NÜFUSUNUN %66’SINI OLUŞTURAN YOKSUL ÜLKELERDE,
    • GELİŞMİŞ ÜLKELERDE AFET BAŞINA 500 ÖLÜM,
    • GELİŞMEKTE OLAN VEYA GELİŞMEMİŞ ÜLKELERDE 3000+ÖLÜM
do al afetler n lkelere g re da ilimi 1975 1999
DOĞAL AFETLERİN ÜLKELERE GÖRE DAĞILIMI (1975-1999)

Kaynak: The OFDA/CRED International Disaster Database

do al afetlerde lenler n lkelere g re da ilimi 1975 1999
DOĞAL AFETLERDE ÖLENLERİN ÜLKELERE GÖRE DAĞILIMI (1975-1999)

Kaynak: The OFDA/CRED International Disaster Database

slide30
Savaşlar
    • 2020 yılı-savaşlar en fazla öldüren ve en fazla sakat bırakan ilk 10 neden arasında yer alacak
slide31
Son 10 yılda...
  • 2 milyon çocuk çatışmalar nedeniyle öldü
  • 4-5 milyon çocuk sakat kaldı
  • 12 milyon çocuk evsiz
  • 1 milyondan fazla çocuk kimsesiz kaldı
  • 10 milyon çocuk psikolojik travmaya uğradı

(UNICEF, 1995)

slide32
Mayınlar uzun yıllar boyunca büyük bir tehlike olarak kalıyorlar
  • 108 ülkede yaklaşık 250 milyon kara mayını
  • Her yıl 26.000 sivili etkiliyor (üçte biri çocuk)
  • Milyonlarca hektar tarım alanı kullanılmaz halde
  • Ülkemizde 1987’den beri 946 kişinin ölümüne, 2712 kişinin yaralanmasına yol açtığı bildirildi
slide33

Mayınların temizlenmesi çok pahalıdır ve çok uzun yıllar alıyor.

(Afganistan’da BM, 112 mayın temizleme ekibi oluşturdu ve öncelikli bölgeleri temizlemek için 15 yıllık bir kestirim yaptı. Afganistan topraklarının %20’sini temizlemek için ön görülen süre ise 4.285 yıldır!)

korunma
KORUNMA

“Devletler; sakatlığa neden olabilecek durumların meydana çıkartılması; değerlendirilmesi ve bunların giderilmesi hususunda uzmanlardan oluşan kadrolarca yürütülen programları takip etmelidirler. Böylelikle, sakatlığa neden olabilecek etkenlerden korunulması bunların azaltılması ya da yok edilmesi sağlanmış olabilecektir. Bu türden programlar, bireysel düzeyde sakatların ve ailelerinin tam katılımlarını sağlamasının yanı sıra planlama ve değerlendirme düzeyinde sakatlarla ilgili kuruluşların katılımlarını gerçekleştirmeyi garanti etmelidir.” (Sakatlar için Birleşmiş Milletler Standart Kararları)

korunma staratejilerinde halk sa l yakla m
Korunma staratejilerinde halk sağlığı yaklaşımı
  • Birincil korunma: Risklerin ortadan kaldırılması. Sakatlığın oluşmasına neden olacak faktörlerin ortaya çıkmasının önlenmesi
  • İkincil korunma: Sağlık riski ortaya çıkmışsa bunun sakatlık yaratmasını önlemek için alınan önlemler.
  • Üçüncül korunma: Sakatlık ortaya çıktığında kişinin yaşamdaki zorluklarını ortadan kaldırmak için yapılan uygulamalar. (tıbbi ve sosyal rehabilitasyon)
planlamada ana unsurlar
Planlamada ana unsurlar
  • SAĞLIK İHTİYAÇLARINININ BELİRLENMESİ
  • ÖNCELİKLERİN BELİRLENMESİ
  • EYLEM